نزدیکی به خدا با کسب روزی حلال:
طلب روزى به منظور تأمین زندگى است
انسان مىتواند با کار و تلاش، زندگى خود را تأمین نماید و از فقر، که منشأ بسیارى از رذایل اخلاقى است، رهایى یابد و با بهبود وضع اقتصادى، بسیارى از اعمال دینى خود را انجام دهد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از زنجانم، در فرهنگ حیات بخش اسلام، کار یا شغل وسیلهای برای کسب روزی حلال، خدمت به مردمان، جلب رضایت پروردگار و نزدیک شدن به خدا است. در حقیقت برای پیشبرد جامعه به سوی اهداف والا، به شغل های گوناگون نیاز است و به هیچ یک از مشاغل، به دیده حقارت نباید نگریست.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنجانم,انسان مىتواند با کار و تلاش، زندگى خود را تأمین نماید و از فقر، که منشأ بسیارى از رذایل اخلاقى است، رهایى یابد و با بهبود وضع اقتصادى، بسیارى از اعمال دینى خود را انجام دهد.
,اسلام، طلب روزى را به منظور تأمین زندگى، واجب مىداند، و به سحرخیزى، سفر وتحمّل سختى در راه کسب روزى، سفارش کرده است.
,اسلام، مردم را به کار و تلاش، تشویق کرده است، وکارگر زحمتکش در فرهنگ اسلام، ارج و منزلت ویژهاى دارد، تا جایى که کار براى تأمین معاش همانند جهاد در راه خدا قلمداد شده است1.
,در واقع کار، علاوه بر رفع نیازهاى مادّى انسان، داراى اثرات زیادى بر اخلاق انسانى است که مىتوان به بىنیازى از دیگران، حفظ دین و عزّت نفس، اشاره کرد. بر شخص مسلمان واجب است که در حدّ ضرورت و به قدر توان، کار کند و مخارج خود و خانوادهاش را تأمین سازد.
,اگر انگیزه کار و به دست آوردن مال، تأمین معاش و بى نیازى از دیگران باشد، آن کار، مقدّس و آن مال، ممدوح و صاحبش مورد احترام است.
,شغل انسان باید مباح باشد و نیز مالى را که صرف هزینههاى زندگى خود مىکند، بایستى حلال باشد. اولیاى گرامى اسلام همواره پیروان خود را از پستى و ذلّتِ درخواست و طلب از دیگران باز مىداشتند و مىکوشیدند تا آنان را به عزّت و بزرگوارى عادت دهند؛ از آنان مىخواستند که حتّى در سختترین شرایط از کار شرافتمندانه براى امرار معاش خود دست برندارند و با سعى و کوشش، خود را از دیگران بىنیاز سازند.
,کسى که توان کار کردن دارد و مىتواند از راه مشروع امرار معاش کند، ولى بیکار و سربار جامعه است و بدین وسیله شخصیت انسانى خود را پایمال مىسازد، انسان ارزشمندى نیست2.
,در جامعه اسلامی شغل هر فردى از یک طرف مجراى درآمد مالى و وسیله زندگى و از طرف دیگر سازنده شخصیّت اجتماعى و صفات اخلاقى اوست، زیرا شغل هر انسانى روى شخصیّتش اثر عمیق دارد و صفات اخلاقى وى بر اساس نیازمندیهاى آن شغل، ساخته مىشود3.
,بر همه مسلمانان واجب است شغلی نیکو انتخاب کنند تا در مسیر سعادت دنیوی و اخروی قرار گیرند.
,
گر سقف سپهر گردد آیینه ی چین
ور تخته ی فولاد شود روی زمین
از روزی تو کم نشود دان به یقین
میدان که چنینست و چنینست و چنین(4)
رزق، بخشش پی در پی و عطای همیشگی است و هرگونه بهره ای است که خداوند نصیب بندگان خود می کند؛ دنیوی چون خوراکی ها و یا اخروی همانند رزق شهیدان و الا مقام که «بل احیاء عن ربهم یرزقون»؛ ظاهری مثل مسکن و یا باطنی، پنهان و معنوی مانند عقل، فهم، علم و ایمان. (5) چنانکه در دعاها به این رزق ارزشمند اشاره های فراوان شده است. گاه طلب رزق معنوی همانند حج می کنیم و می گوییم:
«اللهم ارزقنی حج بیتک الحرام»؛ خداوندا! حج خانه ی خودت را روزی من فرما! زمانی روزی خود را در توفیق
اطاعت و دوری از معصیت می بینیم و از خداوند می خواهیم که:
«اللهم ارزقنی توفیق الطاعة و بعد المعصیة»؛
پروردگارا توفیق اطاعت و دوری از نافرمانی به من عطا نما!
و یا برترین مرگ را که چهره ای سرخ اما سیرتی سبز از سعادت دارد، طلب می کنیم و می گوییم:
«اللهم ارزقنی الشهادة فی سبیلک»؛(6)
خداوندا!شهادت در راه خودت را روزی من گردان!
از آنجا که رزق افراد روز به روز استمرار می یابد، آن را «روزی» گویند و به صورت ضرب المثل هم بیان می کنند که:روز از نو، روزی از نو. «معاش» واژه ی دیگری است که گاه به صورت مترادف، همراه با رزق و روزی بیان می شود، اما معنای حقیقی آن «آذوقه» و یا آنچه با آن زندگی می کنند، است.
,
,
, ),
, :,
«,
,
, :,
«,
,
, !,
, :,
«,
,
, !,
,
خداوند متعال در قرآن روی گردانان ازیاد خود را به «معیشت ضنک» یعنی «زندگی توأم با سختی و تلخی» هشدار می دهد. همان گونه که نیکوکاران سخت کوش را به «زندگانی رضایتمند» نوید می دهد.(7(
نکته ای که فراتر از نگاه های ظاهری ما به جلوه های زندگانی وجود دارد، توجه به پدید آورنده ی تمامی نعمت ها و مواهب است که هر یک در چهره ی رزق در اختیار ما قرار گرفته است و برخی برتر از بقیه هستند، مانند خرد و اندیشه، استعداد و قابلیت های وجودی، دانش و بینش و سلامت و سعادت. چنین باور گرانبهایی بنیان نگرش انسان به جهان هستی است که دست آوردهایی چون شناخت خود، احساس وظیفه ی سنگین در برابر نعمت های الهی، بینش یافتن نسبت به فلسفه ی نعمت ها در دست افراد، مسؤولیت انسان در جامعه ی خویش و پی ریزی فردایی روشن در امروز توانمندی و بهره وری از رزق های مادی و معنوی، خواهد داشت.
,
این نگاه برابر غرور قارونی است که خود را صاحب اختیار تمامی امکانات دانسته و نوعی حریم برتر بینی برای خود قایل بود، بدون آنکه توجهی به تعهد انسانی و مسؤولیت الهی خویش کند و هر یک از استعدادها و دارایی ها را ودیعه ای بیش نداند که آثار هر یک باقی و تمامی آنان فانی خواهد شد.
امیر مؤمنان علی (ع) با توجه به نگرش روشنگرانه می فرماید:
«خداوند متعال روزی همه را تضمین کرده و قوت آنان را معین ساخته است...(8) هر کس زنده باشد، روزی اش بر او است و هر کس بمیرد، بازگشتش به سوی او است...(9) روزی ها را مقدور و اندازه گیری کرد: گاهی کم و گاهی زیاد و به تنگی و وسعت، به طور عادلانه، تقسیم فرمود تا هر که را بخواهد، به وسعت روزی و یا تنگی آن بیازماید و با آن «شکر» و «صبر» غنی و فقیر را مورد آزمایش قرار دهد. سپس روزی وسیع را با فقر و بیچارگی در آمیخت و تندرستی را با حوادث دردناک توأم نمود. دوران شادی و سرور را با غصه اندوه مقرون ساخت. سرآمد زندگی را آفرید و آن را گاهی طولانی و گاهی کوتاه قرار داد...»(10(
خداوند متعال در قرآن کریم با اشاره به «رزاقیت» و «ربوبیت» خود می فرماید:
«و ما من دابة فی الارض الا علی الله رزقها و یعلم مستقرها و مستودعها کل فی کتاب مبین؛(11)
و هیچ جنبنده ای در زمین نیست مگر [اینکه] روزی اش بر عهده ی خداست، و [او] قرار گاه و محل مردنش را می داند. همه [اینها] در کتاب روشنی [ثبت] است.»
ودر جای دیگر بصیرت و آگاهی پروردگار متعال را موجب روزی دهی هر کس به اندازه ی مصلحت او بیان می کند؛ (12) رزقی که بندگان خداوند باید از آن استفاده کنند،
اما به مسؤولیت خود در برابر داده های الهی آگاهی داشته باشند(13) و خداوندی که از بهترین نعمت های خود در اختیار انسان ها گذارد (14) و آنها را از آسمان رحمت و برکتش بر بندگان خود نازل فرمود(15) تا انسان ها با بینش روشنی، بندگی او را بپذیرند و پاس نعمت هایش را به صورتی شایسته نگاه دارند(16) تا به برترین قله انسانیت از این طریق روشن دست یابند.
, :,
«,
, (,
, :,
«,
,
, .»,
,
, .,
سید احمد سجادی
,پینوشتها:
,1. اخلاق اقتصادى، الهامىنیا- وفا- مقدسنیا، جلد 2، ص 27
,2. اخلاق اطلاعاتی، الهامی نیا و همکاران، جلد 1، ص 100
,3. اخلاق اقتصادى، الهامىنیا- وفا- مقدسنیا، جلد 2، ص 19
,
4.دیوان ابوسعید ابوالخیر، ص 80.
5.مفردات راغب اصفهانی، ص 194؛ قاموس قرآن، سید علی اکبر قرشی، ج2، ص 82.
6.تفسیر نمونه، آیت الله مکارم شیرازی و نویسندگان، ج20، ص 374؛ ر.ک: المیزان، ج3، ص 138؛ تفسیر نمونه، ج9، ص 16؛ کشف الاسرار، ج7، ص 534؛ تفسیرالکبیرفخر، ج 23، ص 112، و ج2، ص 30؛ التبیان، ج1، ص 57.
7.مفردات راغب اصفهانی، ص 353؛ المیزان (ترجمه)، ج18، ص 155 و 596.
8.نهج البلاغه، خ 91، بخش 3؛ خ 90، بخش 4؛ خ 91، بخش 2.
9. همان، خ109، بخش2؛ خ23، بخش4؛ خ 114، بخش16؛ کلمات قصار 300 و 454.
10.نهج البلاغه، خ91، بخش 8؛ خ 185، بخش26؛ خ 109، بخش2؛ خ31، بخش70.
11.سوره ی هود، آیه ی 6.
12.سوره ی اسراء آیه ی 30.
13.سوره ی سباء آیه ی 15 (کلوا من رزق ربکم و اشکرواله...).
14.سوره ی مؤمن، آیه ی 64 (ورزقکم من الطیبات...).
15.سوره ی ذاریات، آیه ی22 (وفی السماء رزقکم و ما توعدون).
16.همان، آیه ی 23؛ بقره، آیه ی 212؛ انعام، آیه ی 151؛ انفال، آیه ی 3؛ یونس، آیه ی 24؛ هود، آیه ی 6؛ طه، آیه ی 132 و حج، آیه ی 28.
, .,
, .,
, .,
, .,
, .,
, .,
, .,
, .,
, ...).,
, ...).,
, ).,
, .]
ارسال دیدگاه