از ایده تا واقعیت
بازنگری در روابط سیاسی آمریکا و ترکیه
نه تنها استراتژی تلاش برای حل مشکلات با کشورهای همسایه در ترکیه پیشرفتی نداشت، بلکه چنین تصمیم فرقه گرایانه ای باعث شد تا بر مشکلات افزوده شود. ناکامی در سرنگونی دولت سوریه و پایین کشیده شدن اخوان المسلمین از قدرت در کشور مصر، ترکیه را تنها تر از گذشته در منطقه باقی گذاشت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز،bipartisan policy center یکی از مراکز استراتیژیک مهم غرب است . این موسسه در گزارشی به نقش ترکیه در منطقه اشاره نموده است. در ادامه بخش هایی از این گزارش را برای شما ترجمه نمودیم.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, صاحب نیوز, bipartisan policy center یکی از مراکز استراتیژیک مهم غرب است . این موسسه در گزارشی به نقش ترکیه در منطقه اشاره نموده است. در ادامه بخش هایی از این گزارش را برای شما ترجمه نمودیم., گزارشی ,,
از زمان شکل گیری جنگ سرد، روابطه سیاسی آمریکا و ترکیه طی سال های اخیر گسترش قابل توجهی پیدا کرده است. با استفاده از کمک های خارجی و در تلاش برای جلوگیری از نفوذ شوروی در این کشور، ترکیه به ۱۷ همین کشور اقتصادی دنیا تبدیل شده است. دموکراسی در این کشور در حال گسترش است و ترکیه با ارتشی در حال قدرتمند شدن به عضویت ناتو نیز درآمده است.
,سیاست های خارجی ترکیه و آمریکا بر روی خاورمیانه تمرکز بیشتری داشته است که این برنامه ها تاکنون با شکست هایی نیز مواجه شده است. تغییر و تحولات سیاسی اخیر در منطقه هر دو کشور را بر آن داشته تا تلاش کنند ناپایداری و آشفتگی را به حداقل برسانند. برای رسیدن به این هدف، آمریکا و ترکیه باید مشارکت و همکاری نزدیکی داشته باشند. اما برای چنین مشارکتی هنوز موانع و چالش های زیادی وجود دارد.
,در طول دهه گذشته، حزب عدالت و توسعه AKP تجارت و سرمایه گذاری های خود را در کشورهای منطقه گسترش داده و سعی داشته تا اقتصاد خاورمیانه را تا حد زیادی تحت تاثیر غرب قرار دهد. ترکیه تلاش کرد تا کشورهایی که جامعه غرب توجه ویژه ای به انها دارد را با خود متحد سازد، کشورهایی مانند ایران و سوریه و گروه هایی مانند حماس. آنها در سیاست های خود از اخوان المسلمین در منطقه حمایت کردند و بدون توجه به تلاش های آمریکا برای جلوگیری از برخی اتفاقات مانند برنامه هسته ای ایران، رابطه خود را با اسراییل متحد اصلی آمریکا در خاورمیانه قطع کرد. اما واشنگتن، اخیرا توانسته تا در پوشش یک شریک و همراه مهربان با ترکیه، آنها را در مقاصد خود برای رقم زدن سرانجامی فاجعه بار در سوریه گمراه سازد. اما حقیقت این موضوع و توضیح درباره نحوه همکاری این دو کشور با یکدیگر یکی از مسایلی است که این روزها از جانب سران دو کشور بصورت مبهم بیان می شود.
,گرچه ترکیه از کشورهایی که تاکنون در مطنقه اسیر آشوب و تغییر رژیم شده اند از لحاظ سیاسی و اقتصادی قدرتمند تر است اما هیچ گاه نمی توان این کشور را از آنها جدا تصور کرد. بدلیل داشتن مرزی طولانی با سوریه و هجوم پناه جویان از سوریه به این کشور، ترکیه هیچ گاه نمی تواند تحت تاثیر تحولات و آشفتگی همسایه خود قرار نداشته باشد. جنگ سوریه و تصمیمات دولت ترکیه درباره این موضوع از مسایلی است که همواره مورد توجه قدرت های منطقه بوده است.
,اما واکنش دولت ترکیه نسبت به سوریه از زمان به راه افتادن جنگ داخلی در این کشور به گونه ای فرقه گرایانه بوده است و این مساله باعث شده تا تمامی سیاست های خارجی ترکیه تحت تاثیر آن قرار گیرد و این اشتباه باعث شده تا ترکیه دیگر تاثیر گذشته را در مسایل منطقه نداشته باشد. ترکیه در ۱۸ ماه آینده در انتظار سه انتخابات ریاست جمهوری، منطقه ای و مجلس خواهد بود که بدون شک این کشور را با اعتراضات سیاسی روبه رو خواهد کرد. اعتراض افراد که زندگی آنها تحت تاثیر جنگ داخلی سوریه قرار گرفته و عده ای که از وضعیت اقتصادی متزلزل ناراضی هستند. اما واکنش دولت حاکم ترکیه به مخالفان قابل پیش بینی است، دولت AKP همواره از روش فرقه گرایی و قدرت نمایی در چنین مسایلی با مردم و معترضان برخورد خواهد کرد. درست در زمانی که آمریکا بیش از هر زمانی نیازمند یک ترکیه قدرتمند است، وضعیت ترکیه چندان امیدوار کننده نیست. اما همچنان آمریکا تلاش دارد تا سیاست های نه چندان موفق خود در قبال ترکیه و دیگر کشورهای منطقه را ادامه دهد.
,آمریکا نیاز دارد تا شرایط فعلی ترکیه را تحت نظر قرار دهد. اینکه چگونه می تواند از تاثیر ترکیه در منطقه استفاده کند و از چه طریقی می تواند اهداف خود را در این منطقه دنبال کند. البته اتفاقات یکسال گذشته- مانند ماجرای میدان تقسیم، ناتوانی دولت ترکیه به برقراری صلح با اقلیت کرد در این کشور، کودتای نظامی برای برکناری مرسی، وضعیت فاجعه بار جنگ در سوریه و همچنین توافقات آمریکا و روسیه درباره این کشور- سیاستمداران آمریکا را در این اندیشه فرو برده است که پس از یک دهه تمرکز برای هدف قرار دادن ترکیه و رسیدن به این مقصود، اکنون باید بر روی پایداری و ثبات در ترکیه، دموکراسی و ثبات اقتصادی در این کشور تمرکز کنند. سیاست های داخلی ترکیه نقش تعیین کننده ای در ثبات سیاسی واقتصادی، تاثیر آنها در منطقه و رابطه آنها با آمریکا خواهد داشت.
,وضعیت فعلی ترکیه
, وضعیت فعلی ترکیه,یک دهه از قدرت حزب عدالت و توسعه در کشور ترکیه می گذرد. حزبی که با شعار انقلاب خاموش بر سر کار آمده و خود را از ترکیه کمالیستی سابق جدا کرد. در زمان رهبری این کشور توسط رجب طیب اردوغان اصلاحات فراوانی در زمینه های اقتصادی و سیاسی در ترکیه انجام شد که باعث شکوفایی اقتصادی و قدرت گرفتن اقلیت ها در کشور شد. موفقیت های زودرسی که اکنون همگی آنها در خطر نابودی است.
,سیاست خارجی
, سیاست خارجی,در سال ۲۰۰۷ سیاست خارجی ترکیه تمایل بیشتری به سمت شرق پیدا کرد. با استراتژی ” نداشتن تنش و مشکل با کشورهای همسایه” از جانب احمد داوداغلو وزیر خارجه ترکیه، ترکیه تلاش کرد تا روابط خود با کشورهای خاورمیانه را ترمیم کند. کشورهایی مانند ایران، سوریه، فلسطین و دیگر کشورها تا بدین وسیله بتواند قدرت خود در منطقه را بدست آورد. سیاست های ترکیه رفته رفته از آنچه آمریکا انتظار داشت دورتر می شد تا زمانی که موجی از اغتشاش و تغییرات در کشورهای منطقه صورت گرفته و ترکیه و روابطش با کشورهای خاورمیانه را تحت تاثیر خود قرار داد. بدین ترتیب AKP ناچار شد تا مسیر دیگری را برای سیاست خارجی خود پی بگیرد.
,در حمایت از دولت سوریه و یا مخالفان دولت، ترکیه تصمیم گرفت تا از مخالفان پشتیبانی کند. با این تصمیم دولت ترکیه سریعا متحدان خود در این اقدام را در کنار خود دید که شاید مهمترین آنها اخوان المسلمین بودند. بدتر از آن اینکه ترکیه در اقدامی هماهنگ نشده با جامعه جهانی و حتی فراتر از برنامه های آمریکا از گروه های تروریستی جبهه النصره یکی از خطرناکترین گروه های مخالف دولت سوریه، حمایت نظامی کرد.
,AKP با چنین تصمیم فرقه گرایانه ای باعث شد تا گروه های جهادی مشابه از سراسر منطقه پای در میدان جنگ بگذارند. ترکیه امیدوار بود که اخوان المسلمین که در انتخابات مصر پیروز شده بود در حمایت از اقدامات دولت ترکیه با آنها متحد شده و همکاری کند.
,نه تنها استراتژی تلاش برای حل مشکلات با کشورهای همسایه در ترکیه پیشرفتی نداشت، بلکه چنین تصمیم فرقه گرایانه ای باعث شد تا بر مشکلات افزوده شود. ناکامی در سرنگونی دولت سوریه و پایین کشیده شدن اخوان المسلمین از قدرت در کشور مصر، ترکیه را تنها تر از گذشته در منطقه باقی گذاشت.
,سیاست داخلی
, سیاست داخلی,پیشرفت های داخلی ترکیه اکنون درحال نابودی است. بعد از یک دهه رشد اقتصادی و دموکراسی در این کشور، جنگ داخلی سوریه و جهت گیری فرقه گرایانه دولتمردان ترکیه و از سوی دیگر روش تصمیم گیری مستبدانه و شخصی اردوغان باعث شده تا ترکیه امروز به کشوری چند قطبی تبدیل شود.
,پیروزی های متوالی AKP در انتخابات ترکیه، دخالت شخصی اردوغان در هر مساله سیاسی، غرور و شخصیت او باعث شده تا اردوغان بدون توجه به مخالفانش در کشور خود را حاکم مطلق بداند. از قوانین شخصی او درباره اصول شهری که مستقیما نحوه زندگی مردم را تحت تاثیر قرار داد گرفته تا محدودیت رسانه ها در انتشار اخبار و تعطیلی مکرر روزنامه همگی از مواردی هستند که آزادی شهروندان ترکیه ای را تحت تاثیر قرار داده است. ترکیه در رتبه بندی کشورها بر اساس آزادی رسانه ها در رتبه۱۵۴ در میان ۱۷۹ کشور دارد.
,دستگیری ها و محدودیت ها در ترکیه در رسانه ها و مطبوعات خلاصه نمی شود. دولت ترکیه تاکنون افراد زیادی را به اتهام توطئه کودتا بازداشت و مجازات کرده است. هدف اصلی دولت از این کار کاهش قدرت نیروهای نظامی است تا بدین ترتیب از دخالت آنها در امور سیاسی جلوگیری کند اتفاقی که آخرین بار در سال ۱۹۹۷ رخ داد. دخالت سیاسی ارتش که منجر به زندانی و دستگیر شدن عده زیادی از نظامیان در این کشور شد. البته تمام افراد بازداشت شده گناهکار نبودند و همین امر باعث شد تا سران نظامی از AKP متفر باشند.
,بسیاری از مردم ترکیه طریقه حکومت اردوغان را مستبدانه توصیف می کنند و معتقدند وی از مسیر اصلاحی حزب AKP در سال های اولیه قدرت آنها منحرف شده است و همین امر موجب خشونت آنها شده است. این خشونت ها اولین بار در ماه می سال ۲۰۱۳ در پارک گزی بروز پیدا کرد. اعتراض به تخریب این فضای سبز در مرکز استانبول که پس از چند روز دامنه آن به میدان تقسیم و حتی شهرهای دیگر کشیده شد.
,به جای ایجاد صلح و آرام کردن تنش ها، اردوغان تصمیم گرفت تا پایگاه خود را مستحکم کند و از طرفدارانش خواست تا در خیابانهای ترکیه راهپیمایی کنند. مقامات ترکیه افرادی از نژادها یا مذاهب دیگر را عامل ایجاد اغتشاشات در این کشور دانستند. همین اظهار نظر ها باعث شده تا جامعه ترکیه چند قطبی شده و شکاف عمیقی میان احزاب، مذاهب و نژادها ایجاد شود. عملکرد دیگری که موجب خشمگینی مردم سوریه شده ، دخالت ترکیه در جنگ سوریه و حمایت از گروه های تروریستی مخالف دولت بشار اسد بوده است.
,سیاستهای غیر مطمئن داخلی ترکیه و اقدامات سرکوبانه دولت این کشور در مواجهه با معترضان، اقتصاد این کشور راهم تحت تاثیر قرار داده است. بعد از یک دهه شکوفایی اقتصادی ، اکنون اقتصاد ترکیه وضعیت آهسته و پر چالشی را به خود گرفته است. این مساله باعث نگرانی سرمایه گذاران خارجی شده است. سخنرانی شدید الحن اردوغان خطاب با بانکداران وضعیت را بحرانی تر نیز ساخته است. اگر وضعیت رو به افول اقتصاد ترکیه ادامه پیدا کند، دولت حاکم در انتخابات های پیش رو شانس چندانی برای بر سر قدرت ماندن نخواهد داشت.
,در حال حاضر تنها نقطه روشن سیاست دولت ترکیه توانایی آنها در برقراری صلح با گروه های کرد بوده است. اقدام AKP برای برقراری ارتباط صلح آمیز با گروهک های نظامی کرد پس از سال ها درگیری توانسته سایر گروه های اقلیت ترکیه را به قدرت گرفتن در این کشور رسیدن به حق و حقوقشان امیدوار سازد. اصلاح قوانین مختلف برای اقلیت ها و امضای توافقنامه هایی با کردها، دولت ترکیه را وارد چالش جدیدی کرده است و آن هم پاسخ به اعتراضات ترک تباران ناسیونالیست این کشور است. AKP بخوبی به این مسئله واقف است که در صورت برهم زدن توافق هایش با گروه های کرد، آنها را به شروع دور جدیدی از خشونت ها هدایت خواهد کرد. البته تاکنون چنین اقدامی صورت نگرفته و رهبر گروه های کرد عبدالله اوجالان تا کنون صحبتی درباره قطع مذاکرات و یا شروع خشونت ها نکرده است.
,AKP را دیگر نمی توان یک حزب پرقدرت و شکست ناپذیر دانست. ناآرامی های گذشته و خشم عمومی رو به افزایش همگی عواملی هستند که حاکمیت را برای این حزب روز به روز دشوارتر می کند. در ۱۸ ماه آینده ۳ انتخابات پیش روی ترکیه است که هر کدام می تواند نقطه عطفی برای این کشور باشد. تنها شانس باقی مانده برای AKP تلاش برای اصلاح اشتباهاتی است که تاکنون مرتکب شده اند در غیر اینصورت ترکیه همچنان روند نزولی خود در اقتصاد و دموکراسی را طی خواهد کرد و ترکیه دیگر نخواهد توانست در منطقه به عنوان یک قدرت عرض اندام کند. عبدالله گل رییس جمهور ترکیه در سخنرانی اخیر خود به جمعی از مشکلات سیاسی پیش روی ترکیه اشاره کرده و عنوان کرد که AKP دچار دوگانگی شده است. وی اظهار داشت : چند قطبی شدن جامعه مهمترین عامل از بین رفتن انسجام ملت ترکیه است.
,سیاست های آمریکا در ترکیه
, سیاست های آمریکا در ترکیه,ترکیه این روزها به لحاظ سیاسی چندان قدرتی برای تاثیر گذاری در خاورمیانه ندارد. بعد از دوره کوتاه این کشور برای رفع مشکلاتش با کشورهای همسایه اکنون چیزی جز مشکلات و تنش ها میان ترکیه و همسایگانش در منطقه باقی نمانده است. تلاش برای سرنگونی دولت بشار اسد، ممانعت از پذیرفتن رسمیت دولت جدید مصر، خشمگین کردن ایران با پذیرفتن عملیات نصب رادارهای ناتو در ترکیه و حمایت از مخالفان بشار اسد، قطع رابطه با اسراییل، اختلاف با دولت عراق، ناراضی کردن اکثر کشورهای حاشیه خلیج فارس با حمایت از اخوان المسلمین و مهتم کردن اروپا به توطئه های بی اساس آنها در ترکیه همگی مشکلاتی هستند که دولت ترکیه خود آنها را بوجود آورده.
,اما همچنان این عقیده وجود دارد که بازسازی سیاست خارجه ترکیه تحت تاثیر سیاست های داخلی آنهاست. اتفاقات تابستان سال جاری نشان دادن که ترکیه در مواجه با بحران ها از لحاظ سیاسی و اقتصادی ثبات چندانی ندارد. انتخابات های پیش رو که هرکدام می تواند جرقه ای برای اعتراضات سیاسی باشد، رکود اقتصادی و ماجرای صلح با گروه PKK همگی اتفاقاتی هستند که برای آینده ترکیه نگران کننده به نظر می رسند. پس تا زمانی که ترکیه نتواند به وضعیت پایدار و رو به رشد خود در سیاست داخلی و اقتصاد بازگردد، نباید انتظار بهبود سیاست های خارجی در این کشور را داشت.
,در سال های اخیر شواهد حاکی از واگرایی تدریجی سیاست های واشنگتن و آنکارا بوده است و تحولات اخیر بر مشکلات میان این دو کشور افزوده است. هر آنچه نیاز آمریکا برای داشتن متحدی مانند ترکیه در خاورمیانه افزایش پیدا کرده است به همان میزان اتفاقات اخیر باعث شده تا قدرت اعمال نفوذ ترکیه برای تاثیر گذاری در منطقه افول پیدا کند.
,اما سیاستمداران آمریکایی هنوز بطور رسمی درباره مشکلات پیش روی سیاستهایشان در قبال ترکیه صحبتی نکرده اند. آنها علی رغم تمامی مشکلات بوجود آمده در اهدافشان در ترکیه هنوز هم این کشور را می ستایند. حتی آمریکایی ها درباره حمایت ترکیه از گروه های تندرو و افزایش عملیات های تروریستی توسط گروه های مورد حمایت ترکیه در سوریه سکوت کرده اند و در آخرین اظهارنظر جان کری، ترکیه را یکی از مصمم ترین متحدان برای مقابله با تروریست در جهان معرفی کرده است.
,اصرار آمریکا در حمایت از ترکیه، با وجود تمام نگرانی ها و مشکلات بیش از هر چیز هدف بلند مدت و مرموز آمریکا را نمایان ساخته است. اهدافی که آمریکا از رابطه اش با ترکیه بدنبال آنهاست هنوز به صورت واضح بیان نشده و مطمینا تمام تلاش خود را برای مخفی نگه داشتن آن خواهند نمود.
,اظهارات دولتمردان ترکیه نیز بر روابط خاص و تاحدودی غیرمعمول دو کشور تاکید می کند، اظهارات اردوغان در مورد وابستگی AKP به دموکراسی، سکولاریسم و متحدانشان در غرب این روزها از زبان مقامات ترکیه مرتبا تکرار می شود. در همین زمان اردوغان و دیگر سران AKP بطور گسترده از توطئه های بیگانگان در ترکیه سخن می گویند که با اظهارات قبلیشان کاملا در تناقض است.
,,
پیشنهادات
, پیشنهادات,در این بخش از مقاله پیشنهاداتی برای آمریکا به منظور گسترش روابطش با ترکیه و حمایت از دولت این کشور مطرح شده که نگاهی بر آنها خواهیم داشت :
,خاورمیانه همواره به عنوان یک نقطه حساس برای آمریکا مطرح بوده است و این کشور همواره تلاش کرده تا بتواند نفوذ خود در منطقه را افزایش دهد. در شرایط فعلی، شاید تنها راه موجود برای آمریکا برقراری ارتباط با ترکیه است. البته لازم به ذکر است که ترکیه زمانی می تواند مهره تعیین کننده ای برای آمریکا باشد که قدرت لازم برای تاثیر گذاری در منطقه را داشته باشد. اما شرایط کنونی کشور ترکیه برای برآورده کردن اهداف آمریکا چندان مساعد نیست. بنابراین سیاستمداران آمریکایی باید به صحبت های خود در ارتباط با رابطه با ترکیه جامعه عمل بپوشانند و در این وضعیت بحرانی، بجای ابراز نگرانی سعی کنند تا شرایط ترکیه را به وضعیت آرمانی دلخواه تبدیل کنند.
,- تمرکز بر ثبات داخلی ترکیه و پیشبرد دموکراسی: سیاست های داخلی فعلی ترکیه نه تنها باعث نارضایتی مردم این کشور شده ، بلکه نگرانی آمریکا را نیز افزایش داده است. واشنگتن باید بصورت کاملا بی پرده با دولت ترکیه پیرامون مسایلی مانند آزادی رسانه ها، نحوه قانون گذاری و گسترش فرقه گرایی در دولت ترکیه گفت و گو کند. همچنین سیاستمداران آمریکا باید با تشویق و تحسین دولت ترکیه، تمام تلاش خود را برای حل چنین مشکلاتی در ترکیه بکار گیرد.
- حمایت از دموکراسی: دولت آمریکا باید از اقدام ترکیه در برقراری ارتباط آشتی جویانه با گروه های کرد در این کشور حمایت کند. تاثیر مثبت این اقدام برای آمریکا این خواهد بود که بدنبال چنین ارتباطی، خواهد توانست تا درگیری میان گروه های کرد و دولت مرکزی عراق کنترل کند. از سوی دیگر حل مشکلات انرژی میان ولایت های کردنشین عراق و دولت مرکزی این کشور، برای آمریکا به ثبات اقتصادی در ترکیه وابسته است.
- برقراری ارتباط با مردم ترکیه در همه سطوح : آمریکا باید تلاش کند تا ارتباط نزدیکی را با مردم ترکیه در همه قشرها و سنین برقرار کند مثلا ارتباط با جوانان، اقلیت ها و همه احزاب در این کشور.
- تشویق ترکیه برای عضویت در اتحادیه اروپا: گرچه پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا در آینده ای نزدیک قطعی به نظر می رسد اما آمریکا باید تلاش کند تا با حمایت از ترکیه و تحریک متحدانش در اروپا به این کار سرعت ببخشد.
- کمک به ترکیه در مسایل مربوط به پناهجویان سوری: آمریکا باید تلاش کند تا با بهره گیری از حمایت های مالی بیشتر از سازمان ملل و همکاری با کشورهای عربی حوزه خلیج فارس، شرایط مطلوبی را برای پناه جویان سوری در ترکیه فراهم کند.
- همکاری پیرامون اهداف مشترک در عراق: آمریکا و ترکیه هر دو تمایل دارند تا نواحی خودمختار کردنشینی پایدار، قدرتمند و وابسته به غرب را در مناطق عراق، ترکیه بوجود آورند. منطقه ای که به صورت یکپارچه با عراق بوده اما سیاستهای ایران نتواند تاثیری بر آنها داشته باشد. البته هر دو این کشورها در رسیدن به این هدف تاکنون ناکام مانده اند. واشنگتن و آنکارا می بایست در گفت و گویی استراتژیک، مقاصد خود در آینده عراق را هدف گذاری کنند. مسایلی مانند وضعیت صادرات انرژی از مناطق کردنشین به ترکیه، مسایل سیاسی و اقتصادی کردها و هم چنین روابط نظامی آنها با دولت مرکزی عراق. هدف بعدی باید تشکیل دولتی موثر و مستقل در بغداد باشد، دولتی که نه تابع ایران بوده و نه از بشار اسد حمایت کند.
- تشویق ترکیه به صلح با اسراییل: باتوجه به وضعیت کنونی که در آن ترکیه هیچ گونه ارتباط سیاسی با اسراییل ندارد، آمریکا باید تلاش کند تا ترکیه را به صلح با اسراییل و ایجاد رابطه دیپلماتیک با این کشور سوق دهد. البته اوباما در سفر خود به اسراییل در سال ۲۰۱۳ با اظهار این موضوع پیشنهاد میانجی گری میان این دو کشور را مطرح کرد.
- متحد شدن با ترکیه در قبال ایران: سیاست گذاران آمریکا باید تلاش کنند تا با دولت ترکیه در قبال ایران متحد شوند. چنین ارتباطی می تواند آمریکا را در جریان مذاکرات سیاسی میان ایران و ترکیه قرار دهد، تا دیگر شاهد اتفاقاتی مانند معاهده سه جانبه ایران،ترکیه و برزیل نباشد. علاوه بر این آمریکا باید تلاش کند ترکیه به حمایت از تحریم ها و اجرای آنها ترغیب کند. نکته حایز اهمیت دیگر موقعیت جغرافیایی ترکیه در همسایگی ایران است که می تواند در صورت تصمیم آمریکا برای حمله نظامی به ایران، کمک های قابل توجهی از جانب ترکیه در بر داشته باشد.
,
,
فصل دوم : رابطه آمریکا و ترکیه از کجا شکل گرفته است؟
, فصل دوم : رابطه آمریکا و ترکیه از کجا شکل گرفته است؟,بعد از ۶۵ سال، ترکیه هم چنان یکی از کلیدی ترین متحدان آمریکا در پیمان ناتو است. ترکیه ای که دیگر مانند گذشته کشوری ضعیف و نیازمند به کمک مالی کشورهای خارجی نیست. از دهه گذشته تاکنون پیشرفت های چشم گیری در اقتصاد و سیاست داشته است.
,چنین تحرک و پویایی از جانب ترکیه باعث شده تا سیاستگذران آمریکا از این فرصت برای رسیدن به اهداف و تاثیر گذاری در خاورمیانه استفاده کنند. ویکتوریا نولاند در مورد این موضوع دیدگاه واشنگتن را چنین بیان می کند : اتحاد و همکاری ما با ترکیه بسیار حساس و حیاتی است، نه تنها در منطقه اوراسیا، بلکه برای اهداف ما در خاورمیانه و شمال آفریقا.
,تاریخ و اهمیت روابط آمریکا و ترکیه
, تاریخ و اهمیت روابط آمریکا و ترکیه ,رابطه میان آمریکا و ترکیه به لحاظ استراتژیکی از زمان جنگ سرد اهمیت پیدا کرد. از زمان پایان جنگ سرد و فروپاشی جماهیر شوروی، روابط این دو کشور فراتر از توافقات امنیتی گسترش پیدا کرد.
,از زمانی که آمریکا از قصد شوروی برای گسترش قدرت خود در نواحی جنوبی دریای سیاه باخبر شد، با تمام تلاش خود سعی کرد تا ترکیه را متقاعد سازد که نباید زیر پرچم شوروی و کمونیست حکومت کنند. ترومن، رییس جمهور وقت امریکا که وضعیت ترکیه را بحرانی می دید با تمام کمک های مالی و نظامی خود توانست از تمایل ترکیه با کمونیست جلوگیری کرده و همچنان به قدرت گرفتن مجدد در خاورمیانه امیدوار باقی بماند.
,ترکیه، در سال ۱۹۵۲ به اتحاد ضد کمونیستی پیوست و به عضویت سازمان پیمان آتلانتیک شمالی NATO درآمد.این اقدام نه تنها بدلیل احساس خطر از جانب شوروی، بلکه بدلیل تمایلات غربی رهبران ترکیه صورت گرفت. چراکه مصطفی کمال آتاتورک، رهبر وقت ترکیه بدنبال آن بود که کشوری سکولار،وابسته به غرب و با نژادی مشخص بوجود آورد.
,کمالیسم، ایدئولوژی آتاتورک، با عقیده ضد مذهبی شکل گرفته بود. آتاتورک معتقد بود حکومت عثمانی ها در ترکیه که حکومتی مذهبی بوده موجب شکوفا نشدن و عقب ماندگی ملت ترکیه شده است. به اعتقاد او ترکیه می بایست کشوری قدرتمند، پیشرفته و با مردمانی یکپارچه و بدور از دین و مذهب باشد. آتاتورک نه تنها با نمونه برداری از سیاست های غرب به اداره کشور پرداخت، بلکه تلاش کرد تا از لحاظ فرهنگی و جغرافیایی و ایدئولوژیکی نیز وابسته به غرب باشد.رهبران ترکیه در زمان جنگ سرد از این تمایلات آتاتورک به گرمی استقبال کردند.
,بعد از جنگ سرد فضای استراتژیک ترکیه به صورت بنیادی تغییر کرد. البته این تغییر تاثیری در روابط آمریکا و ترکیه نداشت. شکستن دیوار برلین و تبدیل شدن دنیا به دنیایی چند قطبی، باعث شد تا جمهوری ترکیه مجددا خود را درگیر خاورمیانه ببیند. حمله عراق به کویت شروع بحران برای ترکیه بود. ابتدا مخالفت هایی برای حضور نظامی ترکیه در این جنگ در کشور به راه افتاد اما در نهایت با نظر مثبت اکثریت سیاستمداران و مردم ترکیه، ارتش این کشور وارد جنگ با عراق شد؛ آنها همچنین با همکاری نیروهای ائتلافی آمریکایی از پایگاه های نظامی خود امکانات لازم را برای جنگ فراهم کردند.
,ترکیه در دیگر فعالیت های نظامی بدلیل حضورش در پیمان ناتو نقش فعالی در کنار آمریکا داشته است.عملیات هایی مانند عملیات های ناتو در بالکان، بوسنی، کوزوو و مقدونیه. از دیگر فعالیت های نظامی ترکیه در ناتو میتوان به حضورش در عملیاتهای دریایی در شاخ آفریقا، آموزش نیروهای پلیس عراق و شرکت در عملیات پرواز ممنوع در لیبی اشاره کرد.
,البته انکارا از نتیجه چنین همکاری های تاکنون امتیازات زیادی را از ناتو بدست آورده. بدست آوردن موشک های پتریوت در سال های ۱۹۹۱ و ۲۰۰۳ و همچنین در زمان جنگ سوریه از جمله آنهاست. به گفته وزیر امور حارجه ترکیه : ناتو، یکی از ارکان برنامه های استراتژیک در ترکیه است.
,با گذشت زمان و افزایش نفوذ ترکیه در منطقه، همکاری های آمریکا و ترکیه به مرحله ای فراتر از پیمان های امنیتی حرکت کرد.پس از واقعه ۱۱ سپتامبر آمریکا، جورج بوش ارتباط با ترکیه بعنوان یک کشور اسلامی به اصطلاح او میانه رو را در دستور کار خود قرار داد. این ارتباط با چند دیدار همسران روسای جمهور ترکیه و آمریکا شکل گرفت و توافق هایی برای همکاری های بیشتر میان این دو کشور در منطقه خاورمیانه شکل گرفت.
,در زمان باراک اوباما نیز این سیاست ادامه پیدا کرد. وی در نخستین سفرهای خارجی خود به ترکیه سفر کرد و ارتباط با کشورهای مسلمان را حیاتی خواند. او اظهار داشت که آمریکا در میان بسیاری از کشورهای مسلمان به بدنامی شناخته می شود و وی قصد اصلاح این تفکر را دارد. همچنین اوباما، از اردوغان بعنوان یکی از ۵ رهبر دنیا که ارتباط بسیار صمیمی با وی دارد نام برد.
,وضعیت کنونی ارتباط آمریکا و ترکیه
, وضعیت کنونی ارتباط آمریکا و ترکیه,روابط نزدیک و فراوان آمریکا و ترکیه هرگز خالی از اختلافات و ناسازگاری ها نبوده است. آمریکا تا کنون نتوانسته محبوبیت چندانی نزد مردم ترکیه بدست بیاورد. هرچند اخیرا آمریکا در پی حمایت از دموکراسی در ترکیه توانسته طرفدارانی را در میان مردم بدست آورد. همین شرایط باعث شده تا دولتمردان ترکیه هم از متحد غربی خود کمال حمایت را انجام دهند.
,رابطه میان امریکا و ترکیه در سال ۲۰۰۳ و پس از مخالفت ترکیه با شکل گیری پایگاه های نظامی آمریکا برای حمله به عراق در این کشور، وضعیت متزلزلی پیدا کرد اما واشنگتن پس از مواجهه با مخالفت دیگر کشورهای متحدش و همچنین با مشاهده وضعیت سیاسی و رو به رشد ترکیه، به سرعت این واقعه را فراموش کرده و روابطش را با ترکیه مستحکم تر کرد. بیانیه ها و سخنرانی های بوش و اوباما نشان در طول این سوال ها حاکی از آن بوده که آمریکا شدیدا به برقراری ارتباط و همکاری های بیشتر با ترکیه مشتاق است.هرچند در وضعیت کنونی آمریکا و ترکیه مسایل منطقه ای مهم و مشابهی را پیش رو دارند که امکان همکاری این دو کشور را فراهم ساخته است، مسایلی مانند: گروه حماس در فلسطین؛برنامه هسته ای ایران،جنگ سوریه و ارتباط با اسراییل.
,در حال حاضر شکاف عمیقی میان گفتار و واقعیت عملی در روابط ترکیه و آمریکا بوجود آمده است. شکافی که در اثر برآورده نشدن برخی نیازها از سوی طرف مقابل شکل گرفته است. در وضعیتی که آمریکا بیش از هر چیز نیازمند یک متحد قدرتمند و با ثبات در خاورمیانه است، ناآرامی ها و تحولات اخیر داخلی و خارجی ترکیه قدرت تاثیر گذاری ترکیه در منطقه را بشدت کاهش داده است. از سوی دیگر سیاست های چند گانه آمریکا در قبال ترکیه، باعث نارضایتی طرف دیگر همکاری شده است.
,,
,
فصل سوم
, فصل سوم,وضعیت سیاست های داخلی کشور ترکیه
, وضعیت سیاست های داخلی کشور ترکیه,در این بخش از مقاله در مورد وضعیت سیاست های داخلی کشور ترکیه صحبت شده است. از شکوفایی های سیاسی و اقتصادی در سال های اخیر گرفته تا وضعیت بحرانی امروز ترکیه در این بخش صحبت شده است. در یکی از مهمترین بخش های این فصل از حوزه های سیاست داخلی ترکیه که بیش از هرچیز باید مورد توجه امریکا قرار گیرد سخن گفته شده که به آن می پردازیم :
,با توجه به اشتباهاتی که گاها در سالهای اخیر در وضعیت حقوق بشر و دموکراسی کشور ترکیه رخ داده است، نگرانی آمریکا درباره وضعیت داخلی ترکیه و ضعف دولت حاکم افزایش پیدا کرده است. امریکا در واکنش نسبت به برخورد دولت با تظاهرکنندگان در میدان تقسیم در بیانیه ای اعلام کرد : ما معتقدیم ثبات طولانی مدت، امنیت و پویایی ترکیه تا زمانی ادامه خواهد داشت که آزادی بیان، رسانه های مستقل و تجمع های مردمی در این کشور وجود داشته باشد. ما از ترکیه بعنوان یکی از دوستان و متحدان نزدیکمان انتظار فرصت دادن به چنین آزادی هایی را داریم.
,برخورد با گروه های اقلیت و مخالفین
, برخورد با گروه های اقلیت و مخالفین,در حال حاضر، قانون اساسی ترکیه به نحوی تنظیم شده که در آن به حقوق اقلیت ها توجهی نشده است. علاوه بر این دادگاه قانون اساسی می تواند هر حزب و گروهی را که فعالیت هایی برخلاف قانون اساسی دارند را منحل سازد، البته این قانون بیشتر به این دلیل وضع شده است تا امکان مقابله با گروه های مانند کردها برای دولت ترکیه وجود داشته باشد.
,تنها چند گروه مذهبی از دید دولت ترکیه به رسمیت شناخته می شوند: مسیحیان ارتودوکس ارمنی و یونانی و یهودی ها. از دیگر گروه های مذهبی که به شدت با محدودیت های اجتماعی مواجه هستند میتوان به علوی ها و کردها اشاره کرد. افرادی که به حقوق شهروندی و به اعتقاداتشان توجه چندانی نمی شود. احزاب و مذاهبی مانند کردها و علوی ها همواره در ابراز اعتقادات خود و حتی ساخت مکانی برای عبادتگاه در کشور ترکیه با ممنوعیت هایی مواجه هستند.
,زمانی که دولت ترکیه مذاکرات صلح را با کردها آغاز کرد همچنان بی توجهی به یکی از گروه های اقلیت پرجمعیت به نام علوی ها، اعتراض آنها را دربر داشت. در طول تاریخ کشور ترکیه همواره متهم به کشتار علوی ها بوده است. پس از به راه افتادن جنگ سوریه، دولت ترکیه زمان را برای تاختن به علوی ها مناسب دیده و آنها را به شعله ور کردن آتش جنگ در سوریه متهم کرد. انتخاب نام یکی از سردارانی که در طول تاریخ به کشتار علوی ها مشهور بوده و ممانعت دولت با ساخت مسجد علوی ها در آنکارا، از دیگر مظاهر مخالفت های فرقه ای دولت ترکیه با احزاب و مذاهب دیگر است. پس از گسترش اعتراضات علوی ها و نماینده آنها در مجلس ترکیه، دولت دستور داد تا همین تک نماینده علوی ها نیز از مجلس اخراج شود.
,این اقدامات دولت ترکیه تنها با اقدام علیه علوی ها پایان نپذیرفت و آنها رفتار خصمانه خود علیه حزب مخالفشان یعنی حزب جمهوری خواه مردم را نیز آغاز کردند. بدین ترتیب ترکیه به دوران سنتی خود یعنی دوران ممانعت و منحل کردن احزاب مستقل بازگشت.
,اتحادیه اروپا در سال ۲۰۱۲ از رفتار دولت ترکیه نسبت به احزاب و مذاهب اقیلیت در این کشور انتقاد کرد و یکی از معیارهای این اتحادیه برای پیوستن کشورهای جدید به آن را، احترام کامل و تمام به حقوق اقلیت ها عنوان کرد. در بسته جدیدی که ترکیه به عنوان اصلاحات جدید در قوانین کشورش به اتحادیه اروپا ارائه کرده است، برخلاف انتظار صحبتی از اصلاح قوانین نسبت به رفتار در قبال علوی ها نشده است.
,گسترش اعتراضات علوی ها در مناطقی از کشور مانند استان هاتای و سرکوب شدید آنها از جانب دولت ترکیه، در کنار اعتراض های سایر احزاب و اقلیت ها یکی از عوامل مهم داخلی در ناپایداری ترکیه است.امری که بیش از هر چیز نگرانی آمریکا را افزایش می دهد، چراکه ثبات ترکیه از مهم ترین سیاست های آمریکاست.
,,
آزادی مطبوعات
, آزادی مطبوعات,آزادی بیان بخصوص در ارتباط با آزادی رسانه ها، یکی از معضلات جامعه امروز ترکیه است. قوانین جدید این اجازه را می دهد تا خبرنگاران و یا هر فعال سیاسی مخالف دولت به جرایمی مانند اغوای عمومی مردم، اهانت به آتاتورک و اقدام علیه امنیت ترکیه دستگیر و مجازات شود. نکته جالب توجه اینست که چنین جرایمی با نسبتی باورنکردنی به خبرنگارانی اختصاص دارد که مقالاتی را خلاف نظر دولت و یا با دیدی منتقدانه به دولت به چاپ رسانده اند. تعطیلی روزنامه ها، حمله به دفاتر آنها و جریمه های متوالی باعث خدشه دار شدن هویت و وجهه رسانه ها در ترکیه شده است.
,در سال ۲۰۰۷ دومین رسانه تصویری بزرگ ترکیه یعنی شبکه Sabah/ATV در مزایده ای که تنها یک شرکت کننده داشت به دارنده یکی از بزرگترین کارخانه های ترکیه یعنی شرکتCalik رسید، این شخص کسی نبود جز داماد رجب طیب اردوغان! در سال بعد اردوغان بزرگترین رسانه تصویری ترکیه یعنی DMG را هدف قرار داد. این شبکه گزارشی را درمورد پرونده فسادی اقتصادی در آلمان تدوین کرده بود که در آن حزب حاکم ترکیه یعنی AKP یکی از عوامل این برنامه اقتصادی معرفی شده بود. بدلیل انتشار این خبر دولت شبکه DMG را با مبلغ ۳ میلیارد دلار جریمه کرد، که این مبلغ هنگفت در نهایت منجر به ورشکستگی و انحلال شبکه تلویزیونی شد.
,به دلیل وجود چنین سیاست هایی در ترکیه هیچ خبرگزاری مستقل از حزب AKP فعالیت ندارد. چرا که خبرنگارانی که خلاف خواسته های دولت مطلب بنویسند تحت پیگرد قانونی قرار خواهند گرفت. ترکیه در حال حاضر بیشترین تعداد خبرنگار زندانی را آمار جهانی به خود اختصاص داده است. هرچند دولت ترکیه اعتقاد دارد این آمار بزرگنمایی شده است و تعداد زیادی از خبرنگاران به جرایمی غیر از مسایل سیاسی دستگیر شده اند. اما در سال ۲۰۱۲ انجمن حمایت از خبرنگاران در گزارشی مینویسد : ۶۱ نفر از ۷۶ خبرنگار زندانی شده در ترکیه بدلیل انتشار مطالبی خلاف میل دولت در رسانه ها دستگیر شده اند.
,محدودیت و عدم استقلال رسانه ها در ناآرامی های اخیر ترکیه بیش از پیش نمایان شد. زمانی که رسانه های تصویری ترکیه در زمان اعتراضات میدان تقسیم اقدام به پخش برنامه هایی نامرتبط می کرد. انجمن خبرنگاران ترکیه اعلام کرده که پس از ماجرای میدان تقسیم ۷۲ خبرنگار اخراج و ممنوع الفعالیت و بسیاری از آنان به ناچار بازنشسته شده اند.
,سفیر آمریکا، فرانک ریکاردون در بسیاری از موارد درباره آزادی رسانه ها در ترکیه انتقاداتی را به دولت این کشور داده است و در اظهار نظری جنجالی عنوان کرده بود : آزادی رسانه و آزادی بیان در ترکیه به طور کلی متوقف شده است.
,این سخن باعث شد تا اردوغان اقدام سفیر آمریکا را آماتور بخواند و در ادامه ترکیه را کشوری با آزادی بیانی بیش از آمریکا معرفی کند. البته سخنگوی کاخ سفید در ادامه از ابراز نگرانی این کشور نسبت آزادی بیان در ترکیه صحبت کرده بود اما هیچ گاه از سخنان تند سفیر این کشور در ترکیه حمایت نکرد. اوباما نیز در سخنرانی های خود همواره ترکیه را بدلیل تلاش برای افزایش آزادی های رسانه ها و آزادی بیان در این کشور حمایت کرده است.
,ناتوانی در پیوستن به اتحادیه اروپا
, ناتوانی در پیوستن به اتحادیه اروپا,با شناختی که آمریکا از تاثیرات پیوستن ترکیه به اتحادیه اروپا در سیاست های داخلی این کشور دارد، در تمام این سال ها حمایت خود را از این کشور در راه رسیدن به اروپا اعلام کرده است. اوباما در سال ۲۰۰۹ در اولین سفر خود به عنوان رییس جمهور آمریکا به ترکیه در دیدار نمایندگان مجلس این کشور از حمایت آمریکا از پیوست ترکیه به اتحادیه اروپا سخن گفت و از دولتمردان و قانون گذاران ترکیه خواست تا با رعایت حقوق اقلیت ها و آزادی های بیان و رسانه ها در رسیدن به استانداردهای اتحادیه اروپا تلاش کنند.
,اما ترکیه در حال حاضر بی تفاوت نسبت به اتحادیه اروپا تلاش چندانی برای نمایش دادن توانایی ها و قابلیت های خود نشان نم یدهد.شرایط و استانداردهای سخت اتحادیه اروپا از یک سو و اعلام مخالفت سران کشورهای قدرتمندی مانند فرانسه و آلمان از سوی دیگر باعث شده تا مقامات ترک و مردم این کشور، پیوستن به اتحادیه اروپا را رویایی برآورده نشدنی تلقی کنند. در همین راستا اگن باکیش اعلام کرده که ترکیه قربانی تبعیض در اتحادیه اروپا شده است، وی تاکید کرد که ترکیه هیچ گاه نخواهد توانست به عضویت اتحادیه اروپا دراید مگر اینکه سرانجامی مانند نروژ داشته باشد، کشوری که رابطه نزدیکی با اتحادیه اروپا دارد اما عضو این اتحادیه نیست. با کمتر شدن علاقه اتحادیه اروپا برای پذیرفتن ترکیه و به بن بست رسیدن مذاکرات، باعث شده تا دیگر دولت نتواند با تبلیغات بر روی این کار دست به اصلاحات داخلی بزند.
,اصلاحات قانون اساسی
, اصلاحات قانون اساسی,حزب AKP با وعده تغییرات در قانون اساس کشور ترکیه بر سر کار آمد. این شعار فراصت را برای آمریکا فراهم کرد تا بتواند خواسته های خود را در قانون اساسی ترکیه پیاده سازد. آمریکا همواره ابراز امیدواری کرد که قانون اساسی جدید ترکیه می تواند بازتابی از استانداردهای آمریکا و اتحادیه اروپا باشد. هیلاری کلینتون در سال ۲۰۱۱ درباره خواسته های آمریکا در قانون اساسی ترکیه عنوان کرد: در قانون اساسی جدید ترکیه باید حقوق همه شهروندان از جمله اقلیت ها رعایت شده و زمینه برای آزادی بیان فراهم شود.
,اما این شانس برای دولت ترکیه که قصد ایجاد برخی اصلاحات در کشور را داشت با اوج گرفتن تنش های سیاسی از میدان تقسیم بر باد رفت. اختلافات بر سر مسایلی مانند حق افراد برای آموزش به زبان مادری خود و یا اصرار برای باقی ماندن چهار اصل نخست قانون اساسی فعلی شکل گرفت. در چهار اصل قانون اساسی فعلی ترکیه بعنوان کشوری سکولار و جمهوری دموکراتیک معرفی شده است. گروه ها و احزاب ناسیونالیست در ترکیه تلاش می کنند تا این چهار اصل در قانون اساسی جدید باقی بماند و احزاب اقلیت خواهان اصلاح این اصول هستند. مشخص کردن خط قرمزها از سوی هر کدام از طرفین مجادله باعث شده تا فرآیند تغییر قانون اساسی ترکیه به تعویق بیفتد.
,اگر ترکیه بتواند وضعیت حقوق شهروندان و آزادی را در کشورش بهبود ببخشد، آنگاه خواهد توانست در عین قدرتمند تر کردن دموکراسی ، رابطه و همکاری اش با آمریکا را تقویت کند.
,رویه سرکوب گرانه اخیر رهبران AKP در مقابل معترضان و مخالفان دولت آتش خشم را در میان مردم ترکیه شعله ور ساخته است. بنابراین تنها راه رهایی دولت ترکیه از این وضعیت بحرانی داخلی، ایجاد اصلاحات برای تسکین تنش های قومی و فرقه ای در این کشور و ایجاد فضای باز سیاسی برای تمام عناصر جامعه ترکیه است.
,,
فصل سوم : تحول در سیاست های خارجی ترکیه
, فصل سوم : تحول در سیاست های خارجی ترکیه,این فصل از مقاله به بحث پیرامون تحولات سیاست های خارجی ترکیه در سال های اخیر پرداخته است. در قسمت پایانی این فصل از مباحثی در سیاست خارجی ترکیه صحبت شده که بیشتر مد نظر آمریکاست. در ادامه نگاهی بر این بخش خواهیم داشت:
,,
سوریه
, سوریه ,بر اساس آمار رسمی سازمان ملل از زمان آغاز جنگ داخلی سوریه در مارس سال ۲۰۱۱، بیش از ۱۰۰ هزار نفر کشته شده ، ۴٫۲۵ میلیون نفر در داخل کشور سوریه مهاجرت کرده و بیش از دو میلیون نفر به کشورهای همسایه فرار کرده و پناه برده اند. با ادامه پیدا کردن درگیری ها، موضوع جنگ فراتر از مسایل سیاسی رفته و درگیری های فرقه ای را نیز شامل شده است. همسایگان کشور سوریه که میلیون ها پناهجو را از این کشور در خود جای داده اند بیش از هر کشور دیگری تحت تاثیر تحولات این کشور هستند. اگر قرار باشد سوریه سرنوشتی مانند سومالی داشته باشد و این کشور تجزیه شود، آنگاه باید اطمینان داشت که وجود برخی گروه های مخالف و مذهبی تندرو می تواند ناپایداری را منطقه افزایش دهد.
,ترکیه و آمریکا هر در مخالفت با دولت بشار اسد اتفاق نظر داشته و همواره نگران گسترش درگیری ها در کل منطقه بوده اند. اما در برخی موارد ترکیه با زیاده روی های بیش از در حمایت از گروه های مخالف دولت سوریه حتی فراتر از سیاست های آمریکا عمل کرده است. با توجه با تاثیرات جنگ داخلی سوریه که میتواند منجر به بی ثباتی در ترکیه نیز شود، مساله سوریه این روزها در صدر سیاست های خارجی ترکیه قرار گرفته است. دریچه سوریه بهترین راه برای مشاهده ارتباط میان ترکیه و آمریکاست.
,ترکیه همواره یکی از حامیان برکناری بشار اسد از حکومت سوریه بوده و همواره در مسیله مسلح کردن نیروهای مخالف اعلام آمادگی کرده است. در مخالفت با دولت سوریه، ترکیه همواره از ایدئولوژی اخوان المسلمین حمایت کرد. ترکیه قبل از هرگونه اقدام بین المللی بخصوص اقدامی از جانب آمریکا برای مسلح کردن مخالفین دولت بشار اسد، دست به حمایت از گروه هایی مذهبی و تندرو بنام جهاد النصره و احرار الشام زد. این ها از جمله گروه هایی هستند که در عراق تحت حمایت القاعده دست به عملیات تروریستی زده اند.
,چنین حمایت هایی علاوه بر خواست ترکیه مبنی بر مخالفت با بشار اسد از قصد دیگر ترکیه نیز خبر می دهد و آن چیزی نیست جز تلاش برای ایجاد یک دولت سنی مذهب در سوریه که رابطه نزدیکی را با کشور ترکیه داشته باشد. وجود چنین دولت سنی مذهبی در سوریه می تواند علاوه بر افزایش تاثیر گذاری ترکیه در منطقه، راه ترکیه را برای رسیدن به تجارت در بازارهای عربی و سود اقتصادی کلان باز خواهد کرد.
,وجود دولت سونی مذهب در سوریه می تواند ترکیه را به یکی دیگر از اهداف این کشور نزدیک کند: اعمال محدودیت بیشتر بر اقلیت ها بخصوص کردها. ترکیه از اینکه کردها در کشورش مانند کردهای سوری اعلام خود مختاری کنند احساس نگرانی می کند.
,درست مانند آنچه آمریکا در عراق تجربه کرده، وجود یک دولت که در آن بتوان نظرات و نفوذ تمامی اقشار و اقلیت ها را مشاهده کرد می تواند در ایجاد یک کشور متحد و یکدست از اهمیت ویژه ای برخوردار باشد. وجود برخی گروه های مخالف و تندرو در میان مخالفان سوریه، باعث شده تا آمریکا تاحدودی در حمایت از آنها تجدیدنظر کند. واشنگتن به این نتیجه رسید که راه حلی کارشناسی شده و کارامد میتواند مشکلات سوریه را حل و فصل کند، نه حمله ای نظامی. تفاوت در رفتار و ابزارهای مورد نظر در حل مشکل سوریه عاملی است که باعث شده ترکیه و آمریکا نتوانند همکاری همه جانبه ای در امور سوریه داشته باشند. تمامی این عوامل در کنار نظر عموم مردم آمریکا باعث شده تا این کشور خود را تا حدودی از اقدامات مقرضانه ترکیه در قبال سوریه دور سازد. تصمیم مشترک این کشور با روسیه بر نابود سازی سلاح های کشتار جمعی در سوریه از جمله تصمیم هایی از جانب آمریکاست که ترکیه چندان نسبت به آن نظر مثبتی نداشت.
,اخیرا ترکیه موضع خود را نسبت به کردهای سوری تغییر داده است. ترکیه که همواره با خود مختاری کردهها در سوریه مخالفت می کرد. اکنون تلاش می کند تا با PYD حزب اتحادیه دموکراتیک و رهبران آن در سوریه ارتباط برقرار کند و استقلال آنها حمایت کند. در اقدامی غیر منتظره ترکیه که روزی از جبهه النصره حمایت می کرد، در اظهار نظری اعلام کرد که این گروه به انقلاب در سوریه خیانت کرده است.
,تغییر موضع ترکیه به سمت PYD در سوریه امری قابل توجه است.عامل اصلی این اتفاق را می توان در موفقیت های PYD و مشکلات بوجود آمده در ارتباط میان ترکیه و گروه های جهادی دانست. در تابستان امسال PYD توانست کنترل بسیاری از شهرهای شمال شرقی سوریه در مرز با ترکیه را بر دست بگیرد. این اتفاق بدنبال خارج شدن نیروهای دولتی سوریه از این منطقه افتاد تا به نوعی تلویحا نشان دهند که کردها در جنگ سوریه بی طرف هستند. خروج نیروهای دولتی سوریه از این مناطق با آغاز درگیری میان کردها و گروه های جهادی همزمان شد. نیروهای جهادی بر این عقیده بودند که کردها و دولت سوریه با یکدیگر تبانی کرده اند. النصره چندین مرتبه به مناطق کرد نشین سوریه حمله کرد اما ناموفق بود و عده زیادی از آنها کشته شدند. در حالی که ترکیه در ابتدا از این حملات بمنظور جلوگیری از استقلال کردها در سوریه حمایت می کرد، گسترش درگیری ها در مرز ترکیه و سوریه باعث شد تا چندین ترکیه ای جان خود را از دست بدهند. ماجرا از این نیز بدتر شد و بمب کار گذاشته شده در یک خودرو در شهر ریحانلی ترکیه دست کم ۵۱ کشته برجای گذاشت. اردوغان بلافاصله عامل این عملیات را دولت سوریه خواند اما بعد ها اثبات شد که گروه های وابسته به القاعده عامل این حمله تروریستی بوده اند.
,اتفاقات اخیر روز به روز این نکته را برای دولت اردوغان آشکار کرد که گروه های تندرو جهادی غیرقابل پیش بینی بوده و قابل کنترل نیستند. حمله به سفارت ترکیه در سومالی که منجر به کشته شدن یک و زخمی شدن ۳ تن شد نمونه دیگری از عملیات های گروه الشباب وابسته به جهاد النصره است. اتفاقاتی که بخوبی نشان می دهد ترکیه نباید از جهادی ها در سوریه حمایت می کرده است.
,حال ترکیه تصمیم گرفته تا در کنار کردهای سوریه بدنبال اهدافش در سوریه باشد.هرچند هدف اصلی ترکیه جلوگیری از استقلال کردها در سوریه است اما هدف بزرگتری در حال حاضر مد نظر دولتمردان ترکیه است و آن موفقیت نیروهای مخالف در سوریه است.نه تنها ادامه جنگ باعث بی ثباتی ترکیه و هجوم پناهجویان به این کشور می شود بلکه شرایط در سوریه برای استقلال کردها نیز فراهم می شود. بنابراین ترکیه با تغییری تاکتیکی سعی دارد تا اغوای PYD آنها را به جمع دیگر مخالفان دولت سوریه اضافه کند.
,هرچند ادامه رابطه با PYD بشدت تحت تاثیر رفتار ترکیه با کردها در همین کشور است. بنابراین ترکیه برای رسیدن به اهدافش از طریق PYD باید ارتباط خود با PKK در این کشور را بازسازی کند تا به کردها نشان دهد که در تصمیمش مصمم است.
,عراق
, عراق,وضعیت کنونی آمریکا و ترکیه نسبت به کشور عراق با سال ۲۰۰۳ کاملا متفاوت است. ترکیه در سال ۲۰۰۳ از قرار دادن پایگاه نظامی در اختیار آمریکا در عملیات اشغال عراق خودداری کرد، چراکه از سقوط صدام حسین و در نتیجه آن احتمال خودمختاری و استقلال کردها در عراق هراس داشت. اما امروز این آمریکاست که از حمایت ترکیه از KRG احساس نگرانی می کند و آنرا عاملی برای ناپایداری و بی ثباتی در عراق می داند. ترکیه از سوی دیگر معتقد است دلیل اصلی ناامنی و بی ثباتی عراق خارج شدن نیروهای آمریکایی از این کشور است. ترکیه همچنین اعلام کرده که خارج شدن نیروهای آمریکایی از عراق باعث شده تا ایران بتواند با دولت بغداد ارتباط خوبی برقرار کرده و از راه عراق کمک های خود را برای بشار اسد در سوریه بفرستد.
,وضعیت امنیتی در عراق پس از خروج نیروهای آمریکایی در سال ۲۰۱۱ با گسترش درگیری ها میان کردها و دولت عراق بر سر مسایلی مانند نفت اهمیت ویژه ای یافته است. درگیری های فرقه ای در عراق یکبار دیگر افزایش چشم گیری داشته است. در هرماه ۱۰۰۰ نفر از کشته های درگیری های عراق مربوط به درگیری های فرقه ای بوده است.این آمار مربوط به ماه های می و جولای سال۲۰۱۳ میباشد.
,درگیری KRG و بغداد برسر مساله نفت به نحوه پرداخت سود حاصل از فروش نفت شرکت های وابسته به KRG بر می گردد. چراکه هزینه فروش نفت مستقیما به اربیل نرفته و به حساب دولت واریز میشود. و دولت بر اساس معاهدات از پیش تعیین شده سود حاصل از درامدهای نفتی را به حساب شرکت ها واریز می کند. KRGمعتقد است که دولت سود مربوط به شرکت های مربوطه را پرداخت نکرده و همین عامل باعث تعلیق صادرات نفت از منطقه کردنشین عراق شده است. در کنار این درگیری ها، KRG همچنین معتقد است که باید بتواند نفت را بصورت مستقل با بازارهای جهانی معامله کرده و وابسته به دولت مرکزی نباشد. خواسته ای که بغداد با آن مخالف است.KRG در همین راستا با برخی شرکت های نفتی خارجی از جمله ترکیه مذاکرات و توافقاتی را داشته است، اما در سوی دیگر دولت عراق این کار را مخالف با قانون اساسی کشور دانسته و شرکت ها را تهدید کرده که در صورت معامله با KRG در لیست سیاه معاملات نفتی عراق قرار خواهند گرفت.
,ترکیه در این میان با تغییر تاکتیکی خود بشدت از استقلال KRG حمایت می کند، چرا که از این حمایت بدنبال بدست آوردن ذخایر انرژی مورد نیاز خود می باشد. ترکیه کشوری است که از لحاظ انرژی کاملا وابسته است. ترکیه ۹۹ درصد نفت مصرفی و حدود ۹۸ درصد گاز طبیعی خود را وارد می کند. همچنین میزان مصرف انرژی در ترکیه سالانه افزایش ۶ تا ۸ درصدی دارد. افزایش نیازمندی ترکیه به انرژی از یک سو و فشار آمریکا بر ترکیه برای پیروی از تحریم ها علیه ایران باعث شده تا این کشور بدنبال مکان دیگری برای تامین انرژی خود باشد. در سال ۲۰۱۲ ترکیه با امضای قراردادی با KRG مقرر کرد که دو خط لوله نفت و گاز طبیعی تا نزدیکی ترکیه کشیده شود. این طرح تا سال ۲۰۱۴ عملی خواهد شد.البته این خطوط لوله وارد خاک کشور ترکیه نمی شود. یکی از دلایل مهم این امر مخالفت آمریکا بوده است.
,گسترش روابط ترکیه و KRGدر کنار اختلافات مذهبی میان سران عراق و ترکیه باعث شده تا شکافی میان روابط این دو کشور ایجاد شود. حتی در سال ۲۰۱۲ مالکی و اردوغان الفاظ تندی را درباره یکدیگر بکار بردند. اردوغان مالکی را خود سر خواند و مالکی اردوغان را متهم به دخالت در امور عراق کرد. از سوی دیگر اردوغان از گسترش رابطه سیاسی میان عراق و ایران بشدت خشمگین شده و در سال ۲۰۱۲ خطاب به اوباما اعلام کرد که آمریکا با خروجش از عراق، این کشور را ناخواسته بدست ایران سپرده است.
,آمریکا از گسترش تنش ها میان KRG و دولت مرکزی عراق؛ و همچنین گسترش نفوذ ایران در عراق نگرانی فراوانی دارد. چراکه ایران می تواند از طریق عراق کمک های خود را برای بشار اسد در سوریه ارسال کند.و مقامات ترکیه همواره امریکا بدلیل ترک عراق و مهیا کردن بستر برای قدرت گرفتن ایران در عراق سرزنش میکنند.
,به هر ترتیب آنچه امروز در حال اتفاق افتادن است حاکی از گسترش رابطه ترکیه با KRG است، اتفاقی که نگرانی آمریکا را درباره گسترش بی ثباتی در عراق و از بین رفتن همبستگی در این کشور به همراه دارد. در واقع می توان گفت که سیاستمداران آمریکا با نظر مالکی درباره این موضوع که انعقاد قرار داد با ترکیه بدون مجوز دولت مرکزی عراق باعث از بین رفتن وحدت عراق می شود، موافق است. بنابراین آمریکا و ترکیه به ظاهر اهداف مشترکی را در عراق دارند اما در واقعیت راه رسیدن به هدف برای این دو کشور با یکدیگر متناقض است و هرکدام سیاست های طرف دیگر را عامل ایجاد بی ثباتی در عراق میدانند.
,ایران
, ایران ,در دهه گذشته، نگرانی آمریکا و متحدان بین المللی اش پیرامون مسئله هسته ای ایران افزایش پیدا کرده است و در سال های اخیر تلاش کرده تا از طریق سیاسی و تحریم های اقتصادی فشار بر ایران را بیشتر کند. در همین دوران ایران و ترکیه روابطی نه چندان گرم و صمیمی و نه چندان خصمانه نسبت به یکدیگر داشته اند. هر چند رقابت میان ایران و ترکیه ریشه تاریخی دارد و این کشمکش ها و رقابت ها از زمان امپراطوری های صفوی و عثمانی وجود داشته است، اما این دو امپراطوری برای قدرت نمایی در منطقه تصمیم گرفتند بجای جنگ و خونریزی در نهایت با یکدیگر توافق کنند. این توافق تاریخی از یک سو و تمایلات ترکیه از سوی دیگر باعث شد تا در پاره ای از اوقات، ترکیه چندان به تحریم های اعمال شده بین المللی بر ایران پایبند نباشد و در مواردی از آنها عبور کرده و روابطی را با ایران برقرار کند.
,سیاست حل مشکلات ترکیه با همسایگانش از سوی AKP باعث شد تا روابط ترکیه و ایران وارد مرحله جدیدی شده و ضمن برقراری ارتباطی صمیمی اهداف اقتصادی را نیز برای هردو کشور به همراه داشت. زمانی که ایران تلاش می کرد تا علی رغم تحریم های اقتصادی بتواند ثبات اقتصادی خود را حفظ کند، کشور همسایه اش یعنی ترکیه نیاز شدیدی را به واردات انرژی از ایران احساس می کرد. این نیازهای دو جانبه باعث شده بود تا دو کشور بسیار به یکدیگر نزدیک شوند.
,در سال ۲۰۱۰، اردوغان در کنار داسیلوا رییس جمهور برزیل و محمود احمدی نژاد رییس جمهور ایران توافقی را برای آغاز مجدد مذاکرات متوقف شده هسته ای ایران انجام دادند. بدلیل عدم ارتباط کافی برزیل و ترکیه با واشنگتن در نهایت تمام تلاش های این دو کشور برای مذاکرات جدید به بن بست رسید و با رسیدن پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل، تحریم های جدیدی علیه ایران وضع شد. از آن زمان ترکیه کمتر به قوانین و تحریم ها علیه ایران عمل کرده و همواره از امکان وجود گزینه نظامی علیه ایران انتقاد کرد.
,با گذشت زمان و تغییر سیاست های ترکیه، وضعیت فرقه گرایانه دولت این کشور در منطقه، روابط ایران و ترکیه تضعیف شد. در اولین گام در سال ۲۰۱۱ ترکیه با نصب سیستمهای دفاع موشکی ناتو در کشورش موافقت کرد و این امر باعث وارد شدن آسیبی جدی به روابط ایران و ترکیه شد. مقامات نظامی ایران ترکیه را متهم به اجرای دستورات آمریکا و اسراییل در منطقه کردند، آنها معتقد بودند ترکیه به این دلیل با چنین فعالیتی موافقت کرده که آمریکا و اسراییل ترکیه را تهدید کرده اند که در صورت حمله نظامی به ایران، به سیستم های دفاعی ترکیه نیز حمله خواهد شد. دومین عامل برای تخریب روابط ایران و ترکیه، مخالفت دولت ترکیه با دولت بشار اسد و حمایت از مخالفین وی بود. با این حال روابط اقتصادی میان دو کشور ایران و ترکیه که از گذشته شکل گرفته بود، همچنان پابرجا باقی مانده است.
,درحالی که امریکا و اتحادیه اروپا همواره تحریم های اقتصادی جدیدی را علیه ایران وضع می کنند، اما وابستگی شدید آنکارا به تهران به لحاظ منابع انرژی باعث شده تا این کشور چندان پایبند به تحریم ها نباشد و همچنان تجارت خود با ایران را ادامه دهد. ترکیه ۴۴ درصد از نفت خام مصرفی و ۱۹ درصد از گاز طبیعی خود را از ایران تامین می کند. این آمار و ارقام حتی با وجود تحریم های شدید علیه ایران، همچنان بدون تغییر باقی مانده است. گزارش ها حاکی از آنست که بدلیل تحریم بانک مرکزی ایران، ترکیه تجارت خود را از طریق طلا با ایران انجام می دهد.علاوه بر این به نظر میرسد که بانکهای ایرانی در ترکیه آزادانه فعالیت می کنند تا بتوانند برخی تحریم ها را دور بزنند.
,هیچ نشانی از این که این ارتباط اقتصادی در آینده کاهش پیدا کند وجود ندارد. هرچند ترکیه اخیرا اعلام کرده که برای عمل به تحریم ها قصد دارد تا واردات نفت خود از ایران را به ۲۲ درصد کاهش دهد اما وزیر امور خارجه ترکیه اعلام کرده که قصد دارد تا حجم تجارت خود با ایران را تا سال ۲۰۱۵ دو برابر کرده و به ۳۰ میلیارد دلار برساند. وضعیتی که نشان می دهد آمریکا و ترکیه در برخی موارد علیه ایران توافق خوبی ندارند.
,البته موضوع تجارت ترکیه با ایران چندان مسئله نگران کننده ای برای ایران نیست. چراکه آنکارا نمی تواند به یکباره خرید نفت و گاز را از ایران متوقف کند، چون هنوز جایگزینی برای ایران وجود ندارد. از سوی دیگر امریکا به این امر واقف است که صادرات ایران به ترکیه تنها ۱۱ درصد کل صادرات نفتی این کشور است پس نمی تواند منفعت چندانی برای ایران داشته باشد. اما این مقدار صادرات می تواند انرژی مورد نیاز ترکیه را تامین کند.
,,
اسراییل
, اسراییل ,رابطه ترکیه و اسراییل در سه سال گذشته به صفر رسیده است. اما اخیرا آمریکا در تلاش است تا ارتباط میان دو متحد نزدیکش در منطقه را مجددا برقرار سازد. با توجه به بی ثباتی رو به رشد در منطقه، بازگشت رابطه ترکیه و اسراییل یکی از اهداف اصلی آمریکا در خاورمیانه است. در طول تاریخ رابطه چندان خوبی میان این دو کشور وجود نداشته و تا قبل از پیمان سال ۱۹۹۰ روابط این دو کشور معمولا همراه با تنش بوده است. اما رفته رفته بدلیل اهداف مشترک دو کشور در مقابله با ایران و سوریه در منطقه باعث شد تا همکاری های نظامی و اطلاعاتی میان این دو کشور شکل گیرد.
,اما با قدرت گرفتن ترکیه در منطقه، رابطه این کشور با اسراییل مجددا به سردی گرایید. تا جایی که ترکیه با صدایی بلند از سیاست های اسراییل علیه فلسطینیان و بویژه در نوار غزه انتقاد کرد. اردوغان رفتار اسراییل در غزه را جنایت علیه بشریت خواند و آن رابه نمونه بارز تروریسم تشبیه کرد. روابط دو کشور در سال ۲۰۰۹ به بدترین وضعیت خود رسید، جایی که در اروغان در مجمع اقتصاد جهانی در سوییس هنگام سخنرانی شیمون پرز رییس جمهور اسراییل سالن را ترک کرد.
,اما اتفاقی که در سال بعد افتاد، رابطه ترکیه و اسراییل را وارد وضعیت حادتری کرد و آن حمله نظامی ارتش اسراییل به کشتی فلوتیلا حامل کمک های بشر دوستانه برای مردم غزه بود. این کشتی از جانب جنبش غزه آزاد در ترکیه برای رساندن کمک های انسان دوستانه به غزه راهی فلسطین شده بود که در مسیر خود با حمله نظامیان اسراییلی مواجه شد. در این جمله ۹ نفر از فعالان حقوق بشر غیرنظامی ترک تبار جان خود را از دست دادند. پس از این واقعه، ترکیه تمام پیمان های نظامی خود با اسراییل را لغو کرده و سفیر اسراییل را از کشورش اخراج کرد.
,باراک اوباما فعالانه در تلاش است تا آشتی را میان ترکیه و اسراییل برقرار کرده و روابط این دو کشور را مجددا برقرار سازد. این اتفاق به آمریکا کمک می کند تا بتواند راحت تر اهداف خود در خاورمیانه و بخصوص در قبال سوریه را دنبال کند. در دیدار اوباما در سال ۲۰۱۳ با مقامات اسراییل، اوباما بار دیگر بر از سر گیری روابط میان ترکیه و اسراییل به عنوان دو متحد این کشور در خاورمیانه تاکید کرد. تحت تاثیر فشار آمریکا، بنیامین نتانیاهو در تماسش با اردوغان از اتفاقاتی که منجر به کشته شدن چندین ترک تبار در کشتی فلوتیلا شده بود عذرخواهی کرد.
,
, 
, عذرخواهی نتانیاهو فرصت جدیدی را برای ارتباط مجدد اسراییل و ترکیه بوجود آورد. هرچند قبل از گسترش ارتباط میان دو کشور می بایست برخی مسایل درباره ماجرای کشتی فلوتیلا حل شود. شاید پرداخت غرامت به قربانیان از جانب اسراییل یکی از راه های جبران موجود برای اسراییل باشد. مذاکرات پیرامون این تواقق در ماه می متوقف شد، چراکه اسراییل آمادگی پرداخت ۱۰۰۰۰۰ دلار به خانواده های قربانیان را مطرح کرده بود در حالی که ترکیه خواهان مبلغی معادل ۱ میلیون دلار بوده است.
,علاوه بر این یکی دیگر از مسایلی که باعث تنش میان اسراییل و ترکیه شده است، حمایت ترکیه از گروه حماس در فلسطین است، مسئله ای که نگرانی آمریکا را نیز بهمراه داشته است.اردوغان بارها تکرار کرده که حماس را بعنوان گروهی تروریستی نمی شناسد و آنها را گروهی میداند که برای مقابله با اشغال کشورشان مقاومت میکنند.وی در ۱۸ ژوین نیز میزبان رییس گروه حماس و نخست وزیر غزه بود و خود بارها تلاش کرده تا بتواند از غزه دیدن کند. از طرفی آمریکا همواره مخالف حمایت ترکیه از گروه حماس است چرا که آمریکا حماس را گروهی تروریستی می داند که باعث بی ثباتی و نا امنی در منطقه و بخصوص در نوار غزه می شود.
,هرچند تلاش هایی برای ایجاد ارتباط مجددا میان ترکیه و اسراییل از جانب آمریکا صورت گرفته است اما به نظر می رسد همچنان اختلاف نظرها و موانع زیادی بر سر راه این موضوع قرار دارد.
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه