به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ مهرداد بذرپاش در یادداشتی نوشت: تنشهای نظامی اخیر خاورمیانه در سال ۲۰۲۶ که با حملات هماهنگ ایالات متحده و رژیم صهیونیستی به ایران در اواخر فوریه آغاز شد و واکنش تهران در محدودسازی ترانزیت تنگه هرمز را در پی داشت، از همان ابتدا از یک درگیری منطقهای محدود فراتر رفت و به یکی از مخربترین رویدادهای ژئوپلیتیک برای لجستیک جهانی تبدیل شد.
آنچه ابتدا به عنوان ضربات نظامی توصیف میشد، اکنون به یک شوک تمامعیار در زنجیره تامین جهانی تبدیل شده است و جریانهای نفتی، کشتیرانی کانتینری و ظرفیت حملونقل هوایی را تحت تاثیر قرار داده است. این بحران نشان میدهد که چگونه یک کشمکش محلی میتواند در عرض چند روز، به یک مسئله لجستیکی و اقتصادی با ابعاد جهانی تبدیل شود. تمرکز اصلی این تحلیل، بررسی پیامدهای عملیاتی و حقوقی این درگیری بر تجارت دریایی، انرژی و قراردادهای تجاری است و چگونگی تبدیل شدن تنگه هرمز به گلوگاه کنترلکننده بخش عظیمی از تجارت جهانی را بررسی میکند.
از منظر تاریخی، تنگه هرمز همواره یکی از نقاط کلیدی رقابت قدرتها بوده است اما آنچه اثرات جنگ تحمیلی سوم را متمایز میسازد، نه صرفا اهمیت استراتژیک این مسیر، بلکه شکنندگی ساختارهای اقتصادی نوین در برابر شوکهای ژئوپلیتیکی است. در دهههای گذشته، جهانیسازی و بهینهسازی زنجیرههای تامین، وابستگی متقابل اقتصادی را به سطحی بیسابقه رسانده و در عین حال، آسیبپذیری سیستماتیک را نیز تشدید کرده است.
بحران کنونی، آزمونی عملی برای فرضیهای است که نظریهپردازان روابط بینالملل سالها است درباره آن هشدار دادهاند که در جهانی که نظم آن بر پایه جریان آزاد کالا و سرمایه استوار شده، هرگونه اختلال در گلوگاههای حیاتی میتواند اثرات دومینویی ویرانگری ایجاد کند. در ادامه با استفاده از شاخص KOF (توسعه داده شده توسط مؤسسه تحقیقات اقتصادی ETH زوریخ (دانشگاه فنی سوئیس) از سال ۱۹۷۰) تغییرات وابستگی اقتصادی کشورهای جهان در طول چند دهه نمایش داده میشود.
این شاخص اقتصادی از چهار مؤلفه اصلی تشکیل شده است. تجارت که شامل سهم صادرات و واردات از تولید ناخالص داخلی میشود، سرمایهگذاری که جریان و انباشت سرمایهگذاری مستقیم خارجی را اندازهگیری میکند، جریان مالی که سپردهها، وامها و اوراق قرضه فرامرزی را رصد میکند و موانع تجاری که تعرفهها و محدودیتهای غیرتعرفهای را ارزیابی مینماید. امتیاز KOF بین صفر تا صد نوسان دارد. کشورهایی با امتیاز بالای ۸۰ در محدوده بسیار بالا قرار میگیرند و وابستگی شدیدی به اقتصاد جهانی دارند. امتیاز ۶۰ تا ۸۰ نشاندهنده ادغام قابل توجه در اقتصاد جهانی است. امتیاز ۴۰ تا ۶۰ بیانگر تعاملات تجاری معمول و متوسط است. امتیاز ۲۰ تا ۴۰ به معنای اقتصاد نسبتاً بسته و امتیاز زیر ۲۰ نشاندهنده اقتصاد بسته کامل است.
ارسال دیدگاه