دانا گزارش می دهد؛
یک شانه تخممرغ، ۳۴۰ هزار تومان اختلاف؛ چه کسی بازار را رها کرده است؟
تخممرغ که سالها یکی از ارزانترین منابع پروتئین در سفره خانوار ایرانی محسوب میشد، حالا با معمایی تازه در بازار تهران مواجه است؛ یک شانه تخممرغ در نقاط مختلف پایتخت از حدود ۴۶۰ هزار تومان تا ۸۰۰ هزار تومان قیمت دارد.
به گزارش خبرنگار شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ یک شانه تخممرغ؛ کالایی که زمانی از سادهترین و در دسترسترین اقلام سبد غذایی خانوار محسوب میشد، حالا در بازار تهران با قیمتهایی کاملاً متفاوت عرضه میشود؛ بهطوری که گزارشهای اخیر از فروش هر شانه تخممرغ با نرخهایی از حدود ۴۶۰ هزار تومان تا ۸۰۰ هزار تومان حکایت دارد.
این اختلاف قیمت تنها یک تفاوت معمول میان فروشگاههای مختلف نیست؛ وقتی یک کالای واحد در یک شهر با فاصلهای حدود ۳۴۰ هزار تومان به مصرفکننده عرضه میشود، سؤال اصلی این است که این فاصله دقیقاً در کدام حلقه از زنجیره تولید تا مصرف شکل میگیرد و چه نهادی مسئول نظارت بر آن است.
بررسی قیمتهای اعلامشده در روزهای اخیر نیز نشان میدهد بازار تخممرغ وضعیت یکدستی ندارد. از یک سو، نرخهای اعلامی برای عرضه مستقیم و میادین پایینتر است و از سوی دیگر، قیمت در برخی فروشگاهها و مناطق شهری افزایش قابل توجهی پیدا میکند. برای نمونه، نرخ اعلامشده برای تخممرغ غیربستهبندی ۳۰ عددی در میادین تهران ۲۵۰ هزار تومان و برای برخی انواع بستهبندی ۳۰ عددی حدود ۴۹۰ تا ۴۹۵ هزار تومان اعلام شده است.
از سوی دیگر، گزارشهای بازار نشان میدهد قیمت تخممرغ در خردهفروشی تهران بسته به وزن، نوع بستهبندی، برند و محل عرضه تغییر میکند و در برخی مقاطع قیمت هر شانه به محدوده ۷۰۰ هزار تومان و بالاتر نیز رسیده است.
اما چرا تخممرغ چندقیمت شده است؟
بخشی از پاسخ را باید در ساختار توزیع جستوجو کرد. تخممرغ پس از خروج از مرغداری مستقیماً به دست مصرفکننده نمیرسد و هزینههای حملونقل، بستهبندی، نگهداری، توزیع و حاشیه سود فروشنده به قیمت نهایی اضافه میشود. تفاوت در وزن شانه و نوع محصول نیز میتواند بخشی از اختلاف قیمت را توضیح دهد؛ اما مسئله زمانی جدی میشود که فاصله قیمت برای محصولاتی با مشخصات مشابه، بسیار بیشتر از هزینههای واقعی توزیع باشد.
این موضوع بهویژه زمانی اهمیت پیدا میکند که مسئولان از کاهش قیمت در مبدأ خبر میدهند.
رئیس جهاد کشاورزی استان تهران اخیراً از روند کاهشی قیمت تخممرغ و بازگشت گلهها به چرخه تولید خبر داده است.
بنابراین اگر قیمت در حلقه تولید یا عمدهفروشی کاهش پیدا کرده اما مصرفکننده همچنان با نرخهای بالا مواجه است، باید مشخص شود این کاهش قیمت در کدام بخش از زنجیره متوقف شده و چرا اثر آن به سفره مردم منتقل نمیشود.
فاصله قیمت؛ مسئلهای فراتر از گرانی
سمیه گلپور، فعال کارگری، نیز با اشاره به اختلاف قیمت تخممرغ در مناطق مختلف تهران، این وضعیت را نشانهای از فشار بیشتر بر خانوارهای کمدرآمد دانسته و تأکید کرده است که برای کالاهای اساسی باید قیمت شفاف و بازار قابل رصد وجود داشته باشد. بر اساس اظهارات او، قیمت هر شانه تخممرغ در مناطق مختلف تهران از حدود ۴۶۰ هزار تومان تا ۸۰۰ هزار تومان متغیر است.
این اختلاف را اگر صرفاً به «گرانفروشی یک فروشگاه» تقلیل دهیم، بخش مهمی از مسئله دیده نخواهد شد. موضوع اصلی، شفافیت زنجیره قیمت است؛ یعنی مصرفکننده باید بداند محصولی که مثلاً با قیمت ۸۰۰ هزار تومان به او فروخته میشود، در مرحله تولید و عمدهفروشی چه قیمتی داشته و چه میزان هزینه توزیع و سود به آن اضافه شده است.
در شرایطی که قدرت خرید خانوارها تحت فشار قرار دارد، حتی اختلاف چند ده هزار تومانی نیز میتواند برای یک خانواده مهم باشد؛ چه رسد به اختلافی که به صدها هزار تومان میرسد.
یکی از پرسشهای مهم در بازار کالاهای اساسی، فاصله میان «اعلام قیمت» و «قیمت واقعی پرداختی مصرفکننده» است. اگر برای محصولی مانند تخممرغ نرخهای مشخصی در میادین و شبکههای توزیع وجود دارد، باید مشخص باشد چرا همین کالا در بخشی از بازار با نرخ بسیار بالاتری عرضه میشود.
در واقع، مسئله فقط تعیین یک قیمت دستوری نیست. تجربه بازار نشان داده که اگر سازوکار توزیع شفاف نباشد، حتی تعیین نرخ نیز لزوماً به معنای فروش کالا با همان قیمت به مصرفکننده نیست.
راهکار مؤثرتر میتواند ایجاد سامانهای شفاف برای رصد زنجیره تولید و توزیع باشد؛ به نحوی که قیمت خروج محصول از مرغداری، قیمت عمدهفروشی، هزینه حمل، بستهبندی، حاشیه سود و قیمت نهایی برای مصرفکننده قابل مشاهده باشد.
در چنین شرایطی، هم تولیدکننده امکان دفاع از قیمت خود را دارد و هم مصرفکننده میتواند متوجه شود افزایش قیمت در کدام حلقه رخ داده است.
تخممرغ؛ هشدار درباره سفره خانوار
اهمیت ماجرا زمانی بیشتر میشود که بدانیم تخممرغ برای بسیاری از خانوارها یکی از جایگزینهای ارزانتر گوشت و سایر منابع پروتئینی است. بنابراین افزایش قیمت آن فقط یک عدد در جدول قیمت کالاها نیست؛ بلکه میتواند مستقیماً بر کیفیت و ترکیب سبد غذایی خانوار اثر بگذارد.
در چنین شرایطی، چندقیمتی شدن یک کالای اساسی میتواند به معنای تشدید شکاف میان مناطق مختلف شهری و حتی میان خانوارهایی باشد که توانایی خرید از مراکز عرضه ارزانتر را دارند و کسانی که ناچارند خرید روزمره خود را از نزدیکترین فروشگاه محل انجام دهند.
از همین رو، مسئله تخممرغ را نباید صرفاً در قالب «گران شدن یک کالا» دید. پرسش مهمتر این است که چرا قیمت یک محصول داخلی در یک شهر میتواند چنین فاصلهای داشته باشد و چرا مصرفکننده باید هزینه ناکارآمدی احتمالی در زنجیره توزیع را بپردازد؟
اکنون توپ در زمین دستگاههای نظارتی است
بازار تخممرغ در روزهای اخیر نشانههای متناقضی دارد؛ از یک طرف گزارشهایی درباره کاهش قیمت در مبدأ و بهبود شرایط تولید منتشر شده و از طرف دیگر، مصرفکننده در برخی نقاط تهران همچنان با قیمتهای بالا مواجه است.
این تناقض نیازمند پاسخ روشن مسئولان است: قیمت واقعی تخممرغ در هر حلقه از زنجیره چقدر است؟ سهم هزینههای توزیع و بستهبندی چه میزان است؟ حاشیه سود مجاز خردهفروشی چقدر تعیین شده و نظارت بر اجرای آن چگونه انجام میشود؟
پاسخ به همین پرسشها میتواند مشخص کند که گرانی تخممرغ صرفاً نتیجه افزایش هزینههای تولید است یا بخشی از افزایش قیمت در مسیر توزیع و خردهفروشی شکل میگیرد.
در نهایت، مسئله اصلی برای مردم نه نرخ روی کاغذ، بلکه قیمتی است که هنگام خرید در فروشگاه پرداخت میکنند؛ قیمتی که اگر برای یک کالای داخلی و اساسی تا این اندازه متغیر باشد، نشان میدهد شفافیت و نظارت بر زنجیره توزیع همچنان یکی از حلقههای مفقوده بازار کالاهای اساسی است.
ارسال دیدگاه