جای خالی مکاسب یا متاجر در مساجد بازار
بازاریان در زمان های قبل، اول صبح در محل حوزه علمیه ای که در بازار وجود داشت، می آمدند و احکام کسب و کتاب المکاسب یا کتاب المتاجر را یاد می گرفتند و بعد به محل کسب و کار خود می رفتند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از "منبری ها" جلال نوروزی- جامعه انسانی، -مخصوصاً جامعه مسلمان- مکلّف است گروه هایی تخصصی جهت خدمت به جامعه تشکیل دهد و تخصص در علوم دینی نیز از این قاعده مستثنا نیست.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, "منبری ها",قرآن می گوید: "چرا از هر گروهی، طایفه ای نمی روند تا در دین (معارف اسلام) آگاهی پیدا کنند و به هنگام بازگشت به سوی قوم خود آنان را بیم نمایند تا (از مخالفت فرمان پروردگار) بترسند."
,خداوند متعال، جامعه انسانی را برای آشنایی به احکام حلال و حرام و امور دینی، مکلّف کرده و دستور داده تا گروهی از آن جامعه جهت تخصص در علوم الهی همت بگمارند، لذا یادگیری و یاد دادن احکام الهی سابقه طولانی دارد و حتی در صدر اسلام هم مطرح بوده است. به عبارت دیگر، گرچه روحانیت به معنای امروز آن در صدر اسلام وجود نداشت، اما برخی افراد بودند که وظایف روحانی را انجام میدادند، یعنی دین را تبلیغ و مردم را هدایت می کردند. همچنین در آن زمان، پیامبر (ص) برخی را به عنوان مبلّغ و برخی را به عنوان قاری قرآن اعزام مینمود.
,ائمه اطهار (ع) نیز شاگردان و دانشآموختگانی داشتند که وظایف روحانی را انجام میدادند. علی(ع) قثم بن عباس را به عنوان فرماندار مکه برگزید و فرمود: «برای پرسشگر فتوا را بیان کن و جاهل را تعلیم ده.» امام باقر (ع) به ابان بن تغلب فرمود: «در مسجد مدینه بنشین و برای مردم فتوا بده، زیرا دوست دارم مانند تو میان شیعیان دیده شوند.»
,روحانیت وظایف مهم را برعهده دارند، از جمله:
, روحانیت وظایف مهم را برعهده دارند، از جمله:,1) تبیین معارف قرآنی
,یکی از وظایف مهم رسول خدا(ص) تیین و تفسیر آیات قرآن بوده است. "قرآن را به سوی تو نازل کردیم تا آن را برای مردم توضیح دهی و بیان کنی". بعد از نبی اکرم(ص) تفسیر قرآن بر عهده جانشینان آن حضرت؛ یعنی، ائمه اثنی عشر قرار گرفت و در زمان غیبت نیز بر عهده علما است.
,2) تبیین و تفسیر معارف اسلامی و سنت
,منبع دیگری در معارف اسلامی، احادیث و سننی است که از نبی اکرم(ص) و ائمه هدی(ع) به یادگار مانده است. این روایات نیز نیازمند بیان و تفسیر است. عالمان دینی با تخصصی که درعلم الدرایه، علم الروایه و علم الحدیث، دارند به تبیین و تفسیر روایات می پردازند.
,3) اجتهاد و استنباط احکام
,تطبیق احکام و موضوعات با منابع فقهی، نیاز به اجتهاد و تلاش دانشمندان متخصص این فن دارد که این نیز یکی از وظایف خطیر عالمان دین است. اتفاقا این عالمان دینی بودند که با تحمل زحمات طاقت فرسا، احکام الهی را از منابع اجتهاد، استنباط و استخراج نمودند و نتیجه آن، این بود که مردم با احکام و معارف دین آشنا شدند. اگر زحمات عالمان دینی نبود، مردم، بخش وسیعی از احکام الهی را نمی دانستند.
,4) هدایت و تزکیه و رسیدگی به مشکلات
,یکی از وظایف مهم روحانیت، هدایت مردم و رسیدگی به مشکلات آنان است؛ نیازهای انسانی، تنها در نیازهای جسمی خلاصه نمی شود و جامعه تنها به پزشک، مهندس و... (که مربوط به جسم و بدن و نیازهای آن هستند) احتیاج ندارد، بلکه علاوه بر آن، انسان ها از نیازهای روحی و معنوی نیز برخوردارند که این نیازها باید پاسخ داده شوند و بخش عمده برآورده کردن این نیازها بر عهده روحانیون است. در واقع نقش روحانیون در جامعه، مانند پزشک و طبیب می باشد که نیازهای معنوی و روحی مردم را تامین می کنند.
,5) تعلیم آموزه های دینی
,آشنا کردن مردم با معارف اسلامی از وظایف مهم عالمان دین است. آنان به عنوان مرجع دینی به مسائل شرعی مردم پاسخ می دهند و به تعلیم و تربیت آنان می پردازند. این کار، کار انبیاء است که به همین جهت در روایات از عالمان به عنوان وارث پیامبران یاد شده است که یکی از مصادیق وارث بودن، انتقال فرهنگ اسلام به نسل های بعد و آشنا کردن آنان به دستورهای اسلام است.
,یکی از این تعلیم آموزه های دینی که متأسفانه دیگر کمتر به آن پرداخته می شود مخصوصاً در شهرهای کوچک، نپرداختن به بیان احکام مکاسب در مساجد، به ویژه مسجد بازار برای کسبه و بازاریان است که در زمان های قبل، اول صبح بازاریان در محل حوزه علمیه ای که در بازار وجود داشت، می آمدند و احکام کسب و کتاب المکاسب یا کتاب المتاجر (به غیر از کتاب متاجر لعمه شهید اول) را یاد می گرفتند و بعد به محل کسب و کار خود می رفتند و کتا ب مکاسب، کتابی فقهی نوشته شیخ انصاری از علمای شیعه است و شروح و حواشی بسیاری بر آن نوشتهاند. این کتاب از متون آموزشی حوزه علمیه در دوره سطحی است.
,مرتضی فرزند محمّد امین انصاری دزفولی(۱۲۱۴ق) از علمای بزرگ شیعه در قرن ۱۳ق بود که «بعد از صاحب جواهر، مرجعیت عامه یافت». دو کتاب معروف او رسائل و مکاسب، کتاب درسی طلاب شده و علمای بعد از او شاگرد و پیرو مکتب او هستند. آثار وی، همچون آثار عالمان بزرگی مانند محقق حلی، علامه حلی و شهید اول، مورد توجه بوده و محققان بسیاری بر آن ها شرح یا حاشیه نوشتهاند. این کتاب از دقیقترین آثار شیخ انصاری در فقه است و یکی از منابع اصلی فقه استدلالی و آموزش آن در حوزههای علمیه بوده است. عالمان شیعی از همان زمان انتشار کتاب، شرحها و تعلیقهها و ترجمههای فراوانی نگاشتهاند.
,ویژگیهای کتاب: 1) طرح آرا و نظریات بسیاری از فقهای شیعه و مذاهب اربعه اهل سنت و نقد و بررسی آنها؛ 2) استفاده گسترده از کتابهای فقهی، حدیثی، تفسیر، لغت، اخلاق و حتی کلامی مانند کتاب نهج الحق و کشف الصدق؛ 3) ارائه نظریات به صورت اجتهادی است و جز در مواردی خیلی کم، فتوای صریح و روشنی در مورد مسئله ارائه نمیشود.
,نوآوریهای کتاب:
, نوآوریهای کتاب:,• جهت دادن فقه شیعی به سمت فقه معاملاتی، در حالی که قبل از شیخ، فقه بیشتر ناظر به فقه عبادات بوده است؛
,• ارائه بحث مبسوط و گسترده در مورد بیع معاطات، بیع فضولی و انواع و اقسام خیارهای معاملات؛
,بخشهای کتاب
, بخشهای کتاب,این کتاب مشتمل بر سه بخش اصلی است. بخش اول: مکاسب محرمه) مؤلف در این بخش به کسبها و تجارتهای حلال و حرام پرداخته و درباره هر یک به صورت مستقل بحث کرده است. در این بخش، به پنج نوع از کسبهای حرام اشاره شده است که شامل نوع اول: تجارت با چیزهایی که در شرع، عین نجس هستند، مثل خرید و فروش بول، خون نجس، منی، مردار، سگ و خوک خشکی، شراب و مشروبات الکی.
,نوع دوم: تجارت با چیزهایی که گرچه خرید و فروش خودشان حرام نیست، ولی به جهت قصد و انگیزه فروشنده و خریدار، آن خرید و فروش ممنوع است، مثل خرید و فروش بت، صلیب، ابزار و آلات قمار، آلات موسیقی، ظرفهای طلا و نقره، فروش انگور به کسی که قصد دارد آن را تبدیل به شراب کند، فروش اسلحه به دشمنان دین و...
,نوع سوم: تجارت با چیزهایی که منفعت و فایده چندانی ندارند.
,نوع چهارم: کسب و کارهایی که خود آن عمل حرام است، نه چیزی که بر سر آن خرید و فروش میشود، مثل آرایش زنان به صورتی که باعث اشتباه و فریب داماد شود، آرایش و تزیین مردان و زنان که به صورت جنس مخالف خود به نظر برسند، منجمی، نگاهداشتن کتابهای گمراهکننده، رشوه، دشنامدادن به مؤمنان، جادوگری، شعبده بازی، فریب دادن دیگران در معامله، موسیقی لهوی و حرام، غیبت، قمار و...
,نوع پنجم: کسب درآمد با کارهایی که انجام آن بر انسان واجب است، مانند پول گرفتن برای خواندن نماز، دفن میت و...
,خاتمه: در بخش انتهایی کتاب مکاسب، به مباحثی از جمله حرمت خرید و فروش قرآن کریم، جوایزی که از حاکمان جور گرفته میشود و مسائلی از این دست پرداخته شده است.
,بخش دوم: کتاب البیع) این بخش نیز به بحث استدلالی و مفصل در مورد خرید و فروش پرداخته است. دراین بخش، مسائل مهم و اساسی خرید و فروش به صورت مفصل مورد بحث قرار گرفته است.
,مباحث این بخش در چند قسمت ارائه شده است: الف) بحثی در مورد بیع معاطات و صحت آن؛ ب) بحثی در مورد عقد بیع که در بردارنده مباحثی در مورد الفاظ بیع است؛ ج) بحثی در مورد شرطهای عقد بیع. در این بخش نیز به مباحثی از جمله عربی بودن عقد، مقدم بودن درخواست خریدار بر قبول فروشنده و چند مسئله وشرط دیگر پرداخته است؛ د) بحثی در مورد شروط مربوط به خریدار و فروشنده. در این بخش نیز به شروطی که در فقه مورد خریدار و فروشنده مطرح شده، اشاره شده است. شرطهایی مانند بالغ بودن طرفین، قصد جدی داشتن در معامله، اختیار داشتن، مالکیت طرفین و... ه ) بحثی در مورد بیع فضولی.
,در این بخش همچنین به این مسئله پرداخته شده که آیا چنین معاملهای صحیح است یا نه؟ و) بحثی مفصل در مورد شرایط جنس مورد معامله و قیمت آن.
,بخش سوم: کتاب الخیارات) در این بخش از کتاب، بحث از این میشود که دربرخی مواقع، طرفین میتوانند معامله را بر هم بزنند؛ به این حالت، خیار گفته میشود. در این کتاب، به تفصیل از ۷ خیار بحث شده است که عبارت است از مجلس، حیوان، غبن، تاخیر، شرط، رویه و خیار عیب. در انتهای این بخش نیز مباحثی از جمله احکام خیار، احکام قبض و مسئله بیع نقد و نسیه مطرح شده است
,روحانیون می توانند با بیان و تعلیم کتاب مکاسب در مساجد و به ویژه مسجد بازار، گامی در تحقق اقتصاد مقاومتی بردارند.
,انتهای پیام/رض
]
ارسال دیدگاه