از یاد رفتههای ظریف؛(بخش اول)
جنبش غیرمتعهدها و ظرفیتی که از آن استفاده نشد
جنبش عدم تعهد بعد از سازمان ملل متحد، دومین پاتوق بزرگ دنیا به حساب می آید که عضویت بیش از 100 کشور در این محفل، یقینا اقتضائاتی همچون تعدد و تفرق آرای اعضا را در پی دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از آناج، جنبش غیرمتعهدها یکی از نتایج جنگ جهانی دوم ( سال 1939 تا1945 ) و نتیجه مستقیم جنگ سرد است، جنگی که بین اردوگاه غرب ( آمریکا و ناتو ) و اردوگاه شرق (اتحاد جماهیر شوروی سابق و ورشو) صورت گرفت. جنبش غیرمتعهدها در واقع با هدف دوری از سیاست های جنگ سرد تشکیل شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آناج,بعد از پایان جنگ جهانی دوم، آثار اختلاف و رقابت بین کشورهای پیروز جنگ به خصوص دو ابرقدرت آمریکا و شوروی ظاهر گردید. با گسترش دامنة اختلافات و رقابت ها، دنیا عملاً به دو گروه شرق و غرب تقسیم شد. از یک طرف آمریکا و کشورهای اروپای غربی که دارای سیستم سرمایه داری بودند، گروه غرب را تشکیل دادند و از طرف دیگر شوروی و اقمار آن که رژیم کمونیستی داشتند، گروه شرق را به وجود آوردند.
,بر اثر این دسته بندی عملا دو گروه در برابر یکدیگر به صف آرایی پرداختند و دوره ای که به جنگ سرد معروف است آغاز گردید. در طول دهه 1950م این جنگ ادامه یافت و بارها خطر آن بود که جنگ سرد الفاظ ، به جنگ گرم اسلحه تبدیل گردد. در برابر این دو گروه، کشورهای دیگری بودند که به دلایل گوناگون میخواستند بی طرف بمانند و وارد دسته بندی های نظامی نشوند و ضمنا از برخورد دو گروه نیز وحشت داشتند.
,این ترس مشترک یک احساس همبستگی متقابل بین این کشورها به وجود آورد. همین احساس همبستگی که واکنش منفی در برابر ترس مشترک بود هسته اصلی و محور اساسی پیدایش گروهی شد که امروزه بنام گروه "غیر متعهدها" معروف است.(1)
,جمهوری اسلامی ایران از زمان محمود احمدی نژاد به صورت دورهای از سال 1391 ریاست 4 ساله این جنبش را از مصر تحویل گرفت. اجلاس نهم شهریورماه سال 91 شاید مهم ترین اجلاس در تاریخ جمهوری اسلامی بود و به نوعی نقطه عطفی در سابقه بین المللی انقلاب اسلامی به شمار می رود.
,با توجه به تعاریف ذکر شده در مورد این جنبش، باید این را متذکر شد که این جنبش بعد از سازمان ملل متحد، دومین پاتوق بزرگ دنیا به حساب می آید که عضویت بیش از 100 کشور در این محفل، یقینا اقتضائاتی همچون تعدد و تفرق آرای اعضا را در پی دارد، لکن ظرفیت این جنبش آن چنان وسیع و گسترده می باشد که علی رغم همه تبعات و مشکلات عدیده، دارای ظرفیتها و پتانسیل های بالقوهای میباشد که کشورهای عضو این جنبش با استفاده از بستر ذکر شده، میتوانند که در عرصه بین الملل به اهداف معین خود تا حدود بسیار موثری برسند.
,ریاست بر این گونه نهادها هرچند کار ساده و بسیطی نیست، اما با مدیریت و همگرایی بیشتر در میان اعضا می توان بر بسیاری از مشکلات مذکور فائق آمد. جمهوری اسلامی با نشستن بر کرسی ریاست دوره ای این جنبش، امیدهای زیادی هم در داخل و هم در خارج از مرزها به وجود آورد، لکن در زمان احمدی نژاد و علی اکبر صالحی که برابر بود با اوج گیری تحریم های فلج کننده غرب و آمریکا به غیر از برگزاری بسیار عالی مراسم افتتاحیه و صدور دو بیانیه در حمایت از حقوق هستهای، فعالیت چندانی در این حوزه نکرد.
,در زمان دولت روحانی که با شعار تدبیر و تعامل با جهان سر کار آمد، وضعیت مدیریتی این جنبش بد تر از دولت قبلی شد و علاوه بر اینکه از ظرفیت استثنائی و ویژه جنبش غیر متعهد ها برای احقاق حقوق کشور در بدترین شرایط ممکن استفاده نشد، بلکه با بی اعتنایی به اعضای این نهاد، برخی از همین کشورهای عضو در تحریم ایران و حتی تهدید نظام با غرب و آمریکا هم صدا شدند.
,در کنفرانس باندوگ، صلح جهانی، تشریک مساعی کشورها، استعمار مستقیم و غیرمستقیم، آثار و خطرات ناشی از عدم رعایت آن، احترام به عقاید یکدیگر، حفظ روابط دوستانه و ترویج و توسعه، اصول ذیل مورد تاکید قرار گرفت:
,الف: احترام به اهداف و اصول منشور سازمان ملل متحد و تعهدات بین المللی
,ب: احترام به حقوق اساسی انسان ها
,پ:احترام به حاکمیت و تمامیت ارضی کشورها
,ت: خودداری از تجاوز یا تهدید به تجاوز یا توسل به زور
,ث : به رسمیت شناختن برابری همه نژادها و همه ملت ها
,ج: خودداری از مداخله در امور داخل کشورها و احترام به حق ملت ها در دفاع فردی یا جمعی
,آمریکا برای همگرایی دنیا در تحریم ایران، سفارت های خود را حتی در کوچکتربن و دور افتاده ترین کشور های جهان فعال کرد و بدون توجه به ظرفیت سازمان ملل و حتی شورای امنیت که نفوذ خاصی به این نهاد دارد، هر یک از سفرا و کاردارهای خود را سرباز فلج کننده نظام اقتصادی ایران قرار داد.
,دولت تدبیر و امید با پذیرش عنوان جامعه جهانی که از طرف آمریکا مطرح شده بود، به جای اقناع کشورهای عضو این سازمان و اهمیت ویژه به این فرصت، نان، آب و هوای تنفس ملت ایران را در تعامل با غرب و ایالات متحده دانسته و سوابق دیپلماسی پر مدعا این را نشان داد که این وزارت علاقه ای به ایجاد همدلی را ندارد.
,ریاست دوره ای ایران احتمالا تا پایان شهرویر ماه سال جاری به اتمام خواهد رسید و استمرار حرکت دستگاه دیپلماسی کشور نشان دهنده این است که باید بدون آنکه منفعتی در مصالح و منافع ملی حتی در پسابرجام به دست آوریم، منتظر تحویل دو دستی این فرصت به کشور دیگر باشیم.
,و شاید دولتمردان تدبیر و امید با اتخاذ سیاستهای هوشمندانه میتوانستند روابط خود را با کشورهای عضو جنبش غیرمتعهدها ترمیم کنند تا بدین طریق قدم های مهمی در تحقق یافتن مرقومه خود یعنی برجام بردارند.
]
ارسال دیدگاه