شیوه زندگی عشایر سنگسری/1
زندگی در گوت
نحوه زندگی عشایر در ییلاقات شیوه خاص خود را دارد و در سیاه چادرهایی که در اصطلاح سنگسری به آن گوت می گویند زندگی خود را می گذرانند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانابه نقل از مرآت، برای تهیه گزارشی از آیین زندگی عشایری و سختی های و مشکلات آنان راهی یکی از ییلاقات عشایر سنگسری دراطراف شهرستان مهدیشهر شدیم و با طی مسافت 12 کیلومتر از مهدیشهر درمنطقه کاهش به یک فرعی خاکی رسیدیم که بعد از یک کیلومترطی مسیر در جاده خاکی، سیاه چادر های عشایری نمایان شد. در ابتدای ورودمان به ییلاق کاهش صدای بع بع گوسفندان و خنکای نسیم ییلاقی حس زندگی عشایری را در ما زنده کرد.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, مرآت, ,
, خانواده های رشیدی و جباری دو خانواری بودند که در آن منطقه سیاه چادرهای آنان برپا و سکونت داشتند. با مهمان نوازی که عشایر دارند مهمان یکی از این دو خانواده شدیم و به گپ و گفت و چگونگی زندگی عشایری و خاطرات زندگی در کوه و بیابان سخن به میان آمد. پیر زن خوش مشربی که 74 سال از خدا عمر گرفته بود سر سخن را با ما باز کرد. وی که خود را مریم فیوجی نژاد معرفی کرد بیش از 50 سال بود که زندگی ییلاقی و عشایری را تجربه کرده بود. فیوجی نژاد که به کمک پسر و عروس و نوه هایش زندگی عشایری را می گذراند علاوه بر اینکه 100 گوسفند از خودش دارد، 200 گوسفند دیگر از بستگان را نیز نگهداری می کند و محصولات به دست آمده را بین هم تقسیم می کنند.
, . ,فیوجی نژاد در لابلای سخنان خود در خصوص آیین زندگی عشایری در سیاه چادر می گوید: عشایر نیمه کوچ رو سنگسری که دام هایشان را در فصل سرد سال در قشلاق نگهداری می کنند در اواخر بهار دام ها را به مناطق خنک و سردسیری کوچ داده و به همراه خانواده هایشان این فصل سال را در ییلاقات سپری می کنند.
, . ,نحوه زندگی عشایردر ییلاقات نیز شیوه خاص خود را دارد و در سیاه چادرهایی که در اصطلاح سنگسری به آن گوت می گویند زندگی خود را می گذرانند.
, ,برای تهیه سیاه چادر ابتدا موی بزها را با وسیله ای به نام شانه سر می ریسند و سپس نخ هایی که با موی بز بافته شده را به صورت تکه های جداگانه با ده متر طول و 120 سانتیمترعرض می بافند که به آن یک تخته می گویند بعد ازاینکه تخته ها بافته شد تقریبا به تعداد 18 تخته، آنها را به هم می دوزند و متصل می کنند
,
.
, ., برای برپایی چادر هم اول چوب قسمت جلویی چادرکه بلندترین چوب است راعلم می کنند و سپس یک ریسمان به آن بسته و به یک میخ بزرگ که بر زمین کوبیده شده می بندند و وقتی این چوب علم و محکم شد سیاه چادر دیگر نمی افتد بعد چوب ها ی دیگر چادر را که معمولا 22 چوب با سایزهای مختلف کوتاه تر و بلندتر است را یکی پس از دیگری در میان تخته ها همانند چوب اولی علم می کنند.
, . ,دور تا دور هر تخته را هم حلقه می زنند و سپس طنابی به حلقه ها بسته می شود و اطراف چادر میخ های بزرگ که مخصوص چادر است کوبیده می شود و طنابهایی که به حلقه بسته شده را به دور میخ می پیچند تا چادر محکم بسته شود
,علاوه بر این یک تکه جداگانه ای از جنس همان سیاه چادر که دیم بند نام دارد را در ادامه گوت یا همان سیاه چادر متصل می کنند. علت جدا کردن این قسمت از سیاه چادر هم به این خاطر است که اگر چادر خیلی بزرگ و یکسره باشد سنگین می شود بنابراین یک تکه را جدا گانه در نظر می گیرند و با قلاب چنگه به چادر اصلی متصل می کنند.
, . ,در داخل چادر نیز قسمت بندی شده است تا به مانند اتاق از سایر قسمت ها مجزا باشد هر قسمت را نیز کارگه می گویند. در جلو چادر که جلو کارگه است را اصولا یک تخت بلندتر درست می کنند تا با کارگه دیگر مجزا باشد و تا حدی بلند می کنند که به عنوان تکیه گاه در قسمت بعدی استفاده شود. این قسمت را که به علت بلندتر بودن از سایر قسمت ها تخت بالا هم می گویند مخصوص مهمانان است
,
.
, ., قسمت بعدی که پشت کارگه نام دارد هم محل نشیمن خانواده و هم آشپزخانه وهم انباری است. قسمت بعدی هم که پشت چادر است و به آن مشک زار می گویند محل نگهداری لبنیات و تهیه محصول است.
, .,وسط هر کارگه را هم با پرده ای که میان بند نام دارد می پوشاندند تا هر قسمت کارگه که به عنوان اتاقی است از هم مجزا باشد.
, .,اگر مهمانان مرد باشند قسمت تخت بالا می روند و پرده کشیده می شود و زنان نیز در قسمت پایین تخت که پشت کارگه است می نشینند.
, . ,در قدیم سیاه چادر یک در ورودی داشت اما الان 2 تا 3 یعنی برای هر قسمت یک در ورودی قرار می دهند.
, .,مفرش ها ی داخل سیاه چادرهم همه گلیم های بافته شده از پشم گوسفند است. پشم هایی که خود عشایر با دوک می ریسند و بعد دولا کرده و تاب می دهند تا کلفت شود و در مرحله بعد آن را رنگ کرده و سپس گلیم می بافند.
, .,برای جاگذاری وسیله ی روزمره زندگی نیز در قسمت کنارآشپزخانه یا نشیمن، با گل و گچ طبقاتی درست می کنند و هر طبقه را با شن و سنگ می پوشانند و ظرف و ظروف ها را در آن قسمت قرار می دهند.
,برای نگهداری مواد غذایی فاسد شدنی مثلا گوشت را در بقچه ای می پیچند و شب ها به چوب چادر آویزان می کنند و این هوای آزاد شب آن را خشک می کند روزها هم آن را در لای رختخواب قرار می دهند که تا مدت ها می توان نگهداری کرد.
, . ,روشنایی سیاه چادرهم به وسیله فانوس و چراغ زنبوری و... تامین می شود.
, .,در هر سیاه چادر معمولا 3 اجاق تعبیه شده است. اجاقی که در قسمت پشت کارگه وجود دارد اجاق آروشه درست کردن(آرشه کل) است و یک اجاقی هم مخصوص غذا و چای درست کردن وجود دارد. یک اجاق هم در قسمت پایین چادربرای شیر گرم کردن است. یک اجاق (آرشه کل) هم در بیرون از سیاه چادر وجود دارد که موقعی که هوا خوب است بیرون آروشه درست می کنند.
, .,اما وقتی از این زن عشایر در خصوص نحوه درست کردن آتش پرسیدم با گلایه گفت: برای آتش افروختن باید هیزم بخریم البته الان چون خودمان مزرعه داریم بچه ها چوب درخت را می ریزند و هیزممان را تامین می کنیم ولی در قدیم بوته های گونی که اطراف وجود داشت را می کندند و با آن آتش درست می کردند ولی الان با توجه به اینکه اطراف ما خیلی هم گون وجود دارد نمی توانیم از آن استفاده کنیم چون هر یک گونی را که می کنیم دولت 500 تومان جریمه می کند.
,فیوجی نژاد افزود: اصولا دور تا دور چادر را هم با بوته گون می پوشانند تا خطرات احتمالی را محار و از حمله حیوانات موذی و حیوانات وحشی مثل خرس و غیره جلوگیری شود همچنین شب ها که در ورودی چادر را با چنگه می بندند یک بوته بزرگ گون را روی آن می گذارند تا اهالی چادر با خیال راحت بخوابند و محفوظ باشند. حال که محیط بانی اجازه کندن گون را به ما نمی دهند آیا ما نباید این قانون را داشته باشیم که دور چادرمان با خار و تیغ گون مهار باشد؟
,ادامه دارد...
,انتهای پیام/ش
]
ارسال دیدگاه