تاریخچه ی صنایع دستی ایران؛
اصفهان، پیشکسوت صنایع دستی در ایران
ایران در حال حاضر یکی از سه قطب مهم تولید صنایع دستی در آسیا و جهان است و از نظر تنوع نیز در رتبه اول جهان قرار دارد. . در این بین اصفهان یکی از استانهای پیشکسوت صنایع دستی کشور است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از هنرما، انسانهای اولیه با استفاده از عقل وهوش و ذوق و هنر اولیه ی خود جهت برآورد نیازهای اساسی، بویژه در زمینه ی خوراک و پوشاک توانستند از طریق صیقل دادن سنگ و چوب و بعداً فلزات، ابزارها و ظروف، لباس و حتی سر پناه خود را فراهم سازند. این امر حاکی از این است که صنایع دستی در جهان ، تاریخی به قدمت عمر بشر دارد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, هنرما,نگرشی به حفریات باستان شناسی و آثار با ارزش به دست آمده از «سیلک»، «حسنلو»، «تپه حصار»، «شوش»، «چراغعلی تپه» و … مؤید قدمت و سابقه طولانی و همچنین غنای صنایع دستی ایران طی قرون و اعصار متمادی است.
بررسی و کاوش های پژوهشگران و ایران شناسانی نظیر پروفسور پوپ، هرگیرشمن، شپیر و .. نیز حاکی از آن است که زادگاه برخی صنایع نظیر قالی بافی، فلزکاری و سفال و سرامیک سازی ایران بوده است. افزون بر آن، صنعتگران و هنرمندان کشورمان، از سده ها و هزاره های پیش از میلاد تاکنون همواره سهم شایسته ای در توسعه، تکوین و تعمیم انواع صنایع دستی داشته اند و آنها توانسته اند با ذوق هنری خود بسیاری از رشته های هنری را غنا ببخشند؛ به گونه ای که آثار ممتاز و ارزنده صنعتگران ایرانی در تمام موزه ها و مراکز هنری جهان که به نوعی عرضه کننده تولیدات صنایع دستی است، به چشم میخورد.
لازم بـــذکــر است که اسلام آوردن ایرانیان در دهه های آخر قرن هفتم میلادی، موجب شد تا مایه های هنر فرهنگی اصیل ایرانی با ارزش های والای اسلامی درهم آمیزد و صنایع دستی کشورمان محتوای غنی تر از گذشته به خود گیرد. این امر بویژه در دو هنر معماری و کاشی کاری به درجه ی عالی رشد و کمال رسید. امروزه این امر را می توان بوضوح در برخی آثار تاریخی مشاهده کرد. صنایع دستی ایران به رغم فراز و نشیب های فراوانی که در طول دوران تاریخی داشته و حتی با توجه به دوران های سراسر بی مهری و بی توجهی باز توانسته در زمره ی با ارزش ترین هنر کاربردی جامعه تلقی شود و امروزه نه تنها از جنبه های فرهنگی، بلکه از جهات اقتصادی و اجتماعی نیز شایسته توجه و عنایت کافی است.
ایران در حال حاضر یکی از سه قطب مهم تولید صنایع دستی در آسیا و جهان است و از نظر تنوع نیز در رتبه اول جهان قرار دارد. . در این بین اصفهان یکی از استانهای پیشکسوت صنایع دستی کشور است؛ از بین ۲۵۰ رشته ی شناخته شده در ایران، از دیر باز محصولات۲۰۰ رشته در اصفهان تولید میشده است. به زعم کارشناسان مهد هنرهایی چون تزیینات آجری، کاشیکاری، گچبری و انواع خط در آثار تاریخی و هنری و معماری، هنرهای زریدوزی و قلمکاری، ترمه و نقرهکاری، زرنگاری و رونویسی کتب، قرآن و قطعات نگارگری، مینا، منبّتکاری و … اصفهان بوده است.
علاوه بر اصفهان، شیراز، زنجان، مازندران و خراسان نیز در حوزه صنایع دستی فعال میباشند.
بعد از وقوع انقلاب اسلامی و بویژه شروع جنگ تحمیلی، صادرات محصولات صنایع دستی به خارج از کشور به نــحو چشمگیری کاهش یافت؛ دلیل اصلی آن نیز خارج شدن عتیقه جات به طور غیرقانونی و قاچاق همراه با محصولات صنایع دستی بود. طی سالهای جنگ نیز بدلیل حاکم بودن شرایط بحرانی و نا امنی، شرایط بد اقتصادی و کمبود سرمایه و همچنین کاهش شدید ورود توریست و جهانگرد به کشورمان صنایع دستی به نوعی کنار گذاشته شد.
در زمان پس از جنگ بویژه در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی صادرات صنایع دستی بــا شــرط عقد پیمان ارزی آزاد شــد. پیمان ارزی به این معنی بود که صادرکننده صنایع دستی می بایست ابتدا مبلغ ۱ میلیون دلار به عنوان وثیقه نزد بانکی سپرده گذاری می کرد تا بتواند به همان میزان و مبلغ کالای صادراتی، ارز وارد کشور کند. به عبارتی دولت درصدد بود از قِبَل صادرات صنایع دستی، درآمد ارزی داشته باشد.
یکی از سیاستهای کلان مسوولان سازمان صنایع دستی طی سه ساله ی اخیر احیاء هنرهای منسوخ شدهی صنایع دستی بوده است. از منظر کارشناسان صنایع دستی احیاء این نوع هنرها باید همراه با کاربردی شدن آن باشد. به عبارتی باید به نوعی این هنرها طراحی و ارائه شوند که برای مشتریان جذاب باشند.
در چنان شرایطی بسیاری از صادرکنندگان که در اصل تاجر نیز بودند شرط پیمان ارزی را نپذیرفتند و بسیاری از کشورهای طرف صادراتی نیز این امر را قبول نداشتند. بعبارتی هم تاجران و هم کشورهای طرف صاردات ایران، درصدد بودند کالاهای دیگر وارد ایران کنند. سیاست پیمان ارزی به مدت ۴ سال اجرا و پس از آن منسوخ شد. گفته میشود هر چند عمر اجرای پیمان ارزی ۴ سال بود ولی طی همین مدت بخش بزرگی بازار هدف ایران از دست رفت.
طی همان سالها متولی اصلی صنایع دستی- از تهیه و تأمین مواد اولیه گرفته تا توزیع و فروش و صادرات- خــود دولــت و سازمان صنایع دستی بود. ولی آرام آرام بـــا طرح مباحثی چون خصوصی سازی و واگذاری مدیریت بنگاهها و شرکتهای دولتی به بخش خصوصی و تعاونی ها، بسیاری از امور تولید و فروش به عهده ی خود تولید کننده گذاشته شد؛ در چنین وضعیتی فرد تولید کننده هم دغدغه ی تهیه مواد اولیه، طراحی و … داشته و هــم دغدغه ی بازار یابی، توزیع و فروش را.
گذشته از خصوصی سازی، واگذاری مدیریت سازمان صنایع دستی به وزارتخانه های مختلف طی دو دهه ی اخیر مسألهی مهم دیگری است. در ابتدا سازمان صنایع دستی کشور زیر مجموعه ی وزارت صنایع و معادن بود. بعد از آن تحت نظر وزارت جهاد کشاورزی بود و چند سال بعد مجدداً زیر مجموعه وزارت صنایع و معادن قرار گرفت. در حال حاضر این سازمان با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادغام شده است. این فراز و فرود مدیریتی و حضور صنایع وارداتی به عنوان رقیب صنایع دستی مرغوب ایرانی قطعا در تضعیف کار هنرمند اصیل ایرانی در بازار های جهانی تاثیر داشته است.
ش. باقری
انتهای پیام/
نگرشی به حفریات باستان شناسی و آثار با ارزش به دست آمده از «سیلک»، «حسنلو»، «تپه حصار»، «شوش»، «چراغعلی تپه» و … مؤید قدمت و سابقه طولانی و همچنین غنای صنایع دستی ایران طی قرون و اعصار متمادی است.
بررسی و کاوش های پژوهشگران و ایران شناسانی نظیر پروفسور پوپ، هرگیرشمن، شپیر و .. نیز حاکی از آن است که زادگاه برخی صنایع نظیر قالی بافی، فلزکاری و سفال و سرامیک سازی ایران بوده است. افزون بر آن، صنعتگران و هنرمندان کشورمان، از سده ها و هزاره های پیش از میلاد تاکنون همواره سهم شایسته ای در توسعه، تکوین و تعمیم انواع صنایع دستی داشته اند و آنها توانسته اند با ذوق هنری خود بسیاری از رشته های هنری را غنا ببخشند؛ به گونه ای که آثار ممتاز و ارزنده صنعتگران ایرانی در تمام موزه ها و مراکز هنری جهان که به نوعی عرضه کننده تولیدات صنایع دستی است، به چشم میخورد.
لازم بـــذکــر است که اسلام آوردن ایرانیان در دهه های آخر قرن هفتم میلادی، موجب شد تا مایه های هنر فرهنگی اصیل ایرانی با ارزش های والای اسلامی درهم آمیزد و صنایع دستی کشورمان محتوای غنی تر از گذشته به خود گیرد. این امر بویژه در دو هنر معماری و کاشی کاری به درجه ی عالی رشد و کمال رسید. امروزه این امر را می توان بوضوح در برخی آثار تاریخی مشاهده کرد. صنایع دستی ایران به رغم فراز و نشیب های فراوانی که در طول دوران تاریخی داشته و حتی با توجه به دوران های سراسر بی مهری و بی توجهی باز توانسته در زمره ی با ارزش ترین هنر کاربردی جامعه تلقی شود و امروزه نه تنها از جنبه های فرهنگی، بلکه از جهات اقتصادی و اجتماعی نیز شایسته توجه و عنایت کافی است.
ایران در حال حاضر یکی از سه قطب مهم تولید صنایع دستی در آسیا و جهان است و از نظر تنوع نیز در رتبه اول جهان قرار دارد. . در این بین اصفهان یکی از استانهای پیشکسوت صنایع دستی کشور است؛ از بین ۲۵۰ رشته ی شناخته شده در ایران، از دیر باز محصولات۲۰۰ رشته در اصفهان تولید میشده است. به زعم کارشناسان مهد هنرهایی چون تزیینات آجری، کاشیکاری، گچبری و انواع خط در آثار تاریخی و هنری و معماری، هنرهای زریدوزی و قلمکاری، ترمه و نقرهکاری، زرنگاری و رونویسی کتب، قرآن و قطعات نگارگری، مینا، منبّتکاری و … اصفهان بوده است.
علاوه بر اصفهان، شیراز، زنجان، مازندران و خراسان نیز در حوزه صنایع دستی فعال میباشند.
بعد از وقوع انقلاب اسلامی و بویژه شروع جنگ تحمیلی، صادرات محصولات صنایع دستی به خارج از کشور به نــحو چشمگیری کاهش یافت؛ دلیل اصلی آن نیز خارج شدن عتیقه جات به طور غیرقانونی و قاچاق همراه با محصولات صنایع دستی بود. طی سالهای جنگ نیز بدلیل حاکم بودن شرایط بحرانی و نا امنی، شرایط بد اقتصادی و کمبود سرمایه و همچنین کاهش شدید ورود توریست و جهانگرد به کشورمان صنایع دستی به نوعی کنار گذاشته شد.
در زمان پس از جنگ بویژه در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی صادرات صنایع دستی بــا شــرط عقد پیمان ارزی آزاد شــد. پیمان ارزی به این معنی بود که صادرکننده صنایع دستی می بایست ابتدا مبلغ ۱ میلیون دلار به عنوان وثیقه نزد بانکی سپرده گذاری می کرد تا بتواند به همان میزان و مبلغ کالای صادراتی، ارز وارد کشور کند. به عبارتی دولت درصدد بود از قِبَل صادرات صنایع دستی، درآمد ارزی داشته باشد.
یکی از سیاستهای کلان مسوولان سازمان صنایع دستی طی سه ساله ی اخیر احیاء هنرهای منسوخ شدهی صنایع دستی بوده است. از منظر کارشناسان صنایع دستی احیاء این نوع هنرها باید همراه با کاربردی شدن آن باشد. به عبارتی باید به نوعی این هنرها طراحی و ارائه شوند که برای مشتریان جذاب باشند.
در چنان شرایطی بسیاری از صادرکنندگان که در اصل تاجر نیز بودند شرط پیمان ارزی را نپذیرفتند و بسیاری از کشورهای طرف صادراتی نیز این امر را قبول نداشتند. بعبارتی هم تاجران و هم کشورهای طرف صاردات ایران، درصدد بودند کالاهای دیگر وارد ایران کنند. سیاست پیمان ارزی به مدت ۴ سال اجرا و پس از آن منسوخ شد. گفته میشود هر چند عمر اجرای پیمان ارزی ۴ سال بود ولی طی همین مدت بخش بزرگی بازار هدف ایران از دست رفت.
طی همان سالها متولی اصلی صنایع دستی- از تهیه و تأمین مواد اولیه گرفته تا توزیع و فروش و صادرات- خــود دولــت و سازمان صنایع دستی بود. ولی آرام آرام بـــا طرح مباحثی چون خصوصی سازی و واگذاری مدیریت بنگاهها و شرکتهای دولتی به بخش خصوصی و تعاونی ها، بسیاری از امور تولید و فروش به عهده ی خود تولید کننده گذاشته شد؛ در چنین وضعیتی فرد تولید کننده هم دغدغه ی تهیه مواد اولیه، طراحی و … داشته و هــم دغدغه ی بازار یابی، توزیع و فروش را.
گذشته از خصوصی سازی، واگذاری مدیریت سازمان صنایع دستی به وزارتخانه های مختلف طی دو دهه ی اخیر مسألهی مهم دیگری است. در ابتدا سازمان صنایع دستی کشور زیر مجموعه ی وزارت صنایع و معادن بود. بعد از آن تحت نظر وزارت جهاد کشاورزی بود و چند سال بعد مجدداً زیر مجموعه وزارت صنایع و معادن قرار گرفت. در حال حاضر این سازمان با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادغام شده است. این فراز و فرود مدیریتی و حضور صنایع وارداتی به عنوان رقیب صنایع دستی مرغوب ایرانی قطعا در تضعیف کار هنرمند اصیل ایرانی در بازار های جهانی تاثیر داشته است.
ش. باقری
انتهای پیام/
نگرشی به حفریات باستان شناسی و آثار با ارزش به دست آمده از «سیلک»، «حسنلو»، «تپه حصار»، «شوش»، «چراغعلی تپه» و … مؤید قدمت و سابقه طولانی و همچنین غنای صنایع دستی ایران طی قرون و اعصار متمادی است.
,بررسی و کاوش های پژوهشگران و ایران شناسانی نظیر پروفسور پوپ، هرگیرشمن، شپیر و .. نیز حاکی از آن است که زادگاه برخی صنایع نظیر قالی بافی، فلزکاری و سفال و سرامیک سازی ایران بوده است. افزون بر آن، صنعتگران و هنرمندان کشورمان، از سده ها و هزاره های پیش از میلاد تاکنون همواره سهم شایسته ای در توسعه، تکوین و تعمیم انواع صنایع دستی داشته اند و آنها توانسته اند با ذوق هنری خود بسیاری از رشته های هنری را غنا ببخشند؛ به گونه ای که آثار ممتاز و ارزنده صنعتگران ایرانی در تمام موزه ها و مراکز هنری جهان که به نوعی عرضه کننده تولیدات صنایع دستی است، به چشم میخورد.
,لازم بـــذکــر است که اسلام آوردن ایرانیان در دهه های آخر قرن هفتم میلادی، موجب شد تا مایه های هنر فرهنگی اصیل ایرانی با ارزش های والای اسلامی درهم آمیزد و صنایع دستی کشورمان محتوای غنی تر از گذشته به خود گیرد. این امر بویژه در دو هنر معماری و کاشی کاری به درجه ی عالی رشد و کمال رسید. امروزه این امر را می توان بوضوح در برخی آثار تاریخی مشاهده کرد. صنایع دستی ایران به رغم فراز و نشیب های فراوانی که در طول دوران تاریخی داشته و حتی با توجه به دوران های سراسر بی مهری و بی توجهی باز توانسته در زمره ی با ارزش ترین هنر کاربردی جامعه تلقی شود و امروزه نه تنها از جنبه های فرهنگی، بلکه از جهات اقتصادی و اجتماعی نیز شایسته توجه و عنایت کافی است.
,ایران در حال حاضر یکی از سه قطب مهم تولید صنایع دستی در آسیا و جهان است و از نظر تنوع نیز در رتبه اول جهان قرار دارد. . در این بین اصفهان یکی از استانهای پیشکسوت صنایع دستی کشور است؛ از بین ۲۵۰ رشته ی شناخته شده در ایران، از دیر باز محصولات۲۰۰ رشته در اصفهان تولید میشده است. به زعم کارشناسان مهد هنرهایی چون تزیینات آجری، کاشیکاری، گچبری و انواع خط در آثار تاریخی و هنری و معماری، هنرهای زریدوزی و قلمکاری، ترمه و نقرهکاری، زرنگاری و رونویسی کتب، قرآن و قطعات نگارگری، مینا، منبّتکاری و … اصفهان بوده است.
,علاوه بر اصفهان، شیراز، زنجان، مازندران و خراسان نیز در حوزه صنایع دستی فعال میباشند.
,بعد از وقوع انقلاب اسلامی و بویژه شروع جنگ تحمیلی، صادرات محصولات صنایع دستی به خارج از کشور به نــحو چشمگیری کاهش یافت؛ دلیل اصلی آن نیز خارج شدن عتیقه جات به طور غیرقانونی و قاچاق همراه با محصولات صنایع دستی بود. طی سالهای جنگ نیز بدلیل حاکم بودن شرایط بحرانی و نا امنی، شرایط بد اقتصادی و کمبود سرمایه و همچنین کاهش شدید ورود توریست و جهانگرد به کشورمان صنایع دستی به نوعی کنار گذاشته شد.
,در زمان پس از جنگ بویژه در دوران ریاست جمهوری هاشمی رفسنجانی صادرات صنایع دستی بــا شــرط عقد پیمان ارزی آزاد شــد. پیمان ارزی به این معنی بود که صادرکننده صنایع دستی می بایست ابتدا مبلغ ۱ میلیون دلار به عنوان وثیقه نزد بانکی سپرده گذاری می کرد تا بتواند به همان میزان و مبلغ کالای صادراتی، ارز وارد کشور کند. به عبارتی دولت درصدد بود از قِبَل صادرات صنایع دستی، درآمد ارزی داشته باشد.
,یکی از سیاستهای کلان مسوولان سازمان صنایع دستی طی سه ساله ی اخیر احیاء هنرهای منسوخ شدهی صنایع دستی بوده است. از منظر کارشناسان صنایع دستی احیاء این نوع هنرها باید همراه با کاربردی شدن آن باشد. به عبارتی باید به نوعی این هنرها طراحی و ارائه شوند که برای مشتریان جذاب باشند.
,در چنان شرایطی بسیاری از صادرکنندگان که در اصل تاجر نیز بودند شرط پیمان ارزی را نپذیرفتند و بسیاری از کشورهای طرف صادراتی نیز این امر را قبول نداشتند. بعبارتی هم تاجران و هم کشورهای طرف صاردات ایران، درصدد بودند کالاهای دیگر وارد ایران کنند. سیاست پیمان ارزی به مدت ۴ سال اجرا و پس از آن منسوخ شد. گفته میشود هر چند عمر اجرای پیمان ارزی ۴ سال بود ولی طی همین مدت بخش بزرگی بازار هدف ایران از دست رفت.
,طی همان سالها متولی اصلی صنایع دستی- از تهیه و تأمین مواد اولیه گرفته تا توزیع و فروش و صادرات- خــود دولــت و سازمان صنایع دستی بود. ولی آرام آرام بـــا طرح مباحثی چون خصوصی سازی و واگذاری مدیریت بنگاهها و شرکتهای دولتی به بخش خصوصی و تعاونی ها، بسیاری از امور تولید و فروش به عهده ی خود تولید کننده گذاشته شد؛ در چنین وضعیتی فرد تولید کننده هم دغدغه ی تهیه مواد اولیه، طراحی و … داشته و هــم دغدغه ی بازار یابی، توزیع و فروش را.
,گذشته از خصوصی سازی، واگذاری مدیریت سازمان صنایع دستی به وزارتخانه های مختلف طی دو دهه ی اخیر مسألهی مهم دیگری است. در ابتدا سازمان صنایع دستی کشور زیر مجموعه ی وزارت صنایع و معادن بود. بعد از آن تحت نظر وزارت جهاد کشاورزی بود و چند سال بعد مجدداً زیر مجموعه وزارت صنایع و معادن قرار گرفت. در حال حاضر این سازمان با سازمان میراث فرهنگی و گردشگری ادغام شده است. این فراز و فرود مدیریتی و حضور صنایع وارداتی به عنوان رقیب صنایع دستی مرغوب ایرانی قطعا در تضعیف کار هنرمند اصیل ایرانی در بازار های جهانی تاثیر داشته است.
,ش. باقری
,انتهای پیام/
,]
ارسال دیدگاه