انسان محوری؛ اولویت اصلی بازآفرینی محلات
در گذشته مناطق مسکونی به محلههای مختلف تقسیم می شدند و ساکنین در محلههای خود برای تامین راحتی، حمایت و امنیت بیشتر گرد هم میآمدند. با گذشت زمان و فراگیر شدن الگوهای شهرسازی جدید و نادیده انگاشتن ماهیت محلات سنتی و توجه و تمرکز بر روی ماشین، الگوهای این محلات هویتی غریب پیدا کردند. امروزه به دلیل تغییزات صورت گرفته و نداشتن تناسب کالبدی، نیاز به بازآفرینی این محلات احساس می شود تا بتوان به احیاء ساختار محلی، تقویت هویت فضایی- کالبدی و جذب ساکنین پرداخت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از پایگاه خبری همدان ورزش،در گذشته مناطق مسکونی به محلههای مختلف تقسیم می شدند و ساکنین در محلههای خود برای تامین راحتی، حمایت و امنیت بیشتر گرد هم میآمدند. با گذشت زمان و فراگیر شدن الگوهای شهرسازی جدید و نادیده انگاشتن ماهیت محلات سنتی و توجه و تمرکز بر روی ماشین، الگوهای این محلات هویتی غریب پیدا کردند. امروزه به دلیل تغییزات صورت گرفته و نداشتن تناسب کالبدی، نیاز به بازآفرینی این محلات احساس می شود تا بتوان به احیاء ساختار محلی، تقویت هویت فضایی- کالبدی و جذب ساکنین پرداخت.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, همدان ورزش,مصاحبه با دکتر حسن سجادزاده، عضو کمیته معماری و شهرسازی مرکز مطالعات و پژوهشهای شورای اسلامی شهر همدان و هیئت علمی دانشگاه بوعلی سینا بوده و در تهیه طرح بازآفرینی محلات همدان مشارکت داشته است.
,,
بازآفرینی محلات و اینکه بازآفرینی متمرکز بر انسان است، به چه معناست؟
,در شهرها مناطق مسکونی به محلههای مختلف تقسیم میشدند و ساکنین در محلههای خود برای تامین راحتی، حمایت و امنیت بیشتر گرد هم می آمدند. با فراگیر شدن شهرسازی جدید و نادیده انگاشتن ماهیت محلات سنتی و توجه و تمرکز بر روی ماشین، الگوهای این محلات هویتی غریب پیدا کردند. امروزه به دلیل نداشتن تناسب کالبدی و فعالیت های موجود نیاز به بازآفرینی این محلات احساس میشود تا بتوان به احیاء ساختار کالبدی، تقویت هویت فضایی- کالبدی و جذب ساکنین پرداخت.
,,
خلاصهای از روند تهیه طرح بازآفرینی محلات در همدان بفرمائید
,در سال 1392 با پیشنهاد شرکت عمران و بهسازی شهری ایران اولین پروژه بازآفرینی با رویکرد محرک توسعه در سطح کشور انجام شد که پایلوت این قضیه را چمنها یا محلههای همدان قرار دادند. رویکرد بازآفرینی محرک توسعه یک رویکرد اجتماعی، فرهنگی و علمی است.
,این پروژه در دانشگاه بوعلی سینا مطرح و تمرکز آن بر محلات یا چمنها قرار گرفت. همدان دارای 50 یا 60 چمن یا محله قدیمی است و این الگو در سطح کشور کمنظیر است، به این لحاظ از بین این چمن ها 5 چمن قابلیت بازآفرینی داشتند (چمن یا مرکز محله، محوطه بازی است که خدمات روزانه ساکنین محل در آنجا تامین می شود و در واقع شامل یک بازارچه محلی، حمام قدیمی، خانههای قدیمی و همچنین مساجد قدیمی هستند که قلب تپنده تعاملات اجتماعی را در این محلات شکل میدهند).
,پیرو این موضوع تفاهمنامه و قراردادی میان دانشگاه بوعلی سینا و شرکت عمران و بهسازی بسته شد و مقرر گردید تهیه طرح موازی چمنهای همدان و تهیه طرح بازآفرینی با سه محله شروع و چنانچه با موفقیت روبرو شود، طرح بازآفرینی برای سایر محلاتی که در بافت تاریخی همدان هستند، تدوین شود. در این خصوص کمیتهای متشکل از کارگروههای طراحی شهری، معماری و مطالعات اجتماعی تشکیل و سرپرستی کارگروه شهری به بنده، مطالعات معماری به دکتر موسوی از دانشگاه آزاد و مطالعات اجتماعی به دکتر نقدی از دانشگاه بوعلی سینا واگذار شد.
,ابتدای امر، قرار بر تهیه طرح بازآفرینی محلات کلپا و آقاجانی بیگ بود که تصور تهیه این طرح با بازدید از محله آقاجانی بیگ و مشاهده تخریب برخی از خانههای قدیمی و مطلع شدن از ساخت پارکینگ طبقاتی در آن محله، از بین رفت. در مورد محله کبابیان نیز همین شرایط وجود داشت، اما با تصمیم بر اینکه در آن محل پارکینگ طبقاتی ساخته نشود، محلههای کبابیان، حاجی و کلپا هدف تهیه طرح بازآفرینی قرار گرفتند.
,به لحاظ معماری و شهرسازی ما در سه جنبه وارد شدیم؛ یکی از جنبهها بحث آرامسازی محله، کفسازی و پیادهراهسازی مرکز محله بود. آرام سازیها با یک طرفهکردن بعضی از خیابانها و با کفسازی شروع شد و این اتفاق، تسهیل در رفت و آمد ساکنین محله را موجب شد و تردد خودروهای عبوری در محله نزدیک به 85 درصد کاهش پیدا کرد.
,مسأله دیگر، تراکم ساختمانها بود که میبایست مورد توجه قرار میگرفت. متأسفانه به دلیل ضوابط کمی با ساخت ساختمانهای شش طبقه روبرو بودیم و پیشنهاد ساخت و ساز با ارتفاع مشخص وکاهش طبقات را در این محلات دادیم، به این ترتیب که از هر محله که چمن اصلی است، ساخت از دو طبقه شروع و به هر لاین ساختمانهای پشتی یک طبقه اضافه شود و نهایتا شش طبقه در خیابانهای اصلی قرار گیرد.
,در طرحهای بالادستی متأسفانه باز هم به دلیل نگاه کمی و نه بازآفرینی، 18 متریهایی را از مراکز محلات عبور دادهبودند و این اتفاق، از بین رفتن انسجام ساختاری و به دنبال آن باعث از دست رفتن انسجام اجتماعی شده بود. به عنوان مثال، محله کبابیان که خیابان شریعتی و خواجه رشید آن را تکه کرده است، اجرای 18 متری به از هم گسیختگی این محلات منجر می شد؛ بنابراین این گونه طرحها میبایست عملیاتی نمیشدند.
,در حوزه تراکم، پیادهراهسازی، ترافیک و در حوزه مشارکتهای مردمی، طرح بازآفرینی شروع و طرحهای مطالعاتی انجام شد و پتانسیل و ظرفیتهای موجود در محلات شناسایی شد.
,با شناسایی ظرفیتها و پتانسیلهای موجود، به عنوان مثال در محله حاجی وجود زورخانه، کاروانسرا و حمام بافتی همگن و یکپارچه را ایجاد می کرد که نشان می داد محرک توسعه اجتماعی در این محل قوی تر است و در محله کلپا با وجود دسته های عزاداری، منزل حاج آقای حجازی و خانواده ایشان محرک توسعه فرهنگی خودنمایی می کند. ظرفیت گردشگری و خانههای بومگردی در محله کبابیان فوقالعاده بوده و محرک توسعه آن، اجتماعی اقتصادی است.
,طرح بازآفرینی این محلات تهیه و تصویب شد اما در حالیکه چند سال از تهیه طرح میگذرد، شاهد تعلل در اجرای آن هستیم و اخیرا هم در کمال ناباوری تعدادی از خانههای محله کبابیان تخریب شد. این خلاصهای بود از روند تهیه طرح بازآفرینی محلات همدان که قرار بود در کشور پایلوت شود. یادمان هست در آن بازه زمانی، بوشهر با اینکه دو سال بعد از ما شروع به بازآفرینی کرد اما اکنون طرحهای آن اجرا، تغییرات انجام و تحویل داده شده است. با اینکه معاون وزیر همدانی بود و بسیار در این زمینه همکاری کرد اما به دلیل نبود اشتیاق و استقبال طرحها همچنان بر روی زمین باقی ماند.
,,
جایگاه ساکنین در محلات و حفظ آنها در طرحهای بازآفرینی کجاست؟
,هدف بازآفرینی محرک توسعه این است که بتواند ساکنان را در محل حفظ کند و تنها ساختمان اولویت قرار نگیرد. مهمترین مسئله در بازآفرینی حفظ ساکنان محل است. به عنوان مثال در محله آقاجانیبیگ، پارکینگ و پاساژسازی از دلایل عمده ترک محل توسط ساکنان است که این موضوع را اغلب افراد محله تایید میکردند و بر اساس مطالعات ما 85 درصد ماشینهای پارک در محل، عبوری بوده و از ساکنین محل نبودند.
,,
آیا در شهرسازی نوین و تدوین طرحهای تفصیلی و جامع، مباحث بازآفرینی مورد توجه قرار گرفته است؟
,طرحهای تفصیلی و جامع توجه به ماشین را در اولویت قرار میدهند؛ ولی ما ضمن در نظر گرفتن نقش ماشین، توجه به انسان و مسائل کیفی را در اولویت قرار دادیم و در این زمینه بیش از 60 جلسه با مدیران شهری و حدود 10 جلسه با ساکنین محلات داشتیم تا نیازها و مسائل آنها را شناسایی کنیم.
,,
آیا بازآفرینی میتواند مولفههای اقتصادی شهر را تقویت کند؟
,درکشورهای مختلف انجام این مهم درآمدهای پایدار با خود به همراه دارد، حس تعلق در شهروندان ایجاد میکند و باعث رونق در صنعت گردشگری میشود. متأسفانه شهرداری و نهادهای اجرایی نه در همدان بلکه در تمام کشور، تنها نگاهی تجاری داشته و در پی شهرفروشی هستند. اگر در زندگی انسان بازآفرینی در نظر گرفته نشود، به توسعه نمیتوان امیدوار بود.
,,
آیا مشارکت در بازآفرینی نیاز به مدیریت یکپارچه دارد؟
,بازآفرینی رویکردی همه جانبه است، بر خلاف طرحهای جامع تفصیل که مشارکت در آن وجود ندارد، در طرح های بازآفرینی از تمام سطوح، اصناف، مدیران شهری و جامعه کارگری و ... بایستی مشارکت داشته باشند.
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه