از دروغ سنج چه می دانیم؟
ایرانیان پیشتاز حقیقت سنجی!
در متن حاضر، ابتدا به معرفی مختصر انواع ابزارها و روش های انجام شده برای دروغ سنجی می پردازیم و در پایان به بیان امری مغفول مانده، یعنی پیشتازی تاریخی ایرانیان در کشف حقیقت خواهیم پرداخت...[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از صاحب نیوز، یافتن روش هایی برای تعیین راستگویی و کشف دروغ از قرن ها پیش مورد توجه بشر بوده است. با پیشرفت و سازماندهی بیشتر علوم و پیشرفت ابزار و روش تحقیق، دانشمندان توانسته اند با روش های علمی به مطالعه و تحقیق در این موضوع همت گمارند و هم اکنون روش های متعددی جهت این امر معرفی شده است که به عنوان محصول تجاری، در بسیاری از کشورهای دنیا به مرحله تولید رسیده است و هرچند هنوز ابهاماتی در اعتبار این دستگاه ها و روش ها از سوی افکارعمومی و محافل قانونی وجود دارد، لیکن تولیدکنندگان و آزمایشگران این دستگاه ها گزارش از درصد بالای عملکرد صحیح آن ها، علی الخصوص در روش های نوین مغزی، می دهند. این روش ها که هرکدام مبتنی بر یک یا چند مورد از واکنش های فیزیولوژیک بدن در لحظه دروغ گویی است همچنان از پروژه های مفتوح جهان بوده و سیستم های امنیتی- نظامی و مراکز پژوهشی به دنبال ساخت و ارتقاء این روش ها می باشند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا , صاحب نیوز,بیان مسأله
,در متن حاضر، ابتدا به معرفی مختصر انواع ابزارها و روش های انجام شده برای دروغ سنجی می پردازیم و در پایان به بیان امری مغفول مانده، یعنی پیشتازی تاریخی ایرانیان در کشف حقیقت خواهیم پرداخت.
,برخلاف برخی کشورها که سال هاست در این زمینه فعالیت داشته و شرکت های معروف، تولیدات خود را به دنیا معرفی کرده اند، لیکن در ایران کمتر از دو دهه است که این موضوع مورد توجه محافل دانشگاهی قرار گرفته است و تنها «پژوهشکده پردازش هوشمند علائم» متونی را در این زمینه منتشر ساخته است.
, پژوهشکده پردازش هوشمند علائم,ضرورت انجام پروژه
,در دنیا از سال ۱۹۸۰ تحقیقات بر روی این پدیده اوج می گیرد و کشورهای آمریکا، کانادا، ژاپن و رژیم صهیونیستی در استفاده از انواع دستگاه های دروغ سنجی جلودار هستند؛ در این کشورها حتی انجمن ها و دانشکده های آموزش «پلی گرافی»= (ثبت سیگنال های زیستی به منظور دروغ سنجی) نیز تأسیس شده است.
,
, , هم اکنون در بسیاری از کشورها به عنوان آزمون پیش از استخدام در شرکت های بزرگ و به عنوان وسیله ای کمکی در کشف حقیقت در محافل قضایی، و همچنین در سیستم های امنیتی نظامی، از این وسیله استفاده می شود. در ایران تاکنون از فرصت هایی که این دستگاه در اختیار قرار می دهد استفاده نشده است و هیچ منبع نسبتا جامعی به زبان فارسی که به بررسی علمی و عملی این روش ها پرداخته باشد نیز وجود ندارد. این درحالی است که به نظر می رسد، اگر تلاشی در جهت طراحی و ساخت سیستم های دروغ سنجی انجام نمی شود، حداقل لازم است که اطلاعات کافی از دانش فنی مربوط به این سیستم ها و آخرین ابزارهای مورد استفاده در دنیا کسب گردد.
,از انواع روش های دروغ سنجی می توان به روش های کلاسیک، روش های مغزی، روش های جایگزین و روش های تلفیقی اشاره کرد.
,زمانی برای حقیقت! [۱]
, [۱],طی آخرین سرشماری، ۵۷ کشور آزمون های دروغ سنجی را، چه از طرف دولت، چه توسط بخش خصوصی یا هر دو، به کار می برند. از این میان بیست کشور از امکانات آزمون قابل توجهی برخوردارند و چند کشور تجهیزات پلی گرافی، از جمله سیستم های کامپیوتری را خود تولید می کنند. در حال حاضر دو شرکت روسی از جمله مکان هایی هستند که تجهیزات کامپیوتری پلی گراف را تولید می کنند: پلی گراف اینکس (Inex) و اوکس (Avex)؛ اینکس در سطح جهانی عرضه می شود، اما اوکس فقط در اختیار کاربران روسی می باشد. چین هم تجهیزات کامپیوتری پلی گرافی خود را تولید و عرضه کرده است هرچند که روش آن برگرفته از امکانات آموزشی و کارشناسان آمریکایی است. چین در نظر دارد برای هر سه هزار ناحیه ی پلیس، دست کم یک کارشناس فیزیولوژی روانی قانونی داشته باشد (ونگ بو Wang Bu، ۱۹۹۵). در حال حاضر آمریکا در رأس علم فیزیولوژی روانی- قانونی قرار دارد و سراسر جهان به دنبال کسب دانش کارشناسان آن می باشد. همچنین شرکت Axiton، Lafayette و CPS را به عنوان مطرح ترین شرکت های سازنده ی این دستگاه در سطح جهان باید نام برد. [۲]
,تاریخچه
,از زمان آغاز تاریخ، انسان همواره به دنبال حقیقت و یافتن دروغ به انحای مختلف بوده است؛ از جمله شکنجه و محاکمه با اعمال شاق که هنوز هم در بسیاری از کشورهای مدعی تمدن به چشم می خورد. اما دانیال دفو (Daniel Defoe) یک سال قبل از مرگ خود، در سال ۱۷۳۰ مقاله ای تحت عنوان “طرحی موثر برای جلوگیری سریع از سرقت های خیابانی و از بین بردن کلیه بی نظمی های شبانه” نوشت و در آن پیشنهاد کرد که گرفتن “نبض” راهی عملی و انسانی در شناخت مجرم است. دفو نوشت:
,«گناه همیشه ترس را با خود همراه دارد؛ در خون سارق لرزش هست که اگر به آن توجه شود، عملا گناهکار مشخص خواهد شد؛ و اگر به عنوان مظنون متهم شود، به خاطر این اتهام همیشه ضربان نبض او را حس می کنم و توصیه می کنم که این روش را به کار گیرید. اگر به فرد بی گناهی که می داند خطایی مرتکب نشده، فریاد بزنید “بایست دزد”، غافلگیر نمی شود و سعی نمی کند که از مسیر خود منحرف شود، احتمال بسیار کمی دارد که دچار لرزش شود و چهره اش تغییر کند یا رنگ پریده به نظر آید و یا اقدام به فرار کند… قلب هوشیار با ضربان دلنشین خود، خود را فاش می کند؛ وقیح ترین چهره نمی تواند آن را پنهان کند، یا مصمم ترین مجرمین قادر به مخفی کردن آن نخواهند بود».
,سرانجام در قرن نوزده بود که آنجلو موسو (Angelo mosso) متخصص فیزیولوژی ایتالیایی، با تشویق معلم و هم سن خود، سزار لومبروزو (Cesar Lombroso)، مطالعات خود را پیرامون هیجان و ترس و تأثیر آن بر قلب و تنفس ادامه داد؛ وی از ابداع ثبت شده ی لومبروزو برای اندازه گیری فشار خون و نبض به نام پلتیسموگراف[۳] استفاده کرد که امواج متناوب فشار خون در اثر چرخه ی تنفسی را نشان می داد. لومبروزو اصلاحاتی در پلتیسموگراف انجام داد و منجر به تولید هیدرواسفیگموگراف[۴] گردید که مشت مظنون را در ظرف آبی می گذاشتند؛ مشتی را که داخل آب است با پوششی پلاستیکی به بالای ظرف می بستند؛ ارتعاشات نبض خون به آب منتقل می شد و تغییرات سطح آب به لوله ای پر از هوا منتقل می گردید؛ این ارتعاشات نیز به نوبه ی خود روی طبلک دودی چرخان ثبت می شد که در آینده با در دسترس بودن کیموگراف[۵] از جوهر برای ثبت داده ها استفاده شد.
, [۳], [۴], [۵],بعدها در سال ۱۹۲۱، John Larson نرخ تنفس و در سال ۱۹۳۹، Leonard Keeler، میزان رسانایی پوست (GSR) را نیز به این سیستم اضافه کردند و بدین ترتیب سیستم های پلی گراف[۶] به شکل کامل امروزی خود درآمدند. در تفسیر سیگنال های ثبت شده در این سیستم و تصمیم گیری نهایی، GSR از بیشترین اهمیت در بین چهار سیگنال ثبت شده برخوردار است.
, [۶],با توجه به قدمت روش دروغ سنجی کلاسیک و کارهای تحقیقاتی و عملیاتی فراوانی که بر روی آن انجام شده، امروزه قواعد و دستورالعمل های معتبر و دقیقی برای نحوه طراحی آزمون، روش تفسیر سیگنال ها و حتی مشخصات محل آزمون در این روش تدوین شده است. همچنین امروزه با بهره گیری از قابلیت های پردازشی رایانه (پلی گرافی رایانه ای)، سرعت و کیفیت عملکرد بهتری یافته است. با این حال همواره تلاش هایی برای یافتن روش های جایگزین[۷] برای آن وجود داشته است. هدف از طراحی این روش ها عموما بالا بردن دقت تشخیص روش و رفع بعضی از محدودیت های روش دروغ سنجی کلاسیک، از جمله زمان گیر بودن آزمون، نیاز به تماس حسگرهایی به بدن سوژه و عدم امکان انجام آزمون بدون آگاهی سوژه بوده است.
, [۷],
, , نمایی از دروغ سنجی کلاسیک (پلی گرافی) با الگوریتم های رایانه ای
,
, , در هریک از این روش های جایگزین، از یک یا چند پارامتر حیاتی دیگر به عنوان نشانه های دروغ گویی استفاده می شود که از جمله ی آنها می توان به لرزش صدا[۸] ، الگوی حرکات پرشی چشم، قطر مردمک چشم، توزیع جریان خون ناحیه ای در مغز و پتانسیل های الکتریکی مغز اشاره کرد. در مورد اخیر یعنی پلی گرافی بر اساس سیگنال های برانگیخته مغزی (ERP) که راهکارهای پیشرفته ثبت، پردازش و تجزیه و تحلیل سیگنال های مغزی (EEG) را به کار می گیرد، کیفیت و کارایی بالاتری را نسبت به پلی گرافی کلاسیک و روش های دیگر گزارش داده اند و همچنان جزء پروژه های مفتوح و به روز دنیا می باشد؛ هرچند به نظر به علت جدید بودن موضوع هنوز راه درازی را برای به ثمر نشستن نهایی در پیش دارد.
, [۸],در گذشته روش های مکملی نیز برای کسب اطلاعات از سوژه هایی که نمی خواستند اقرار کنند، توسط ارتش آمریکا بررسی شده اند. دکتر چارلز ای. کدی (DR. Charles E. Cady)، جراح ارتش، استفاده از کلروفرم[۹] را پیشنهاد داد که افراد در وضعیت نیمه هشیار قرار دارند و به طور صریح و آشکار مورد سوال واقع می شوند. همچنین عده ای استفاده از هیپنوتیزم یا تست های روانشناسی را برای کشف حقیقت پیشنهاد داده اند که روش های آماری جهت صحت این روش ها چندان ارائه داده نشده است.
, [۹],ایرانیان پیشتاز حقیقت سنجی
,درحالی که در کلیه منابع غربی، که در ایران نیز انعکاس یافته است، تئوری های دروغ سنجی را مربوط به دفو و تلاش های لومبروزو در سال های ۱۷۳۰ و ۱۹۰۶ می دانند، اما در اثر معتبری به زبان فارسی متعلق به بیش از ۷۰۰ سال پیش همین روش، که پایه و اساس تئوری های دروغ سنجی امروزی است، به زیبایی توصیف شده است؛ در اثر سترگ مثنوی معنوی مولانا جلال الدین محمد بلخی، در اولین داستان کتاب خود که ۱۵ صفحه اول مثنوی را به خود اختصاص داده است، حکایت “عاشق شدن پادشاه بر کنیزک و بیمار شدن کنیزک و تدبیر در صحت او” را مطرح می کند؛ در این داستان پزشک حاذقی که می فهمد کنیزک دل در گرو عشق شخص دیگری دارد، نبض کنیزک بیمار را گرفته و دیار به دیار و کوچه به کوچه نام شهرهای مختلف و آشنایان کنیزک را می برد و سرانجام از روی عکس العمل نبض او پی به حقیقت می برد؛
,سوی قصه گفتنش می داشت گوش/ سوی نبض و جستنش می داشت هوش
,تا که نبض از نام کی گردد جهان/ او بود مقصود جانش در جهان
تا که نبض از نام کی گردد جهان/ او بود مقصود جانش در جهان
تا که نبض از نام کی گردد جهان/ او بود مقصود جانش در جهان
,دوستان شهر او را برشمرد/ بعد از آن شهری دگر را نام برد
,گفت چون بیرون شدی از شهر خویش/ در کدامین شهر بوده ستی تو بیش
,نام شهری گفت وز آن هم درگذشت/ رنگ روی و نبض او دیگر نگشت
,خواجگان و شهرها را یک به یک/ باز گفت از جای و از نام و نمک
,شهر شهر و خانه خانه قصه کرد/ نی رگش جنبید و نی رخ گشت زرد
,نبض او بر حال خود بد بی گزند/ تا بپرسید از سمرقند چو قند
,نبض جست و روی سرخ و زرد شد/ کز سمرقندی زرگر فرد شد
,چون ز رنجور آن حکیم این راز یافت/ اصل آن درد و بلا را بازیافت
,گفت کوی او کدامست در گذر/ او سر پل گفت و کوی غاتفر
گفت کوی او کدامست در گذر/ او سر پل گفت و کوی غاتفر
گفت کوی او کدامست در گذر/ او سر پل گفت و کوی غاتفر
,گفت دانستم که رنجت چیست زود/ در خلاصت سحرها خواهم نمود
,در نهایت داستان با چگونگی تدبیر پزشک ادامه خواهد یافت که دوستان را به خواندن اصل این داستان دعوت می کنیم. لیکن توجه به این نکته نیز ضروری است که مولوی شاعر اصولا کاری با پزشکی و علم فیزیولوژی ندارد و این داستان انعکاس علم رایج آن روز در شعر مولوی بوده است و احتمالا با تحقیق بیشتر به ۱۰۰۰ سال پیش و آثار بوعلی سینا خواهیم رسید که جریانات نبض در آن تشریح شده است.
,______________
, , جواد جلوانی]
ارسال دیدگاه