سبک آموزشی دانشگاههای ما، شاگرد پروری نیست/ مدیریت دانشگاه ها فقدان یکپارچگی است

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از  نسیم زنجان ، در آغاز سال تحصیلی جدید دانشگاه زنجان به سراغ سعید احمدی مدیر حوزه علوم اسلامی دانشگاهیان زنجان رفتیم ، کسی که حرف وع ملش یکی است و آن قدر خاکی است که همه در همان دیدار اول جذب و شیفته اخلاق و رفتار او می شوند . او هم استاد دانشگاه است و هم استاد حوزه . بر آن شدیم تا گپ و گفتی صمیمی با ایشان داشته باشیم حول محوریت “دانشگاه اسلامی و دانشجوی تراز انقلاب اسلامی “ موضوعی که امروزه به قول دانشجویان روی بورس است .
نسیم زنجان : اوایل مهرماه هست و میخواستیم درخواست کنیم تا صحبتی برای دانشجویان جدیدالورود داشته باشید.
سعید احمدی : من فکر میکنم آن چیزی که برای دانشجویان، مخصوصا دانشجویان جدیدالورود لازم است، چون دارند یک فضای جدیدی رو تجربه می کنند، شناخت این فضا- دانشگاه- و رسالتی که آنها به عهده دارند مهم است. هر فردی دوره های مهمی در زندگی تجربه می کند، و دانشگاه یکی از مهمترین این دوره ها است و از این جهت می تواند مسیر زندگی انسان را تعیین کند.
از سمتی، دانشجویانی هستند که به خاطر دانشگاه از خانواده ها ی خود دور هستند و محیط جدیدی را تجربه میکنند. کسانی هم که بومی هستند، در فضای کاملا متفاوت از مدرسه قرار دارند. این فضا، فضایی بسیار ویژه است و نگاه به دانشجو هم نگاه بسیار ویژه ای است. در کلامات بزرگان چون مقام معظم رهبری هم عناوینی چون "افسران جنگ" وجود دارد و از سمتی، این عزیزان آینده سازان جامعه هستند ، پس به همین مقدار رسالت سخت و مهمی را به عهده دارند که حرکت در راستای این رسالت، سبب دادند یک رنگ و لعاب جدید به زندگی آن ها است.
توصیه من به این عزیزان این است که جوّی را که در آن قرار گرفته اند به درستی بشناسند.
نسیم زنجان : به نظر شما دانشجویان باید از چه چیزهایی پرهیز کنند و بیشتر به چه چیزهایی بپردازند؟
سعید احمدی :کار دانشجو، کار علمی است ولی به این معنی نیست که وی تنها درگیر یکسری الفاظ و معانی شود، به هر حال دانشجو وجدان بیدار جامعه است و خود تحصیل یک ارزش و اصل است که اگر به آن اهمیت و توجه نشان دهد و جهت دهی درستی به آن بدهد، سبب میشود تا ارزش دانشجویی خود را افزایش دهد.
دانشگاه زنجان هم محیط بزرگی است که بیش از ده هزار نفر، ده هزار اختلاف سلیقه و نگرش های مختلف را در خودش جای داده است، لذا به میزان افرادی که چه در عرصه آموزش و یا دانشگاه با آن ها برخورد دارد، سبب می شود تا فرد در عرصه ی ویژه ای قرار بگیرد که از این جهت مهم است که بداند برای چه هدفی و به چه دلیلی وارد دانشگاه شده تا هدف و رسالت خود را گم نکند. به هر صورت، فضای دانشگاه، یک فضای علمی است و باید جو علمی در آن حاکم باشد. و در ادامه، دانشجو میتواند موارد دیگری را هم در کنار این اصل دنبال کند به صورتی که مکمل این مسایل علمی باشد و تضادی با آن ایجاد نکند. به همین دلیل ابتدا بهتر است افراد این موضوع را درک کنند که برای تحصیل علم به فضای دانشگاه قدم گذاشته اند.
نسیم زنجان : به نظر شما این نشاط و انگیزه دهی باید از سمت خود فرد باشد، و یا محیط پیرامون وی نقش اصلی را دارا است؟
  سعید احمدی :خب، محیط تاثیر به سزایی دارد، شما تلاش خود را صورت میدهید و با یکسری علایق و انگیزه ها وارد دانشگاه میشوید، بعد با یک بی رغبتی از سوی افراد حاضر روبه رو میشوید. این یک سم مهلک در این فضای علمی است که نشاط علمی را از بین می برد. به هر حال بچه های ما دنبال این موضوع هم هستند که این علم در چه موضوعاتی اثرگذاری دارد، و زمانی که از سوی اساتید و یا دانشجویان دیگر به او گفته میشود که بازار کار این رشته پر شده است و یا دیگر بازارکاری ندارد، روحیه ی علمی فرد را از بین میبرد.
در هر حال جامعه به هر چیزی نیاز دارد و ممکن است در یک برهه زمانی موردی اشباع و یا کم رنگ شود. در این جا نقش استاد بسیار مهم است. استاد خوب استادی است که مربی خوبی است و استعدد یابی میکند و وی را در کانالی که استعداد وی در آن است قرار دهد و به او این موضوع را انتقال دهد که در خارج از دانشگاه لقمه آمادهای وجود ندارد که بخواهد به سادگی به سراغ آن برود و برای داشتن یک نقش مناسب در اجتماع، تلاش جدی زیادی لازم است. خود فرد هم میتواند به سمت کارآفرینی حرکت کند، در رشته خودش به کارآفرینی بپردازد.
روحیه دهی و هدایتگری دانشجو، نقش بسیار مهمی است که توسط اساتید به درستی صورت بگیرد تا فرد را به سمتی هدایت کنند که در زمینه رشته خود، بازارکار و نیاز بیشتری وجود دارد.
در این زمینه، معاونت فرهنگی و اعضای علمی دانشگاه باید در کنار یکدیگر یک ریل گذاری مناسب را برای دانشجو آماده کنند تا فرد رسالت خود را به درستی به انجام برساند.
مثلا همین بحث خوابگاههای ما بسیار مهم است. بحث خوراک دانشجو مهم است. ما در روایت داریم که حضرت علی (ع) مردم بصره را بخاطر آب آشامیدنی آنها توبیخ میکند و میگوید که شما تقصیری ندارید، چرا که آب آشامیدنی شما بد بود و بد است.
باید اعتراف کرد که متاسفان دانشجو دائم در حال درجا زدن است درحالی که استاد رشد پیدا میکند. مثلا رساله ای که دانشجو در تحصیلات تکمیلی انجام میدهند به سلیقه استاد است و به اسم استاد تامین میشود. بچه‎ها سر کلاس تنها در حد دو ساعت حضور پیدا میکنند و تنها تعدادی کلمه حفظ میکنند. دانشجویان ما ارتباطی با اساتید ندارند، نمی‌دانند استاد خود در کجا زندگی می‌کند که فردا روز که به مشکل علمی برخورد کردند، بتوانند با آنها ارتباط بگیرند، چرا که اساتید در دسرس افراد نیستند.همچنین، ما حلقههای علمی ما برای دروس ارائه شده نداریم.
این درحالی است که ما چنین مشکلاتی در حوزه نداریم که البته لازم به ذکر است که کثرت دانشجویان به نسبت افراد در حوزه مانع بزرگی است. اما باز با این حال هر فرد به تناسب توانش میتواند با دانشجویان ارتباط داشته باشد. بحث های اخلاقی هم مورد اهمیت قرار نگرفته است. اینکه واقعا چقدر اساتید به رشد اخلاقی فرد بچهها اهمیت میدهند بسیار مهم است.
نسیم زنجان :  به نظر شما بستر مناسب برای رشد علمی را چگونه باید تعیین کرد؟
سعید  احمدی :من فکر میکنم که ما ابتدا یک تراز برای دانشجو و دانشگاه تعیین کنیم. مثلا یک زمانی دانشگاه ایکس را تراز و معیار قرار بدهیم و دانشگاه زنجان را با آن مقایسه کنیم. در این باره باید تعیین کنیم که خروجی دانشگاه تراز چه باشد؟ یک بار خروجی دانشگاه تراز ما مدرک خود را گرفته و در بازار کار به دنبال شغلی میگردد، اما شغلی متناسب با آن را نمییابد و متوجه میشود که در انتخاب رشته تحصیلی اشتباه کرده است.
اما یک بار هم می آییم و طوری تعیین میکنیم که دانشگاه تراز، شهید شهریاری تحویل جامعه در تمامی رشته ها میدهد.
در مورد دانشگاه تراز باید در تمامی ابعاد بررسی و آسیب شناسی شود، مثلا همین الان، خوابگاه در یک سمت دانشگاه و کوی اساتید در سمت دیگری وجود دارد؛ غذا خوری با کلاسها و فاصله مسجد را حساب کنید. یکی از نمونه های اساسی، همین محل کتابخانه مرکزی است که برای خواهران به دلیل فاصله از خوابگاه در ساعات انتهایی روز ایجاد میکند. در این مورد اگر یک عکس هوایی از دانشگاه را بررسی کنید، شاهد میشوید که واقعا نظم معقولی در آن حاکم نمیباشد.
برای دانشجوی تازه وارد باید تعداد زیادی فلش در دانشگاه نصب شود تا شخص بیاید و بعد از مدتی طولانی کمک با دانشگاه آشنا گردد. در این مورد، مهندسی سخت افزاری دانشگاه فاقد یک عقل جمعی در قبل و بعد از انقلاب نیست، اگر دانشکده کشاورزی اولین دانشکده احداثی است پس چرا توسعه گسترده به این صورت پراکنده در جهات مختلف رخ داده. این پرتی وقت در مجموع در روز جمع میشود و باعث اصراف زیادی در وقت فرد در حرکت بین این مکان ها میشود.
دانشجوی تراز انقلاب از لحاظ محتوایی هم باید مورد توجه قرار گیرد اما پیش از آن باید این مفهوم را برای خودمان حل کنیم که استاد تراز انقلاب و دانشگاه تراز انقلاب باید چگونه باشد؟ اساتید ما نوعا در شرایطی بودند که پس از ایجاد فرصتهای انقلاب، توانستند رشد کنند و به درجات هیئت علمی دست پیدا کنند. حال اینجا این مسئله مهم است که وقتی این افراد در چنین ظرفی رشد یافته اند و از فرصت های ارایه شده توسط آن استفاده کرده‎‌اند، چه مقدار به آن توجه دارند. لازم به ذکر است که اساتید ما نوعا با مفاهیم انقلاب آشنایی دارند اما این که چه مقدار با صراحت به بیان آن میپردازند و به آن توجه میکنند، دارای اهمیت است. مقام معظم رهبری در سخنرانی شان گفته اند که به بیان موضع های انقلابی آزادانه بپردازید.
هم اکنون خوابگاه خواهران ما فاقد یک نمازخانه قابل قبول هستیم که بچه ها در آنجا بتوانند جمع شود و یک کار درست و حسابی بر پا کنیم.
باید در رابطه با تعیین تراز دانشگاه تراز به هدف غایی آن توجه شود که قرار است به کجا برسیم. در مدیریت دانشگاه شاهد فقدان یکپارچگی هستیم. یک سلیقه می آید و به گسترش کیفی میپردازد، یکی دیگر میآید و گسترش کمی را دنبال می کند، یکی دیگر به فضای سبز میپردازد.
نسیم زنجان : نظر شما درباره دانشجو تراز انقلاب با توجه به جامعه ایران چیست؟
سعید احمدی : ما یک فرهنگ و هویت ایرانی داریم و یک فرهنگ و هویت دینی داریم که برخی افراد در تلاش هستند بین این دو هویت تضاد ایجاد کنند در حالی که این دو یکپارچه همراه کنند یکدیگر هستند. در جهان تنها جایی که شاهد دنبال کردن اسلام ناب محمدی هستیم، ایران است. تنها کشور اسلامی نیز که پیشرو علم و صنعت بوده، ایران است. در طی جنگ ها و لشگر کشی های متعدد ما همچنان شاهد حضور پنج تن هستیم. در این باره حدیث داریم که اسلام توسط ایرانیان در کل دنیا پخش خواهد شد.
علت آن هم در طینت ایرانیان است. چرا در بین مسلک های مختلف، ایرانیا به مسلک ختمیی نبیی گرایش پیدا کرده اند؟ مگر با زور میشود؟ الان ما شاهد فشار از سوی مغول ها و یا آلمان به تمدن های زیادی بودیم که باز فرهنگ خودشان را حفظ کردند و از هجوم بیگانه خود را حفظ کرده اند.
این دو هویت در حقیقت در ادامه در یک مجرا به هم رسیده اند و یکی شده اند به طوری که دیگر نمیتوان تمایزی بین آن دو اعمال کرد. مشکل این است که عده ای تلاش می کنند اسلام را به دور از ایرانی و عدهای خلاف آن را بیان کنند در حالی که این دو با یکدیگر اجین شده اند. ما باید به این هویت با قدمت چند قرن بازگردیم که در الگو اسلامی ایرانی پیشرفت منعکس شده است. پس دانشجویی تراز ما باید در این ظرف حرکت کند. این دانشجو در ایران زندگی میکند، پس شرایط و جغرافیای ایران نیز نباید نادیده گرفته شود. پس کسی که صرفا در طبل اسلامی گری و یا ایرانی گری میزند نیز آفتی برای این جامعه است، ما باید قبول کنیم در ایران زندگی میکنیم و ایرانی اسلامی هستیم.
ایرانیان از دیرباز به دین گرایش داشته اند، و ما در مقابله مردم در برابر قانون کشف حجاب رضاخان هستیم که مردم آن را پس زده اند.
دانشجو تراز باید ابتدا هویت اصلی خود را بشناسد که سپس از دل آن سایر چیزها بروز پیدا میکند. همین نوع پوشش نیز بسته به هویتی است که فرد برای خود ترسیم کرده. این هویت کاملا ویژه ای که ما داریم و در دنیا همانند آن را نداریم، گاها رفتارهای از هموطنان دیده میشود که در شان مردمی با چنین پیشینه ای نیست.
نسیم زنجان :نظر شما درباره نسل حاضر پیست؟
سعید احمدی :نظر من این است که این نسل بهتر از نسله ای پیشین است، آگاهتر است. با همین بچه ها که به خط هستند میشود انقلاب ها کرد و نباید به ظاهر بچه ها دقت کرد. وقتی بستر خوش گذرانی ایجاد کنیم، سبب اتلاف این سرمایه ها هستیم که این موضوع به مجلس ما باز میگردد که باز تراز نیست.
اگر ما بدحجابی را در جامعه شاهد هستیم، به این دلیل است فرد به دنبال رفع یک نیاز خود است. بچه های ما دچار شهوت نیستند، به دنبال رفع نیاز خود هستند. سن ازدواج هم یک نیاز قراردادی نیست که بگوییم حالا از فلان سن ازدواج کنیم، بلکه یک نیاز ذاتی است که در فرد شکل میگیرد. ما این ناهنجاری ها را در کشورهایی که مشکل ازدواج را ندارند شاهد نیستیم.
به اعتقاد من بحث بدحجابی را میتوان با یک برنامه درست ازدواج برطرف کرد. این جلب توجه کرددن ها از نیاز افراد ناشی میشود. بنده پسر و یا دختری را دیده ام که به خاطر عشق به طرف مقابل نمازخوان شده است. ما خیلی از کارهایمان از سر نیازهایمان است. شیطان هم از طریق دست گذاشتن بر روی این نیاز است که وارد میدان میشود. نیاز به خانه خوب، به دوست خوب، به محیط زندگی مناسب، و ... چیزی است که بدان توجه نمیکنیم. مثلا ممکن است که خلا در برطرف شدن نیاز عاطفی یک دختر در خانواده سبب شود که در دانشگاه جذب محیط های نامناسب شود.
در کار تربیتی باید در کنار نیاز سنجی، باید به مراحل هدایت و تربیت توجه کنیم. شیطان ابتدا اجتماعیات فرد را خراب میکند سپس وارد عبادیات و پس از آن وارد اعتقادات میشود، لذا افرادی که وارد اجتماعات خوب میشوند، به سمت اهداف متعالی هدایت میشوند. برای همین ما ابتدا باید برای بچه های خوب یک بستر و اجتماع نیکو تهیه کنیم. اسلام هم به همین دلیل به اجتماعیات بسیار توجه کرده و برای زنا حکمی مثل سنگسار قرار داده. اسلام دین رهبانیت نیست بلکه دین اجتماعیات است. وقتی اجتماعیات درست میشود، کم کم عبادیات و اعتقادات درست میشود.
نسیم زنجان : تصویر شما از زندگی یک دانشجو تراز چیست؟
سعید  احمدی : فردی است که به برطرف کردن نیاز های طبیعی خود میپردازد. خیلی از نیازهای ما کاذب و مجازی است، مثلا همین شبکه های اجتماعی، واقعا جقدر حضور در آن ها برای ما ضروری است. نوشابه هیچ وقت نیاز حقیقی ما نیست. ما خیلی جا ها نیازهای طبیعی خود را پیدا نکرده ایم، برنامه اسلامی درست، برنامه ای است که به پاسخ گویی درست نیازهای حقیقی انسان میپردازد. نیاز حقیق ما الان در این برهه واقعا آیا چیزی جز فعالیت علمی است. به نظر من سبک زندگیای مناسب است که به تمام جنبه هایی زندگی فرد به طور منظم و برنامه ریزی شده میپردازد.
اسلام گفته روز خود را به سه قسمت تقسیم کنید، بخشی را به استراحت بپردازید، بخشی را به عبادت بپردازید و بخشی دیگر را به کار بپردازید و کار برای دانشجو، تحصیل علم است. عبادت هم فقط نماز و دعا نیست، خدمت به هم اتاقی، خدمت به والدین خود عبادت است، مثلا وقتی من به توالت میروم و میبینم کثیف است، چه اسکالی دارد آن جا را بشوییم؟ حضور خود بچه ها در جمع های دانشگاه، یک عبادت است.
اگر تقسیم بندی کنیم، دانشجو بیش از هشت ساعت نخوابد، هفت ساعت در شب و یک ساعتی هم در میان روز. برنامه هم طوری تنظیم شود که حداقل از هفت تا ده ساعت کار علمی مفید در طول روز داشته باشیم. دقت شود آیا این کلاس هایی که داریم واقعا کار علمی مفید ما است؟ باقی هشت ساعت بعدی هم به کاهای روزمره، تغذیه، دوستان و برنامه هایی که هست بپردازند. مطمعن باشند که با این وضعیت دیگر دانشجویان ما شب امتحانی نمیشوند. در این زمینه هم کسانی که در دانشگاه مسئول هستند، وظیفه بسیار سنگینی دارند که یک عبادت هم هست. اگر کاروان علمی کشور یک قدم پیشرفت کند، تمامی این افراد از جمله نظافتچی آن هم در ثواب آن سهیم است.
در این حرکت علمی عظیم، باید به مانند یک خانواده بزرگ بود که پشتیبان یکدیگر بود. تکرار میکنیم که دانشجویان ما بسیار خوب هستند. شان استاد از معلمی باید به مربی گری ارتقا یابد و همچنین احترام اساتید حفظ شود. متاسفانه گاها دیده شده که این احترامات رعایت نمیشوند.

انتهای پیام /