شیوه آبیاری سنتی باغات و آسیاب های گیوی
در شهر گیوی شیوه تولید آسیایی بوده است و به دلیل کمبود آب آبیاری باغات این شهر نیز از طریق آب بند بستن و هدایت نهرها از طریق جوی به باغها به آبیاری می پردازند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از کوثرخبر،به نقل از کوثرخبر، حسین بشیری گیوی دکترای جامعه شناسی در یاداشت خود خصوص شیوه آبیاری در ایران می گوید؛
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, کوثرخبر, کوثرخبر,کشور ایران به لحاظ شرایط اقلیمی سرزمینی خشک و کم آب است و مردمان در کنار رودخانهها و مکانهای پر آب سکونت گزیدهاند .
,شواهد تاریخی نشان میدهد برای ادارهی سیستم آبیاری از اشخاصی چون میراب، سربنه، سرطاق و آب سالار استفاده میشد که در نهایت نیاز به شبکههای آبرسانی عظیم در جوامع شرقی باعث تمرکز قدرت شد و با تشکیل حکومت سیستم آبیاری را دولت بر عهده گرفت و نیاز بیشتر به آب باعث ایجاد قنات و حفر کانال گردید و همچنین با جوی بندی و احداث سد و بند بستن به استفاده از آب میپرداختند و این روند باعث ایجاد نوعی استبداد در جامعه گردید که در آن آب حرف اول را می زد و به قول ویتفوگل جامعهی آب سالار به وجود آمد که مشخصهی اصلی این جامعه استبدادی بودن است و در آن حاکمان اموال مردم را به دلایل سیاسی و اداری مصادره می کردند و بر اقتصاد کشورشان تسلط داشتند و تنها کارکرد مثبت این حکومت برای جامعهاش سازندگی در بخش کشاورزی بوده است .
,مردمان این سرزمین به دلایل گرایش و داشتن روحیه همکاری؛ که وجود این نوع جامعه چنین روحیهای را ایجاد کرده بود در هنگام کاشت و برداشت محصول به همکاری یکدیگر نیاز داشتند و اغلب تولید محصولاتشان هم برای رفع نیاز خودشان بوده است .
,ضعف مدیریت در چنین جوامعی عامل اصلی نابودی کشاورزی میباشد که با ضعف حکومت ، سازندگی نیز انجام نمی گیرد و کشاورزی رو به انحطاط می رود.
,از میان جوامع کشاورزی بزرگ جهان تنها جوامع آب سالار توانستند کانالهای بزرگ آبیاری بسازند جوامع آب سالار ابتدایی با استفاده از همکاری هم میتوانستند ساختمانهای دفاعی چشم گیری چون، جادهها، کاخها، پایتختها، مزارع و پرستشگاهها به وجود بیاورند که به دستور حکومت ساخته می شد.
,از جمله فعالیتهای آب سالارانه به شرح زیر است:
, از جمله فعالیتهای آب سالارانه به شرح زیر است: ,تأ سیات تولیدی ( کانال، آباره ها، ذخایر آب، آب بند ها و نهر ها به منظور آبیاری)، تأ سیات حفاظتی ( کانال های تخلیه آب و آب بند ها برای مهار سیل)، آبارهها به منظور فراهم کردن آب آشامیدنی، کانالهای حمل و نقل بوده است.
,در شهر گیوی نیز شیوه تولید آسیایی بوده است و به دلیل کمبود آب آبیاری باغات این شهر نیز از طریق آب بند بستن و هدایت نهرها از طریق جوی به باغها به آبیاری می پردازند.
,باغهای هر آب بند بستگی به قرار گرفتن در مسیر باغها و زمینها دارد . برخی آب بندها ممکن است در نزدیکی باغها و برخی دورتر قرار گرفته باشند ، معمولاً این بندها 25 الی 100 باغ دارند و بر اساس مساحتی که هر باغ دارد ساعات آبیاری آن تعیین میگردد . برخی باغها که مساحت بیشتری دارند نیاز بیشتر به آب دارند و بیشتر از سه روز آب میخورند و برخی دیگر که مساحت کمتری دارند کمتر از نصف روز آب میخورند.
,این بندها را معمولاً با توجه به پربارش و کم بارش بودن سال بین 25 تا 50 روز از فصل بهار که بگذرد آماده آبگیری می کنند باغبانان شروع به آب بند بستن میکنند و هنگامی که دو ماه از فصل پاییز بگذرد آب بند را به نهر می زنند.
,13 آب بند در شهر گیوی وجود دارد که این آب بند ها هر کدام دارای میراب می باشند که اهالی باغهای همان آب بند شخص قابل اعتماد را از میان خود به میرابی بر میگزینند تا نوبت آبیاری هر باغ را به اطلاع صاحبش برساند تا اختلافی در بین باغبانان به وجود نیاید و حق کسی ضایع نشود . پول میرابها در هنگام خارج سازی آب بندها حساب میشود که هر باغ بر اساس مساحت باغش مقدار پولی به میراب می دهد.
,میراب هر آب بند را اهالی باغهای همان آب بند تعیین می کنند این اهالی دور هم جمع می شود و یک نفر که قابل اعتمادتر است انتخاب می کنند تا به عنوان میراب به نوبت آبیاری باغها رسیدگی کند و هر سال هم دستمزد وی را می پردازند . پول میراب را هر سال ماه دوم پاییز حساب می کنند و مقدار پولی که هر صاحب باغ به میراب می دهد بستگی به هکتار باغ وی دارد که مثلاَ برای هر هکتار 20 هزار تومان به مبراب پرداخت می کنند.
,در بند ازناو مرحوم مختار نبی زاده، قهرمان شجاعی، میرحمید امجدی ،آقای سراج قمری، مرحوم محمد غنی زاده و حسین غنی زاده و بعد از آن مرحوم رشید محمدپور و بعد از آن مرحوم حمزه مداحی و بعد از آن مرحوم عبداله شاه وردی و بعد از او دوباره مرحوم حمزه مداحی و بعد از او عدالت محمد پور میراب بوده است.
,در قوشا آرخ میر حمید امجدی با سابقه بیش از 36 سال بعد از او مرحوم احمد آهنگری و بعد از او آقا شکور امجدی و بعد از او صالح رضایی، عیسع قهرمانی، ناصر طیب و بعد از او فتح اله تربتی به ترتیب میراب بوده اند.
,دشتان آرخی با میراب های رجبعلی آذین، احمد و حبیب آهنگری میراب آرخی با میراب های مازان اکبری و هاشم ولیزادگان. خان باغون آرخی با میراب های حجت طاهری ، بهرام درویشی . گیرده جوا آرخی با میراب های فرضی یگانه، انعام حاجیلو . تخته آرخی با میراب های قاسم اکبری، فتح اله سلیمی، کامران یگانه. کمربندی آرخی با میراب های برات و حبیب عبدلی. گشنیجه با میراب های رستم سخن ور و مظاهر حمید پور. قارا آغاج آرخی با میرابهای یوسف حقیری، روح اله رستمی.
,آب بندها یکسان نبوده و بر اساس محیط زمین و باغات و بارش کم و زیاد میشود. اولین بند در این شهر که آب بدان میریزد.
,ازناو بندی می باشد که به ترتیب بعد از آن آب به دشتان آرخی، قوشا آرخی، خان باغی آرخی، گیرده جوا آرخی، تاختا آرخی، کمربندی آرخی، گشنیجه آرخی، و قارا آغاج آرخی میریزد . و . این آب بندها را بر اساس نام باغ ها و محیط و منطقه گرفته می شود.
,آسیابهای آبی تقریبأ از 45 سال پیش وجود داشتند ولی اکنون از بین رفتهاند و تعداد آنها 9 تا بوده است که از جملهی آن ، کرم درمانی ، اوغورلو درمانی ، پیر جان درمانی ، قوشا درمانی، ایوب درمانی، عباس درمانی، شاه درمانی که مالک این آسیاب های آبی محمد حسین قهرمانی، حاجی بالا، حاج خدالی بوده است.
,
این آسیاب ها در فصل پاییز و زمستان معمولأ آب داشتند ولی در فصل تابستان که فصل برداشت بود آب نداشتند و به عقیده ی برخی باغبانان معمولأ همیشه آب داشتند و از جوی" بوئنوره" آب می گرفت و به آسیاب کرم درمانی می ریخت و به نوبت به آسیابهای دیگر می ریخت . در شهر گیوی با توجه به نظریهها استبداد نداشته و دلیل اصلی آن مردمی بودن ادارهی سیستم آبیاری می باشد و میراب را از میان خود با رأی خود انتخاب می کنند و دولت در آن هیچ دخالتی ندارد.
]
ارسال دیدگاه