به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اترک نیوز موسی صابری، مدیری که با استانی شدن خراسان شمالی به مدت 10 سال بر صندلی مدیریت اداره کل منابع طبیعی و آبخیزداری خراسان شمالی تکیه داشت و در حال حاضر مشاور استاندار و مدرس دانشکده کشاورزی شیروان است مهمترین اقدامات انجام شده خود در دوران مدیریتش در استان و رمز ماندگاری این دوره 10 ساله اش در مدیریت منابع طبیعی استان را تشریح کرد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اترک نیوز,
,
شما از چه سالی در حوزه منابع طبیعی مشغول به فعالیت شدید و از کدام استان کار خود را در این عرصه آغاز کردید؟
,
بنده در سال 69 که کارشناسی خود را در رشته منابع طبیعی و آبخیزداری دریافت کردم در خراسان بزرگ در جهاد سازندگی قدیم مشغول به کار شدم و در سال 70 وارد عرصه منابع طبیعی شدم که در آن موقع منابع طبیعی جزوی از سازمان جهاد سازندگی وقت بود، طی این مدت به مطالعات آبخیزداری مناطق مختلف خراسان بزرگ نیز پرداختم و در سال 71 در دانشگاه تربیت مدرس در رشته آبخیزداری قبول شدم و در نیمه سال 74 نیز فارغ التحصیل شدم.
,
پس از آن مرحله به مرحله در مسئولیت های معاونت اداره مرتع، رئیس اداره جنگل کاری و پس از آن معاون فنی خراسان بزرگ مشغول به فعالیت شدم و در سال 83 که خراسان شمالی، استان شد به عنوان مدیر کل منابع طبیعی استان مشغول به فعالیت شدم و در سال گذشته نیز بازنشست شدم.
,
رمز ماندگاری مدیریت 10 ساله شما در حوزه مدیریتی منابع طبیعی استان چه بود؟
,
یک دلیل آن رشته تحصیلی ام است که با مسئولیتی که بر عهده گرفتم ارتباط مستقیم داشت و دلیل دیگر این بود که از ابتدا پله پله مراحل مسئولیتی را طی کرده بودم و به طور کلی 35 سال در عرصه منابع طبیعی خراسان بزرگ و خراسان شمالی فعالیت مطالعاتی و مدیریتی داشتم.
,
در حال حاضر به چه کاری مشغول هستید؟
,
در حال حاضر به عنوان مشاور استاندار در طرح های کشاورزی و امور اقتصادی فعالیت دارم و اگر در زمینه مالکیت زمین ها مشکلاتی وجود داشته باشد بنده در زمینه مقرارت قانونی راهنمایی می کنم.
,
در دانشگاه تدریس می کنید؟
,
در دانشکده کشاورزی شیروان تدریس می کنم همچنین در دانشگاه علمی کاربردی در حوزه آبخیزداری و سوانح طبیعی نیز تدریس دارم.
,
آیا کتاب تالیف داشته اید؟
,
تالیف کتاب نداشته ام اما مقاله نوشته ام.
, 
,
وقتی مسئولیت اداره کل منابع طبیعی خراسان شمالی را پذیرفتید، مهمترین دغدغه منابع طبیعی استان را در چه زمینه ای مشاهده کردید؟
,
با توجه به اینکه حدود 14 سال در خراسان بزرگ در حوزه منابع طبیعی مشغول به فعالیت بودم با بیشترین مشکلی که طی آن مدت با آن روبرو شدم موضوع مالکیت زمین های ملی بود و یکی دیگر از مسائلی که در همکاری با معاونان و دیگر مسئولان حوزه منابع طبیعی به صورت کارشناسی پیگیری کردیم بحث سندسازی املاک منابع طبیعی بود.
,
و در ادامه باید بگویم که با پذیرش مدیریت منابع طبیعی استان نیز این دغدغه را دنبال کردم که از سال 83 تا پایان سال 93 توانستم برای 98 درصد از اراضی ملی استان سند اخذ کنم و دو درصد از اراضی ملی که به دلیل اختلافات میان مردم و منابع طبیعی فاقد سند هستند باید این اختلافات حل شود تا اسناد این دو درصد از اراضی ملی نیز صادر شود.
,
ریشه تعارضات میان مردم و منابع طبیعی از کجا است؟
,
اجرای مقرارت قانونی، خودش یک مراحلی دارد که ما چگونه مستثنیات مردم را از منابع طبیعی جدا کنیم که به این کار ممیزی اراضی می گویند اما ممیزی اراضی منابع طبیعی وظیفه ای قانونی بود که باید انجام می شد.
,
در همین راستا، یکسری از اطلاعات مثل عکس های هوایی از دهه 40 و دهه 50 را داشتیم که بر اساس این عکس ها و با توجه به مشاهدات عینی، اقدام به تفکیک اراضی ملی از مستثنیات استان را انجام دادیم و سازمان ثبت و اسناد استان نیز برای این اراضی ملی سند صادر می کرد هر چند که انجام این تفکیک اراضی ملی از مستثنیات منجر به اعتراضات بهره برداران و تشکیل پرونده در دادگاه می شد.
,
و باید یادآور شوم که در سال 89 خراسان شمالی جزو پنج استان برتر برای اخذ سند برای اراضی ملی معرفی شد همچنین باید بگویم که طی دوران مدیریتم توانستم برای 98 درصد از اراضی ملی استان سند اخذ کنم و به طور کلی با اخذ سندها بخشی از مالکیت دولت را تثبیت کردیم.
,
به طور کلی ریشه این تعارضات بین مردم و منابع طبیعی از کجا است؟
,
بخشی باز می گردد به این موضوع که عده ای از مردم به حق خود قانع نیستند و به اراضی ملی تعرض کرده بودند، بنابراین وقتی پرونده ای برای زمینی تشکیل می شد ما به عکس های هوایی قبل و بعد از سال 41 استناد می کردیم.
,
به طور کلی استنادات این اداره کل بر این مبنا بود که اگر زمینی قبل از سال 41 کشت شده بود به عنوان اراضی مستثنیات و اگر زمینی بعد از سال 41 کشت شده بود به معنای زمین های منابع ملی محسوب می شدند.
,
اما یک موضوعی که وجود دارد این است که ما توانستیم از سال 83 تا 93 بتوانیم کمربند حفاظتی دور اراضی ملی ممیزی شده دارای سند انجام دهیم.
,
باید خاطر نشان کنم که در گذشته مردم در هنگام شخم زدن زمین کشاورزی خود، تنها به سطح هکتاری خود قناعت نمی کردند و تصرف آنها به اراضی منابع ملی هر سال بیشتر می شد و کار به جایی رسیده بود که در واقع یک کشاورز که در ابتدا پنج هکتار زمین کشاورزی داشت سطح اراضی اش با تصرف های انجام شده در طی دوران کشاورزی اش به هشت تا 10 هکتار رسیده بود.
,
یعنی تصرفات زمینی کشاورزان به صورت تدریجی و طی سالیان سال انجام شده بود.
,
به طور کلی راهکار اصلی برای جلوگیری از بروز این تخلفات چیست؟
,
احداث کمربند حفاظتی دور زمین ها راهکار اصلی است اما ایجاد کمربند حفاظتی دور اراضی ملی به اعتبارات زیادی نیاز دارد و بنده نتوانستم طی دوران مدیریتم موضوع کمربند حفاظتی را به طور کامل انجام دهم اما باید تاکید کنم که انجام این کمربند برای جلوگیری از تصرفات مردمی و جلوگیری از تخریبات منابع طبیعی بسیار ضروری است و ایجاد کمربند حفاظتی دغدغه های مردم و اداره کل منابع طبیعی می کاهد.
,
یعنی در آینده خراسان شمالی با موضوع زمین خواری روبرو نخواهد شد؟
,
بحث زمین خواری که در سایر استان ها به یک دغدغه مهم تبدیل شده است اما در خراسان شمالی دغدغه نخواهد بود و این دغدغه را نیز نداشته ایم چون 98 درصد از اراضی ملی استان سند دار شده اند فقط در حال حاضر گهگاهی یک اختلافاتی میان مردم و این اداره کل بوجود می آید که حل آنها راهکار قانونی دارد.
,
مدیر کل اقتصاد و دارایی اعلام کرده است که وقتی به دنبال شناسایی زمین برای اجرای پروژه ای هستیم، زمین هایی را که انتخاب می کنیم متوجه می شویم که آنها دارای معارض هستند حال گفته شما به گفته این مدیبر کل متناقض است، مسئله چیست؟
,
ما برای 98 درصد از زمین های منابع ملی سند گرفتیم اما برخی از زمین هایی که سند ندارند، بهره برداران نسبت به این زمین ها ادعا دارند که برای این زمین ها در دادگاه پرونده تشکیل شده است.
,
در دوران مدیریت شما از سال83 تا 93 چند پرونده در دادگاه تشکیل شد؟
,
برای حل اختلاف بر سر زمین ها در دادگاه در طول یک سال 200 تا 300 پرونده تشکیل می شد که دادگاه در برخی از مواقع رای به نفع مردم و در برخی از مواقع رای به نفع منابع طبیعی صادر می کرد.
, 
,
چون سند آمایش سرزمینی نداشته ایم برخی از کارشناسان در گفت و گو با رسانه ها گلایه ای داشتند مبنی بر اینکه زمین های ملی واگذار شده به برخی از دستگاه ها برای اجرای پروژه ها طبق مطالعات کارشناسی شده انجام نشده است، نظر شما چیست، آیا شما نسبت به پس از واگذاری ها نیز دغدغه داشته اید؟
,
به طور کلی زمین های ملی محدوده پیرامون شهرها را که سنددار می کردیم به اداره کل راه و شهرسازی استان تحویل می دادیم و با مراحل بعدی نیز کاری نداشتیم.
,
اما در بخشی دیگر از واگذاری ها باید بگویم که در مورد واگذاری هایی که ما از طریق امور اراضی انجام می دادیم این واگذاری از طریق کمیسیون ماده 33 نظارت می شد مثلا ما برای کارخانه سیمان زمین اعطا کردیم سپس بررسی می کردیم که این کارخانه احداث شده است یا خیر! اگر پروژه اجرا نمی شد متقاضی را از زمین دریافتی خلع ید می کردیم.
,
در سال گذشته کشت در جهت شیب در اراضی منطقه اسدلی مورد نقد شماری از اعضای کمیسیون مجلس که به استان سفر کرده بودند، قرار گرفت و آنان گفتند که چرا منابع طبیعی خراسان شمالی نسبت به این قضیه ورود نکرده است حال شما عنوان کنید واقعیت چیست حال عنوان کنید چند منطقه حساس این چنینی داریم؟
,
باید بگویم که منطقه اسدلی به دلیل وجود اختلافات مالکیت زمینی، بیشترین حساسیت های مردمی و منابع طبیعی در استان را به خود اختصاص داده است چون ما در آن منطقه اجرای مقرارت را انجام دادیم و البته دادگاه نیز برای 110 هکتار زمین آن منطقه رای بر اراضی مستثنیات داد اما کشاورزان در این سطح هکتاری به کشت محصول در جهت شیب زمین پرداختند و البته ما به دنبال این موضوع نیز بودیم تا به صاحبان این املاک کمک کنیم تا کشت در جهت عمود بر شیب را انجام دهند تا خاک فرسایش پیدا نکند.
,
البته بخشی از اراضی این منطقه، اراضی ملی هستند که ما درصدد بودیم تا زمین های اراضی ملی را به متقاضیان اجاره دهیم تا متقاضیان نسبت به کشت گیاهانی مثل گل محمدی که رویشگاه اصلی این گیاه است ورود کنند.
,
چقدر مردم این منطقه با دیدگاه های کارشناسانه شما همراهی می کردند؟
,
باید در گام نخست اعتمادسازی انجام شود ولی متاسفانه مردم خیلی با این اداره کل همیاری نداشتند هر چند ما در تقویت تعامل با مردم خیلی تلاش کردیم.
,
بخش دوم سوالات اترک نیوز در زمینه سیل خیز شدن استان است، در این باره عنوان کنید که وقتی مسئولیت مدیریت منابع طبیعی استان را پذیرفتند وضعیت استان در زمینه سیل خیز بودن چگونه بود؟
,
خراسان شمالی سه حوزه آبخیز اصلی دارد که حوزه اترک با 491 هزار هکتار، حوزه کال شور با یک میلیون و 227 هزار هکتار و حوزه گرگان رود در حدود 99 هزار هکتار وسعت دارند.
,
ما مطالعات توجیهی در 161 هزار هکتار از حوزه سد شیرین دره و مطالعات توجیهی در حوزه سد بیدواز اسفراین و در حوزه سد بارزوی شیروان همچنین سدهای چری و شورک را انجام دادیم.
,
و مرحله سوم که مطالعات تفصیلی و اجرایی است در حوزه سد بیدواز اسفراین تمامی مطالعات تفصیلی و اجرایی آن را انجام دادیم و بیش از 60 تا 70 درصد از اقدامات آبخیزداری آن را نیز اجرایی کردیم اما در حوزه شیرین دره نیز تنها 10 تا 15 درصد از مطالعات آبخیزداری آن را انجام دادیم.
,
در مورد حوزه جنگل گلستان نیز که دارای اعتبارات جداگانه مطالعاتی است اقدامات آبخیزداری خوبی در این منطقه انجام شد که از سال 84 به بعد دیگر سیلابی در این منطقه رخ نداد.
,
اما به طور کلی مطالعات تفصیلی و اجرایی این اداره کل طی سال های 83 تا 93 بیش از 700 هزار هکتار در استان بوده ولی متاسفانه فقط تا حدود 30 درصد از این مطالعات اجرایی شدند که عدم اجرای باقی مطالعات به دلیل کمبود اعتبارات بوده است.
,
اما در حوزه شهری نیز وجود روان آب ها در از بیرون محدوده شهری، درون شهرها را تهدید می کردند بنابراین برای کاهش خطرات سیلاب درون شهری، ما در شهرستان بجنورد در حوزه پسته و دوبرار و در شهرستان اسفراین در حوزه های گریوان و اسدلی اقدامات آبخیزداری شامل اقدامات مکانیکی و بیولوژیکی را انجام دادیم.
,
همچنین در شهرستان شیروان پس از اینکه سد بارزو احداث شد این اداره کل اقدامات آبخیزداری را انجام داد تا از ورود گل و لای به درون سد جلوگیری شود.
,
و به طور کلی امنیت سه شهر بجنورد، اسفراین و شیروان در برابر سیلاب را فراهم کردیم.
,
چرا هنوز وقوع خسارات استان عمیق و گسترده است، آیا مدیریت سیلاب تنها با اختصاص اعتبار امکانپذیر است؟
,
مدیریت سیلاب به دو عامل اختصاص اعتبار و افزایش مشارکت های مردمی بستگی دارد در این باره باید به طرح منارید اشاره کنم که این طرح بین المللی است و عملیات آبخیزداری مکانیکی و کشت گیاهان دارویی باید در منطقه انجام شود و در در دوران مدیریتم این طرح در سطح 161 هزار هکتار از حوزه شیرین دره آغاز و حدود 15 درصد از کار آبخیزداری و مرتع داری در این منطقه انجام شد اما هدف اصلی طرح این بود که طرح منارید با مشارکت مردم انجام شود تا مردم باید یاد بگیرند که چگونه از مرتع به درستی بهره برداری کنند.
,
با توجه به اینکه وقوع بارندگی ها در سال های گذشته به ویژه در دهه 70 دغدغه سیلاب را به همراه نداشت اما چرا طی سال های اخیر با کاهش بارندگی ها وقوع سیلاب در استان عمیق و سنگین است؟
,
عوامل مختلف از جمله عوامل طبیعی بسیار موثر است و هر قدر که خشکسالی طولانی تر شود وقوع بارندگی ها در این مناطق با شدت زیاد و در مدت کم انجام می شود که این عوامل بر جاری شدن سیلاب موثر هستند همچنین نقش عوامل انسانی از جمله در زمینه تخریب پوشش گیاهی و فرسایش خاک بسیار موثر بوده اند.
,
در دوران مدیریت شما به منظور کاهش دغدغه سیلاب ها و تقویت پوشش گیاهی چه اقدامتی صورت گرفت؟
,
سعی ما بر این بود که مطالعات آبخیزداری انجام شوند که در این راستا تلاش شد تا عملیات مکانیکی و بیولوژیکی را در مناطق اولویت بندی شده انجام دهیم که از جمله در منطقه تازه قلعه این دو اقدامات را انجام دادیم اما نتوانستیم این اقدامات را در منطقه راز و جرگلان بخاطر کمبود اعتبارات تسری دهیم.
,
انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه