آیا سرمای غیرمنتظرهای در راه است؟
بعد از اعلام آمادگی برخی از دستگاههای مرتبط با مدیریت بحران در خصوص پیشبینی در راه بودن سرمای شدید زمستان امسال، اخبار ضد و نقیضی از گوشه و کنار شنیده شد. اخباری مبنی بر اینکه اصولا پدیده النینو یک رویداد دور پیوند اقیانوسی است و در واقع فرسنگها با ما فاصله دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ کیهان نوشت: بسیاری از کارشناسان و مسئولان حوزههای مختلف پیشبینی هوا و اقلیمشناسی بر این باورند که نه تنها النینو بحث جدیدی نیست بلکه همیشه در بازه زمانی مشخصی اتفاق میافتد و اثرات محدودی بر سایر مناطق جغرافیایی میگذارد اما به هیچ عنوان نمیتوان به طور مطلق گفت که النینو در راه است یا سرما و یخبندان بیسابقه ناشی از النینو باعث میشود زمستان امسال سردتر از همیشه باشد.
از یک پیشبینی تا واکنش
چندی قبل «اداره ملی اقیانوسشناسی و هواشناسی آمریکا» از وقوع پدیده «النینو» در زمستان سالجاری خبر داد و تأکید کرد که این پدیده در قویترین حالت خود اتفاق خواهد افتاد و اعلام کرد که نمودارهای دمایی حاکی از آن است که در فصل سرما شاهد جریانهای برفی خواهیم بود. با این حال، فرکانس، تعداد و شدت این سوانح طبیعی را نمیتوان در زمانبندی فصلی تعیین کرد. این پیشبینی، ایران و کشورهای همسایه را در منطقه خاورمیانه از پدیده النینو مستثنی ندانسته است. اما با اعلام این خبر نخستین واکنش داخلی به این پدیده جوی را وزارت نیرو نشان داد.
«حمید چیتچیان» وزیر نیرو، از آمادگی کامل برای مقابله با پدیده جوی النینو خبر داد و گفت: «هرچند به طور قطعی نمیتوان وقوع پدیده النینو را پیشبینی کرد، اما بروز آن در نقاط مختلف جهان مسبوق به سابقه است و وزارت نیرو آمادگی کامل برای مقابله با آن دارد.»
به گفته وزیر نیرو مطابق آنچه امروز در محافل بینالمللی و جهانی مطرح است، امسال کشور با پدیده آب و هوایی النینو مواجه خواهد شد و عده کثیری از کارشناسان داخلی بر این باورند که با شدت یافتن آن، احتمال بروز بارندگیهای یکباره شدید و سرمای بالا میرود.
پدیده النینو چه زمانی رخ میدهد؟
پدیده النینو زمانی رخ میدهد که درجه حرارت اقیانوس آرام در شرق و مرکز بسیار گرمتر از حد معمول باشد که در نتیجه آن تغییرات آب و هوایی در سراسر جهان از جمله وزش باد، تغییرات الگوهای بارندگی، تغییر فشار سطح دریا و درجه حرارت اتفاق میافتد.
اما احمد وظیفه، مدیر پیشبینی و هشدار سریع سازمان هواشناسی کشور نه تنها معتقد است تاثیرات النینو به طور مستقیم بر تغییرات دمایی کشور ما تاثیری ندارد بلکه حتی خبر از یک زمستان نرمال برای کشور را میدهد.
او در گفتوگو با گزارشگر کیهان میگوید: «من با توجه به رشته تخصصی خودم که هواشناسی است میتوانم بگویم که پدیده النینو یا همان النینیو یک پدیده دور پیوندی است، چرا که در حوزه میانی تا شرق اقیانوس آرام را در بر میگیرد یعنی غرب قاره آمریکا تا شرق استرالیا این رویداد اتفاق میافتد و منجر میشود در این منطقه دمای آب چند درجه افزایش یابد و چون در حال حاضر شاهد وقوع پدیده سوپر النینو هستیم، دمای آب سه درجه گرمتر از میانگین در فصل مشابه پیشبینی میشود. از طرف دیگر طبیعی است که گرم شدن سطح آب این منطقه از جهان، رفته رفته باعث افزایش روند تشکیل ابر و بارندگی در آن منطقه میشود. این بارندگیها اغلب بیش از حد نرمال همان منطقه در فصلهای گذشته خواهد بود. ازطرف دیگر با وقوع این پدیده در سمت دیگر یعنی شمال استرالیا و اندونزی و فیلیپین و ناحیه اقیانوس هند، با کاهش قابل توجه بارندگیها و افزایش دما مواجه میشویم. به عبارت دیگر در یک سمت افزایش شدید دما و در سمت دیگر کاهش شدید دما را تجربه خواهیم کرد.»
اغراق زمستانی ممنوع !
اما آنچه از صحبتهای بسیاری از کارشناسان و مسئولان مرتبط با موضوع هواشناسی پیداست، اینکه به طور کلی درباره یک موضوع علمی ساده که ظاهرا در سالهای متوالی هم اتفاق میافتد، اغراق زیادی صورت گرفته است.
گذشته از صحت و سقم موضوع گاهی حتی مطرح کردن موضوعات فوق تخصصی و علمی در میان عموم جامعه پیامدهای خوشایندی به دنبال نخواهد داشت. پیامدهایی مثل بزرگنماییهای کاذب که در نهایت حاصلی جز رعب و وحشت بیدلیل ندارد.
محمدطالب حیدری، کارشناس ارشد رشته هواشناسی و مدرس دانشگاه در همین رشته است. او نیز در خصوص بزرگنماییهای صورت گرفته در بحث سرمای بیسابقه امسال به گزارشگر کیهان میگوید: «من به عنوان کسی که سالهاست در حوزه بحث آب و هوا و اقلیم، مطالعات و کارهای گوناگونی انجام دادهام، معتقدم که نباید درباره اثرات النینو در هوای کشورمان اغراق کنیم چون در واقع اصلا تاثیرات این پدیده به صورت مستقیم در آب و هوای کشور ما قابل رویت نیست. مثلا امسال پاییز ما در نیمه اول آبان ماه در فلات ایران آغاز شد و بارندگیها ادامه یافتند، یعنی در واقع امسال هم طبق همان نرم همیشگی بارشهای پاییزه شروع شد و ادامه مییابد. مثلا ما پاییز سال ۷۳ را داشتیم که دوام بارشها بسیار بیشتر از امسال بود و نمیتوان این بارشها را لزوما به بحث النینو ربط داد. امسال بارشهای ما در غرب قابل ملاحظهتر است اما ممکن است این هم به منزله نوسان عادی در منطقه باشد و نمیتوان لزوما آن را نسبت داد به علتهای دیگر . حتی این سرما هم به نوعی عادی است و در سالهای قبل هم بوده، چون از فصل گرم وارد فصل سرد میشویم طبیعی است که تغییر دما را به صورت واضح احساس کنیم و با توجه به شایعاتی که در خصوص النینو مطرح شده است نیز این تصور ممکن است وجود داشته باشد که این سرما به همین پدیده مرتبط است. در حالی که خب ممکن است خیلیها آمادگی لازم برای تجهیز وسایل گرمایشی و یا پوششی را نداشته باشند و به همین دلیل به نظرشان بیاید که این سرما کمی غیرمنتظره است.»
او همچنین تاکید میکند: «اما در کل این سرما به هیچ عنوان برای این فصل غیرعادی نیست، بالاخره در حال نزدیک شدن به نیمه دوم پاییز هستیم که اصطلاحا بهآن پاییز کلاسیک گفته میشود و مواجه شدن با سرما و حتی یخبندان کاملا در این زمان عادی است و حتی میشود گفت نرمال منطقه است. شاید در سالهای اخیر، مواجه شدن با این سرما کمی غیر عادی بوده باشد اما همانطور که عرض کردم ما سال ۱۳۷۳ را داشتیم که به لحاظ سرما از امسال هم بیسابقهتر بود منتها امسال طول بارشها که ۴۳ روز بود و همین طور میزان بارشها قابل ملاحظه بود. مثلا در سنندج در عرض ۴ روز ۱۷۰ میلیمتر بارندگی داشتیم که بسیار قابل ملاحظه است و الحمدلله بارشهای بسیار خوب و امیدوارکنندهای را تاکنون پشت سر گذاشتهایم.»
حیدری همچنین یاد آور میشود که نباید برخی از سوانح و خسارتهای اخیر را لزوما به بارشها نسبت داد.
او میافزاید: «با این بارشها کم آبی تا اندازهای ممکن است برطرف شود و از طرف دیگر در حال حاضر وضعیت خاک به گونهای است که خیلی خوب پذیرای بارشها است. واقعا این خسارتهای اخیر به طور مستقیم به دلیل بارش نبوده بلکه نشاندهنده ضعف مهندسی ما در حوزههای مختلف است. آسفالتهای نامناسب، خاک سست در حاشیه رودخانهها و عدم آمادگی لازم و .... ضمن اینکه نباید فراموش کرد که هیچ سیستم هواشناسی در دنیا با هر اندازه از تجهیزات و امکانات نمیتواند به صورت مطلق در مورد پیشبینیهای هوا شناسی اظهار نظر کنند یا به طور مطلق صحبت کنند. مثلا همین طوفان اخیر مکزیک که دیدیم همه سیستمهای پیشرفته هواشناسی آمریکا اعلام کردند که این طوفان مکزیک بیسابقه است و چقدر اعلام آمادهباش کردند و غیره اما دیدیم که طوفان در مکزیک فرو نشست و وا رفت، یعنی اصلا در خود مکزیک این طوفان هیچ اثری بهجا نگذاشت. خب همین موضوع نشان میدهد که تا چه اندازه پیشبینی آنها غلط بوده است. اما از نظر علمی پیشبینی روزانه قابل اعتمادتر است. ما تا ۷ روز متوالی را میتوانیم به طور عادی پیشبینی کنیم اما الان بیشتر از اینکه این پیشبینیها قابل اعتماد باشد، مشکل اصلی اینجاست که اکثرا به این پیشبینیها و مدیریت بحران توجه زیادی نمیشود. بنابراین هیچ کدام از این پیشبینیها نمیتواند صد در صد باشد اما معمولا هرچقدر پدیده شدیدتر باشد، پیشبینی آن برای هواشناسی آسانتر است و بهتر است هشدارهای هواشناسی در این خصوص جدیتر گرفته شود. اما صحت پیشبینی فعلی، ۷۵ درصد است یعنی در پیشبینی فعلی احتمال خطا بالاست.»
او با اشاره به اینکه پیشبینیهای سازمان هواشناسی کشور تا اندازه زیادی قابل استناد است میافزاید: «سازمان هواشناسی معمولا برای پدیدههای دور پیوند، با استناد به رویدادهای ۵۰ سال گذشته، پیشبینیها را آسانتر میکند.در کل با توجه به این پدیده، یعنی النینو که متعلق به اقیانوس هند و اقیانوس آرام است، میتوان این پیشبینی را داشت که ما امسال زمستان سرد داریم اما نه به دلیل النینو بلکه به دلیل اینکه زمستان باید طبق قانون طبیعت از تابستان سردتر باشد. اما زمستانی با یخبندان و سرمای غیرعادی، نخواهیم داشت و تمام گمانهزنیهایی که در این خصوص وجود داشته بدون هیچ پایه و مبنای علمی است. در واقع حتی اگر مثلا یک هفته خیلی سرد در زمستان امسال هم داشته باشیم نمیتوانیم آن یک هفته را به کل زمستان و یا داشتن یک زمستان یخبندان و غیرعادی ربط داد. ضمن اینکه وزارت نیرو که برای نخستینبار این بحث را مطرح کرده باید در این خصوص پاسخگو باشد چون اصلا پیشبینی علمی این وضعیت در حوزه آنها نیست و بهتر بود قبل از رسانهای کردن این موضوع پیشبینیها و اقدامات کارشناسی دقیقتر روی آن انجام میدادند.»
آمادگی قبل از بحران
در این گزارش به موضوعات مختلفی اشاره شد از جمله اینکه، کمی در بحث سرمای امسال و پدیده النینو اغراق شده است و اینکه اصولا گاهی بهتر است که برخی موضوعات علمی در میان اذهان عمومی منعکس نشود و با تعابیر غلط موجب نگرانی آحاد مردم را فراهم نکند.
اما در این بین نباید از یک موضوع بسیار مهم غافل شد و آن اینکه فرهنگ آمادگی پیش از وقوع حوادث حتی اگر حادثهای هم در کار نباشد، اقدام پسندیدهای است، اقدامی که بهراستی به نهادینه کردن آن تا اندازه زیادی میتوان از خسارتها و شدت حوادثی هرچند احتمالی کاست.
دکتر مجید حبیبی نوخندان، رئیس پژوهشکده اقلیمشناسی در این خصوص به گزارشگر کیهان میگوید: «هدف از انتشار اخباری در خصوص النینو و پیش رو داشتن زمستانی سخت، صرفا آمادگی در برابر این حوادث است. اما ایجاد این نگرش و این نوع فرهنگسازی خیلی خوب است که این پیشآگاهی در ذهن افکار عمومی ایجاد شود. این موضوع یعنی برنامهریزی و ایجاد پیشآگاهی عموما مدیریت ریسک نامیده میشود، در حالی که مدیریت بعد از وقوع حادثه مدیریت بحران نامیده میشود. نباید از این موضوع غافل شویم که النینو که به معنای لغوی پسر کوچک مسیح است، یک پدیده اقیانوسی است نه جوی اما در هر صورت اثرات آن درجو دیده می شود. النینو پدیدهای است که در آن طرف کره زمین به وقوع می پیوندد و اصلا این طور نیست که بگوییم مثلا النینو در راه است و باید اعلام آمادهباش برای یک زمستان غیرعادی کنیم یا ایجاد ترس و دلهره و غیره. اما با وجود همه این پیشفرضها، حالا باید به این نکته هم اشاره کنیم که در صورت وقوع النینو چه اتفاقی ممکن است برای سایر مناطق بیفتد یا نوسانات بارشی و دمایی به چه شکلی خواهد بود؟ اصلا نمیتوان به طور قطعی گفت که همراه با النینو بارشها زیاد یا کم میشود. مثلا یک سالهایی که النینو به وقوق پیوسته بارشها زیاد بوده و یک سالهایی نسبت به مدت مشابه سال قبل بارشها کم بوده اما خب به طور کلی تحقیقات نشان میدهد که سالهای النینو در آمریکای جنوبی بارشهای پاییزه زیاد بوده. اما مطالعات ما نشان میدهد که ما امسال با وجود وقوع النینو در اقیانوس آرام زمستانی به سختی زمستان سال ۸۶ که حدود ۲۸ روز دمای هوا کاملا زیرصفر بود را نخواهیم داشت.»
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
انتهای پیام/بخ
]
ارسال دیدگاه