گزارش دانا از انقلاب دادهها در نظام مالیاتی؛
سبحانیان: هوشمندسازی جایگزین چانهزنی سنتی شد/ وصول ۳۰ همت از شرکتهای فراری
رئیس کل سازمان امور مالیاتی کشور از تحقق اهداف بودجهای علیرغم شرایط خاص اقتصادی خبر داد و با تشریح دستاوردهای هوشمندسازی نظام مالیاتی، از شناسایی شرکتهایی خبر داد که تا پیش از این از پرداخت مالیات طفره میرفتند.
به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ سید محمدهادی سبحانیان، معاون وزیر امور اقتصادی و دارایی، در نشست خبری که بعدازظهر دوشنبه ۴ اسفند ماه ۱۴۰۴ در محل سازمان امور مالیاتی برگزار شد، با اشاره به همکاری نزدیک فعالان اقتصادی و اصناف طی سال جاری اظهار داشت: «امسال تعامل فشرده و نزدیکی با اصناف داشتیم. همکاران ما در سراسر کشور مکلف به برگزاری جلسات مستمر با مردم بودند که این رویکرد به ایجاد مفاهمه و کاهش تنشها کمک شایانی کرد.»
وی با تأکید بر اینکه علیرغم شرایط خاص کشور، اهداف بودجهای در حوزه وصول مالیات محقق خواهد شد، افزود: «البته به دلیل آنکه اسفندماه باقی مانده، رقم نهایی مالیات هنوز قطعی نشده و به محض نهایی شدن، اعلام عمومی خواهد شد.»
گذار از نظام سنتی به نظام هوشمند؛ دادهها جایگزین سلیقه شدند
رئیس کل سازمان امور مالیاتی، هوشمندسازی نظام مالیاتی در سه سال اخیر را منجر به برکات و دستاوردهای قابل توجهی دانست و تصریح کرد: «آرامش نسبی که امروز در حوزه مالیات شاهد هستیم، خروجی همین هوشمندسازی است. البته منظور این نیست که همه راضی هستند، اما در مقایسه با گذشته تغییر محسوس بوده است.»
سبحانیان با بیان اینکه تأمین بودجه دولت از طریق مالیات هدف اول ماست، رفع تبعیض و ایجاد عدالت، تسهیل امور مؤدیان و ارتقای سلامت اداری را از دیگر اهداف کلان سازمان برشمرد.
وی با اشاره به آسیبهای نظام سنتی مالیاتستانی چهرهبهچهره، پنج چالش اساسی را برشمرد: «عدم حسابرسی باکیفیت به دلیل عدم تناسب میان حجم پروندهها و مأموران مالیاتی، عدم پیشبینیپذیری اقتصادی به دلیل نقش پررنگ عامل انسانی و برخورد سلیقهای، سهولت تبانی میان مأمور مالیاتی و مالیاتپردازان، تمرکز بر شناسایی پسینی فرار مالیاتی و در نهایت عدم حسابرسی باکیفیت به دلیل پیچیدگی و ابهامات قانون.»
اظهارنامه پیشفرض؛ پایان کاغذ سفید برای مؤدیان
رئیس سازمان امور مالیاتی در تشریح سازوکار نظام جدید گفت: «در هوشمندسازی مالیاتی، اطلاعات بهصورت سیستمی در سامانه مؤدیان بررسی میشود. اظهارنامه پیشفرض بر اساس عملکرد واقعی و صورتحسابهای صادر شده توسط خود مؤدی تنظیم و به تأیید او میرسد. اگر مؤدی تأیید نکند، توسط ممیز بررسی میشود و در صورت وجود انحراف معنادار، حسابرسی دقیق صورت میگیرد. در نظام جدید، ما مؤدی را با یک کاغذ سفید رها نمیکنیم.»
مبارزه با فرار مالیاتی؛ از عملیات پلیسی تا رصد هوشمند
سبحانیان با اشاره به اقدامات انجام شده در حوزه مبارزه با فرار مالیاتی تأکید کرد: «مبارزه با فرار مالیاتی را به طور جدی دنبال میکنیم. هر چند عملیات پلیسی هم انجام میشود و این کار غلطی نیست، اما اقدام مهمتر، رصد و شناسایی شرکتها برای مالیاتستانی است که تا امروز توانستیم حدود ۳۰ همت را از شرکتهایی از جمله پتروشیمیها که تا کنون مالیات نمیپرداختند، وصول کنیم.»
وی با ارائه نمونههایی از فرارهای مالیاتی کشفشده گفت: «در سال ۱۳۹۷ فردی به نام وحید مظلومین، ۱۷۰ هزار تراکنش مالی در قالب ۲۱۹ فقره حساب بانکی اشخاص ایجاد کرد که گردش مالی آن بالغ بر ۱۴ هزار میلیارد تومان بود. این افراد از حسابهای جعلی فاقد اطلاعات هویتی استفاده میکردند. شخص دیگری به نام وحید بهزادی نیز مجموع گردش حساب بانکیاش بالغ بر ۳۲۰۰ میلیارد تومان بود که ۳۰ حساب بانکی متعلق به همسر متهم با گردش ۸۰۰ میلیارد تومانی در میان آنها دیده میشد.»

صورتحسابهای الکترونیک؛ جهش کمّی و کیفی
رئیس سازمان امور مالیاتی با اشاره به صورتحسابهای الکترونیکی نوع ۱، ۲ و ۳ گفت: «۳۴۱ هزار مؤدی صورتحساب نوع ۱ و ۲ ارسال میکنند و حدود هفت میلیون و ۴۸۴ هزار نفر صورتحساب نوع ۳ را ارسال میکنند. در سال ۱۴۰۲ تعداد ۲۵۰ میلیون صورتحساب الکترونیک صادر میشد که اکنون صورتحساب نوع ۱ و ۲ به ۱.۵ میلیارد و صورتحساب نوع ۳ به بیش از سه میلیارد رسیده است.»
وی با اشاره به کاهش چشمگیر صورتحسابهای کاغذی افزود: «نسبت اعتبار مالیاتی مستند به صورتحساب کاغذی به کل اعتبار مالیاتی ابرازی در اظهارنامههای VAT، از ۳۳ درصد در تابستان ۱۴۰۳ به ۷.۷۵ درصد در پاییز ۱۴۰۴ کاهش یافته است که نشان از شفافیت روزافزون مبادلات دارد.»
بهبود فضای کسبوکار و استرداد سریع اعتبار مالیاتی
سبحانیان ضمن اشاره به بهبود فضای کسبوکار برای فعالان اقتصادی با اجرای سامانه مؤدیان گفت: «کاهش قابل توجه در مدت زمان استرداد اعتبار مالیاتی به فعالان اقتصادی و کاهش این زمان به زیر دو ماه، از نتایج ملموس هوشمندسازی مالیات بوده است.»
قانون مبارزه با سوداگری؛ تکمیل کننده حلقه اطلاعاتی
رئیس کل سازمان امور مالیاتی با اشاره به سیر تحولات قوانین مالیاتی اظهار کرد: «قانون مالیاتهای مستقیم در سال ۹۴ اصلاح شد و پس از آن تصویب قانون پایانههای فروشگاهی و سامانه مؤدیان را داشتیم. قانون سال ۹۸ خلأ پوشش اطلاعاتی داشت، زیرا افراد با ماهیتهای غیرتجاری، فعالیت تجاری انجام میدادند. قانون مبارزه با سوداگری و سفتهبازی سعی کرد این خلأ را جبران کند و باعث شد دایره اطلاعاتی نظام مالیاتی افزایش پیدا کند.»
شفافیت در شرکتهای دولتی؛ سختگیری بیشتر
وی در پاسخ به سوالی درباره میزان دریافت مالیات از شرکتهای دولتی مانند شرکت نفت تصریح کرد: «هر شرکتی سود کند باید مالیات بدهد، چه دولتی و چه بخش خصوصی. سختگیری ما نسبت به شرکتهای دولتی بیشتر است. باید توجه داشت که برخی از شرکتهای دولتی سودده نیستند، اما یک دوازدهم از آنها مالیات علیالحساب دریافت میکنیم.»
جمعبندی؛ هوشمندسازی در خدمت عدالت مالیاتی
سبحانیان در پایان با تأکید بر اینکه هوشمندسازی نظام مالیاتی را در اولویت برنامههای خود قرار دادهاند، پنج هدف اصلی این تحول را چنین برشمرد: تأمین پایدار بودجه جاری دولت از محل مالیات، رفع تبعیض و ایجاد عدالت، تسهیل امور مالیاتی و کاهش اصطکاک، ارتقای سلامت اداری و استفاده از سیاستهای مالیاتی در جهت رشد اقتصادی.
وی خاطرنشان کرد: «هرجا رابطه مستقیم انسانی پررنگ باشد، احتمال بروز خطا یا فساد وجود دارد. حرکت به سمت نظام سیستمی و دادهمحور، سلامت اداری را تقویت کرده و گام بلندی در جهت تحقق عدالت مالیاتی است.»
ارسال دیدگاه