گزارش دانا از کابوس سوخت جهانی بر تارک صنعت هوانوردی؛
قیمت بلیت تا ۲۰ درصد جهش کرد / از هشدار IAG و بریتیش ایرویز تا برنامه اضطراری لغو پروازها
محاصره دریایی آمریکا علیه ایران و بسته شدن تنگه هرمز، زنجیره تأمین سوخت جهان را دچار اختلالی بیسابقه کرده است. قیمت سوخت جت از محدوده ۸۵ دلار به بشکهای ۲۰۰ دلاری رسیده و شرکتهای هواپیمایی در سراسر جهان را ناگزیر به افزایش قیمت بلیت و لغو هزاران پرواز کرده است.
به گزارش خبرنگار اقتصادی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ گروه بینالمللی ایرلاینز (IAG) مالک بریتیش ایرویز هشدار داد که «حتی با وجود قراردادهای پوشش ریسک سوخت، از پیامدهای گسترده این بحران مصون نیستیم». بر اساس گزارش سازمان بینالمللی حملونقل هوایی (IATA)، صادرات سوخت جت از خلیج فارس بیش از ۸۰ درصد کاهش یافته و اروپا ممکن است تنها چند هفته دیگر ذخیره سوخت داشته باشد. کارشناسان میگویند: این بحران عملاً به عصر بلیتهای ارزان هواپیما در جهان پایان داده است.
طلای سیاه در آسمانها؛ از هر بشکه ۹۰ دلار تا ۲۰۰ دلار
کمتر از دو ماه از آغاز تجاوز نظامی آمریکا و رژیم صهیونیستی به ایران میگذرد و بسته شدن تنگه هرمز – که روزانه حدود ۲۰ درصد از عرضه جهانی نفت و مشتقات آن از آن عبور میکرد – اکنون تبدیل به بزرگترین بحران انرژی صنعت هوانوردی در دهههای اخیر شده است.
بر اساس گزارش یاهو فاینانس، قیمت سوخت جت در بازارهای بزرگ آمریکا به طور میانگین به ۴.۲۳ دلار در هر گالن رسیده که در مقایسه با روزهای پیش از جنگ (حدود ۲.۵ دلار) تقریباً ۷۰ درصد افزایش یافته است. این در حالی است که قیمت سوخت در مقاطعی تا آستانه ۴.۸۸ دلار در هر گالن نیز پیش رفته بود .
اما وضعیت در بازارهای جهانی وخیمتر است. بر اساس گزارشی که توسط World Ports منتشر شده، میانگین قیمت جهانی سوخت جت در هفته منتهی به ۳ آوریل به بیش از ۲۰۹ دلار در هر بشکه رسید . این در حالی است که مؤسسه Oxford Economics قیمت این محصول را در ابتدای سال حدود ۸۵ تا ۹۰ دلار در هر بشکه پیشبینی کرده بود . کارشناسان میگویند «اسپرد کرک» – که تفاوت بین قیمت نفت خام و فرآوردههای تصفیه شده مانند سوخت جت است – به بیش از ۸۰ دلار در هر بشکه رسیده که رکوردی تاریخی محسوب میشود .
بریتیش ایرویز و IAG: «مصون نیستیم»
گروه بینالمللی ایرلاینز (IAG) که مالک شرکت هواپیمایی بریتیش ایرویز است، روز جمعه (۲۴ آوریل) در بیانیهای رسمی اعلام کرد که «بحران خاورمیانه و بسته شدن تنگه هرمز مستقیماً هزینه سوخت هواپیماها را افزایش داده و این افزایش به زودی در قیمت بلیت مسافران منعکس خواهد شد» .
سخنگوی IAG به نقل از خبرگزاری رویترز تأکید کرد: «با وجود استراتژی پوشش ریسک سوخت (هجینگ) که بخشی از سوخت را با قیمت ثابت خریداری میکنیم، از پیامدهای گسترده این درگیری در خاورمیانه مصون نیستیم.» وی افزود: اگرچه تاکنون قطعی در تأمین سوخت رخ نداده، اما چشمانداز آینده بسیار تیره و تار است .
همزمان، شرکت هواپیمایی بریتیش ایرویز که نهمین ایرلاین بزرگ جهان است و روزانه به ۱۶۹ مقصد پرواز مستقیم دارد، هشدار داد که مسافران باید منتظر «افزایش چشمگیر قیمت بلیت» باشند .
گامی فراتر: دولت بریتانیا قانون «استفاده کن یا از دست بده» را لغو کرد
وزارت حملونقل بریتانیا در واکنش به بحران پیشرو، اقدامی استثنایی انجام داده است. بر اساس دستورالعملی که به نقل از آژانس هماهنگی فرودگاههای مستقل (ACL) منتشر شده، قانون «استفاده کن یا از دست بده» موقتاً به حالت تعلیق درآمده است .
پیش از این، شرکتهای هواپیمایی موظف بودند حداقل ۸۰ درصد از زمانهای اختصاصی پرواز خود (اسلاتها) را استفاده کنند تا بتوانند همان ساعات را برای سال بعد حفظ کنند. اکنون، در صورت کمبود سوخت، شرکتها میتوانند پروازها را بدون ترس از دست دادن اسلاتها لغو کنند. وزارت حملونقل بریتانیا در بیانیهای اعلام کرد: «ما ذخایر سوخت را از نزدیک رصد میکنیم و مقامات هوانوردی قوانین را تسهیل کردهاند تا شرکتها بتوانند بدون از دست دادن ساعتهای پروازی، مسیرها را لغو کنند» .
اروپا در آستانه یک فاجعه؛ هشدار لوفتهانزا و IATA
تحلیلهای جدید مؤسسه دادههای انرژی ورتکسا (Vortexa) نشان میدهد که واردات سوخت جت به شمال غرب اروپا در ماه آوریل ۱۵ درصد کاهش یافته است. این مؤسسه علت را «وابستگی ساختاری به تأمینکنندگان خاورمیانه» عنوان کرده است، چرا که حدود نیمی از واردات سوخت جت اروپا بهطور معمول از تنگه هرمز عبور میکند .
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بینالمللی انرژی (IEA)، هشدار داده است که اروپا احتمالاً «حدود شش هفته یا بیشتر» ذخیره سوخت جت باقی مانده دارد. وی تأکید کرد: «اگر نتوانیم تنگه هرمز را باز کنیم، به زودی خبر لغو پروازهای مسیرهای مختلف را خواهیم شنید» .
در واکنش به این وضعیت، بزرگترین ایرلاین اروپا یعنی لوفتهانزا اعلام کرده که برنامه کاهش پروازهای خود را تسریع میبخشد. تیل استرایشرت، مدیر مالی گروه لوفتهانزا، گفت: «با توجه به افزایش بیش از دو برابری قیمت نفت سفید نسبت به دوره پیش از جنگ و فشارهای ناشی از اختلافات کارگری، اجرای بسته کاهش ظرفیت ناوگان اجتنابناپذیر است» .
آمریکا؛ یونایتد ایرلاینز پیشتاز جهش ۲۰ درصدی بلیت
در سوی دیگر اقیانوس اطلس، اما وضعیت وخیمتر است. شرکت هواپیمایی یونایتد ایرلاینز آمریکا اعلام کرده است که قیمت بلیتهای خود را تا ۲۰ درصد افزایش خواهد داد .
اسکات کربی، مدیرعامل یونایتد، در جلسه گزارش سودآوری سهماهه تأکید کرد: «هدف ما بازیابی ۱۰۰ درصد افزایش قیمت سوخت جت در سریعترین زمان ممکن است.» اندرو نوسلا، مدیر ارشد بازرگانی این شرکت نیز اعلام کرد که «فروش بلیتهای سفرهای آینده در حال حاضر ۲۰ درصد نسبت به سال قبل رشد داشته است» .
نوسلا به تشریح فرآیند افزایش قیمت پرداخت: «از اواخر سهماهه اول، ما پنج مرحله افزایش قیمت را با موفقیت اجرا کردیم. این افزایشها در پاسخ به افزایش قیمت سوخت جت بسیار قابل توجه و گسترده بوده است» .
مدیران یونایتد افزودند: اگرچه انتظار میرود قیمتهای بالاتر تقاضا را کاهش دهد، اما تاکنون نشانهای از افت مشاهده نشده است؛ چراکه مسافران باوفای برند، حتی با قیمتهای بالاتر نیز ترجیح میدهند با یونایتد سفر کنند .
لازم به ذکر است که دیگر ایرلاینهای آمریکایی نیز هزینه بار اضافی را افزایش دادهاند: دلتا هزینه چمدان اول و دوم را هر کدام ۱۰ دلار افزایش داد (به ترتیب ۴۵ و ۵۵ دلار). جتبلو هزینه چمدان اول را از ۳۵ به ۳۹ دلار و چمدان دوم را از ۵۰ به ۵۹ دلار رساند و امریکن ایرلاینز نیز هزینه بار اضافی در پروازهای داخلی را به ۵۰ دلار افزایش داد .
بحران فراتر از مرزها؛ چرا صنعت هوانوردی آسیبپذیر است؟
سوخت جت بهطور معمول حدود ۲۵ تا ۳۵ درصد از هزینههای عملیاتی خطوط هوایی را تشکیل میدهد. در برخی از شرکتهای هواپیمایی کمهزینه، این رقم تا ۶۰ درصد نیز میرسد . همین موضوع، صنعت هوانوردی را در برابر نوسانات قیمت نفت فوقالعاده آسیبپذیر کرده است.
نکته نگرانکنندهتر اینکه، بر اساس گزارش انجمن بینالمللی حملونقل هوایی (IATA)، حتی اگر فرض کنیم تنگه هرمز باز شود، بازگشت زنجیره تأمین سوخت جت به حالت عادی ماهها طول خواهد کشید. ویلی والش، مدیرکل IATA، در سنگاپور به خبرنگاران گفت: «اگر تنگه هرمز باز شود و باز بماند، با توجه به اختلال ایجاد شده در ظرفیت پالایشگاهی خاورمیانه، بازگشت به وضعیت مطلوب عرضه، ماهها زمان نیاز دارد» .
والش بحران کنونی را با شوکهای تاریخی صنعت هوانوردی مقایسه کرد: «بعد از حوادث ۱۱ سپتامبر، بهبودی حدود چهار ماه طول کشید. در رکود ۲۰۰۸-۲۰۰۹، احتمالاً ۱۰ تا ۱۲ ماه زمان برد. این بحران نیز از آن دسته است» .
برندگان و بازندگان؛ از جت۲ که افزایش نداد تا لغو گسترده پروازها
در میان این آشفتگی، برخی شرکتها عملکرد متفاوتی داشتهاند. جت۲ (Jet2) اعلام کرده است که برخلاف بسیاری از رقبا، هیچ هزینه اضافی بر بلیتهای رزرو شده اعمال نخواهد کرد. استیو هپی، مدیر اجرایی جت۲، گفت: «مسافران هنگام رزرو با ما مطمئن هستند که قیمت نهایی را میپردازند و با غافلگیری هزینه اضافی در آینده مواجه نمیشوند» .
با این حال، تحلیلگران مؤسسه Oxford Economics هشدار میدهند که با تداوم بحران، شرکتهایی که نتوانسته بودند سوخت خود را پوشش دهند – مانند خطوط هوایی اسکاندیناوی (SAS) – در آسیبپذیرترین وضعیت قرار دارند. این شرکت در آوریل ۲۰۲۶ نزدیک به ۱۰۰۰ پرواز را لغو کرده است .
شرکت هواپیمایی نروژی نیز با پوشش ریسک محدود (تنها ۴۵ درصد از سوخت مورد انتظار برای سال ۲۰۲۶ را هج کرده است) در زمره آسیبپذیرترین ایرلاینهای اروپایی قرار دارد .
چشمانداز آینده؛ پایان عصر بلیتهای ارزان
بیبیسی در گزارشی به نقل از دادههای صنعت هوانوردی اعلام کرده است که ارزانترین بلیتهای هواپیما در مقایسه با سال گذشته ۲۴ درصد گرانتر شدهاند. لوفتهانزا و سایر خطوط هوایی بزرگ، هزاران پرواز را لغو کردهاند و کارشناسان هشدار میدهند که در هفتههای آینده، لغو گسترده پروازها و افزایش بیشتر قیمت بلیتها اجتنابناپذیر است .
روزنامه تایمز نیز به نقل از سرویسهای ردیابی محموله گزارش داد که انگلیس آخرین محموله سوخت هواپیما از خاورمیانه را در اوایل آوریل دریافت خواهد کرد و پس از آن هیچ محموله دیگری از این منطقه وارد نمیشود .
به گزارش راه دانا؛ تحلیلهای مؤسسات بینالمللی و گزارشهای شرکتهای بزرگ هواپیمایی نشان میدهد که محاصره دریایی آمریکا و بسته شدن تنگه هرمز، به یک «نقطه عطف ساختاری» در صنعت هوانوردی جهان تبدیل شده است. آنچه در تنگه هرمز میگذرد نه تنها معادلات انرژی جهان را تغییر داده، بلکه حالا کیف پول مسافران عادی در لندن، نیویورک و توکیو را نیز هدف گرفته است.
جهان باید خود را برای «عصر جدید سفرهای هوایی» آماده کند؛ عصری که در آن بلیتهای ارزان هواپیما به تاریخ پیوسته و هزینههای سوخت، قیمت سفر را برای سالهای آینده در سطوح بالایی تثبیت خواهد کرد. کارشناسان IATA میگویند: حتی اگر درگیریها فردا پایان یابد، بازگشت ثبات به بازار سوخت جت «ماهها» طول خواهد کشید و در این میان، تنها شرکتهایی که ذخایر نقدی کافی و استراتژی پوشش ریسک قوی دارند، از این طوفان جان سالم به در خواهند برد .
راهدانا تحولات صنعت هوانوردی و بازار سوخت جهانی را به صورت مستمر پوشش خواهد داد.
ارسال دیدگاه