یادداشت/
آغاز فصل گردشگری و معضلی به نام زباله
با نزدیک شدن به سال جدید و آغاز سال نو ، افزایش موارد "طبیعت گردی" و "پیک نیک های بهاری" آغاز می شود وکم نیستند تفرجگاه های زیبایی که چهره شان بعد از چند سال "استفاده" یا در واقع "سوء استفاده" توسط "طبیعت گردان به محیطی آلوده تبدیل شده اند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از جوانرود هه وال، با نزدیک شدن به سال جدید و آغاز سال نو ؛ افزایش موارد "طبیعت گردی" و "پیک نیک های بهاری"در میان شهروندان قابل انتظار است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, جوانرود هه وال,متاسفانه بدلیل سطح پایین "سواد زیست محیطی " بسیاری از شهروندان ،پدیده "ریختن زباله در طبیعت" ،از نمود بیشتری برخوردار میشود و کنار جاده ها ، "داخل تفرجگاهها"، "اطراف چشمه ها و رودبارها و حتی رودخانه ها"، "دامنه کوهستان ها و مراتع رنگین منطقه" و ..... با "زباله های تفریحی"شهروندان ، چهره آلوده، نامطلوب و نامناسبی به خود گرفته و بدون شک از درجه زیبایی آنها کاسته خواهد شد وکم نیستند تفرجگاههای زیبایی که چهره شان بعد از چند سال "استفاده" یا در واقع "سوء استفاده" توسط "طبیعت گردان"(بخوانید "تخریب کنندگان طبیعت") به محیطی آلوده تبدیل شده اند.
,,
طی دو دهه گذشته که شهروندان تمایل و امکانات بیشتری برای انجام "گشت و گذار در طبیعت" پیدا کرده و در همان حال پدیده "زباله های تفریحی" ناشی از آن در طبیعت نمود بیشتری یافته است، راهکارهایی متفاوت برای "حل" این مشکل زیست محیطی توسط نهادهای دولتی و عمومی، سمن ها و شهروندان علاقمند ارائه شده اند.از جمله این "راهکارها" میتوان به "سوزاندن زباله ها" ، "دفن زباله ها" و "نصب سطل یا بشکه برای جمع آوری زباله در کنار تفرجگاهها و مسیر جاده ها" اشاره کرد.
,,
متاسفانه با وجود اجرای بسیاری از این به اصطلاح راهکارها ، مشکل "وجود این نوع زباله و پیآمدهای ناشی از آن(از جمله "آلودگی آب ، خاک و هوا" ؛ "آسیب رسانی به تنوع گیاهی و جانوری"، "ایجاد نمای نامناسب و چندش آور یا به اصطلاح آلودگی دیداری" و ...) کماکان پا برجا بوده و هنوز با وجود قدری تغییر قابل مشاهده در رفتار شهروندان ، با "وضعیت مطلوب" فاصله زیادی داریم.
,,
,
یادمان باشد که اگر فعالان زیست محیطی، هر چند وقت یکبار و به مناسبتی خاص، در یک "اقدام سمبلیک" زباله های این چنینی شهروندان نامسئول را جمع آوری می کنند ،به معنی آن نیست که چنین کاری "وظیفه ذاتی و تعطیل ناپذیر " آنها است. چنین اقدامی در وهله اول عموما باید جنبه آموزشی برای "سایرین" داشته باشد تا اگر کسی در طول زمان به این رفتار عادت کرده است ، در رفتار و عادت خود تجدید نظر نموده و اقدام به "ترک این نوع اعتیاد" بنماید. این اقدام از منظر زیست محیطی عمدتا "جنبه آموزشی" دارد.
,,
اگر فعالان زیست محیطی ، چنین اقداماتی را همانند یک" وظیفه روتین، ذاتی و تعطیل ناپذیر " خود بدانند ، به مرور زمان امکان این "بدآموزی" نیز در سطح جامعه ایجاد می شود که گویا عده ای "وظیفه قانونی یا عرفی" دارند تا "زباله های تفریحی" شهروندان نامسئول را در "محیط طبیعی"( و حتی "محیط انسانی") جمع آوری نمایند. بنظرم چنین وضعی و چنین "تقسیم کاری"بسیار نامناسب و حتی "ضد زیست محیطی"است.چه باید کرد؟
,,
همچنان که اشاره شد ، اجرای "راهکارهای تا کنونی" در مورد حل مشکل "زباله های تفریحی"(از جمله سوزاندن یا دفن این نوع از زباله ها بصورت فردی یا خانوادگی در دامن طبیعت یا حتی قرار دادن آنها در سطل یا بشکه های مخصوص)هم بدلیل "عواقب منفی فراوان" و هم بدلیل "بد آموزی و بستر سازی برای تداوم این رفتار" یعنی "رهاسازی زباله تفریحی در دل طبیعت"، اساسا با "اخلاق و فرهنگ زیست محیطی" ، مغایرت داشته و شایسته نیست که فعالان این حوزه از چنین راهکارهایی دفاع نموده یا اصولا رعایت آنها را به دیگران توصیه نمایند.
,,
هر کس یا گروه یا خانواده ای که با هر انگیزه ای به "دل طبیعت" می رود و در آنجا لااقل چند ساعتی اطراق می کند، بدون شک مقداری زباله "تولید" خواهد کرد. این زباله (که من آنرا زباله تفریحی" نام گذاری کرده ام) عموما حاصل مصرف مواد خوراکی همراه می شهروندان "طبیعت گرد" می باشد. سوال این است که "طبیعت گردان" با این زباله ها چکار می کنند ؟
,,
در این رابطه ، نمی توان گفت که تصمیم و رفتار همه "طبیعت گردان" در برابر این زباله ها یکسان است .اما می توان گفت که سطح "سواد زیست محیطی " شهروندان در این رابطه نقش تعیین کننده ای دارد:
,,
1- برخی(شاید درصد فراوانی ) با خیالی آسوده و بدون هیچ فکر و اندیشه ای در مورد عواقب کار خود ، زباله ها را در اطراف محل استقرار یا مسیر عبور خود "دور" می ریزند. متاسفانه این رفتار در بسیاری از مردم به عادت تبدیل گشته و به اصطلاح "عادتی مالوف" است. تلاش به هر طریق ممکن برای ترک این "عادت" ، باید یکی از وظایف روتین و تعطیل ناپذیر فعالان زیست محیطی باشد.
,,
2- عده ای (نسبت به گروه قبل، درصد کمتر ) قسمتی و نه همه "زباله های تولیدی خود" را جمع آوری کرده و در کناری یا جایی (بنظر خودشان مناسب) قرار می دهند به امید اینکه کسی دیگر یا نهادی دولتی یا عمومی (مثلا کارگران شهرداری) آنها را به جای دیگری(مثلا زباله دانی عمومی) انتقال دهند. تقریبا میتوان گفت که کار این دسته از نظر عواقب منفی بر طبیعت هیچ تفاوتی با کار گروه قبل ندارد. این دسته از افراد و خانواده ها نیز بشدت نیاز به آموزش دارند .
,,
3- گروهی(باز هم کمتر،در قیاس با دو گروه قبلی) نیز زباله های خود (و گاهی نیز زباله های دو گروه قبلی) را جمع کرده و با سلیقه خود یا در چاله ای دفن می کنند و یا بازهم با سلیقه خودمی سوزانند. اقدام این افراد ممکن است بظاهر قدری "زیست محیطی" بنظر برسد ،اما در واقع دامنه و گستره آلودگی ها (مخصوصا آلودگی خاک ، آب و هوا) را بیشتر نموده نباید مورد تایید فعالان زیست محیطی قرار بگیرد. این افراد نیز نیازمند "بازآموزی" می باشند.
,,
4- گروهی اندک(شاید فعلا کمتر از 10 درصد) نیز تقریبا تمام زباله های خود را مدیریت نموده و بدون آنکه هیچ قسمتی از آنرا و تحت هیچ بهانه ای (مثلا "تغذیه حیوانات وحشی" یا "زود تجزیه شوندگی") "دور" بریزند با روشی مناسب با خود برگردانده و نهایتا آنها را به سیستم جمع آوری زباله فعلا موجود در شهرها و روستاها تحویل می دهند. این دسته از شهروندان امید به آن دارند که متولیان شهری و روستایی با تدوین و اجرای یک "برنامه جامع" توان مدیریت زباله های تولیدی در جامعه (اعم از خانگی ، تفریحی، صنعتی ، بیمارستانی و....) را داشته باشند .فعلا این روش "بازگردانی زباله های تفریحی" به سیستم جمع آوری زباله شهری یا روستایی، از منظر اخلاق و فرهنگ زیست محیطی قابل دفاع بوده و میتوان گفت در شرایط فعلی مناسب ترین روش می باشد.
,,
بنابراین دوستان، در شرایط فعلی و در رابطه با حل "مشکل زباله های تفریحی" بهتر است توصیه ما به عنوان فعالان زیست محیطی این باشد : " هر کسی یا گروهی یا خانواده ای وظیفه دارد تا همه زباله های تولیدی خود در زمان گردش در طبیعت و تفرجگاهها را با روشی مناسب (مثلا قرار دادن در کیسه زباله مخصوص) با خود بر گردانده و تحویل سیستم جمع آوری زباله فعلا موجود شهری یا روستایی در نزدیک ترین محل بدهد. اگر بخواهم به اختصار بیان کنم، شاید در قالب این شعار بگنجد:
,"مدیریت زباله های تولیدی(از هر نوع ) تا تحویل به سیستم جمع آوری ، بر عهده شهروندان "
,یادداشت/ دکتر برهان ولدبیگی، پزشک و فعال زیست محیطی
,]
ارسال دیدگاه