مصباحی مقدم:
نماینده رهبر انقلاب در شورای فقهی بانک مرکزی نیستم/مدیران ارشد بانکها انگیزه لازم برای اصلاح قوانین بانکداری را ندارند
نماینده سابق مجلس شورای اسلامی گفت: دست اندرکاران سیستم بانکی ما ، کسانی نیستند که تمایل و انگیزهای به اجرای اقتصاد اسلامی و اصلاح قوانین موجود در بانک ها داشته باشند و اکثر قریب به اتفاق آنان، تحصیلاتی خارج از تفکرات و متد اقتصاد اسلامی دارند و بیشتر نگاهی به بانکداری بر اساس نرخ بهره دارند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در میان چهرههای سیاسی، شاید کمتر کسی هم بر امور اقتصادی و علم اقتصاد تسلط و اشراف داشته باشد و هم فقیه باشد و هم سیاستمدار. یکی از این افراد با چنین ویژگیهایی، حجتالاسلام غلامرضا مصباحی مقدم، نماینده اسبق مجلس شورای اسلامی و مدرس اقتصاد است. وی در گفتوگو با پایگاه اطلاعرسانی بسیج مهندسین صنعتی به سوالات خبرنگار این سایت در خصوص وضعیت بانکداری اسلامی و افقهای پیشرو در این حوزه پاسخ گفته است که مشروح آن از نظرتان میگذرد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,,
ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، برخی شنیدهها حاکی است شما نماینده مستقیم رهبر معظم انقلاب در شورای فقهی بانک مرکزی هستید. آیا این امر صحت دارد؟
, ضمن تشکر از وقتی که در اختیار ما قرار دادید، برخی شنیدهها حاکی است شما نماینده مستقیم رهبر معظم انقلاب در شورای فقهی بانک مرکزی هستید. آیا این امر صحت دارد؟,بسم الله الرحمن الرحیم، با قاطعیت اعلام میکنم که این خبر کاملاً جعلی است. حقیقت امر اینست که بنده عضو شورای فقهی بانک مرکزی هستم که این شورا به دستور و صلاحدید رئیس وقت بانک مرکزی ایجاد شده است و خبری که اعلام کرده است بنده نماینده مستقیم رهبر معظم انقلاب هستم، جعلی و اشتباه است.
,,
یعنی حضرت آقا در موضوع شورای فقهی در بانک مرکزی اصلا ورود نفرمودند؟
, یعنی حضرت آقا در موضوع شورای فقهی در بانک مرکزی اصلا ورود نفرمودند؟,خیر اینگونه نیست، آنچه که نظر رهبری بود اینکه شورای فقهی بایستی در قانون اصلاح بانکداری اسلامی به عنوان یک رکن در کنار شورای پول و اعتبار قرار گیرید؛ به عبارتی برای شورای فقهی جایگاه قانونی وزینی قائل شدند.
,,
گویا دولت با طرح شورای فقهی مخالف است و نامهای را به دفتر رهبر معظم انقلاب ارسال کرده است.
, گویا دولت با طرح شورای فقهی مخالف است و نامهای را به دفتر رهبر معظم انقلاب ارسال کرده است.,علت مخالفت دولت این است که آنها مدعی هستند این موضوع در طرح آمده است لذا معاون اول در نامهای به رهبر انقلاب به این مورد اشاره کرد که حضرت آقا در پاسخ فرمودند در اصلاح قانون بانکداری اسلامی، تشکیل شورای فقهی حتماً بصورت کاملاً شفاف قید و به ضرورت آن اشاره شود.
,پس موضوع شورای فقهی از مدتها قبل مطرح بوده است که دولت به آن واکنش نشان داده است؟
, پس موضوع شورای فقهی از مدتها قبل مطرح بوده است که دولت به آن واکنش نشان داده است؟,بله؛ بنده و برخی از دوستان، در مجلس نهم طرحی را برای اصلاح نظام بانکی ارائه دادیم که در آن به موضوع شورای فقهی هم اشاره کردیم و این طرح به خدمت مقام معظم رهبری تقدیم شد.
,,
علت تاکید رهبر معظم انقلاب بر شورای فقهی نیز بیانگر آن است که یک خلأ بزرگ فقهی در بانکهای ما وجود دارد.
, علت تاکید رهبر معظم انقلاب بر شورای فقهی نیز بیانگر آن است که یک خلأ بزرگ فقهی در بانکهای ما وجود دارد.,بله متاسفانه همینطور است.
,,
آیا این شورا تاکنون اقداماتی را انجام داده است؟
, آیا این شورا تاکنون اقداماتی را انجام داده است؟,مهمترین و اساسیترین اقدام آن بررسی قانون بانکداری اسلامی و شناسایی خلأها و ایراداتی است که وجود دارد ه این موراد بصورت تخصصی بررسی و آسیب شناسی شده است.
,,
ما در کشوری زندگی میکنیم که کباده اسلامیگری آن را داریم؛ ولی گویا بانکهای ما آنقدر هم اسلامگرا نیستند، آیا این موضوع زیبنده نظام جمهوری اسلامی است؟
, ما در کشوری زندگی میکنیم که کباده اسلامیگری آن را داریم؛ ولی گویا بانکهای ما آنقدر هم اسلامگرا نیستند، آیا این موضوع زیبنده نظام جمهوری اسلامی است؟,قطعا زیبنده نیست؛ اما باید به این نکته هم توجه داشته باشیم که قانون عملیات بانکداری بدون ربا در سال 1362 تصویب شده است و در سال 63 عملیاتی شد، آنچه مشخص است شورای نگهبان در بررسی قانون دقت لازم را داشته است، در نتیجه متن قانون بانکداری بدون ربا از نظر فقهی بدون مناقشه است.
,اما نکته ای که باعث ایجاد موانعی میشود این است که وقتی صحبت از قوانین بانکی می شود، منحصرا متن قانون مبنا نیست، بلکه این قانون بعدا به آیین نامه، قرار داد، دستور العمل تبدیل میشود که از متن قانون تا قراردادها شاهد تغییر و تحولی هستیم.
,,
آیا برای حل این موضوع، راهکاری اندیشیده شده است؟
, آیا برای حل این موضوع، راهکاری اندیشیده شده است؟,رهبری در سال جاری، دستوری را به مجمع تشخیص مصلحت تظام برای بازنگری در مدل استراتژی و چگونگی در موضوع قانونگذاری دادند، که یکی از بندها اینگونه بود که تدبیری اتخاذ شود تا همه آئین نامهها و دستورالعملها از یک فیلتر شرعی عبور کند. در حال حاظر در مجمع تشخیص مصلحت در حال بررسی است.
,,
البته همه بانکهای کشورهای اسلامی دارای شورای فقهی هستند به جز ایران!
, البته همه بانکهای کشورهای اسلامی دارای شورای فقهی هستند به جز ایران!,بله آنها علاوه بر مسایل شرعیات و موضوع قانونگذاری، مقرراتگذاری را هم کنترل و بررسی میکنند و قراردادها را به صورت رندوم بررسی میکنند تا در مقام اجرا و عمل بر اساس مصوبات شرعی، انحرافی وجود نداشته باشد.
,,
به نظر شما کمی دیر به فکر این اقدام نیفتادهایم؟
, به نظر شما کمی دیر به فکر این اقدام نیفتادهایم؟,همانطور که اشاره کردم تصور بر این بود قانونی که مصوب شورای نگهبان است به مراحل بعدی نیازی ندارد و سیستم به صورت اتوماتیک درست عمل میکند. ولی بعدها وقتی مشکلاتی عیان شد، رئیس بانک مرکزی بر آن شد که فیلتری را وضع کند تا مشکلات را حل کند اما متاسفانه نتوانسته است کارایی لازم را داشته باشد.
,,
آیا قوانین بانکی ما از جایی الگو گرفته است؟
, آیا قوانین بانکی ما از جایی الگو گرفته است؟,به آن صورت که مثلاً قانون تجارت و یا قانون مدنی ما از برخی کشورها الگوبرداری شده است اینگونه نیست ولی میتوان به برداشتهایی بسیار کمی از نظریه شهید صدر اشاره کرد. ایشان کتابی تحت عنوان "لبنک الربوی فی الاسلام" دارند که میتوان بیان کرد مقدار بسیار کمی از این کتاب اقتباس شده است اما متاسفانه به طور جدی به آن پرداخته نشد و مجهور مانده است.
,,
اگر نظریات شهید صدر در اقتصاد اجرایی شود، مشکلات بانکی ما حل میشود؟
, اگر نظریات شهید صدر در اقتصاد اجرایی شود، مشکلات بانکی ما حل میشود؟,قطع به یقین همین گونه است و در برخی جاها این کار شده است وجواب هم گرفته اند.
,,
پس چرا در کشور ما این امر انجام نمیشود؟
, پس چرا در کشور ما این امر انجام نمیشود؟,یکی از عوامل این است که دست اندرکاران سیستم بانکی ما، کسانی نیستند که تمایل و انگیزهای به اجرای اقتصاد اسلامی و اصلاح قوانین موجود در بانکها داشته باشند و اکثر قریب به اتفاق آنان، تحصیلاتی خارج از تفکرات و متد اقتصاد اسلامی دارند و بیشتر نگاهی به بانکداری براساس نرخ بهره دارند که با متد اسلامی ما سازگار نیست.
,نکته دیگر اینکه، نگاه مدیران اقتصاد بانکی به نظام بانکی، این است که نرخ سود بانکی بر اساس نرخ تورم است. چون نرخ تورم در جامعه ما همیشه یالا بوده است، نرخ سود بانکی را بالا گرفتهاند و این سیاست کاملاً اشتباه است زیرا که نرخ سود بانکی یکی از عوامل رشد تورم محسوب میشود.
,,
آقای دکتر، علاج این درد چه چیزی میتواند باشد؟
, آقای دکتر، علاج این درد چه چیزی میتواند باشد؟,علاج، همان تصویب و اجرای اصلاح قانون بانکداری اسلامی است. در بررسی قانون بانکداری بدون ربا به صراحت تاکید کردهایم که نرخ سود علیالحساب که قرار است به سپردهگذار داده شود یا کاملاً برداشته شود و یا با یک ساز و کار دقیق، طوری نرخ معین شود که مانع انحراف سیستم بانکی به روش بانکداری بر اساس نرخ بهره یا سود از پیش تعیین شده شود.
,,
اما موضوع نرخ سود سپرده گذاری یکی از مهمترین فاکتورهای رقابت بین بانک های ایرانی است و در تبلیغات رسانه ای خود روی همین موضوع مانور میدهند.
, اما موضوع نرخ سود سپرده گذاری یکی از مهمترین فاکتورهای رقابت بین بانک های ایرانی است و در تبلیغات رسانه ای خود روی همین موضوع مانور میدهند.,با کمال تأسف کاملاً همینطور است و این امر از همان تفکر مدیریت بانکی بر اساس نرخ بهره نشأت میگیرد که به آن اشاره کردیم.
,,
این سود از پیش تعیین شده چه عوارضی دارد که شما مخالف آن هستید؟
, این سود از پیش تعیین شده چه عوارضی دارد که شما مخالف آن هستید؟,این سودهای از پیش تعیین شده، باعث میشود که برای پول یک نوع هزینه از پیش تعیین شده پدید بیاید. که همین هزینهها باعث میشود که بانک برای تامین مالی سرمایهگذاران کشور گران تمام شود. حال اگر ما بتوانیم چرخه را از سود سپردهگذاری به سمت سود سرمایهگذاریها تغییر دهیم بخش قابل توجهی از مشکلات بانکی حل میشود و قطعاً دیگر شاهد گلایههای سرمایه گذاران و صنعتگران کشور نخواهیم بود.
,,
خوب چرا این کار را انجام نمیدهیم؟
, خوب چرا این کار را انجام نمیدهیم؟,برای انجام این کار نیازمند یک عزم و اراده جدی و همینطور یک مدیریت یکپارچه و قوی هستیم. لذا اگر قانون بانکداری اسلامی که طراحی کردهایم اجرا شود ، این مشکلات هم حل خواهد شد.
,,
اگر سود بانکی را حذف کنیم آیا مردم، رغبتی برای سپردهگذاری در بانک خواهند داشت؟
, اگر سود بانکی را حذف کنیم آیا مردم، رغبتی برای سپردهگذاری در بانک خواهند داشت؟,ببیند آن ساز و کاری که در بانکداری اسلامی یا بدون ربا طراحی شده است، اینگونه است که شما دیگر از سود از پیش تعیین شده صحبتی نخواهید کرد بلکه سیستم طوری عمل میکند تا پایان سال مالی سودی را محقق کرده و این سود به حساب شخص سپردهگذار واریز میشود.
,,
خوب شاید عدهای مایل باشند سپردهگذاری کوتاه مدت زیر یک سال داشته باشند ؟
, خوب شاید عدهای مایل باشند سپردهگذاری کوتاه مدت زیر یک سال داشته باشند ؟,در این صورت نیز بانک به صورت علی الحساب مبلغی را طراحی می کند که بعد از ساز و کار های مشخص شده مابه التفاوت را به سپرده گذار پرداخت خواهد کرد.
,,
آیا جامعه، این موضوع را میپذیرد؟
, آیا جامعه، این موضوع را میپذیرد؟,بله ، سپردهگذار همان اندازهای که در حال حاضر سود می کند از همین روش هم سود خواهد کرد. فقط فرقش آن است که دیگر از سودهای از پیش تعیین شده با قاطعیت صحبت نمیشود. بلکه با این روش مانع از ایجاد هزینه برای پول میشویم و در نتیجه کاهش تورم و سود وام را شاهد خواهیم بود. اگر این امر یک سال الی دو سال اجرا شود همه متوجه خواهند شد که سیستم جدید بانکی چقدر مفید است.
,,
ولی این سپردهگذاری یک نوع ریسک محسوب نمی شود؟
, ولی این سپردهگذاری یک نوع ریسک محسوب نمی شود؟,اگر ریسک باشد یک ریسک سود آور و مطمئن خواهد بود. فرض کنید شما مبلغی را دارید که میخواهید با آن کاری انجام شود ، اگر شما پولتان را در بانک نگذارید مجبور خواهید بود آنرا به بازار تزریق کنید ، آیا سرمایه گذاری در بازار ریسک ندارد؟ پس چرا این ریسک را در بانک تجربه نکنید که حداقل سود آن اینست که به اصل پول شما هیج آسیبی نمیرسد و سرمایه شما در امنیت کامل است و چه بسا سود مناسبی را هم کسب خواهید کرد.
,,
با این تفاسیر معوقات بانکی هم حل خواهد شد؟
, با این تفاسیر معوقات بانکی هم حل خواهد شد؟,بله، در واقع یکی از دلایل ایجاد معوقات بانکی همین سودهای از پیش تعیین شده است. چراکه کسی که میآید از بانک، سرمایه دریافت میکند ، به این امر آگاه هست که چه مقدار باید به بانک عودت کند، در نتیجه در ابتدای امر خود را به بانک بدهکار میکند. لذا آن بنگاهی که سرمابه را از بانک میگیرد و به دنبال کسب و کار خود می رود ، هنگام موعد باز پرداخت این کار را نمی کند چرا که بانک بلافاصله تامین مالی مجدد نخواهد کرد و دست کارفرما خالی میشود، لذا کارفرمایی که از بانک سرمایه می گیرد ترجیح می دهد که جریمه را پرداخت کند که این امر می شود معوقه بانکی و همانطور که شاهد هستیم میلیاردها دلار معوقه بانکی بر اساس مدیریت بانکی بر اساس نرخ بهره در کشور وجود دارد.
,,
گویا مدیریت امروز بانکداری کشور، همین روش را دوست دارد؟
, گویا مدیریت امروز بانکداری کشور، همین روش را دوست دارد؟,کاملاً مشخص است که این روش را می پسندند، چرا که سودآورترین راه ممکن همین است. بنده در جلسهای با مدیران عامل بانکها داشتم، اقرار کردند که همین بنگاههای بدهکار به بانک، خوش حسابترین مشتریان خود محسوب میشوند.
,,
ولی این شیوه بانکداری در واقع تیشه به ریشه صنعت کشور است. چرا که صنعتگر توانایی پرداخت سودهای کلان و جریمه های سرسام آور را ندارد.
, ولی این شیوه بانکداری در واقع تیشه به ریشه صنعت کشور است. چرا که صنعتگر توانایی پرداخت سودهای کلان و جریمه های سرسام آور را ندارد.,با کمال تاسف باید بیان کنم که بانکهای ما دنبال منافع خود هستند بدون آنکه منافع ملی را مد نظر بگیرند. در کشور ما بانکها یکی از بهترین منابع کسب درآمد هستند و می بینیم که روز به روز بر تعداد بانک ها و موسسات مالی و بانکی در کشور اضافه می شود. حتی نهادهای غیر دولتی هم به دنبال راه اندازی بانک هستند.
,,
پس علتی که بانکها از صنعت حمایت نمیکنند، همین موضوع سوددهی سریع است؟
, پس علتی که بانکها از صنعت حمایت نمیکنند، همین موضوع سوددهی سریع است؟,قطعا همین امر است. چرا که وظیفه اصلی بانک حمایت است، ولی حمایت از صنعت، سودآوری سریع و بازده بالایی ندارد بلکه به زمان نیاز دارد تا یک کارخانه سودآور شود، و از آنجایی که بانکهای ایرانی در کسب سود و درآمد عجول هستند، تمایلی به حمایت از بخش صنعت یا کشاورزی ندارند. لذا بانکها به جای اینکه سود خود را از بخش تولید کسب کنند اصرار دارند به سمت بنگاههای غیر مولد که اکثرا هم دلال و واسطه هستند سوق داده شوند.
,,
چه باید کرد که بانکها از تولید حمایت کنند؟
, چه باید کرد که بانکها از تولید حمایت کنند؟,باید کاری کنیم سود بانکی تابع سود حقیقی بازار و سرمایه باشد تا بنگاههای غیر مولد کنار بروند و کارخانجات مولد، وارد جریان اصلی بانک ها شوند.
,,
به عنوان آخرین سئوال، اگر شما وزیر اقتصاد یا رئیس بانک مرکزی شوید چه اصلاحاتی را انجام خواهید داد؟
, به عنوان آخرین سئوال، اگر شما وزیر اقتصاد یا رئیس بانک مرکزی شوید چه اصلاحاتی را انجام خواهید داد؟,اولین اقدام، اصلاح قانون نظام بانکی خواهد بود و از ورود وجوه نظام بانکی به بخشهای غیر مولد جلوگیری شود و به سمت کارخانجات تولیدی حرکت کند.
,دوم، سود آوری بخشهای غیر مولد را از طریق مالیات کاهش دهیم که متاسفانه امروز فاقد اخذ اینگونه مالیات هستیم. مثلا اگر یک قطعه زمین ، بنا به دلایلی به صورت نجومی رشد قیمت داشته باشد، بر اساس این رشد و جهش ، مالیاتی گرفته نمیشود. حال همین مثال را هم در بخش تجارت واردات مشاهده میکنیم و یکی از دلایلی که واردات در کشور بسیار سود آور است همین امر است که هیچگونه مالیاتی بر اساس قیمت اقلام وارداتی اخد نمی گردد. سومین اقدام میتواند حمایت از بخش تولید از طریق سرمایه در گردش باشد.
,چهارمین امر هم به نظرم مدیریت هزینه است؛ ما باید کاری کنیم که هزینه کشور در بخش دولتی و خصوصی کاهش یابد. در بخش دولت نیروهای زائد بسیاری داریم که این نیروها هزینههای سنگینی را به کشور تحمیل میکنند ، لذا هزینه تولیدات دولتی نیز گران تمام میشود. مثلاً شما در بخش صنعت کشاورزی دقت کنید مشاهده می کنید که هزینه واردات یک کیلو گندم از هزینه تمام شده گندم داخل کشور بسیار ارزانتر است، که این ارزانی به عوامل فراوانی از جمله، قیمت کارگر، امکانات و غیره، بسیار اثر گذار است که این موضوع هم در بخش صنعت صدق میکند و همینطور کنترل هرینه پول است که به آن مبوسط اشاره شد.
,گفتگو از محمد علی جبرئیلی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه