سنندج، شهر دوستی و صفا
سَنَندَج (به کردی: سنە ، کورسان)، دومین شهر بزرگ کرد نشین و بیست و سومین شهر بزرگ ایران، مرکز استان کردستان در غرب ایران است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نوای آبیدر، سَنَندَج (به کردی: سنە ، کورسان)، دومین شهر بزرگ کرد نشین و بیست و سومین شهر بزرگ ایران، مرکز استان کردستان در غرب ایران است. نام سنندج دگرگون شدهٔ سنهدژ است و زبان مردم، کردی سورانی اردلانی است. سنندج در ارتفاع ۱۴۵۰ تا ۱۵۳۸ متری از سطح دریا و در منطقهٔ کوهستانی زاگرس واقع شده و آب و هوای سرد و نیمهخشک دارد. این شهر از سمت غرب به کوه آبیدر، از سمت شمال به کوه شیخ معروف، از سمت جنوب به کوه سراج الدین، محدود شدهاست و در منطقهای بهوسعت6/3688 هکتار گسترده شدهاست. جمعیت این شهر بر پایه سرشماری عمومی نفوس و مسکن سال 1390 برابر با 375٬280 نفر است.
سنندج به لحاظ موقعیت جغرافیایی و فعالیتهای شهرسازی عصر صفوی و قاجار، از بافت شهری سنتی با ارزشی برخوردار است که بناهای مسکونی و عامالمنفعه متعددی مانند حمام، مساجد و بازار در آن باقیماندهاست و دارای محدودهٔ بافت تاریخی فرهنگی با وسعتی معادل ۱۱۲ هکتار است.
,
وجه تسمیه
شهر سنندج را به علت واقع شدن در دامنهٔ کوه، در قدیم سنه میخواندند و چون قلعه آن از لحاظ نظامی اهمیت زیادی داشته، آن را سنهدژ (قلعهای در پای کوه) مینامیدند که کمکم به سنندج بدل شد. ژاک دمورگان که در اواخر سلطنت ناصرالدینشاه به ایران آمده، همه جا از این شهر با نام سنه یاد کرده است.
سنندج ( سنه یا سنهدژ) که از شهرهای کهن و مقدس است به آیین مهر و زردشت در این بخش ایران بازمیگردد. ارتباط این شهر و نواحی مجاور آن با اساطیر پهلوانی آریایی از اهمیت و قدمت این شهر حکایت میکند. شهر جدید سنندج در دوره صفوی و در روزگار شاهصفی در سال ۱۰۴۶ هجری قمری توسط سلیمانخان اردلان پایهگذاری شد.
, وجه تسمیه,
,
,
محلهها
از محلات رسمی شهری سنندج میتوان به چهارباغ، تازآباد، آغهزمان (آقازمان)، قطارچیان، میدان اقبال، پادگان، اکباتان، مردوخ، شالمان، تختی، بهاران، پاسداران، جورآباد بالا و پایین اشاره کرد.
از محلات مرکزی و پایین شهر هم میتوان به گلشن، پیرمحمد و بهارمست، عباسآباد، اسلامآباد، فرجه، حاجیآباد، چم حاجی نسه، تپه شیخ محمد صادق، گردی گرول، غفور (زورآباد پیشین)، تقتقان، کانی کوزله، کمربندی، شهدا و عباسآباد اشاره کرد.
, محلهها,
,
,
پیشینه
از پیدایش و بنای شهر سنندج زمان زیادی نمیگذرد. در سال ۱۰۴۶ ه. ق. سلیمان خان اردلان به انگیزه نظامی و ایجاد مرکزیت سیاسی برای حکومت، هسته اولیه سنندج را برروی تپهای در کنار روستای «سینه» بنا نهاد. این شهر تا سال ۱۳۴۰ دارای حالتی از شهرنشینی ایستا و طبیعی بودهاست. ولی از این دوره به بعد شهر از حالت ایستایی شهرنشینی خارج شده و وارد مرحله شهرنشینی سریع میشود.
به طوری که از این دوره تا سال ۱۳۵۷، رشد کالبدی شهر معادل دوره ۳۵۰ ساله تاریخ شهر بوده و جمعیت آن نیز دو برابر گردیدهاست. از سال ۱۳۴۵ به بعد بیش از ۸۰۰ هکتار از زمینهای کشاورزی روستاهای حاجیآباد، عباس آباد، شریفآباد، کمیز، فرجه، کانی کوزله، قرادیان، چهارباغ، قطارچیان و دگایران به محدوده شهری ملحق شدهاند، ضمن آنکه اراضی کشاورزی روستاهای گریزه، نایسر، دوشان، حسنآباد، خانقاه و قشلاق هم مورد هجوم واقع شده و یا تغییر کاربری داده شدهاند.
با شکل گیری محلههای اصلی، به تدریج مهاجران روستایی و اقشار کمدرآمد شهر، که از وابستگان بلافصل فئودالها بودهاند، در خارج از محدوده محلههای مرکزی مستقر شدهاند و سکونتگاههای پیرامونی شهر سنندج را به وجود که هم اکنون جزئی از بافت قدیم شهر محسوب میشوند، محلههای «جور آباد بالا و پایین» همسو با چنین روندی شکل گرفتهاند.
به دنبال اجرای اصلاحات ارضی در سالهای آغازین دهه ۴۰، ساختار اجتماعی اقتصادی شهر سنندج همانند بسیاری از شهرهای دیگر ایران دستخوش تغییرات جدی میشود. درواقع نضج اولیه اسکان غیررسمی شهر سنندج در سالهای ۱۳۴۵ تا ۱۳۵۵ تشکیل مییابد و در اواخر این دوره به وضوح و روشنی در ساختار کالبدی شهر نمایان میشود. بیشترین مهاجرت به سمت شهر در فاصله سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ اتفاق میافتد که اوج بحرانهای سیاسی اجتماعی به ویژه در کردستان است.
بنابراین، رویدادهای سیاسی اجتماعی به مثابه عاملی در جهت تسریع روند مهاجرتی عمل میکند که بر نظام اقتصادی اجتماعی جدیدی که از دهه ۴۰ به بعد شکل گرفته بود، مبتنیاست. جمعیت سنندج در این دوره به بیش از دو برابر میرسد. حجم بسیار زیادی از این جمعیت در سکونتگاههای خودرو همچون «عباس آباد» در امتداد محور شمالی شهر و «تقتقان» در امتداد محور شرقی استقرار مییابند.
اطلاعات موجود نشانگر آن است که محلههای عباس آباد و کانی کوزله که مهمترین سکونتگاههای نابسامان در شرق سنندج برشمرده میشوند قبل از سال ۱۳۵۵ وجود نداشتهاند. در شمال شهر نیز محلههای «تقتقان»، «اسلام آباد»، و «گردی گرول» به طور عمده پس از این سال شکل گرفتهاست. با شکلگیری و گسترش محلههای غیررسمی در فاصله سالهای ۱۳۵۵ تا ۱۳۶۵ فاصله برخی از روستاهای اطراف شهر به وسیلهٔ سکونتگاههای نابسامان و محلههای حاشیهای شرقی و غربی، پر شد. از این نمونه میتوان به روستا «حاجیآباد» در شرق و «فرجه» در غرب سنندج اشاره کرد.
با آمدن مهاجران جدید، نسلهای گذشته آنان به تدریج به سمت مرکز شهر و بافت قدیم حرکت کردند و عملاً بخشهایی از بافت قدیم شهر که به مناطق حاشیهای میپیوستند، به محل استقرار نسلهای قدیمی و مهاجران بدل شدند. در این خصوص میتوان به محلههای «شمال شهدا»، «پیرمحمد و بهارمست»، «گلشن»، و «چم حاجی نسه» اشاره کرد که غالب آنها جزو بافت قدیم شهر بودهاند و بخشهایی از آنکه به محلههای حاشیهای شمالی و شرقی پیوستهاند و به صورت سکونتگاههایی با شرایط و امکانات نسبتاً بهتر برای نسل اول مهاجران درآمدهاند.
افزون بر این، در تپهای موسوم به «غفور» در مرکز بافت جدید شهر، در سالهای اول انقلاب گروههایی از مهاجران اقدام به تصرف زمینهای اطراف تپه مذکور کردند و سکونتگاههای خودرو را به وجود آوردند که در ابتدا محله «زورآباد» نامیده میشد. این محله به سرعت گسترش یافت و تمامی تپه غفور را دربرگرفت. درواقع از سال ۱۳۶۵ به بعد که گسترش مناطق حاشیهای در شرق و شمال شرق محدود شد، مهاجران بیشتر به سمت این تپه روی آوردند و در اندک زمانی سراسر تپه را تصرف کردند و هم اکنون به عنوان یکی از عارضههای نابسامان و خودرو در مرکز بافت جدید شهر، خودنمایی میکند.
, پیشینه,
,
,
,
,
,
,
,
,
ادامه دارد...
,,
انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه