شهر صد دروازه و ایام محرم
هشت حسینیه و یک مدرسه علمیه جزو مهمترین نقاط تجمع عزاداران دامغان در ایام محرم هستند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از پایگاه خبری تحلیلی تیتریک ، شاید آنها که از مسیر تهران خود را به مشهد رساندهاند، بیشتر با نامش آشنا باشند؛ شاید هم آنها که اهل آجیل و خشکبار و تنقلاتند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, تیتریک ,گروهی هم شاید تاریخچه غنی این شهر صددروازه را مطالعه کرده باشند اما هرچه هست «دامغان» آنقدر شهر معروفی در ایران هست که نیازمند معرفی بیشتر نباشد. یکی از ریشهدارترین آداب و رسوم دامغانیها در عزاداری اباعبدالله است. آنقدر این مراسم و عزاداریها برای اهالی این منطقه مهم و با اهمیت به شمار میرفتهکه حتی بافت خانههایشان را براساس محل حسینیهها و تکایای ساخته شده در شهر شکل دادهاند و بر همین اساس هر محله برای خود تکیهای دارد و اهالی آن در ایام محرم و صفر با شور و حال فراوانی در مراسم شرکت میکنند.
,8 حسینیه و یک مدرسه علمیه جزو مهمترین نقاط تجمع مردم دامغان در ایام محرم هستند. علاوه بر تکیه دباغان و تکیه حضرت ابوالفضل(ع) که مهمترین تکیههای شهر هستند 4تکیه دیگر در محله خوریا، محله امام، در قلعه و امامزاده عبدالعالی(ع) و عبدالمعالی(ع) (معصومزاده) در ایام محرم تعزیهداری میکنند. ساختمان این تکیهها 2طبقه است که در طبقه اول طاق نماها و اتاقها قراردارد و در طبقه دوم فقط طاقنماست. در وسط این تکیهها مراسم «سینه دوره» میگیرند و در طبقه دوم زنان در طاقنماها مستقر میشوند.
,سینه دوره به سبک جنوبیها
,اگرچه مشخص نیست اول در جنوب و بین عرب زبانها این مدل سینهزنی بوده یا اینجا در کویر اما سینهدوره گرفتن از ویژگیهای عزاداریهای دامغان است. در اول شب، مردها دایرهوار با دست چپ کمر یکدیگر را میگیرند و پای خود را به طرز خاصی برمیدارند و میگذارند و دور میگردند و با دست راست به سینه خود میزنند و حسینحسین میگویند. اغلب یک نفر در وسط این دایره مرثیه و نوحه با آهنگ خاص متناسب با وزن اشعار میخواند و سینهزنها به همان آهنگ میگردند. سر هر بندی از اشعار نوحه، یک مصرع یا 2مصرع را بازگو یا «پس خوانی» میکنند.
,طوق جامه کردن
,مراسم محرم از شب اول در همه تکایا و مساجد شهر آغاز میشود. اما از روز ششم با مراسم طوق جامه کردن در حسینیه حضرت ابوالفضل(ع) به اوج خود میرسد. البته شاید بتوان از لفظ «طوق جامع کردن» هم استفاده کرد زیرا طوقها معمولا از نقاط مختلف محلهها جمعآوری و در حسینیه «جامع» جمع میشوند. اما اصطلاح صحیحتر و درستتر همان «جامه» کردن است که اشاره به پوشاندن و سیاهپوش کردن طوقها در ایام محرم دارد. در گذشته رسم بوده است حسینیهای که در آن طوق جامه میشود بهصورت کتبی و با ارسال دعوتنامهای از برخی تکایا و دستجات عزاداری دعوت به عمل میآورد که در برنامه شرکت کنند. حسینیهها نیز این دعوت را پذیرفته و با دستهای از عزاداران خود در برنامه حضور پیدا میکردند.
,در گذشته رسم بوده که با مراسم خاصی و به همراهی نوحهخوانی اول صبح جمعی از بزرگان محله به همراه مردم به خانههایی که طوقی داشتند میرفتند و سپس طوق را تحویل گرفته و به سمت حسینیه میبردند. البته در حال حاضر هم هنوز در بسیاری از محلههای دامغان این کار انجام میشود.
,سنگزنی در صالحآباد
,در شب دهم عزاداران از پیر و جوان و زن و مرد به مکان زیارتیای بهنام هفتنان میروند و عزاداری میکنند. این مکان زیارتی در نزدیکی روستای صالحآباد و روستای دهقاضی (مرحمتآباد) واقع است. معروف است که در زمان مامون ستمکار عباسی، 6دهقان در این مکان کشاورزی میکردند. مامورانی در تعقیب یکی از نزدیکان امام موسیبنجعفر(ع) بودند، ایشان پیش این دهقانها میآیند و این دهقانها او را به لباس خودشان درمی آورند. بیل به دستش میدهند و شروع بهکار میکنند. مامورین که میآیند نمیتوانند فرد مورد نظر را تشخیص دهند. سر هر 7نفر را میزنند و پیش مأمون میبرند. بدن این عزیزان در این مکان بهنام هفتنان دفن شده و اکنون مکان زیارتی شیعیان قرار گرفته و سر مبارک این بزرگواران نیز در 7سران (خُرس) دفن شده است. جوانان روستا و عاشقان حسینی عزاداری خود را با زدن سنگ نشان میدهند. سنگ از 2تخته یا تنه کوچک درختان یا شاخة متوسط درختان درست میشود. این وسیله را یا از نجاریها تهیه میکنند یا بعضیها با اره کردن درختان و شاخهها آن رادرست میکنند و با زدن آنها به یکدیگرصدای برهم زدن 2سنگ ایجاد میکنند.
,مراسم یازدهم محرم
,یکی از مراسم بسیار مطرح سوگواری در دامغان برای سرور و سالار شهیدان کربلا حضرت اباعبداللهالحسین(ع) مراسم روز یازدهم محرم است. مراسم روز یازدهم محرم در دامغان در کل ایران کم نظیر است. همه ساله در این روز از روستاهای اطراف دامغان هیئتهای سینهزنی و زنجیرزنی از ساعات اولیه بامداد رهسپار شهر میشوند و به انجام عزاداری میپردازند. دستجات و هیئتهای سینهزنی و زنجیرزنی روستاها و شهرهای دامغان پشت سر هم و براساس نظم خاصی مراسم خود را از مقابل حسینیه حضرت ابوالفضل(ع) آغاز میکنند و پس از طی مسافتی طولانی این مراسم در مقابل زیارتگاه بکیر بن اعین پایان میپذیرد. در این مراسم «نخل» که استعارهای از تابوت سید و سالار شهیدان است روی دوش مردم شهر تشییع میشود.
,شهر صد دروازه شیفته اسلام
,دامغان با قدمتی بیش از 7هزار سال جزو یکی از قدیمیترین شهرهای ایران محسوب میشود؛ شهری که سالهای سال پایتخت پادشاهان این سرزمین بوده است. با ورود مسلمانان به ایران، مردم یکتاپرست این سرزمین خیلی سریع دین اسلام را پذیرفتند. در زمان ورود اسلام به ایران، شهر دامغان یا همان صددروازه بهعنوان یکی از چند شهر مهم ایران محسوب و جزو شهرهای مهم و باشکوه حکومت ساسانیان قلمداد میشد. یکی از دلایل عظمت و بزرگی شهر دامغان را میتوان مسجد تاریخانه دانست؛ مسجدی که بیش از ۱۱۰۰سال قدمت داشته و به سبک مسجد النبی(ص) ساخته شده و دارای رواقها و شبستانهای زیادی بوده است؛ مردمان این شهر بعد از گذشت بیش از هزار سال هنوز سینه به سینه عشق به خاندان پیامبر(ص) را به نسلهای آینده خود منتقل میکنند و خود را مفتخر به شیعه بودن میدانند.
,تعزیه؛ هنر ریشهدار در دامغان
,عطاءالله میوهای از هنرمندان پیشکسوت دامغان که اجرای یکهزار و 500نمایش تئاتر و تعزیه را در کارنامه خود دارد معتقد است شبیهخوانی هنری است که سینه به سینه منتقل و بهصورت سنتی برگزار میشود. وی قدمت این هنر در دامغان را مربرط به 300سال پیش میداند.
,وی پیدایش تاریخچه تعزیهخوانی در دامغان را حدود 300سال قبل در روستای علیآباد نزدیک روستای شامان میداند؛ «این هنر توسط شخصی به نام میرزاآقاسی در این روستا آغاز شد ولی در حال حاضر از آن روستا مخروبهای بیش باقی نمانده است.»
,او اضافه میکند: «آداب و سنن مردم دامغان در ایام ماه محرم، فاطمیه و شهادتها در حسینیهها و تکایا و منازل، مراسم روضهخوانی، مداحی، سینهزنی، زنجیرزنی، سنگزنی، سینه دوره، طوق بستن، حمل نخل (نمادین تابوت مطهر حضرت آقا امامحسین(ع) که بسیار باشکوه برگزار میشود) و نذورات فراوان از قبیل غذا، خرما، شربت، شیر و آب به عزاداران اهلبیت(ع) طی شبانهروز است.»
,این پیشکسوت تعزیهخوان دامغانی جایگاه تعزیه در دامغان را بهخاطر قدمت و علاقه وافر مردم شهیدپرور این دیار به اهلبیت(ع) بهویژه ارادات خالصانه به سرور و سالار شهیدان حضرت اباعبداللهالحسین(ع) میداند؛ «همین مسئله است که باعث شده شبیهخوانان این شهر و روستاهای همجوار با حضور در سوگوارههای کشوری و همایشهای بینالمللی ثابت کنند این هنر را به خوبی شناخته و آن را خالصانه تقدیم عزاداران میکنند.»
,میوهای شاخصهای روز یازدهم محرم دامغان که در کشور از اعتبار معنوی بالایی برخوردار است را اینگونه نام میبرد: «عزاداری روز یازدهم محرم که از تمام روستاهای دامغان و شهرهای همجوار به شهر دامغان آمده و دراین مراسم شرکت میکنند، مراسم سنگ زنی در روستای صالح آباد و اجرای مراسم شبیهخوانی درتمام روستاها بهویژه در شهر دامغان است که با استقبال بالای عزاداران مواجه میشود.»
,روستای «بق» در دامغان یکی از شاخصترین تعزیهها را بین سایر روستاهای دامغان دارد تا جایی که موفق شده عناوین برتر تعزیه در کشور را کسب کند. از دیگر روستاهای صاحب نام دامغان در تعزیه میتوان به عباسآباد و قاسمآباد اشاره کرد.
,انتهای پیام/ف
]
ارسال دیدگاه