احمد هدایت پناه:
اهمیت تحقیقات آزمایشی در پروپزال نویسی
پژوهشگران سازه های اجتماعی را به گونه ای نو مفهوم سازی کردند که قابل کمّی شدن باشند ودیگر سازه ها ( مانند روح ، آگاهی اراده ) ازپژوهش های تجربی کنارگذاشته شدند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از روشن خبر، هدف این نوشتار، به قلم دکتر احمد هدایت پناه، بحث حول دانش کارشناسی ارشد است که درنگارش پایان نامه می تواند موثر باشد. همچنین برای نگارش پروپزال در دستگاههای اجرایی ارتباط مستقیم دارد. به بسیاری از سوالهای فنی که درکتب روش تحقیق نیامده به صورت استدلالی و مستند پاسخ داده می شود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, روشن خبر,از میان روشهای مختلف تحقیق کمّی، آزمایش دقیق ترین آزمون برای فرصت های علّی است: مشخص کردن این امر که رابطه مشاهده شده رابطه ای علت و معلولی است یا خیر؟ به آزمایش نیازمندیم. در اکثر آزمایش های انجام شده در علوم تربیتی، یکی از انواع طرح های یک متغیره کلاسیک به کار گرفته می شود. در آزمایش های یک متغیری، متغیر عمل آزمایشی دستکاری شده و به دنبال آثار این دستکاری یک یا بیش از یک متغیر وابسته مشاهده می گردد.
,متغیری که دستکاری می شود عمل آزمایشی نامیده می شود( نصر و همکاران ، ۱۳۸۶ ). به نظر نیومن ( ۲۰۰۶)، ویلهلم ام[۱] ( ۱۹۲۰-۱۸۳۲) روان شناس و فیزیولوزیست آلمانی ، شیوه آزمایشی را وارد روان شناسی کرد. وکمّی سازی یا اندازه گیری پدیده های اجتماعی با اعداد، نیز درخلال دهه ۱۹۰۰ و۱۹۴۰ رشدکرد. پژوهشگران سازه های اجتماعی را به گونه ای نو مفهوم سازی کردند که قابل کمّی شدن باشند ودیگر سازه ها ( مانند روح ، آگاهی اراده ) ازپژوهش های تجربی کنارگذاشته شدند.
, [۱],یک نمونه، اندازه گیری توانایی ذهنی با آزمون بهره هوشی است که اول بار توسط آلفرد باینت [۲] ( ۱۹۱۱- ۱۸۵۷ فرانسوی ارائه شد.( دانایی فرو وکاظمی ، ۱۳۹۴ ص ۲۱-۲۲). اما به نظر جان بست ( ۱۹۸۳)، تحقیق تجربی روشی سیستماتیک ومنطقی برای پاسخ دادن به سوال است.تجربه ، روش کلاسیک آزمایشگاه علم است که درآن عناصر دست کاری شده و آثار مشاهده شده را می توان کنترل کرد.
, [۲],این روش پیچیده ترین ، دقیق ترین وموثرترین روش برای کشف و پروراندن رشته ای از دانش سازمان یافته است. ابتدایی ترین پیش فرض های تحقیق تجربی ، که به عنوان قانون یک متغیری معروف است توسط جان استوارت میل[۳] درسال ۱۸۷۲ میلادی تعریف شد ، و در اثر خدمات فیشر امکان پذیر شد (پاشا شریفی وطالقانی ، ۱۳۸۴ص ۹۵-۸۱). به نظر نیومن (۲۰۰۶)،درپژوهش آزمایشی موردها یا افراد مورد مطالعه پروژه های پژوهشی وکسانی که متغیرها روی آنها اندازه گیری می شود، آزمودنی[۴] نامیده می شوند و آزمایش به طور معمول به هفت بخش تقسیم می شود که عبارتند از: ۱-تیمار یا متغیر مستقل( یا محرک یا دستکاری ، چیزی است که پژوهشگر اصلاحش می کند.
, [۳], [۴],این اصطلاح از پزشکی می آید که درآن پزشک درمانی ( تیماری) برای بیماران اعمال می کند. یعنی برای تغییر یک وضعیّت فیزیکی یا روانی درآن مداخله می کند. این همان متغیر مستقل یا ترکیبی ازمتغیرهای مستقل است.۲ – متغیر وابسته( این متغیرها از طریق سنجه های کاغذ – قلمی ، مشاهده ، مصاحبه ها ، یا پاسخ های فیزیولوژیک ( مانند ضربان قلب یا عروق کف دست ) قابل اندازه گیری هستند.) ۳- پیش آزمون( اندازه گیری متغیر وابسته قبل از اعمال تیمار است ) ۴- پس آزمون( اندازه گیری متغیر وابسته پس از اعمال تغییر دروضعیّت آزمایش است ) ۵- گروه آزمایش( گروهی است که تیماررا دریافت می کند یا تیماردرآن ارائه می شود) ۶- گروه کنترل(یاگروه گواه ، گروهی است که تیمار دریافت نمی کند)۷- انتساب تصادفی[۵]۰ یا تصادفی سازی ازنظر آماری یا ریاضیاتی ، تصادفی است..( دانایی فرو وکاظمی ، ۱۳۹۴ ص ۲۴-۲۸).
, [۵],واژه های متغیر مستقل، متغیر آزمایشی، متغیر عمل آزمایشی یا مداخله نیز برای نامیدن آن به کار گرفته شده است. متغیری که جهت مشخص کردن آثار عمل آزمایشی اندازه گیری می شود، معمولاً پس از آزمون، متغیر وابسته یا متغیر ملاک نامیده می شود.اگر متغیری قبل از اجرای عمل آزمایش اندازه گیری شود آن را پیش آزمون می نامیم. بسیاری از آزمایش ها در علوم تربیتی، شامل گروههایی هستند که عمل آزمایشی دریافت می کنند. به علاوه آنها در برگیرنده گروه مقایسه دیگری نیز هستند که عمل آزمایشی را دریافت نکرده یا عمل آزمایشی دیگری را دریافت می کنند. از واژه گواه برای نامیدن گروه مقایسه استفاده می کنیم.[۶]
, [۶],مثال : آزمایشی را در نظر بگیرید که تأثیر یک برنامه جدید خواندن را بر پیشرفت خواندن دانش آموزان بررسی می کند، عمل آزمایشی ، ارائه یک برنامه جدید خواندن در فعالیتهای یادگیری روزانه گروهی از دانش آموزان است.
,üگروه گواه، برنامه عادی خواندن خود را دریافت می کند.
,üپیش آزمون، اندازه گیری پیشرفت خواندن دانش آموزان، قبل از ارائه برنامه جدید خواندن در برنامه درسی است.
,üپس آزمون، اندازه گیری پیشرفت خواندن دانش آموزان، مدت زمانی پس از تجربه برنامه جدید است.( گال و همکاران ( ۱۳۸۶ )
,نیومن(۲۰۰۶) ، دوازده گام برای انجام آزمایش به شرح ذیل ارائه نمود:
,- کاررا با فرضیه ای سرراست که مناسب پژوهش آزمایشی است شروع کنید.
- درمورد طرح آزمایشی که با آن فرضیه را درچارچوب محدودیت های عملی آزمون می کنید تصمیم بگیرید.
- درمورد نحوه اعمال تیمار یا ایجاد وضعیتی که باعث فعالیت متغیر مستقل می شود تصمیم گیری کنید.
- سنجه ای روا وپایا برای متغیر وابسته طراحی کنید.
- محیطی آزمایشی فراهم کرده وآزمونی مقدماتی برای تیمار وسنجه های متغیر وابسته انجام دهید.
- آزمودنی ها یا موردهای مناسب را مشخص کنید.
- آزمودنی هارابه صورت تصادفی به گروه ها نسبت دهید.( اگر انتساب تصادفی را درطرح پژوهشی خوددارید.) ودستورالعمل های مقتضی را ارائه دهید.
- اندازه گیری پیش آزمون متغیر وابسته را برای تمام گروهها انجام دهید.( اگر پیش آزمون درطرح پژوهش شما لحاظ شده باشد).
- تیماررا تنهابرای گروه آزمایش ( یا درصورت وجود گروههای آزمایش چندگانه ، برای گروههای مرتبط ) اعمال کنید وهمه گروههارا پایش کنید.
- اندازه گیری پس آزمون متغیر وابسته را انجام دهید.
- با آگاه ساختن آزمودنی ها از هدف ودلایل حقیقی آزمایش به آنان اطلاع رسانی کنید.
۱۲-داده های گرد آوری شده را بررسی کرده ومیان گروهها مقایسه کنید . درصورت لزوم از آمار ونمودارها برای تعیین تایید شدن یا نشدن فرضیه استفاده کنید.
,ساختار مدل تحقیق آزمایشی
,درمدل یا طرح کلاسیک آزمایش ، تحقیقاتی دو گروه یکسان یعنی گروه آزمایشی و گروه کنترل وجود دارد. این دو گروه باید از هر نظر با همدیگر برابر باشند، بجز اینکه گروه آزمایش در معرض متغیر مستقل موردنظر محقق قرار می گیرد؛ اما گروه کنترل از تأثیر آن مصون می ماند. برای ارزیابی تأثیر متغیر مستقل از هر دو گروه، دوبار سنجش به عمل می آید. سنجش اول قبل از معرفی متغیر مستقل یا به عبارتی، قبل از قرار دادن گروه آزمایش در معرض عامل موردنظر انجام می گیرد و سنجش بعدی پس از انجام آن صورت می گیرد. سپس نتیجه سنجش یا نمرات امتحان اولی و امتحان دومی را در گروه آزمایش و گروه کنترل جدا از همدیگر کم می کنند و باقمانده ها را با یکدیگر مقایسه می کنند. اگر فرق نمرات بین سنجش اولی و دومی در گروه آزمایش به طور قابل ملاحظه ای بیشتر یا کمتر از آن، همان نمره گروه کنترل باشد. می توان چنین استنباط کرد که متغیر مستقل باعث به وجود آمدن آن تفاوت بوده است، این روش را به شکل زیر می توان نمایش داد.
,مثال: از دو گروه دانشجو امتحان به عمل می آید، آنگاه برای تعلیم گروه A از شیوه جدید آموزشی استفاده می شود. اما در شیوه آموزشی گروه B هیچ تغییری داده نمی شود. پس از انجام آزمایش با شیوه جدید به گروه A ، دوباره از هر دو گروه امتحان به عمل می آید. اگر تفاوت بین نتیجه دو امتحان در دو گروه قابل ملاحظه ای باشد می توان این تغییر را متأثر از شیوه آموزشی جدید قلمداد کرد (طالقانی ، ۱۳۸۱ ) جدول زیر ساختار را نشان می دهد.
,
, نکته : پژوهشگران بخش های مختلف آزمایش ( مانند پیش آزمون ها ، گروه های کنترل وغیره ) را درقالب یک طرح ازمایشی ترکیب می کنند. به عنوان مثال ، برخی طرح ها پیش آزمون ندارند، بعضی گروه کنترل ندارند وبعضی نیز گروههای آزمایشی متعدد دارند. درهرصورت انواع طرح آزمایشی به صورت خلاصه چنین است :
,۱-طرح آزمایشی کلاسیک ( این طرح واجد انتساب تصادفی ، پیش آزمون[۷] وپس آزمون ، یک گروه آزمایش ویک گروه کنترل است . تمام طرح ها ، شقوقی از طرح آزمایشی کلاسیک هستند.) ، ۲-طرح های پیش آزمایشی( فاقد انتساب تصادفی است. درموقعیتهایی به کارمی روند که طرح کلاسیک دشوار است وضعفهایی دارد که روابط علی مقایسه را دشوارتر می سازد). ۳-طرح مطالعه تک گروهی( یک گروهی با پس آزمون تنها یک گروه تیمار ،وپس آزمون دارد. وبه خاطر تنها یک گروه ، انتساب تصادفی درکار نیست ) .۴- طرح پیش آزمون ، پس آزمون یک گروهی( این طرح یک گروه ، پیش آزمون ، تیمار وپس آزمون دارد وفاقد گروه کنترل وانتساب تصادفی است.) .۵- مقایسه گروهی ایستا ( طرح گروه های نامعادل با پس آزمون نیز نامیده می شود. یک پس آزمون وتیماردارد وفاقد انتساب تصادفی وپیش آزمون است).۶- طرح های شبه آزمایشی وخاص ۷- طرح دوگروهی با پس آزمون( این طرح همانند مقایسه گروهی ایستا است ، به جز دریک مورد : انتساب گروهها به صورت تصادفی است. این طرح همه بخش های طرح کلاسیک به جز پیش آزمون را داراست). ۸- سری زمانی با وقفه ( پژوهشگر از یک گروه استفاده می کند وچندین اندازه گیری پیش آزمون قبل وبعد از تیمارا به کار می گیرد).۹- سری زمانی هم ارز( یک طرح یک گروهی دیگر است که درطول یک دوره زمانی صورت می گیرد. این طرح به جای یک تیمار ؛ پیش آ زمون سپس تیمار وپس آزمون، آنگاه تیمار وپس آزمون ، سپس تیمار وپس آزمون دارد وبه همین ترتیب ادامه دارد).۱۰- طرح های مربع لاتین [۸]( بررسی اثر تیمارهای چندگانه درتوالی یا ترتیب های زمانی مختلف برمتغیر وابسته ، ) ۱۱- طرح چهارگروهی سولومون[۹] ( ریجارد سولومون ، به منظور رفع آثار پیش آزمون برتیمار یا متغیر وابسته طراحی کرد). این ، طرح آزمایشی کلاسیک را با طرح دوگروهی با پس آزمون وانتساب تصادفی آزمودنی ها به چهارگروه ترکیب می کند.).۱۲- ، طرح های عاملی( بعضی اوقات سوال پژوهش بررسی آثار همزمان بیش از یک متغیر مستقل را می طلبد). طرح عاملی از دویا چند متغیر مستقل به صورت ترکیبی استفاده می کند.
, [۷], [۸], [۹],تمامی ترکیبات طبقات متغیرها که گاه عوامل نامیده می شوند مورد بررسی قرار می گیرند. درطرح عاملی تیمارمی تواند دوگونه اثر برمتغیر وابسته داشته باشد. آثار اصلی وآثار تعاملی . درطرح های تک عاملی یا یک تیماری ، تنها آثار اصلی مطرح هستند. اما ترکیب های معین طبقات متغیر مستقل نیز می توانند منشاء اثر باشند که به این آثار ، آثار تعاملی گفته می شود زیراطبقات ترکیب شده درتعامل با یکدیگر اثری برجای می گذارند که مجزا و ورای اثر هریک از آنها به تنهایی است.(. ( دانایی فرو وکاظمی ، ۱۳۹۴ ص ۴۸-۳۴). اما مهمترین طرح های آزمایشی عبارتند از: ۱- پیش آزمون و پس آزمون با گروه کنترل ۲- پس از آزمون با گروه کنترل ۳- چهار گروهی سولمون می داند.( دلاور ، ۱۳۸۳ ).
,سوال : در آزمایش از دو نوع قابلیت اعتبار صحبت می شود آن دو کدامند؟
,نوع اول: اعتبار داخلی ، (آیا متغیر حاصله در اثر تأثیر متغیر مستقل به دست آمده است یا نه؟)
,نوع دوم :اعتبار خارجی ، (آیا یافته ها قابلیت تعمیم به جامعه ای بزرگتر از گروه مورد آزمایش را دارند؟ ) (طالقانی ، ۱۳۸۱ ).
,|
نکته۱: اگر آزمایشی از اعتبار خارجی برخوردار باشد، الزاماً دارای اعتبار داخلی نیز هست اما عکس آن صادق نیست.
نکته۲: مدلهای تحقیقی غیرآزمایشی دارای اعتبار داخلی ضعیف اند، اما مدلهای آزمایشی، میزان اعتبار داخلی شان بالاست. نکته ۳: عامل کلیدی که تحقیقات آزمایشی را از سایر انواع تحقیق متمایز می سازد این است که محققان دستکاری X( یعنی ، متغیر آزمایشی یا مستقل ) را کنترل می کنند ، تامطمئن شوند که آیا X با وقوع رویداد دیگر ( یعنی ، متغیر تابع یا وابسته) رابطه دارد یانه.( رمضان زاده ، ۱۳۸۸ص۲۲۴) |
نکته۲: مدلهای تحقیقی غیرآزمایشی دارای اعتبار داخلی ضعیف اند، اما مدلهای آزمایشی، میزان اعتبار داخلی شان بالاست.
نکته ۳: عامل کلیدی که تحقیقات آزمایشی را از سایر انواع تحقیق متمایز می سازد این است که محققان دستکاری X( یعنی ، متغیر آزمایشی یا مستقل ) را کنترل می کنند ، تامطمئن شوند که آیا X با وقوع رویداد دیگر ( یعنی ، متغیر تابع یا وابسته) رابطه دارد یانه.( رمضان زاده ، ۱۳۸۸ص۲۲۴)
نکته۲: مدلهای تحقیقی غیرآزمایشی دارای اعتبار داخلی ضعیف اند، اما مدلهای آزمایشی، میزان اعتبار داخلی شان بالاست.
نکته ۳: عامل کلیدی که تحقیقات آزمایشی را از سایر انواع تحقیق متمایز می سازد این است که محققان دستکاری X( یعنی ، متغیر آزمایشی یا مستقل ) را کنترل می کنند ، تامطمئن شوند که آیا X با وقوع رویداد دیگر ( یعنی ، متغیر تابع یا وابسته) رابطه دارد یانه.( رمضان زاده ، ۱۳۸۸ص۲۲۴)
نکته۲: مدلهای تحقیقی غیرآزمایشی دارای اعتبار داخلی ضعیف اند، اما مدلهای آزمایشی، میزان اعتبار داخلی شان بالاست.
نکته ۳: عامل کلیدی که تحقیقات آزمایشی را از سایر انواع تحقیق متمایز می سازد این است که محققان دستکاری X( یعنی ، متغیر آزمایشی یا مستقل ) را کنترل می کنند ، تامطمئن شوند که آیا X با وقوع رویداد دیگر ( یعنی ، متغیر تابع یا وابسته) رابطه دارد یانه.( رمضان زاده ، ۱۳۸۸ص۲۲۴)
نکته۲: مدلهای تحقیقی غیرآزمایشی دارای اعتبار داخلی ضعیف اند، اما مدلهای آزمایشی، میزان اعتبار داخلی شان بالاست.
,نکته ۳: عامل کلیدی که تحقیقات آزمایشی را از سایر انواع تحقیق متمایز می سازد این است که محققان دستکاری X( یعنی ، متغیر آزمایشی یا مستقل ) را کنترل می کنند ، تامطمئن شوند که آیا X با وقوع رویداد دیگر ( یعنی ، متغیر تابع یا وابسته) رابطه دارد یانه.( رمضان زاده ، ۱۳۸۸ص۲۲۴)
,,
طرح های آزمایشی ( تجربه حقیقی ) می توانند همه متغیرهای مزاحم اعتبار درونی را کنترل کنند، هر چند ممکن است توانایی کنترل همه متغیرهای تهدید کننده اعتبار بیرونی را نداشته باشند (اسماعیل و بیابانگر ، ۱۳۸۱ ) .
,یک مثال عملی :
,مثال : یک معلم ریاضی تصمیم گرفت ، کارایی روش تدریس خودرا درتدریس معادلات آزمون کند. به همین منظور ۱۸ دانش آموز را به صورت تصادفی انتخاب ودردوگروه آزمایش وکنترل جایگزین نمود. قبل از اجرای روش جدید، به منظور تعیین میزان معلومات دانش آموزان درهردوگروه درباره معادلات ، آزمونی اجراشد. سپس گروه آزمایش را با روش جدید ، وگروه کنترل را با روش قدیم آموزش داد. پس از اتمام آموزش دوباره آزمون یکسانی برای هردوگروه اجرا گردید. نتایج این مطالعه درجدولهای (۱) و(۲) نشان داده شده است.
,,
جدول (۱) نمره های دانش اموزان گروه آزمایش پیش وپس ازاجرای متغیر مستقل ( روش جدید تدریس)
,| پس ازاجرای روش جدید تدریس | پیش ازاجرای روش جدید تدریس | دانش آموزان |
|
۲۹
۴۹ ۷۳ ۲۷ ۴۵ ۶۱ ۶۵ ۷۷ ۳۳ |
۳۵
۴۱ ۶۴ ۲۸ ۳۹ ۵۰ ۵۶ ۷۱ ۲۹ |
۱
۲ ۳ ۴ ۵ ۶ ۷ ۸ ۹ |
۴۹
۷۳
۲۷
۴۵
۶۱
۶۵
۷۷
۳۳
۴۱
۶۴
۲۸
۳۹
۵۰
۵۶
۷۱
۲۹
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۴۹
۷۳
۲۷
۴۵
۶۱
۶۵
۷۷
۳۳
۴۱
۶۴
۲۸
۳۹
۵۰
۵۶
۷۱
۲۹
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۴۹
۷۳
۲۷
۴۵
۶۱
۶۵
۷۷
۳۳
۴۹
,۷۳
,۲۷
,۴۵
,۶۱
,۶۵
,۷۷
,۳۳
,۴۱
۶۴
۲۸
۳۹
۵۰
۵۶
۷۱
۲۹
۴۱
,۶۴
,۲۸
,۳۹
,۵۰
,۵۶
,۷۱
,۲۹
,۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
۹
۲
,۳
,۴
,۵
,۶
,۷
,۸
,۹
,,
جدول (۲) نمره های دانش اموزان گروه کنترل پیش وپس ازاجرای متغیر مستقل ( روش قدیم تدریس)
,| پس ازاجرای روش جدید قدیم | پیش ازاجرای روش جدید قدیم | دانش آموزان |
|
۲۰
۶۶ ۴۲ ۳۲ ۷۲ ۴۲ ۴۴ ۵۸ ۳۲ |
۲۷
۶۵ ۴۷ ۲۸ ۷۰ ۳۸ ۴۵ ۵۷ ۲۹ |
۱۰
۱۱ ۱۲ ۱۳ ۱۴ ۱۵ ۱۶ ۱۷ ۱۸
|
۶۶
۴۲
۳۲
۷۲
۴۲
۴۴
۵۸
۳۲
۶۵
۴۷
۲۸
۷۰
۳۸
۴۵
۵۷
۲۹
۱۱
۱۲
۱۳
۱۴
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
۶۶
۴۲
۳۲
۷۲
۴۲
۴۴
۵۸
۳۲
۶۵
۴۷
۲۸
۷۰
۳۸
۴۵
۵۷
۲۹
۱۱
۱۲
۱۳
۱۴
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
۶۶
۴۲
۳۲
۷۲
۴۲
۴۴
۵۸
۳۲
۶۶
,۴۲
,۳۲
,۷۲
,۴۲
,۴۴
,۵۸
,۳۲
,۶۵
۴۷
۲۸
۷۰
۳۸
۴۵
۵۷
۲۹
۶۵
,۴۷
,۲۸
,۷۰
,۳۸
,۴۵
,۵۷
,۲۹
,۱۱
۱۲
۱۳
۱۴
۱۵
۱۶
۱۷
۱۸
۱۱
,۱۲
,۱۳
,۱۴
,۱۵
,۱۶
,۱۷
,۱۸
,,
,
دراین مطالعه علاقه مند به یافتن این هستیم که آیا روش تدریس جدید درنمره های گروه آزمایشی تاثیر داشته است یا خیر؟ فرضیه صفر چنین است:
,«بین نمره های دوگروه کنترل وآزمایشی پیش از اجرای روش جدیدتدریس وپس ازاجرای این روش ، تفاوت معناداری وجودندارد.»
,جواب:
,ازآنجاییکه مقیاس فاصله ای[۱۰] است وآزمودنی ها به صورت تصادفی انتخاب شده اند. آزمون t همبسته[۱۱] وT ویلکاکسون[۱۲] مناسب است .که به روش t همبسته می پردازیم:
, [۱۰], [۱۱], [۱۲],توجه : درمبحث آمار راه حل ها را بیان خواهیم کرد . دراین بخش به دانستن جوابها اکتفا می کنیم.
,الف) مقدار t همبسته برای گروه آزمایش ۸۲ /۲ بدست آمد .چونآزمون بدون جهت است لذا دو دامنه است. با ید این عددرا با t جدول مقایسه کنیم . با درجه آزادی[۱۳] ۸ وسطح ۵ % مقدار t جدول ( ۳۱ /۲) است. چون t بدست آمده ، از t جدول بزرگتر است، بنابراین فرض صفر رد می شود ونتیجه می گیریم که روش تدریس جدید موجب افزایش یادگیری دانش آموزان گروه آزمایش شده است.
, [۱۳],ب)همچنین t همبسته به دست آمده برای کنترل ، عدد۱۷ /. است . با درجه آزادی ۸ وسطح اطمینان ۵ % مقدار t جدول همان ( ۳۱ /۲) است . چون t محاسبه شده از t جدول کوچکتر است لذا فرض صفر تایید می شود ونتیجه می گیریم که میزان یادگیری درگروه کنترل افزایش پیدا نکرده است.( دلاور،۱۳۸۰ ص۲۰۰-۱۹۷)
,نکته : اگر هردوگروه کنترل وآزمایش میزان یادگیری افزایش یابند ، آن وقت اندازه اثر[۱۴] را محاسبه می کنند.
, [۱۴],تهدیدات:
,درتحقیق تجربی ، عواملی وجوددارند که ممکن است توان محقق را درارزیابی روشن وگویای متغیرهای مستقل به مخاطره اندازد. سرفصلهای عوامل مورد بحث درتهدیدات دونال کمپل[۱۵] وژولیان استانلی[۱۶] عبارتند از: ۱-بلوغ[۱۷] ، ۲-تاریخ ، ۳- آزمودن ، ۴- تاثیر مداخله های پیشین ، ۵- استفاده از ابزارهای بی ثبات ،۶- بازگشت آماری[۱۸] ۷- انتخاب افتراقی[۱۹] ۸-افت آزمایشی[۲۰] ۹- تصنعی بودن موقعیت آزمایش ۱۰-تاثیر داروی بی اثر[۲۱] – هاوتورن -۱۱آمیختگی[۲۲] (پاشا شریفی وطالقانی ، ۱۳۸۴ص ۹۵-۸۱). نیومن( ۲۰۰۶) ۱۰ تهدید معمول روایی درونی را به صورت زیر بیان می کند: ۱- تورش درانتخاب۲- گذشت زمان ( تاریخ ) ۳- بلوغ ۴- اثر آزمون۵- اثر ابزار ۶-افت ( میرش یا کاهش یا ریزش ) ۷- اثر بازگشت آماری ۸- سرایت تیمار یا آلودگی ۹- رفتار جبرانی ۱۰- انتظار آزمایشگر( دانایی فرد وکاظمی ، ۱۳۹۰ ص ۵۴-۴۹) اما بلیکی (۲۰۰۰)این تهدیدات اعتبار درونی[۲۳] را به ۱۳ مورد به شرح زیرافزایش داده است.
, [۱۵], [۱۶], [۱۷], [۱۸], [۱۹], [۲۰], [۲۱], [۲۲], [۲۳],ا- اریب ناشی از انتخاب: درصورت تصادفی نبودن انتساب ، بیم آن می رود که گروه های مورد آزمایش هم ارز نباشند.
,۲-تاریخ : رویدادهای خاصی که درطول آزمایش رخ می دهند ممکن است برمتغیر آزمایشی اثرکنند.
,۳-رشدوتغییر : تغییرات زیستی ، روان شناختی یا عاطفی ، مثل بالا رفتن سن ، یاگرسنه شدن ، خسته یا کلافه شدن ، درصورت طولانی شدن آزمایش می توانند رخ دهند.
,۴-آزمون: اثرات گرفتن یک آزمون برامتیازهای آزمون دوم.
,۵- ابزارسازی:تغییرات نحوه کاربرد یک ابزار اندازه گیری یا تغییر مشاهده گران یا امتیازهای مورد استفاده.
,۶-رگرسون آماری: گرایش آزمایش شوندگانی که درپیش آزمون نمرات بسیاربالا یا پایینی گرفته اند به دریافت نمرات متعادل تر درپس آزمون وبنابرتمایل نتایج به سمت میانگین.
,۷-گزینش : مقایسه گروه هایی که باهم تفاوت دارند.
,۸-مرگ ومیر: آزمایش شوندگانی ازمطاعه حذف می شوند.
,۹-تعامل گزینش _ تغییر : گروهها به طور طبیعی به میزان های متفاوتی بلوغ می یابند. اگر آنها درآغاز مطالعه امتیازهای مشابهی گرفته باشند دلیل نمی شود که درپایان مطالعه نیز امتیازهای مشابهی داشته باشند، البته اگر آزمایش روی یک گروه به عمل نیامده باشد.
,۱۰-اشاعه آزمایش: ازمایش شوندگان گروه های مختلف ممکن است باهم گفت وگو کنند ودرباره آزمایش چیزهایی یاد بگیرند.
,۱۱-رفتارجبرانی : مثال خاصی از اشاعه آزمایش درصورتی رخ می دهد که یک گروه چیزی دریافت کند که درمقایسه با گروه دیگر ارزش بیشتری داشته باشد، اگر چنین چیزی برملاشود آزردگی ناشی از آن می تواند برپاسخها تاثیر بگذارد.
,۱۲-چشمداشت از آزمایشگر : ارتباط ناخواسته ، وشاید غیر کلامی بین آزمایشگر وآزمایش شوندگان می تواند سرنخ هایی به دست دهد که آزمایشگر چه نیاتی دارد. این عامل را می توان با استفاده از دستیارانی که اطلاع چندانی از منطق آزمایش ندارند تخفیف داد. این دستیاران سنجش ها واندازه گیری هارا انجام می دهند.( چاوشیان ، ۱۳۹۲ص ۲۵۲-۲۵۱).
,خلاصه:
,به نظر هدریک ، بیک من ، رگ (۱۹۹۳)هدف اصلی از انجام یک مطالعه تجربی، آزمایش وجود یک رابطه علّی میان دویاچند متغیر است. دریک مطالعه تجربی ، یک متغیر ( متغیر مستقل ) تغییر می کند یا به شکلی روشمند دستکاری می شود تا بتوان اثرات آن را برمتغیر دیگر ( متغیر وابسته ) اندازه گرفت. دریک پزوهش اجتماعی کاربردی ،مثلاً درمطالعه ای به منظور بررسی آثار برگزاری ییک دوره آموزش بهداشت ، برنگرش کلی دانش آموزان ، با موضوع « بهداشت ورفتارهای بهداشتی » آنها صورت می گیرد، می توان دانش آموزان را به طور تصادفی دریکی از دوسطح متغیر تجربی قرار داد : گروه تجربی که مطابق دوره آموزشی جدید ، مواد آموزشی را فرا می گیرند، وگروه کنترل که هیچگونه آموزش بهداشتی نمی بینند. تفاوتهای بین رفتار ودیدگاههای اندازه گیری شده دوگروه کنترل وتجربی پس از اجرای تحقیق ، پایه تخمین وبرآورد آثار برنامه را تشکیل می دهد.( اعرابی وایزدی ، ۱۳۸۱ ص۶۵).
,ایمیل دکتر احمد هدایت پناه به منظور ارائه نقطه نظرات خوانندگان به ایشان [email protected]
, [email protected], [email protected],لینک مطالب مربوط به سایر گفتارهای دکتر هدایت پناه با بررسی «حل مساله و پروپزال نویسی » گفتار اول – گفتار دوم – گفتار سوم – گفتار چهارم – گفتار پنجم – گفتار ششم – گفتار هفتم – گفتار هشتم– گفتار نهم – گفتار دهم – گفتار یازدهم- گفتار دوازدهم – گفتار سیزدهم- گفتار چهاردهم – گفتار پانزدهم – گفتار شانزدهم – گفتار هفدهم – گفتار هجدهم
, گفتار اول, گفتار دوم , گفتار سوم, گفتار چهارم, گفتار پنجم , گفتار ششم , گفتار هفتم, گفتار هشتم, گفتار نهم, گفتار دهم, گفتار یازدهم-, گفتار دوازدهم , گفتار سیزدهم-, گفتار چهاردهم , گفتار پانزدهم , گفتار شانزدهم – , گفتار هفدهم , گفتار هجدهم,,
[۱] Wilhelm M .wundt
, [۱],[۲] Alfred Binet
, [۲],[۳] – John stuart Mill
, [۳],[۴] Subjects
, [۴],[۵] -Random saaignment
, [۵],[۶] در یک آزمایش رسمی و سنتی معمولاً به یک گروه آزمایشی و یک گروه گواه اشاره می شود. این گروه ها تا آنجا که ممکن است معادل می شوند، گروه آزمایشی تحت تأثیر عوامل موردنظر قرار می گیرد، اما گروه گواه را از تأثیر این عامل دور می سازند. آنگاه مشاهداتی صورت می گیرد تا معلوم شود چه تفاوتی روی می دهد و یا در مقایسه با گروه گواه چه نوع تغییر یا تعدیلی در گروه آزمایشی به وقوع می پیوندد ( جان بست، ۱۹۸۳ )
, [۶],[۷] Preexperimental designs
, [۷],[۸] -Latin Square Designs
, [۸],[۹] – Solomon four – Group design
, [۹],[۱۰] – مقیاسه درگفتارهای بعدی گفته می شود.
, [۱۰],[۱۱] – t همبسته درگفتار های آمار استنباطی گفته می شود.
, [۱۱],[۱۲] – T ویلکاکسون درگفتارهای آماراستنباطی گفته می شود.
, [۱۲],۱۰-درجه آزادی درگفتارهای بعدی گفته می شود.
,[۱۴] – اندازه اثر درگفتارهای بعدی گفته می شود.
, [۱۴],[۱۵] -D0nald T. campbell
, [۱۵],[۱۶] -Julian C. stanley
, [۱۶],[۱۷] – Maturation
, [۱۷],[۱۸] – Statistical Regression
, [۱۸],[۱۹] – differential Selection
, [۱۹],[۲۰] – Experimental Mortality
, [۲۰],[۲۱] -placebo-Howthorne Effect
, [۲۱],[۲۲] – Contamination
, [۲۲],[۲۳] -internal validity
, [۲۳]]
ارسال دیدگاه