یادداشت
فساد اداری یقه سفیدها!؟
عدم برخورد با کجروی و فساد مدیران بلندپایه و افراد صاحب نفوذ سبب میشود آنان احساس مصونیت کنند، جدیتر شوند و بیشتر به این کار ادامه دهند. گذشته از آن، تبعیض در برخورد با مفسدان اداری، مایه گسترش فساد میشود.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از آفتاب جنوب،اهمیت دستگاه اداری و نقش آن در رشد و توسعه کشورها یا عقب ماندگی آنها، انکار ناپذیر است. دستگاه اداری یک کشور چنانچه از سلامت و توانایی لازم برخوردار باشد، رشد و توسعه را شتاب می بخشد و عامل مهمی در پیشرفت کشور خواهد بود. ولی اگر فاسد باشد، چون مانع بزرگی بر سر راه توسعه کشور عمل خواهد کرد. از همین رو، آسیب شناسی دستگاه اداری، بررسی نارسایی ها و نیز راهکارها برای هر چه کارآمدتر شدن آن، اهمیت بسیار دارد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, آفتاب جنوب,,
بنابراین با توجه به نقش برجسته نظام اداری در رشد و توسعه کشور و افزایش فساد اداری در این سالها، پرداختن به این موضوع اهمیت ویژه پیدا می کند. زیرا برای گشودن این معضل و پاک کردن دستگاههای اداری از فساد، نخست باید آن را خوب شناخت. چون تا بیماری را به درستی نشناسیم و علل آن را نیابیم، توان درمان کردن آن را نخواهیم داشت. از این رو سعی نگارنده بر این است که در سلسله مقالاتی عوامل سیاسی، اجتماعی، فرهنگی، اقتصادی، حقوقی و ساختاری فساد اداری و تاثیر آن بر توسعه را مورد بررسی قرار دهد.
, .,,
عوامل سیاسی را که مایه فساد اداری می شود، می توان چنین برشمرد
,,
*جا به جا شدن دولتها و دگرگونی های گسترده در سطح مدیران و کارمندان
,,
در ایران، تغییر دولت و بر سر کارآمدن یک جناح و رفتن جناح دیگر، با تغییرات گسترده در سطح مدیران و کارمندان دولتی همراه است به گونهای که از آن به دولت برگریزان تعبیر می شود. این دگرگونیها یعنی بر کنار شدن افرادی که تجربه کافی به دست آورده و توان مدیریت مجموعه خویش را پیدا کردهاند و آمدن کسانی که توان لازم را ندارند و از تخصص و شایستگی بایسته برای مدیریت بر مجموعه زیردست خود بیبهرهاند. بدینسان، کارمندان به سادگی میتوانند از ضعف مدیریت مدیر جدید بهرهبرداری کنند و دست به فساد بزنند و تا هنگامی که مدیران تازه تجربه و تسلط کافی به دست آورند، دولت بعدی میآید و این روند تکرار میشود.
,,
* جناحبندیهای سیاسی در نظام اداری
,,
وابستگی کارمندان و مدیران به احزاب و گروههای سیاسی به آنان امکان میدهد که از امکانات و بودجه اداری برای پشتیبانی از گروه یا حزب مورد علاقه خود استفاده کنند. اوج این تخلفات در جریان تبلیغات انتخاباتی به چشم میخورد. برخی از مدیران برای اینکه در دولت بعدی پست و مقام خود را داشته باشند و کنار گذاشته نشوند، از جریان خاصی پشتیبانی و امکانات اداری را صرف تبلیغات میکنند.
,بر این اساس، نگاه به هرم احزاب سیاسی نوعی هسته هایی فامیلی را نشان می دهد. رویکرد حاکم بر گروه ها سلبی و انکار غیر خود است. نگره تمامیت خواهی که خود را صاحب تمام حقیقت می داند، به عنوان ویژگی جوامع قبیله ای، یکی از آسیب های اصلی گروه های سیاسی کنونی است که توانسته زمانه را به مخالف سازی و مخالف پروری به نفع خود و به ضرر کلیت نظام تغییر دهد. عده ای همواره تلاش می کنند زلف خود را به سقف نظام سنجاق کنند و از این طریق خود را از انتقاد مصون دارند. این افراد، مخالف خود را مخالف نظام بر می شمارند. تاوان و هزینه مخالفت کردن را آن چنان زیاد می کنند که کسی توان پرداخت آن را نداشته باشد و در نتیجه مخالفتی هم نکند.
, ،,,
* وجود برخی محدودیتها و نبود آزادیهای رسانه ای و مطبوعاتی
,,
وجود برخی محدودیتها و کمبود آزادی مطبوعات، رسانهها و احزاب و تشکلهای سیاسی و مدنی برای نظارت بر کار مدیران بلندپایه و اطلاعرسانی و شفافسازی مسائلی که در نظام اداری رخ میدهد، از دیگر علتهای پا گرفتن فساد در دستگاههای اداری است. مطبوعات و رسانهها در جلوگیری از فساد، نقشی بسیار کارساز دارند. اطلاعرسانی درست، دشمن شماره یک فساد است؛ از اینرو در جامعهای که مطبوعات آزاد و رسانههای مستقل و احزاب و نهادهای مدنی و سیاسی پویا در کار نباشند، کارهای فسادآلود چندان هزینهای نخواهد داشت.
,*مصلحت اندیشیها
,,
عدم برخورد با کجروی و فساد مدیران بلندپایه و افراد صاحب نفوذ سبب میشود آنان احساس مصونیت کنند، جدیتر شوند و بیشتر به این کار ادامه دهند. گذشته از آن، تبعیض در برخورد با مفسدان اداری، مایه گسترش فساد میشود.
,,
* فساد یقه سفیدها
,برخورداری از قدرت و نفوذ از یک سو و اطمینان از مصونیت در سایه نبود نظارت و حسابکشی و پاسخگویی، دست مدیران بلندپایه را در بهرهبرداری از جایگاه خود برای ایجاد تغییرات یا وضع مقرراتی که اعتبارات و امتیازات اقتصادی ویژه برای آنان به بار میآورد یا اختصاص دادن خدمات و کالاهای دولتی به خود، باز میگذارد و در نتیجه فساد اداری رخ میدهد.
, .,,
گذشته از آن، این افراد برای دستیابی به هدفهای خود به کمک مدیران میانی نیازمندند؛ از همینرو با آنان تبانی میکنند و به پشتیبانی از یکدیگر میپردازند و بدینسان فساد اداری به سطح میانی کشیده میشود. فساد در سطح میانی رفتهرفته به سطح پائین نیز کشیده میشود و گسترش فساد از بالا به پائین رخ میدهد. از سوی دیگر، آنان برای اینکه مصونیت و حاشیه امنشان به خطر نیفتد، از راههای گوناگون، نهادهای نظارتی و حسابرسی همچون مطبوعات، رسانهها، احزاب، دستگاه قضایی و سازمانهای بازرسی را تضعیف و گمراه میکنند.
,,
آنان برای برخوردار شدن از کمک مدیران میانی، در سیستم استخدامی دستکاری میکنند و کسانی را به کارهای مورد نیاز میگمارند که برای هدفهای شخصیشان سودمند باشند. سرکار آوردن آشنایان و هواداران در این سطوح، خود به خود گونهای شبکه فساد در دستگاه اداری پدید میآورد که اعضایش از یکدیگر پشتیبانی و منافع یکدیگر را تامین میکنند. این شبکهها و باندها، فساد را تا چند برابر افزایش میدهند و بر کارمندان پائیندست نیز اثر میگذارند.
,,
* نبود اراده سیاسی برای مبارزه با فساد اداری به دلایل زیر
,,
الف) برخی از مسئولان امر به اهمیت این موضوع باور ندارند.
,ب) پارهای دیگر، فساد را در اندازه متعارف میدانند و آن را معمولی و عادی ارزیابی میکنند.
,پ) گروهی نیز معتقد به مبارزه با آن هستند، اما آن را در اولویت چندم قرار میدهند.
,,
* فساد مدیران بلندپایه
,,
آلوده شدن مدیران بلندپایه به فساد، نقشی چشمگیر در گسترش فساد در جامعه و بویژه در میان مدیران میانی و سپس رده پائین نظام اداری دارد. اگر مدیران بلندپایه، سرمشقی بد و آلوده به فساد باشند یا از تخلفات دوستان و خویشان و هواداران خود چشم بپوشند، هرگز نمیتوان از کارکنان دولت انتظار کارکرد خوب داشت.
,,
راهکارهای سیاسی
,آزادی بیان و اطلاعرسانی درست
,در توضیح عوامل سیاسی فساد اداری گفته شد که وابستگی و تعلقات سیاسی و برخورداری از قدرت و نفوذ، از عوامل فسادآفرین در دستگاههای اداری است. برای از میان بردن این گونه عوامل فساد یا مهار کردن آنها، بهترین راه تامین آزادی بیان و اطلاعرسانی شفاف است. اطلاعرسانی، دشمن شماره یک فساد است و از روزنامهها و رسانهها به چشم شهروندان در پشت درهای بسته تعبیر میشود.
,رسانهها تازهترین اخبار را به گوش شهروندان میرسانند و هرگونه فساد را آشکار میکنند و همین، بهترین نظارت است و بهترین راه مهار کردن فساد. باید به رسانهها، احزاب و گروههای سیاسی – اجتماعی برای نظارت بر کارکرد مسئولان و کارمندان و اطلاعرسانی و شفافسازی اجازه فعالیت داد تا بتوانند اطلاعات درست درباره موارد فساد و تخلف منتشر کنند. این کار هزینه فساد را برای افراد بالا میبرد، بویژه برای کسانی که مقام و منصبی دارند.
, .,,
در صورت وجود نظارت کافی و آزادی بیان، دولتها نخواهند توانست به محض رسیدن به قدرت، بسیاری از مدیران و کارگزاران شایسته را بر کنار و گروهی تازه کار را جانشین آنان کنند. زیرا با مطرح شدن این مسئله و هزینههای آن برای جامعه و کشور در رسانهها، دست دولت تازه در همان آغاز کار بسته خواهد شد؛ همچنین مصلحتاندیشیها و جناحبندیهای سیاسی نیز از دستگاههای اداری رخت برخواهد بست یا به کمترین اندازه خواهد رسید.
,سید ابوالحسن حسینی نیک
,انتهای پیام/م
]
ارسال دیدگاه