شورای شهر تبدیل به شورای شهرداری شده است/ امروز همه‌ی شهرهای بزرگ دنیا از مدیریت واحد شهری بهره می‌برند

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا، به نقل از صبح توس، به مناسب هفته‌ی شورا، در تحریریه صبح توس میزبان سیدجلال فیاضی عضو هیئت رئیسه شورای اسلامی شهر مشهد بودیم. در ادامه، اولین بخش این مصاحبه که بیشتر حول محور جایگاه شوراهاست را از نظر خواهیم گذراند.

با سلام خدمت شما، با توجه به اینکه هفته شورا را از پیش رو گذراندیم، به نظر شما نقش این نهاد در نظام سیاسی جمهوری اسلامی چه می تواند باشد؟

همانطور که مستحضر هستید نظام جمهوری اسلامی دو بال اصلی برای پرواز و رسیدن به اهداف خود دارد که یکی جمهوریت و دیگری اسلامیت نظام است. جمهوریت نقش واقعی مردم در اداره کشور است و در اسلامیت نیز باید چارچوب آموزش‌های دینی و اسلامی حفظ و ترسیم شود تا حرکت‌های مردمی در این چارچوب باشند.

در آغاز انقلاب با انتخابات مجلس و مجلس خبرگان بخشی‌هایی از نظام مردم سالاری دینی شکل گرفت اما نقطه تماس مردم با بخش جمهوریت نظام هنوز شکل نگرفته بود. نقطه تماس یعنی نقطه ای که مردم دقیقاً با نمایندگان خود در ارتباط هستند.

از سال ۱۳۷۸ شوراها تشکیل شدند و تا امروز نزدیک به ۱۶ سال از این تاریخ می‌گذرد. شورای اسلامی نماد مردم سالاری و خط مقدم نقطه تماس مردم با جمهوریت نظام است و از این منظر اهمیت زیادی دارد. از طرف دیگر شهرداری‌ها از سال ۱۳۶۳ و بر اساس تصمیماتی که گرفته شد تبدیل به نهادهای عمومی خود کفا شدند. به این مفهوم که شهرها خودشان باید اداره شوند و مردم باید شهرها را اداره کنند.

البته امروز شوراهای شهر، شورای شهرداری هستند در حالی که در قانون اساسی تمامی امور شهر به شورا محول شده است.

منظورتان این است که شوراها امروز جایگاهی که باید داشته باشند را ندارند؟

یکی از نقص‌های قانون است. به دلیل اینکه شوراها شورای شهرداری هستند و از طرف دیگر بخش‌های خدماتی شهر عمدتاً دولتی اداره می‌شوند و در نتیجه ما شاهد موازی کاری، دوباره کاری و گاهی هدر رفت منابع هستیم که قطعاً هر چه سریع تر باید رفع شود. برای نمونه شهرداری یک کوچه را آسفالت می‌کند و بعد شرکت گاز یا مخابرات آن را می‌شکافد و دوباره آسفالت می‌کند و باعث هدر رفت بیت المال می‌شود.

دلیل این اتفاقات نبود مدیریت واحد شهری است. اگر مدیریت واحد اتفاق می‌افتاد و دولت هم بودجه‌هایی که امروز در حوزه مدیریت شهری از جمله آب و فاضلاب، مخابرات، بهداشت، درمان و … را در اختیار شوراها قرار می‌داد به تدریج مردم اداره شهر را بر عهده می‌گرفتند و بسیاری از این بودجه‌ها می‌توانست به دلیل استفاده بهینه از منابع کاهش یابد. اینجا بود که شوراها به معنای واقعی تبدیل به شورای شهر می‌شدند.

این بیان شما در قانون تصریح شده است؟

در قانون اساسی آمده که کیفیت اداره شهرها توسط شوراها را مجلس مشخص می‌کند و قانون مجلس نیز شورا را در چارچوب شهرداری‌ها دیده است و در بقیه جاها تقریباً جنبه مشورتی و بدون ضمانت اجرایی امکان مشارکت وجود دارد.

همچنین گفته شده است که دستگاه‌ها برنامه‌های فرهنگی، اجتماعی و… را با شورای شهر هماهنگ کنند ولی چون ضمانت اجرایی ندارد اتفاق موثری حاصل نمی‌شود.

برای این مدیریت واحد شهری که از آن صحبت کردید، الگوی خاصی وجود دارد؟

بله، امروز همه شهرهای بزرگ دنیا توسط مدیریت واحد شهری اداره می‌شوند، به طور مثال استانبول که در کشور خیلی پیشرفته ای نیست، امروز همه شئونات شهری آن مدیریت واحد دارد. این‌ها شهرهایی هستند که بنده خودم به عنوان معاون فرهنگی شهردار در آنجا حضور یافته‌ام و تجربه مدیریتی آن‌ها را مشاهده کرده‌ام.

یکی دیگر از معضلاتی که ما در شهر با آن درگیر هستیم معضل ترافیک است. خیابان‌های شهر را شهرداری اجرا می‌کند، پل‌ها، علائم و زیرگذرها را شهرداری می‌سازد اما مدیریت ترافیک توسط راهنمایی و رانندگی انجام می‌شود، علارغم اینکه در بسیاری از موارد نیز هماهنگی صورت می‌گیرد اما هماهنگی با مدیریت واحد متفاوت است.

اگر همه اختیار به شهرداری‌ها محول شود، جایگاه شورا تضعیف خواهد شد، همینطور است؟

بله، با این اوصاف عملاً شورا نمی‌تواند در حوزه شهری ورود کند. به عنوان مثال در مورد مساله حاشیه شهر، آیا مشکلات حاشیه شهر تماماً مسائل عمرانی است؟ اصلاً مگر حاشیه شهر تماماً حاصل مدیریت شهری است؟ من معتقدم حاشیه شهر حاصل سیاست‌های دولت‌ها است.

در اول انقلاب ۳۰ درصد مردم کشورمان در شهرها زندگی می‌کردند، ۷۰ درصد در روستا. سیاست‌ دولت‌ها باعث شد امروز ۷۲ درصد مردم کشورمان در شهرها زندگی می‌کنند و ۲۸ درصد در روستا. از این ۷۲ درصد بخش عمده ای به دلیل اینکه امکانات مالی نداشتند و انسان‌های متوسط و محرومی بودند و بودجه ای نداشتند که زمین سند دار خریداری کنند یا پروانه ساختمانی بخرند، در نتیجه زمین خوارانی هم زمین خود را خط کشی کردند و به این افراد دادند و آن‌ها نیز در ۵۰ متر خانه ساخته‌اند.

ما در حاشیه شهر شاهد هستیم که یک کوچه ۱ متری در ۳ کیلومتر با خانه‌های ۵۰ متری بنا شده است که این حاصل مدیریت شهری نیست. آنجا شهرداری اجازه نداشته دخالت کند، در حد حریم شهر می‌توانسته جلوگیری کند. فردی شب شروع به کار ‌کرده است و صبح در خانه خود زندگی می‌کرده است.

حاشیه شهر حاصل سیاست‌های دولت است و موضوع دوم اینکه آیا همه مشکلات آن شهری است؟ مشکلات امنیتی، مواد مخدر، مشکلات شهرسازی، فقر و محرومیت نیز دارند. این مشکلات را که شهرداری نمی‌تواند به تنهایی حل کند، در عوض بعضی از این مناطق حاشیه ای را وارد محدود شهر کردند که این پاک کردن صورت مسئله می‌باشد.

یکی از معضلات قانون شوراها این است که شوراها در حد شورای شهر دیده نشده‌اند، دومین آفت‌های شوراها نیز به نظر بنده این است که شوراها سیاست زده شده‌اند.

با اشاره‌ای که به موانع رسیدن شوراها به جایگاه اصلی خود داشتید، مطمئناً با توجه به جایگاه آقای بصیری پور در شورای عالی استان‌ها خیلی از این موارد قابل پیگیری است. آیا از این فعالیت‌ها اطلاعی دارید؟

آقای بصیری پور، قول داده‌اند که حتماً این موضوعات را پیگیری کنند. البته بخشی از این مشکلات دولتی است و بخشی هم مربوط به نگاه‌های مدیریتی است. روی صحبت من با هیچ دولتی نیست اما مسئولین دولت‌ها به مسئولیت و امکانات خودشان چسبندگی دارند. معمولاً وزارت خانه‌ها به دنبال افزایش اختیارات هستند تا این که کمتر شود.

در دنیا دولت‌های موفق، دولت‌های چابک و کوچک هستند که فقط سیاست گذار، هدایت گر و ناظر اند.

مشکل دوم بخشی نگری در مجلس است. در مجلس شورای اسلامی برخی نمایندگان نگاه‌های بخشی دارند و کلان نگاه نمی‌کنند و مورد سوم نگرش‌های سیاسی و رقابت‌های سیاسی است که به نظر بنده هر سه این‌ها قابل رفع هست. دولت‌ها باید چسبندگی‌های خودشان را نسبت به اختیارات و امکانات کم کنند و نمایندگان مجلس هم بخشی نگری خود را حذف کنند و نگرش‌های سیاسی و جناح‌های سیاسی تأثیر و سایه خود را از موضوع قوانین شوراها بردارند، در این صورت بنده معتقدم قانون شوراها قابل اصلاح است. آقای بصیری پور نیز با توجه به تجربه ای که دارند و اعلام آمادگی که داشته‌اند بنا دارند تا در این موضوع کار کنند که امیدواریم اصلاحاتی در قوانین جهت ایجاد مدیریت واحد شهری میسر شود.

انتهای پیام/پایان بخش اول