به بهانه سالروز اعتصاب سیاسی مطبوعات کشور؛
پایان یک قرن سانسور...
بعد از به پیروزی رسیدن اعتصاب مطبوعات، در میان روزنامههایی که در روز 23 مهرماه ۱۳۵۷ منتشر شدند شاید جذابترین و البته خوشبینانهترین تیتر به روزنامه کیهان تعلق داشت: «پایان یک قرن سانسور».[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سایت خبری کریمه، صبح روز ۱۸ مهرماه 1357 بود که کارکنان و روزنامهنگاران روزنامه اطلاعات و کیهان تکوتوک وارد تحریریه میشدند تا مقدمات آمادهسازی و چاپ روزنامه فردا را آماده کنند؛ کشور در التهاب و خبر فراوان بود، اما روزنامهنگاران برای انتقال اخبار با مشکلات بزرگی مواجه بودند، سانسور امان همه را بریده بود...
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, سایت خبری کریمه،, سایت خبری کریمه،, سایت خبری کریمه،,به طوری که حتی حکومتنظامی وقت تصمیم گرفته دو افسر ارشد (یک سرگرد و یک سرهنگ) را در تحریریه دو روزنامه بزرگ پایتخت (اطلاعات و کیهان) مستقر کند تا از این به بعد همه مطالب و تیترهای روزنامه را پیش از چاپ کنترل کنند!
,البته آن موقع رادیو و تلویزیون سراسری ایران دست به جعل میزدند و روایتی متفاوت از آنچه گذشته را ارائه میکردند؛ به گونهای که طبق نوشته روزنامه اطلاعات، رادیو و تلویزیون در بخشهای خبری، اعتصاب کارکنان روزنامه اطلاعات و کیهان را به دلیل مشکلات صنفی عنوان میکند.
,همچنین در اخبار ساعت دو بعدازظهر رادیو موضوع اعتصاب کارکنان موسسه اطلاعات و واحد مطبوعاتی کیهان که نظیر همین ماجرا در آن تکرار شده بود را چنان عنوان کرد که برای شنونده این توهم را به وجود میآورد که انگیزه اعتصاب ناگهانی، تقاضای صنفی یعنی امور مالی، اداری، استخدامی و به طور کلی مسائل داخلی بوده است.
,در مقابل برای رفع این شبهه اعضای تحریری دو روزنامه با یاری اعضای قسمتهای فنی و اداری مبادرت به انتشار اعلامیهای در مورد انگیزه واقعی اعتصاب، یعنی سانسور کردند.
,با این حال چاپخانهها این اعلامیه را منتشر نکرده و کار گره میخورد، چرا که قرار بود این اعلامیه با استفاده از امکانات فنی روزنامه، چاپ و منتشر شود، اما گفته شده بود که چاپ چنین اعلامیهای خلاف رویه و مقررات مربوط به چاپخانه است و در صورت چاپ برای قسمت چاپخانههای اطلاعات و ایرانچاپ مضایقی پیش خواهد آمد، از این رو چاپ آن متوقف ماند، بنابراین این اعلامیه به صورت پلیکپی تکثیر و منتشر شد.
,اعتصاب این دو روزنامه، همچنان ادامه مییابد و به روزنامههای دیگر هم سرایت میکند...
,دراینبین خبرگزاریهای رویترز و آسوشیتدپرس هم هر روز خبر اعتصاب را به تمام جهان مخابره میکردند و خبرنگاران دیگر خبرگزاریهای خارجی نیز با حضور در تحریریه روزنامههای اطلاعات و کیهان ضمن اعلام همراهی، اخبار این اعتصاب را مدام مخابره میکردند.
,
, تا اینکه روزنامهنگاران تصمیم گرفتند که قطعنامهای درباره اعتصاب و وضعیت خود منتشر کنند، این قطعنامه «قطعنامه مشترک نویسندگان، کارکنان اداری و کارگردان فنی روزنامههای آیندگان، اطلاعات و کیهان» نام گرفت.
,و این چنین بود که روزنامه اطلاعات بعد از ۵۱ سال و کیهان بعد از ۳۷ سال انتشار مداوم روز ۱۹ مهرماه برای نخستین بار منتشر نشدند.
, و این چنین بود که روزنامه اطلاعات بعد از ۵۱ سال و کیهان بعد از ۳۷ سال انتشار مداوم روز ۱۹ مهرماه برای نخستین بار منتشر نشدند. , و این چنین بود که روزنامه اطلاعات بعد از ۵۱ سال و کیهان بعد از ۳۷ سال انتشار مداوم روز ۱۹ مهرماه برای نخستین بار منتشر نشدند. ,در قطعنامه منتشر شده، خواستههای روزنامهنگاران در چهار بند تنظیم شده بود. خواستههایی چون اعلام لغو کامل سانسور مطبوعات از سوی دولت، عدم دخالت و اعمالنفوذ مستقیم و یا غیرمستقیم قوه مجریه و کلیه دستگاههای وابسته در امر تهیه خبر و گزارش و …، تضمین امنیت و مصونیت سیاسی و شغلی جامعه مطبوعات و تعهد دولت به صورت رسمی و کتبی تا در اولین شماره روزنامهها منتشر شود و از طریق رادیو و تلویزیون نیز اعلام گردد.
,اما اعتصاب به مدت چهار روز طول کشید و در این مدت مذاکرات فشردهای بین نمایندگان مطبوعات و دولت در جریان بود. لحظات نفسگیری بود و هیچکس از موضع خود کوتاه نمیآمد، اما سرانجام روزنامهنگاران پیروز شدند... آری، اعتصاب نتیجه داد و دولت از موضع خود عقبنشینی کرد.
,وقتی به تحریریه اطلاعات خبر پیروزی رسید، فضای عجیبی در تحریریه حاکم شد؛ گزارشگر روزنامه اطلاعات در گزارش خود از این اتفاق نوشته بود: «شنبه ساعت ۷ بعدازظهر خبر موفقیت مذاکرات نمایندگان سندیکاهای سهگانه با نخستوزیر تلفنی اطلاع داده میشود. ما پیروز شدیم. در تحریریه گروهی میگریند، گروهی فریاد میزنند. همه در حالتی عجیب به سر میبرند. قلم پیروز شده است.»
,«اعتصاب مطبوعات به پیروزی کامل رسید»، تیتر اصلی روزنامه اطلاعات در نخستین روز پس از پایان اعتصاب بود و در کنار آن به «حمایت بیدریغ مردم، بازاریان، دانشگاهیان، جمعیتها و شخصیتهای سیاسی و اجتماعی از اولین اعتصاب کارکنان مطبوعات» اشاره شده بود.
, «اعتصاب مطبوعات به پیروزی کامل رسید»، تیتر اصلی روزنامه اطلاعات در نخستین روز پس از پایان اعتصاب بود و در کنار آن به «حمایت بیدریغ مردم، بازاریان، دانشگاهیان، جمعیتها و شخصیتهای سیاسی و اجتماعی از اولین اعتصاب کارکنان مطبوعات» اشاره شده بود.,همچنین عکس نیمصفحه نخست این روزنامه هم در همراهی با این تیترها، گروهی از نمایندگان دانشگاهیان را نشان میداد که برای اعلام همراهی و همبستگی خود با اعتصابکنندگان به تحریریه اطلاعات رفته بودند.
,علاوه بر این با پیروزی اعتصاب دفتر روزنامه اطلاعات پر از گل و پیام تبریک شده بود، تلفن مدام زنگ میزد و آدمها و نهادهای مختلف پیام تبریک خود را میدادند که کانون نویسندگان یکی از آنها بود، به طوری که در اعلامیه همدردی کانون نویسندگان ایران به چگونگی مبارزه مطبوعات اشاره شده و در پایان آن گفته شده بود: «کانون نویسندگان ایران قویاً و در نهایت خوشبختی تصمیم نویسندگان و کارکنان اداری و کارگردان چاپخانه روزنامههای کیهان و اطلاعات را به مبارزه در راه آزادی و شرف قلم و آزادی نشر و مبادله اخبار و رفع کامل سانسور مطبوعات تائید میکند و با اطمینان به کوشش و پایداری همگان در راه حق و حقیقت پیروزی قطعی آنان و همه دستاندرکاران مطبوعات کشور را صمیمانه آرزو دارد.»
,گفتنی است که در میان روزنامههایی که در روز 23 مهرماه ۱۳۵۷ منتشر شدند شاید جذابترین و البته خوشبینانهترین تیتر به روزنامه کیهان تعلق داشت: «پایان یک قرن سانسور».
, گفتنی است که در میان روزنامههایی که در روز 23 مهرماه ۱۳۵۷ منتشر شدند شاید جذابترین و البته خوشبینانهترین تیتر به روزنامه کیهان تعلق داشت: «پایان یک قرن سانسور».,گذری کوتاه بر تاریخ دگرگونی سانسور به ممیزی در ایران
, گذری کوتاه بر تاریخ دگرگونی سانسور به ممیزی در ایران,سانسور به معنای واقعی آن، از زمان ناصرالدینشاه قاجار آغاز شد و تا سالهای ۱۳۵۷ و ۱۳۵۸ ادامه یافت. در دوران پس از انقلاب اسلامی، سانسور جای خود را به ممیزی بخشید؛ زیرا از سانسور در زمان حکومتهای خودکامه و دیکتاتور برای ایجاد فضای تکصدایی در کشور و خفقان بهرهبرداری میشد، اما با ایجاد نظام اسلامی و باز شدن فضا و دمیده شدن روح آزادی در کشور، سانسور معنای خود را از دست داد.
,با این وجود در فضای باز سیاسی و وجود آزادیهای مدنی در کشور، دولتهای متعهد همانند انقلاب اسلامی برای نگهداری فضای سالم و معنوی جامعه و نیز جلوگیری از هرجومرج که به تهمت زدن و اهانت به مقدسات و مسئولان نظام اسلامی که همان منتخبان مردماند، منجر میشود و همچنین حفظ دستاوردهای انقلاب اسلامی که خونهای شهدای بسیاری برای آن به زمین ریخته شده است، آثار مکتوب و غیرمکتوب را که برای اجازه نشر، درخواست مجوز میکنند مورد ممیزی قرار میدهند.
,هدف از تشکیل ادارۀ سانسور
, هدف از تشکیل ادارۀ سانسور,ممیزی در ایران، دارای قدمتی بیش از صد سال است و همانطور که پیشتر گفته شد اجرای این قانون، به زمان ناصرالدینشاه قاجار بازمیگردد؛ یعنی زمانیکه اعتمادالسلطنه در کتاب «مأثر و الآثار» به برقراری سانسور در ایران اشاره نمود؛ زیرا در آن برهه، مطبوعات و کتابهایی علیه رژیم وقت چاپ میشد که به طور قطع، مورد خوشایند درباریها و سلطنت نبود. با ایجاد این اوضاع، آنها چاره کار را در سانسور دیدند، اگرچه بعد از مشروطه سانسور برداشته شد، اما در همان ادوار نیز مطالبی منتشر میگردید که باعث ناراحتی و نگرانی مسئولان میشد.
,به طوری که اولین توقیف در تاریخ مطبوعات در این دوره مربوط به اولین شمارۀ نشریه «میهن» در ۹ محرم ۱۲۹۳ است. نشریه میهن در اولین و آخرین شمارهاش به دلیل توهین به ناصرالدینشاه، توقیف و نسخههای آن جمعآوری شد. پس از آن به دستور ناصرالدین شاه «اداره سانسور» با هدف نظارت مستقیم بر کتابهای فارسی چاپ داخل و منابع فارسی منتشر شده در خارج از کشور که به ایران ارسال میشد، زیر نظر وزارت انطباعات تأسیس گردید.
,... و اما تأکید بر آزادی بیان
, ... و اما , تأکید بر آزادی بیان,در ۱۴ مرداد ۱۲۸۵، پس از صدور فرمان مشروطیت توسط مظفرالدین شاه و تغییر فضای سیاسی، قانوننویسان مشروطه که خود بعضاً از اصحاب مطبوعات بودند، اصل سیزدهم قانون اساسی را به مطبوعات و آزادی قلم و بیان اختصاص دادند، این اصل با تأکید بر اینکه «هیچ امری از امور در پرده و بر هیچکس مستور نماند» سانسور مطبوعات را رد میکرد.
,تا اینکه دوران نخستوزیری "امیرعباس هویدا" سختترین برهه سانسور و کنترل سازمانیافته مطبوعات و روزنامهها را تجربه کرد و ارباب مطبوعات و نویسندگان جراید تنها در چارچوب تعیین شده از سوی ساواک و مجموعه حاکمیت، قلم فرسایی میکردند.
,در واقع آنچه در نشریات منعکس میشد، در درجه اول ارائه تصویری غیرواقعی، تحسینآمیز و ستایشگرانه از شخص شاه و دربار بود، به عبارت دیگر مطبوعات تنها مواردی را منعکس میکردند که خوشایند ساواک، دربار، شاه و مجموعه تحت حاکمیت بود.
,چه بسا روزنامهنگاران و نویسندگانی که به دلیل سوءبرداشت و یا کجفهمی مأموران سانسورچی ساواک، ممنوع القلم شده و یا تحت شکنجه قرار گرفتند...
, چه بسا روزنامهنگاران و نویسندگانی که به دلیل سوءبرداشت و یا کجفهمی مأموران سانسورچی ساواک، ممنوع القلم شده و یا تحت شکنجه قرار گرفتند...,ساواک با اعمال سیاست تهدید و تحبیب، موفق شده بود، مطبوعات منتشره را تا حد زیادی با خواستههای حکومت همراه سازد و بسیاری از نشریات و روزنامهها، دچار نوعی خودسانسوری شده بودند.
,به طوری که حتی نشریات و روزنامهها از چاپ و انتشار تصاویر و عکسهای مخالفان نیز منع شده بودند که نام افرادی چون امام خمینی (ره) و مصدق در رأس این اسامی ممنوعه قرار داشت.
,تا جایی که در موارد متعددی ساواک برای بدنام کردن مخالفان سیاسی، مطالب دروغی درباره آنها چاپ میکردند و به دستور ساواک در نشریهها به امام خمینی (ره) هتاکی کرده و سخنان ناروایی درباره او چاپ کردند.
, تا جایی که در موارد متعددی ساواک برای بدنام کردن مخالفان سیاسی، مطالب دروغی درباره آنها چاپ میکردند و به دستور ساواک در نشریهها به امام خمینی (ره) هتاکی کرده و سخنان ناروایی درباره او چاپ کردند.,از جمله مواردی که ساواک، سانسور خبری شدیدی بر نشریات و روزنامهها اعمال میکرد، دادگاه محاکمات زندانیان سیاسی بود! نشریات معمولاً درباره این گونه مسائل خبری منتشر نمیکردند و هرگاه ضرورت مییافت، صرفاً نکات دیکته شده توسط ساواک به چاپ میرسید...
,... به هر تقدیر، با وجود همهی این سختیها و مشکلات وارده بر مطبوعات، روزنامهنگاران توانستند با اعتصاب چند روزه خود، به اهدافشان که در رأس آن برداشته شدن سانسور بود، برسند.
, ... به هر تقدیر، با وجود همهی این سختیها و مشکلات وارده بر مطبوعات، روزنامهنگاران توانستند با اعتصاب چند روزه خود، به اهدافشان که در رأس آن برداشته شدن سانسور بود، برسند.]
ارسال دیدگاه