وحدت حوزه و دانشگاه در هدف و آرمان است که در سایه تبلور انقلاب اسلامی تجلی نمود

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از روشن خبر، حمید پورعیسی، عضو هیات علمی دانشگاه گیلان، به مناسبت ۲۷ آذر سالروز شهادت متفکر بزرگ استاد شهید دکتر مفتح، که به روز وحدت حوزه و دانشگاه، نامگذاری شده است، یادداشتی را نگاشته است که در ذیل می خوانید؛

۲۷ آذر هر سال که با سالروز شهادت استاد و متفکر و اندیشمند فرزانه شهید دکتر مفتح بنام روز وحدت حوزه و دانشگاه ، نامیده شده است فرصت مناسبی برای ارائه نکته نظرات، راهکارها و چالش ها و فرصت های موجود در تشریح وحدت  بین حوزه و دانشگاه است.

یکی از موضوعات جدی که در چند سال اخیر با عنایت به تاکیدات مقام معظم رهبری مورد توجه فرهیختگان و اندیشمندان حوزه ودانشگاه قرار گرفته است موضوع اسلامی شدن یا اسلامی کردن علوم انسانی و نقش حوزه و دانشگاه در این بین است.

شاید عمده ترین دلیل طرح مسئله این است: از سوی کار حوزه های علمیه منحصر به کارهای فقهی و تبلیغات دینی بوده و هست گرچه در سال های اخیر گامهای بلندی در راستای اسلامی کردن علوم انسانی و توجه به رشته های گوناگون علمی آن ، در سرلوحه کار برنامه ریزان حوزوی قرار گرفته و در جهت پرورش متخصصین فنون مختلف علوم انسانی ، برداشته شده است. اما با توجه به تاکیدات مقام معظم رهبری در جهت نهضت تولید علم و جنبش نرم افزاری ، هنوز در عرصه های مختلف علوم انسانی همانند : روانشناسی، مدیریت ، جامعه شناسی …. شاهد حضور نظریه های غربی و بهره گیری اساتید و دانشجویان از این نظریه ها و عمدتاً ترجمه ها هستیم و از سوی دیگر مراکز دانشگاهی ما، متاسفانه پیش از انقلاب و نه بعد از انقلاب ، کارایی لازم را در تاسیس علوم اسلامی نداشته و عمدتاً به جهت بهره گیری از ترجمه های غربی و مطالب سمبلیک جوامع علمی غرب، به این امر همت نکرد و بدنبال تبیین یک نظام الهیات مدرن که بتواند پاسخگوی نیازهای نسل جدید در عرصه علوم انسانی باشد ، نبوده است و در این بین با ناکامی جدی مواجه هستیم.

عوامل موثر این ناکامی حوزه و دانشگاه را می توان در چند جمله خلاصه کرد.

• اگر عرصه های مختلف و حوزه های گوناگون علوم انسانی در غرب شاید پیشرفت نظریه پردازی و ارائه تئوریهای علمی هستیم ، بخاطر این است که متفکران عصر جدید غرب، حصار اسطوره و سنت را شکسته ، با دید تازه و اعتماد به نفس و دور از ضعف های عملکرد و سطحی نگری وارد میدان شده و در برنامه های علمی خود کل هستی را از نو بازبینی شده . از ذره تا کهکشان از ماده تا فکر و فرهنگ از گذشته تا‌ آینده، از فن و صنعت تا اسطوره و افسانه همگی مورد بازشناسی و بازیابی قرار گرفته اند.

گرچه باید اشاره کرد که : این زمینه بازیابی چنانچه در غرب از ابتدای دیگر شروع شد و غرب با پی بردن به مبانی معرفتی دینی که همه امور را در جزم گرائی و مطلق انگاری دینی  و برداشتی از خود منحصر کرده بود، از آن جدا شد و طرحی نو را در مبانی معرفتی خود بر اساس عقل و تجربه بنا نهاد و لکن در عرصه های فکری و مبانی معرفتی ما چنین امری وجود ندارد بلکه اساس و پایه تفکر و علم ما را مبانی دینی و معرفتی عقلانی بسیار قوی تشکیل می دهد که برگرفته از کتاب و سنت و دستاوردهای وحیانی ارزشمندی است که خدشه ای در آنها وجود نداردو بعنوان اصول حمایتی و پشتیبانی و گنجینه عظیم معرفتی و شناختی در دسترس ما است، یعنی اگر چنانچه بخواهیم شروع کننده بازبینی بسیاری ازاصول علمی رایج در علوم انسانی باشیم ، از این گنجینه معرفتی و اصول متقن برخوردار هستیم که خود راه رسیدن به عرصه های موفقیت نظریه های علمی را بر ما هموار می سازد. در حالیکه غربیها از این مواهب معرفتی و شناختی خود را محروم ساختند.

غربیان با رد نظریه های دینی برای هر گزاره و پذیرش آن، سند معتبر درخواست نمودند و از دیانتی فاصله گرفتند که بهشت را بهای قربانی کردن عقل و اندیشه می فروخت ، او از این افسانه های ساخته گی که محصول برداشتهای بشری از دین بود سر برتافت و به مقتضای عقل، منطق و اندیشه گام برداشت و در معرفت شناسی، سیاست، اقتصاد و الهیات بدون دخالت گزاره های دینی و معرفت الهی حرکت کرد، گرچه ناکام است ولی بطور جد وارد عرصه شد و تا  آنجا که توانست به انتظار یافته های جدید گام  برداشت و هنوز هم بطور جدی کار می کند

در این راه باید توجه کرد که اقدامات مؤثر و ارزشمند و منطقی را می توان انجام داد تا زمینه های فعالیت مشترک بین حوزه و دانشگاه فراهم شده و به نتایج مطلوبی در این راه برسیم:

1. برخورداری از یک روند روشمند و اصولی : از کجا آغاز کنیم و دست به کدام اقدامات بزنیم ؟

که در این بین باید به چند اصل توجه کرد :

الف : بسیج نیروهای کارآمد ، دلسوز که وقت خود را برای تحقیق صرف نمایند .

ب: برنامه ریزی دقیق و متعین برای آغاز و انجام و نتیجه یگری

ج- تمرکز و هماهنگی فعالیت ها .

د- تحکیم مبانی ( پذیرش مبانی متافیزیکی  و ابتنای علوم انسانی بر فکر و اندیشه و معرفت دینی و اسلامی)

ه- ایجاد هسته مرکزی رو به رشد که در راستای این موضوع باید به اصل دوم اشاره کنم.

۲- پرهیز از پراکنده کاری و عدم تمرکز ، پرداختن به فرآیند روشمند در عرصه توجه به علوم انسانی ، لازمه آن پرهیز از پراکندگی و اجتناب ازکارهای موازی است که اگر هسته مرکزی شکل گیرد آسیب ها این موضع کمترخواهد بود.

۳-دوری از سود جوئی و پرهیز از هجوم غیرمنطقی به نظریه ها و تئوریهای موجود ، به صرف اینکه بومی نبوده و نباید به‌ آنها توجه کرد که این شاید  در عرصه علمی عملی نابخردانه تلقی می گردد.

در واقع در این مسیر باید فرصت را از فرصت طلبان و کسانی که بی حساب و کتاب گام در این عرصه می گذارند تا خودی نشان دهند، گرفت و بصورت منطقی و حرکت تعاملی کار را به جلو برد.

در نتیجه باید گفت : بدون تردید اسلام آن استعداد را دارد و هم انسان ایرانی آن شایستگی را که بتوانند آلبومی از علوم انسانی را در صحنه بین المللی به نمایش گذاشته ، بشریت را در یافتن راههای نو یاری رسانند. ما اگر بتوانیم کالای خوبی به بازار فکر و فرهنگ بفرستیم بدون شک این کالا بدون مشتری نخواهد بود.

و این تکلیف ماست ، تکلیف اسلام ، عقل و وجدان که رسالت خود را در راهنمایی و روشنگری فراموش نکنیم .

امروز همه امکانات در اختیار ماست و باید برای گسترش و ایجاد زمینه های ارائه علوم انسانی اسلامی تلاش مضاعف نمائیم .

امور دیگری که باید در موضوع وحدت حوزه و دانشگاه مورد توجه قرار گیرد:

• همکاریهای علمی ، آموزشی و حضور مؤثر این دو نهاد آموزشی در اجرای عملیاتی نمودن موضوعات علمی ، پژوهشی و آموزشی
• ایجاد زمینه برای درک زبان همدیگر در تبیین بحث های پژوهشی در حوزه های علوم انسانی که امری ضروری و پیوندی مستحکم نیاز دارد.
• پرهیز از قشری نگری و صنف گرایی و جبهه سازی های کاذب در موضوعات ، اهداف و ساختارهای موجود که شدیداً این موضوع از طرف دشمنان حوزه و دانشگاه جهت ایجاد تفرقه دنبال می شود.
• توجه به رفتارهای علمی متعبدانه در دانشگاهها با توجه به ارزشمندی علم از دیدگاه اسلام و مبانی دینی و تعبد روشنفکرانه از سوی حوزه های علمیه و دانش پژوهان دینی، با توجه به وجود نظریه های علمی روشنگرایانه در عرصه های مختلف علوم انسانی که دارای مبانی عقلانی می باشند.
• پرهیز از شعارگرایی و ارسال  مرسولاتی مبنی بر ادغام ساختاری یا وحدت در موضوعات گوناگون که ضرورتی در این بین دیده نمی شود چرا که با توجه به نیازهای  مختلف جامعه پرداختن به جوانب مختلف و تربیت متخصصین رشته های گوناگون امری لازم و اجتناب ناپذیر است . بلکه باید بدنبال تثبیت و تحقق اهداف و برطرف نمودن نیازهای اساسی بود که یکی از این اصول،  وحدت در هدف و آرمان است که در سایه تبلور و ظهور انقلاب اسلامی تجلی نمود و خود را آشکار ساخت.

حوزه و دانشگاه در عین حفظ حرمت و شأن خود در ردیف کارهای آموزشی و پژوهشی باید در تبیین اصول انقلاب واحدانه و متحدانه حرکت کنند چرا که در ابعاد گوناگون می توانند  هم نقش مثبت را ایفاء کنند و هم زمینه و مرکزی برای  از بین بردن پس واماندگی اصول انقلاب باشند.

• توجه به اصول اخلاقی، ارزش ها و هنجارهای ارزشمند انسانی و اسلامی در دانشگاه ها و آگاهی از هجوم خاموش دشمنان از سویی ، که وظیفه همگانی را طلب می کند تا محیطهای علمی ما دچار ویروس های جنگ نرم نشوند و آرام آرام از حیز انتفاع خارج شوند و در آینده کشور  و نظام  اسلامی دچار بحران هویت یا بحران مدیریت انسانی با نگاه دینی واسلامی نگردند ، و از سوی دیگر خروج حوزه های علمی از انزوای اجتماعی و عدم تکیه بر امور فردی و داخلی که خطر تحجر گرایی و انزوا طلبی و تقویت اخلاقی فردی و تضعیف اخلاق اجتماعی را در بر خواهد داشت.

برای فراهم نمودن زمینه های شناخت بیشتر دانشجویان وحوزویان در استان، تمهیداتی فراهم شود تا دانشجویان ارتباط مستقیم با حوزه های علمیه موجود داشته و از سویی طلاب هم در یک تعامل علمی با دانشجویان به بیان نکته نظرات خود بصورت چهره به چهره بپردازند در این بین مرکز یا موسسه ای که بتواند با امکانات مناسب زمینه را برای برگزاری برنامه های علمی، آموزشی و پژوهشی و تحقیقاتی فراهم کند و حضور فیزیکی این دو قشر در آن مکان فراهم شود و در کنار هم به تبادل افکار و اندیشه ها بپردازند ، ضروری به نظر می رسد و استان گیلان می تواند  بعنوان طلایه دار و پیشگام در این عرصه ، گام برداشته و به تاسی از بزرگان که در سالهای بعد از انقلاب در تهران و قم چنین اقدامی را نمودند و موثر واقع شد، تاثیرگذار و شتاب دهنده زمینه های وحدت در همه ابعاد را بین دانشگاهیان و حوزویان باشند.

انتهای پیام/