تشریح دستاوردهای ایران در فناوری زیست فضایی در دانشگاه علوم پزشکی کاشان

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از کاشان حامی، سرپرست پژوهشگاه هوافضای کشور در دانشگاه علوم پزشکی کاشان با بیان دستاوردها و  پیشینه ای از سازمان فضایی کشور به چگونگی و مراحل دستیابی کشور به صنعت خاص هوا فضا پرداخت.

دکتر محمد ابراهیمی در سلسله جلساتی با عنوان «آینده علم از آن ایرانیان» که در دانشگاه علوم پزشکی کاشان برگزار شد با تبیین جایگاه فعلی و آینده علمی ایران در حوزه فضایی به تشریح مهمترین دستاوردهای کشورمان در حوزه فناوری‌های زیستی فضایی، چالش‌های اصلی این عرصه و مهمترین برنامه‌های آینده حوزه هوافضا در بخش فناوری‌های زیستی پرداخت؛ وی اشاره‌ای نیز به دورنمای فعالیت کشورمان در عرصه فضانوردی و فرایند طی شده برای تحقق دستاوردهای ایران در این صنعت را توضیح داد.

بیشترین کاربرد فناوری فضایی در ارتباطات و مخابرات است

رئیس پژوهشکده سامانه‌های فضانوردی گفت: در “نقشه جامع علمی کشور”، حوزه “هوافضا” به عنوان یکی از حوزه‌های کلیدی فناوری برای توسعه کشور و حتی به عنوان پیشگام فناوری‌های نوین قلمداد شده است؛ در این رابطه، ارسال انسان به فضا و ارسال ماهواره‌های مخابراتی، مورد تأکید قرار گرفته است. در “سند جامع توسعه هوافضا” نیز که تصویب و ابلاغ شده، جزئیات برنامه‌های آینده عرصه هوافضا در کشورمان تشریح شده است.

وی با اشاره به اینکه بیشترین کاربرد فناوری فضایی در ارتباطات و مخابرات گفت: هم اکنون ماهواره‌های ارتباطی و مخابراتی ‏برای پوشش برنامه‌های تلویزیونی، ارتباطات تلفن ثابت و موبایل، اینترنت و… کاربرد دارند. این یعنی همه آن چیز که در زندگی مدرن امروزی مورد نیاز است. علاوه بر این محصول نهایی به دست آمده در ‏پروژه‌های دیگر فضایی را می‌توان در گستره وسیعی از کاربردها که مواردی چون کشاورزی، راه و شهرسازی، اکتشاف معادن، ‏کنترل منابع، هواشناسی، پیش‌بینی و کنترل حوادث طبیعی را نیز شامل می‌شود، استفاده کرد.

وی از عوامل موفقیت در برنامه های آتی فضانوردی را استفاده از همکاری بین المللی، توسعه سرمایه انسانی، پیاده سازی فرآیندهای استاندارد مدیریتی و … نام برد.

فناوری زیست فضایی از دستاوردهای صنعت هوا فضاست

دکتر محمد ابراهیمی از دیگر دستاوردهای جانبی فناوری فضایی در صنعت زیست فضایی را در حوزه های منابع زیست محیطی، سلامت کودکان، معالجات پزشکی، سیستم های امنیتی مرتبط با حریق، امکانات رفاهی در منازل، تجهیزات پیشرفته ورزشی، سیستم های حمل و نقل را بیان نمود.

وی با بیان این که هم اکنون تنها سه کشور آمریکا، روسیه و چین موفق به اعزام انسان به فضا شده‌اند، و برنامه کشور برای دستیابی به این مهم گفت: کسب اقتدار و قرار گرفتن در شمار قدرتهای فضایی، ایجاد غرور ملی و نمایش پیشرفت های علمی و فناوری، تربیت دانشمندان، اهرم بازدارنده در مقابل تهدید‌ها، دستیابی به قابلیت و ظرفیت علمی و فناوری و صنعتی به منظور رفع نیازهای فضایی کشور و استفاده از منابع فضایی از جمله اهداف عمومی پروژه‌ی اعزام موجود زنده و در آینده انسان به فضا محسوب می‌شود.

رییس پژوهشکده سامانه های فضانوردی با اشاره به دیدگاه بین المللی در مورد فناوری فضایی ایران، گفت: یک موسسه معتبر بین المللی که پیشرفت های فضایی کشورها را رصد می کند، به تازگی ۵ کشور نوظهور در عرصه فضایی را اعلام کرده و در بین این ۵ کشور نیز، ایران را به عنوان کشوری معرفی کرده که سریعترین پیشرفت فضایی را داشته است.

جهش های فضایی ایران

دکتر محمد ابراهیمی در آستانه «۱۴ بهمن؛ روز فناوری فضایی» گفت: فناوری فضایی ایران را از دو دیدگاه داخلی و بین المللی می توان ارزیابی کرد. از دید داخلی، کشور ما تا قبل از انقلاب تعداد محدودی آنتن و تجهیزات دریافت سیگنال ماهواره داشت و اطلاعات فنی داخلی درباره ماهواره در حد صفر بود. بنابراین ما تنها می توانستیم بخشی از سیگنال های تولیدی کشورهای دیگر را دریافت کنیم.

ابراهیمی افزود: اما از دوران جنگ هشت ساله بود که به فکر توسعه فناوری فضایی برای دفاع از کشور افتادیم. بر این اساس بود که دانشکده های هوافضا به وجود آمد و تقویت توان موشکی کشور مورد توجه قرار گرفت. همچنین با کمک فارغ التحصیلان دانشگاه ها، روی بحث ماهواره ها و ماهواره برها به صورت جدی کار کردیم.

رییس پژوهشکده سامانه های فضانوردی، خاطرنشان کرد: در حقیقت می توان گفت در دهه هشتاد با تاکید خاص و حمایت بی نظیر نظام تلاش ها به بار نشست. در سال ۸۶ موشک «کاوشگر ۱» را به فضا پرتاب کردیم و در سال ۸۷ هم موفق به پرتاب موشک «کاوشگر۲» شدیم.

او یادآور شد: در ۱۴ بهمن ۱۳۸۷ اولین ماهواره بومی ایران به نام «امید» به فضا پرتاب شد و ایران به عنوان هشتمین کشور جهان که توان ارسال ماهواره بومی را دارد شناخته شد. البته هم اکنون ۱۰ کشور در جهان به این امکان دست یافته اند.

نایب رییس انجمن هوافضای ایران در ادامه اظهار داشت: در سال ۹۰ نیز ۲ ماهواره «رصد» و «نوید» را به فضا فرستادیم. البته در سال ۸۸، «کاوشگر۳» با اولین موجودات زنده به فضا رفته بود. در سال ۹۱ اولین میمون فضانورد ایرانی با «کاوشگر پیشگام» راهی فضا شد و بعد از آن دومین میمون فضانوردمان را فرستادیم. در این عرصه نیز تنها ۶ کشور جهان تاکنون به این موفقیت دست یافته اند.

میمون های فضانورد ایران

رئیس پژوهشکده سامانه های فضانوردی سازمان فضایی کشور در خصوص ارسال میمون به فضا و بازگشت موفقیت آمیز کاوشگرهای ایرانی گفت : نامگذاری کاوشگرها بر اساس نوع ماموریت آنها یا ویژگی پرتاب خاص کاوشگر صورت می گیرد. دو مورد اخیر کاوشگرها، کاوشگر پیشگام اولین مرتبه ای بود که یک میمون فضایی را از مرز نامی فضا که خط بالای ۱۰۰ کیلومتر است به فضا بفرستیم.

دکتر محمد ابراهیمی در ادامه افزود : در کاوشگر دوم با توجه به تثبیت فناوری و ایجاد بستر مناسب برای رشد و توسعه تحقیقات در دل این کاوشگر نام کاوشگر پژوهش برای آن انتخاب شده است.
وی در خصوص نام میمون های فضانورد ایرانی گفت: برای این پروژه سه میمون تربیت شد و سعی شد نام گذاری آنها متناسب و بومی باشد. در خصوص نام میمون دوم که فرگام است این اسم از دو قسمت فر و گام است که گام همان قدم است و فر هم شکوه و بزرگی است که نشان می دهد گام بزرگتری نسبت به موجود قبلی که پیشگام بود برداشته است.
رئیس پژوهشکده سامانه های فضانوردی سازمان فضایی کشور همچنین گفت : کاوشگر پژوهش از دیدگاه بستری که برای آزمایشات فراهم می کند اصلی ترین دستاوردش این است که یک آزمایشگاه فضایی است که در درون محیط واقعی آزمایش ها انجام می شود که محیط فضا چه تاثیری برای حیات موجودات می تواند داشته باشد.
ابراهیمی همچنین خاطرنشان کرد : آن چیزی که به طور خاص در این کاوشگر وجود دارد بهبود زیرسامانه های مختلف بویژه زیرسامانه های مربوط به ضربه لحظه فرود و جمع آوری داده هاست و آن چیزی که در یک پروژه فضایی قابل ارزش است داده های علمی است که می توان در حین پرواز هوایی ثبت و ضبط کرد.

دکتر ابراهیمی با تشریح فرایند تولید فضا پیمای ایرانی و اعزام موجود زنده به فضا در قالب نمایش فیلم گفت: سخت‌ترین کار در این عرصه این است که یک موجود زنده را به فضا بفرستیم و آن را به صورت زنده و سالم نیز برگردانیم؛ چرا که هوش انسانی هنوز هم از تمام فناوری‌های دیگر پیچیده‌تر و قوی‌تر است و کارهایی را در مدار زمین می‌تواند انجام دهد که فناوری‌های رایانه‌ای توانایی انجام آنها را ندارند؛ از جمله این کارها می‌توان به تصویربرداری، فرماندهی و آزمایش‌های زیستی اشاره کرد.

وی افزود: در این زمینه حتی مباحثی نیز در سطح جهان مطرح است که مثلاً مسافرت‌ها نیز با کمک فضاپیما انجام شود، یعنی یک رقابت سنگین فضایی در بین کشورها جریان دارد.

رئیس پژوهشکده فضایی کشور با اشاره به اقدامات این مرکز گفت: ما نیز این کار سخت را در دو فاز بزرگ آغاز کرده‌ایم که عبارتند از ۱- اعزام حیات به زیر مدار زمین و برگشت مجدد آن، (مانند میمون هایی که به فضا ارسال شد و برگشت) و ۲- اعزام حیات بر روی مدار زمین.

*برنامه‌ریزی ۵ و ۱۵ ساله برای اعزام بر روی مدار زمین

وی افزود: ما هم‌اکنون در بخش فضا، اجرای چندین طرح را در دستور کار داریم که عبارتند از؛ “طراحی و ارسال ماهواره‌های مخابراتی و سنجشی” و “توسعه ماهواره‌برهای مرتبط”.

وی در زمینه برنامه های بعدی این پژوهشگاه گفت: هم‌اکنون گام بعدی ما که در برنامه‌هایمان قرار دارد، این است که کاوشگری با حجم و ابعاد بزرگتر طراحی کنیم که از جهت ارتفاع پروازی نیز بالاتر باشد؛ انجام این کار، نیازمند طراحی یک سیستم کنترل و فرود قوی‌تر است تا بتواند این کاوشگر را در فاصله ۱۵۰ کیلومتری مدار زمین قرار دهد.

او یادآور شد: برای اجرای این قبیل پروژه‌ها نیز زمانبندی کرده‌ایم؛ برای اجرای فاز زیرمداری، حدود ۵ سال و برای فاز مداری نیز ۱۰ تا ۱۵ سال را در نظر گرفته‌ایم که البته با توجه به تحول سریع تکنیک‌ها، ممکن است این زمانبندی قدری تغییر کرده و زودتر و دیرتر نیز بشود.

آینده “هوافضا” در ایران، بسیار روشن و جذاب است

دکتر ابراهیمی با اشاره به این نکته که همه این دستاوردها با همت متخصصان ایرانی به دست آمده است، تاکید کرد: نقطه مطلوب ما در فناوری فضایی کشورمان این است که بتوانیم با استفاده از آن، ارایه خدمات بدهیم. البته بعضی از اهداف اصلی ما در ۴ سال آینده محقق خواهند شد. در حال حاضر بیش از ۱۰۰۰ کارشناس فنی در داخل کشور تربیت شده اند که می توانند ساعت ها در خصوص مسائل فنی تولید ماهواره صحبت کنند.

وی در رابطه با همکاری مراکز دانشگاهی با این پژوهشگاه گفت: در حال حاضر، بیش از هفت دانشگاه بزرگ صنعتی کشور در زمینه طراحی، تست و توسعه فناوری‌های زیستی فضایی با ما همکاری می‌کنند و برای برنامه‌ریزی و اجرای حدود شش پروژه قوی دانشگاهی نیز در حال مذاکره هستیم؛ علاوه بر این، تا الان حدود ۴۰ شرکت دانش‌بنیان نیز در اجرای برنامه‌های ما درگیر بوده‌اند.

وی افزود: در حال حاضر تنها ایستگاه فضایی فعال ایران در سمنان واقع است و احداث ایستگاه در چابهار نیز در برنامه های کشور قرار دارد.

تاثیر تحریم ها بر صنعت هوا فضای کشور

ابراهیمی با اشاره به موانع و چالش های موجود گفت: نکته ای که نباید از آن غفلت شود، این است که ما در راه اجرای طرح‌هایمان، چالش‌ها و گلوگاه‌های فنی زیادی داریم که هرچند سخت و زمان‌بر است و بودجه نیز می‌خواهد، اما حل‌نشدنی نیست و برای حل آنها نیز برنامه‌ریزی کرده‌ایم؛ از جمله این چالش‌های فنی می‌توان به “طراحی سیستم‌های کنترل دقیق‌تر برای بازگشت از جو، طراحی سیستم‌های دقیق‌تر فرود و مکان‌یابی و تنظیم سیستم‌های مخابراتی دقیق برای ارتباط دوطرفه” اشاره کرد که اختصاصا توسط دانشمندان خودمان و کمک سایر بخش‌ها حل خواهد شد.

وی در خصوص نگرانی های خود گفت: تنها نگرانی احتمالی ما در حوزه پشتیبانی و مالی در آینده است که البته اگر این پشتیبانی قوی‌تر انجام شود، نگرانی خاصی نخواهیم داشت.

رئیس پژوهشگاه فضایی کشور درباره اثرات تحریم ها بر این صنعت در کشور گفت: در رابطه با اینکه آیا تحریم‌ها اثری بر انجام تحقیقات و اجرای پروژه‌های ما داشته است یا نه گفت: باید این واقعیت را بدانیم که این تحریم‌ها و ناامید شدن مسئولان از طرف های خارجی یکی از دلایل و انگیزه های بومی کردن و گسترش صنایع هوا فضا بوده است اما تا حدودی باعث می‌شود که خرید برخی تجهیزات و زیرساخت‌ها کُندتر انجام شود ؛ در این زمینه هم، اگر از کشورهای صاحب این فناوری‌ها در قالب “همکاری‌های بین‌المللی” کمک گرفته شود، راه پیش رو قدری سریع‌تر و کم‌خرج‌تر طی می‌شود.

دکتر ابراهیمی آینده صنعت هوافضا و به ویژه “فضانوردی” در ایران، را در صورت ادامه همکاری مسئولان کشور بسیار روشن و جذاب و در عین حال، بسیار سخت و پیچیده دانست و افزود: ادامه این مسیر نیاز به کار و تلاش مستمر دارد؛ همین الان، عده زیادی در پژوهشکده‌های ما به صورت شبانه‌روزی کار می‌کنند و از شکست‌ها، خسته و مأیوس هم نمی‌شوند، چرا که این زمین خوردن‌ها و بلند شدن‌ها، در کارهای علمی کاملاً طبیعی و ذاتی است.

انتهای پیام/پ