هدر رفت آرا در «ساختار اکثریتی» انتخابات مجلس/ راهکار جلوگیری از رانت در ساختار انتخاباتی چیست؟

به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ انتخابات اصل و اساس یک جامعه مردم سالار است . ابزاری که مشارک در تعیین سرنوشت و نقش آفرینی در سرنوشت هر کشور و ملتی را به دست مردم و با انتخاب خودشان رقم می زند.

این اصل اما همواره براساس قوانین مدنی حاکم بر هر جامعه از ظواهر و ویژگی های منحصربه فردی برخوردار است که ساختار سیاسی حکومت ها بر شکل گیری این قوانین تاثیرگذار است. در برخی جوامع به دلیل فعالیت چشم گیر و مستمر جریانات سیاسی و حزبی، تعیین کننده برآیند انتخابات همین جریانات هستند در برخی دیگر از جوامع اما به دلیل ناکارآمدی احزاب سیاسی تعیین کننده اصلی آرا مردم ناشی از ارتباط مستقیم کاندیداها با بدنه اجتماعی است.

ساختاری برای جلوگیری از هدر رفت آراء

در برخی از ساختارهای سیاسی که جوامع غربی مبتنی بر آن عمل می کنند، بین آرا مردم و میزان کرسی هایی که در پارلمان کسب می شود یک رابطه تناسبی وجود دارد. در این ساختار عمدتا هیچ جریان فکری و سیاسی در انتخابات حذف شدنی نیست بلکه متناسب با میزان رایی که از مشارکت مردم کسب می کند می تواند صاحب کرسی های تصمیم ساز باشد.

لازمه چنین ساختار انتخاباتی فعالیت مستمر و منسجم احزاب سیاسی است تا در زمان برگزاری انتخابات نامزدها به راحتی و بدون تنش در لیست قابل ارائه از سوی حزب متبوع قرار گرفته و به مردم معرفی شوند.

از این رو بعد از برگزاری انتخابات هر جریان سیاسی با هر میزان رای می تواند صاحب کرسی شود. ممکن است یک جریان سیاسی 40 درصد از آرا را کسب کند و گروهی دیگر تنها 10 درصد از کل مشارکت را دارا باشد از این رو هر یک به میزان مشارکت جریان هم فکر و همسوی خود صاحب صندلی قدرت خواهند شد.

مهترین ویژگی چنین ساختارهای انتخاباتی جلوگیری از اتلاف و هدر رفتن آراء است چرا که هر کس با هر میزان مشارکتی در نتیجه انتخابات تاثیر گذار است همین امر زمینه ای برای انگیزه بیشتر مردم برای مشارکت در انتخابات خواهد بود. 

حذف ارتباط کاندیداها با مردم راهی برای حذف رانتخواری

در حقیقت براساس این ساختار انتخابات پارلمانی « مجالس نمایندگان» از حوزه‌های انتخابیه سراسر کشور به صورت حوزه‌های شهری و « مجالس سنا»  به صورت ایالتی انتخاب می‌شوند.

البته با بررسی ساختارهای انتخاباتی می توان گفت که ساختار انتخاباتی  ایران از حیث یک مجلسی بودن نادر است و اختیارات مجلس سنا در کشور ما میان شورای نگهبان، مجلس خبرگان، شورای عالی استان‌ها، مجمع تشخیص مصلحت نظام، شورای حل اختلاف و شورای ‌عالی انقلاب فرهنگی تقسیم می شود.