خواص حرز امام جواد (ع)؛ از دفع شر تا گشایش روزی
حرز امام جواد (ع) دعایی منقول از امام نهم شیعیان، که به منظور دفع بلا، حفظ از چشم زخم و سحر و جادو، و افزایش رزق و برکت مورد استفاده قرار میگیرد.
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ حرز امام جواد (ع) که حاوی اسماء الهی و آیات قرآن است، در بین شیعیان از جایگاه ویژهای برخوردار بوده و به عنوان یک محافظ معنوی شناخته میشود. این جایگاه ویژه، نه تنها به دلیل انتساب آن به امام جواد (ع) است، بلکه به خاطر تأثیرات شگرفی است که در زندگی افراد داشته و دارد.
در این مطلب، قصد داریم تا با نگاهی عمیقتر و جامعتر، به بررسی ابعاد مختلف حرز امام جواد (ع) بپردازیم. ابتدا، به تاریخچه این حرز شریف و جایگاه آن در متون دینی خواهیم پرداخت. سپس، محتوای حرز امام جواد (ع) را بررسی کرده و به درک بهتری از مفاهیم آن دست خواهیم یافت. در ادامه، فواید و خواص حرز را از منظر روایات و تجربیات بررسی میکنیم. در نهایت، به نحوه صحیح استفاده و نگهداری از حرز خواهیم پرداخت. هدف ما، ارائه یک منبع جامع و معتبر برای شناخت و استفاده از حرز امام جواد (ع) است. حرز امام جواد (ع) چیست؟
تعریف لغوی و اصطلاحی حرز
. حرز در لغت: در لغت حِرز یعنی جای مطمئن، به عبارت دیگر به جایی می گویند که چنان محصور و محکم باشد که اگر کسی بدان وارد شود از گزندها و خطرها مصون بماند. حرز به این مفهوم، به معنای محلّ امن و مطمئن جهت حفظ مال از دستبرد دیگران است؛ از این رو، هنگامی که چیزی را در جای مطمئنی می گذارند و بدین وسیله آن را از دستبرد دیگران محفوظ می دارند، می گویند آن را احراز کرده اند.[1]
. حرز در اصطلاح: نوشته ای در بردارندۀ اذکاری خاص برای دفع آفات و بلاها، مشابه با تعویذ و عُوذَه یا قسمی از آن است که با آداب شرع موافق باشد[2].
روایتی پیرامون صدور حرز امام جواد (ع)
حکیمه خاتون، از بانوان جلیلالقدر خاندان امامت، در روایتی به شرح ماجرایی میپردازد که به صدور حرز امام جواد (ع) منتهی میشود. ایشان نقل میکند که پس از ارتحال برادر گرامیشان، امام محمد تقی (ع)، به دیدار امالفضل، همسر آن حضرت، شتافته و شاهد اندوه و بیتابی وی بودهاند. در اثنای گفتگو پیرامون فضائل اخلاقی و کرامات امام جواد (ع)، امالفضل ماجرایی شگفتانگیز را بازگو میکند:
امالفضل اظهار میدارد که همواره نسبت به امام جواد (ع) احساس حسادت داشته و از احتمال ازدواج مجدد ایشان ناخشنود بوده است. این دلنگرانی را بارها با پدرش، مأمون عباسی، در میان گذاشته و مأمون نیز به وی توصیه به صبر و تحمل نموده، چرا که امام جواد (ع) از سلاله پاک پیامبر (ص) است.
در یکی از شبها، زنی زیبا به منزل ایشان وارد شده و پس از ادای سلام، خود را همسر امام جواد (ع) و از نوادگان عمار یاسر معرفی میکند. این واقعه، حسادت امالفضل را برانگیخته و او را به واکنش وامیدارد. وی در همان شب، به نزد پدرش، مأمون، رفته و در حالی که مأمون در حالت مستی به سر میبرده، ماجرا را برای او بازگو میکند. امالفضل، علاوه بر این، مدعی میشود که امام جواد (ع) به او، مأمون، عباس و فرزندان او دشنام میدهد.
مأمون که از شنیدن این سخنان به شدت خشمگین شده بود، شمشیر خود را برداشته و سوگند یاد میکند که در همان لحظه به قتل امام جواد (ع) اقدام خواهد کرد. امالفضل که از عواقب سخنان خود بیمناک شده بود، به دنبال مأمون روانه میشود تا از وقوع فاجعه جلوگیری کند.
او مشاهده میکند که مأمون وارد خانه شده و در حالی که امام جواد (ع) در خواب به سر میبرد، با شمشیر به ایشان حملهور شده و بدن مبارکشان را قطعه قطعه میکند و در نهایت، سر از بدن جدا میسازد. امالفضل و یاسر، خادم منزل، شاهد این صحنه هولناک بودهاند. پس از این جنایت، مأمون در حالی که دهانش مانند شتر کف کرده بود، به منزل خود بازمیگردد. امالفضل نیز با پریشانی به خانه پدرش رفته و تا صبح از شدت اضطراب به خواب نمیرود.
صبح روز بعد، امالفضل به نزد مأمون رفته و او را در حال نماز مییابد. وی از مأمون میپرسد که آیا از جنایت شب گذشته آگاه است؟ مأمون اظهار بیاطلاعی میکند. امالفضل شرح میدهد که مأمون شب گذشته به منزل امام جواد (ع) رفته و در حالی که ایشان در خواب بودهاند، با شمشیر بدنشان را قطعه قطعه کرده و سر از بدن جدا ساخته است.
مأمون با شنیدن این سخنان، بهتزده شده و یاسر را فرا میخواند و از او در خصوص صحت ادعای امالفضل سوال میکند. یاسر نیز صحت ماجرا را تایید میکند. مأمون با ابراز تاسف و پشیمانی، یاسر را مأمور میکند تا به سرعت به منزل امام جواد (ع) رفته و از وضعیت ایشان کسب اطلاع کند.
یاسر با شتاب به منزل امام جواد (ع) رفته و با شگفتی مشاهده میکند که آن حضرت در سلامت کامل، مشغول مسواک زدن هستند. یاسر که در صدد بررسی آثار جراحت بر بدن امام (ع) بوده، به بهانه تبرک، درخواست میکند تا پیراهن ایشان را به وی ببخشند. امام جواد الائمه (ع) با تبسمی معنادار، به یاسر میفرمایند که لباسی فاخرتر به او خواهند پوشاند، اما یاسر بر درخواست خود اصرار میورزد. در نهایت، امام (ع) پیراهن خود را درآورده و بدن مبارکشان را نمایان میسازند. یاسر با حیرت درمییابد که هیچ اثری از زخم و جراحت بر بدن امام (ع) وجود ندارد.
مأمون پس از اطلاع از این واقعه، به سجده افتاده و خداوند را سپاس میگوید که از خون امام جواد (ع) در امان مانده است. او به یاسر میگوید که آمدن امالفضل و شکایت او را به خاطر دارد، اما رفتن به منزل امام جواد (ع) و بازگشت خود را به یاد نمیآورد. یاسر تأکید میکند که مأمون با شمشیر به طور مداوم به امام (ع) ضربه میزد و او و امالفضل شاهد این صحنه بودهاند تا اینکه بدن امام (ع) را قطعه قطعه کرده و سر از بدن جدا ساخته است.
مأمون مجدداً خداوند را شکر کرده و به امالفضل هشدار میدهد که اگر پس از این برای شکایت از شوهرش به نزد او بیاید، او را به قتل خواهد رساند. سپس به یاسر دستور میدهد تا ده هزار دینار به همراه یک مرکب سواری به خدمت امام جواد (ع) برده و از ایشان بخواهد تا سوار بر آن مرکب به نزد او بیایند. همچنین، به یاسر ماموریت میدهد تا بزرگان، اشراف و فرماندهان نظامی را خبر کند تا ابتدا به دیدار امام جواد (ع) رفته و به ایشان سلام کنند و سپس همگی در معیت آن حضرت به نزد مأمون بیایند.
یاسر دستورات مأمون را اجرا میکند. امام جواد (ع) به یاسر میفرمایند: «ای یاسر، آیا این است آن عهدی که میان من و او بود؟» یاسر در پاسخ میگوید: ای پسر پیامبر، اکنون وقت عتاب نیست. به حق محمد (ص) و علی (ع) سوگند، او در آن هنگام در اثر مستی چیزی نمیفهمید.
اشرافی که به خدمت امام جواد (ع) حاضر شده بودند، همگی اجازه ورود یافتند، به جز عبدالله و حمزه، پسران حسن، که نزد مأمون از امام (ع) سعایت کرده بودند. سپس امام جواد (ع) سوار بر مرکب شده و به همراه آن جماعت به نزد مأمون رفتند.
مأمون پیشانی امام (ع) را بوسیده و ایشان را در صدر مجلس جای داد و دستور داد تا مردم نیز در گوشهای بنشینند. او پیوسته از امام (ع) عذرخواهی میکرد.
امام جواد (ع) فرمودند: «تو را نصیحتی میکنم، آن را از من بشنو». مأمون عرض کرد: «بفرمایید».
امام (ع) فرمودند: «نوشیدن مسکرات را ترک کن». مأمون عرض کرد: «پسر عمویت فدای تو شود، البته که نصیحت شما را قبول کردم[3]».
در ادامه این روایت، در کتبی چون عیون المعجزات و مهج الدعوات آمده است که امام (ع) ضمن نصیحت به مأمون فرمودند که شبها بیرون نرود؛ زیرا از مردم درباره او ایمن نیست. ایشان همچنین اشاره فرمودند که دعایی در نزدشان است که مأمون میتواند به وسیله آن خود را از شرور و بلاها حفظ کند، همانگونه که خداوند به وسیله آن، امام (ع) را در شب گذشته از شر مأمون نجات داد. امام (ع) تاکید فرمودند که اگر سپاه روم و تُرک و تمام مردم علیه مأمون جمع شوند، هیچ ضرری متوجه او نخواهد شد، اگر مایل باشد، آن دعا را برای او ارسال خواهند کرد تا به وسیله آن از همه آفات و بلیات محفوظ بماند.
مأمون با اشتیاق درخواست کرد تا امام (ع) آن دعا را با خط خودشان نوشته و برای او ارسال دارند. پس از این دیدار، امام جواد (ع) به منزل خود بازگشتند و صبح روز بعد، یاسر را فراخوانده و دعایی را که به حرز امام جواد (ع) مشهور است، به او دادند و فرمودند تا آن را به مأمون تحویل دهد:
«بسم الله الرحمن الرحیم، الحمدلله رب العالمین، یا نور یا برهان، یا مبین، یا منیر، یا رب اکفنی الشرور و آفات الدهور و اسالک النجاة یوم ینفخ فی الصور».
(سید بن طاوس در مهج الدعوات علاوه بر حرز مزبور حرز دیگری که طولانی است نقل کرده است[4]).
امام جواد (ع) دستوراتی در مورد طرز استفاده از آن به یاسر فرمودند تا به مأمون ابلاغ کند که لولهای از نقره پاک برای آن بسازند و دعا را داخل آن گذارند و مأمون آن را به بازوی خود ببندد. گفته میشود که مأمون با همراه داشتن آن حرز، همواره در جنگ با رومیان فاتح میشد.
این روایت، علاوه بر بیان کرامات و مقامات معنوی امام جواد (ع)، به اهمیت و فضیلت حرز منسوب به ایشان نیز اشاره دارد.
سندیت حرز امام جواد (ع)
حرز امام جواد (ع) در منابع مهم شیعی آمده است. از جمله این منابع عبارتند از:
۱. مُهَج الدَّعَوات، سید ابن طاووس؛
۲. الاَمان مِنْ اَخْطار الاَسْفار و الاَزْمان، سید ابن طاووس؛
۳. بحار الانوار، علامه مجلسی؛
۴. الخرائج و الجرائح، قطبالدین راوَنْدی؛
۵. مُنْیَةِ الدَّاعِی وَ غُنْیَةِ الْوَاعِی، اثر علی بن عبدالصمد تمیمی؛
۶. عوالم العلوم و المعارف، عبدالله بحرانی اصفهانی؛
۷. عیون المعجزات، حسین بن عبدالوهاب؛
۸. مدینة معاجز الائمه الاثنی عشر، سید هاشم بحرانی؛
۹. کتاب مُنْتَهَی الآمال ، شیخ عباس قمی.
نکته قابل توجه این که علی بن عیسی اربلی، در کشف الغمة، این ماجرا را به دلایلی مانند عدم حضور مأمون در مدینه، ساختگی دانسته است[5]. علامه مجلسی با پذیرش این نقدها، معتقد است که به دلیل شهرت خبر، نمیتوان آن را رد کرد[6].
اصول و موازین نگارش حرز
حرز امام جواد (ع) که از معروفترین، مشهورترین و معتبرترین حرزها میباشد، دارای آداب و شرایطی است که با رعایت آن میتوان از فواید آن بهره جست.
۱. این حرز (حرز کبیر) دارای خصوط و اعدادی است که میبایست عین همان نوشته شود؛
۲. در قدیم روی پوست آهو نوشته میشد اما در حال حاضر بر روی کاغذی نوشته شود که تولید مسلمان باشد؛
۳. قلم و جوهری که استفاده میشود، تولید کشور مسلمان باشد؛
۴. فردی که آن را مینویسد، با وضو و رو به قبله باشد؛
۵. روزی که نوشته میشود، قمر در عقرب نباشد؛
۶. حرز نوشته شده باید درون یک جعبه با جنس نقره قرار داده شود؛
۷. بر اساس روایات موجود حرز امام جواد (ع) را باید روی بازوی راست بست؛
۸. پیش از استفاده از حرز امام جواد (ع) حتما باید نماز مخصوص حرز به جا آورده شود.
فواید و خواص حرز امام جواد (ع)
با توجه به متن فواید و خواص حرز امام جواد (ع)، آثار و برکاتی برای این حرز بیان شده که بدین قرار است:
. در امان ماندن از شرور، بلاها، مشکلات و ناخوشیها؛
. در امان ماندن از هر چیز ترسناک؛
. دفع شرور و ستم و ضررهای مردم و حاکمان، شیاطین و جنیان و غولان؛
. دور شدن از نگاه و زبان سوء دشمن؛
. دفع سحر و جادو؛
. دفع چشمزخم؛
. حفظ از فریب و دشمنی و حیله؛
. حفظ از فقر و گرسنگی و عطش؛
. حفاظت از جراحت و فساد و غرق شدن، هلاکت و شکست خوردن؛
. حفظ آبرو؛
. حفظ از قتل و انتقام؛
. حفظ از بیماری و ناخوشی و آزار و اذیت؛
. حفظ از وسوسه؛
. حفظ از نقصان در دین و معیشیت در زندگی[8]؛
و …
آنچه شایان ذکر است این که آیت الله بهجت (ره) به خواندن و همراه داشتن حرز امام جواد (ع) برای محافظت از بلاها، بیماریها، چشمزخم، سحر، خوابهای پریشان و آزار شیاطین و جنها، دفع حسادت، رفع اختلاف زن و شوهر و درمان ترس نیز سفارش کردهاند[9].
داستان اثر همراه داشتن حرز امام جواد (ع)
از آیتالله بهاءالدینی نقل شده است که فرمود: «شاهد بودم فردی با سنگی به سر فرد دیگری ضربه زد، اما چون آن شخص حرز امام جواد (ع) را به همراه داشت، آسیبی به او وارد نشد و سالم ماند[10]».
همچنین گفته شده: روزهای آخر سال 79 و سال امام علی (ع) بود. در منطقه عملیاتی رمضان مدتی بود که شهدا خود را نشان نمیدادند. صبحی با بچهها مشغول زیارت عاشورا شدیم و به یاد امیرالمؤمنین (ع) مشغول روضه. بعد از روضه راهی منطقه شدیم. قبل از رفتن نگاهی به تقویم انداختم آن روز، روز مباهله بود؛ روز پنج تن آل عبا. خوشحال بودم گفتم ما لشکر علیابن ابیطالب (ع) هستیم، حتماً امروز از دست آقا عیدی میگیریم.
اولین شهیدی که پیدا شد نامش عشقعلی بود. دومی نام تمامی شهدای گروهان خودشان در جیبش بود به همراه حرز امام جواد (ع) که بعد از 18 سال سالمِ سالم بود!
تا عصر، چهار شهید پیدا شد. بچهها میخواستند کار را جمع کنند. گفتم: ادامه دهید حتماً یک شهید دیگر پیدا میشود. قرار بود ساعت چهار برگردیم. 5 دقیقه قبل از برگشت شهید دیگری پیدا شد!
تمام خاک دور و بر را غربال کردیم اما هیچ چیز برای شناسایی پیدا نکردیم. به رفقا گفتم: بیایید برویم. بچهها با تعجب به من نگاه میکردند. یکی گفت: خواب دیده بودی؟ گفتم: نه! امروز روز پنج تن بود، ما هم پنج شهید پیدا کردیم، هرچه بگردید از این شهید آخر نشانهای نخواهید یافت؛ زیرا یکی از 5 تن هنوز هم گمنام است.[11]
حرز امام جواد (ع) به عنوان یک میراث گرانبها از اهل بیت (ع)، برای شیعیان به یادگار گذاشته شده که همواره مورد توجه و عنایت آنها بوده است. این حرز، با داشتن مضامین عالی و تأثیرات معنوی فراوان، میتواند به عنوان یک سپر محافظ در برابر بلایا و خطرات عمل کرده و آرامش و برکت را به زندگی افراد هدیه دهد.
با این حال، لازم است در تهیه و استفاده از حرز امام جواد (ع)، به نکات مهم و توصیههای بیان شده و اصول و موازین آن توجه کرد تا بتوان از آثارو برکات آن بهرهمند شد.
ارسال دیدگاه