پذیرش بی‌قاعده و پولی دانشجو در برخی دانشگاه‌ها به پژوهش لطمات جبران‌ناپذیری وارد می‌کند

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از بلاغ، پس از پیروزی شکوهمند انقلاب اسلامی، جهت گسترش فرهنگ پژوهش ‪از سوی شورای فرهنگ عمومی کشور 25 آذر به نام روز پژوهش نام‌گذاری شد و وزارت علوم، تحقیقات و فناوری نیز از سال 1379 چهارمین هفته آذر ماه را به نام هفته پژوهش نام‌گذاری کرد.

 

غفار محمدی در گفت‌وگو با خبرنگار ما عمده‌ فعالیت‌های علمی و پژوهشی خود را در زمینه‌ ادبیات، تاریخ، فرهنگ عنوان کرد و گفت: فقه، حقوق، هنر و موسیقی از دیگر زمین‌های پژوهشی من است که سعی کردم به جای آنکه وقت خود را به قالب محوریت محدود و صرف نوشتن کتاب کنم به نگارش مقالات روی آوردم.

وی با بیان اینکه برخی از مقالات خود را به کنفرانس‌های ملی و بین‌المللی ارائه کردم که از آنها در قالب کتاب و به صورت مجموعه مقالات چاپ و منتشر شد، ادامه داد: برخی از مقالات به صورت سخنرانی ارائه و باقی مقالات هم در سایت‌های علمی و تخصصی و دائرة المعارف‌ها منتشر شد.

پژوهشگر جوان آملی شروع کار پژوهشی خود را از دوران کودکی عنوان کرد و افزود: برادر بزرگترم استاد رشید محمدی یکی از پژوهشگران عرصه‌ فرهنگ و تاریخ مازندران، از کودکی روح و روان من را با شعر، ادبیات و پژوهش آمیخت و این شور و شوق از همان دوران در وجود من رشد کرد و این علاقه پس از ورود به دانشگاه و آشنایی با روش‌های تحقیق و پژوهش نوین، شکل دیگری به خود گرفت.

پژوهش باید در راستای نیاز جامعه باشد
 

محمدی با بیان اینکه پژوهشگر موفق باید نیاز پژوهشی عصر و جامعه‌ خود را بشناسد و تصریح کرد: پژوهشگر باید توان علمی و پژوهشی خود را در عرصه نیاز جامعه جهت‌دهی کند.

پژوهشگر آملی در همین راستا اظهار کرد: امروزه بسیاری از پژوهشگران با وجود توان علمی مناسب، به دلیل ناآگاهی از نیازهای روز جامعه‌ علمی و صنعتی، وقت و انرژی خود را صرف تحقیقاتی می‌کنند که یا قبلا به آن پرداخته شد و یا هیچ بازخورد و کاربردی در جامعه مصرف‌کننده پژوهش ندارد.

این مدرس دانشگاه، پژوهشگری را از اساسی‌ترین تحولات زیستی و فکری انسان دانست و گفت: پرسش و حرکت به سوی پاسخ از ابتدایی‌ترین تحولات فکری انسان از بدو تولد تا بزرگسالی است. یک کودک از ابتدا یک پژوهشگر متولد می‌شود چرا که در صدد کشف عناصر محیطی و پدیده‌های پیرامون خود، در جست‌وجو است.

محمدی نزدیکترین تعریف از انسان را "موجود پرسشگر" بیان کرد و افزود: پرسشگری و به تبع آن پژوهشگری موجب رشد و تعالی جامعه‌ انسانی و حرکت به سوی کمال نهایی زندگی بشری است. بدون پرسشگری و پژوهشگری هیچ علمی به وجود نمی‌آمد و هیچ تحولی در زندگی بشریت ایجاد نمی‌شد و زندگی انسان در سطح زیستی و حیوانی خود متوقف می‌ماند.

وی پژوهش را در دو مفهوم عام و خاص تعریف کرد و یادآور شد: پژوهش در معنای عام به مفهوم هرگونه حرکت و تلاش در جهت پاسخ به پرسش یا پرسش‌ها تعریف می‌شود، اما در معنای خاص به حرکت نظام‌مند علمی، در جهت پاسخگوئی به مسائل نوین با هدف کاربردی کردن نتایج حاصله از آن است.

فضای بیمار پژوهشی در دانشگاه‌
 

پژوهشگر و شاعر آملی فعالیت‌های پژوهشی دانشگاه‌ها را با مفهوم پژوهش به معنای خاص منطبق ندانست و تصریح کرد: به دلیل وجود نداشتن برنامه‌ریزی‌های مناسب، آشنا نبودن اساتید و مدرسان با نیازهای به روز پژوهشی رشته‌ خود، تعامل نامناسب بین دانشگاه، صنعت، بهداشت، سازمان‌ها و نهادهای فرهنگی و اجتماعی و نبود انگیزه برای دانشجویان و اساتید، با فضایی بیمار در عرصه‌ پژوهش در دانشگاه‌ها مواجه هستیم.

وی در این‌باره ادامه داد: از طرف دیگر افزایش روز افزون دانشگاه‌ها و رشته‌های نوبت دوم، پولی و آزاد و پذیرش بی‌قاعده دانشجو در برخی دانشگاه‌ها، به جامعه‌ علمی و بازار آشفته‌ پژوهش لطمات جبران‌ناپذیری وارد کرد که تبعات آن را در دهه‌های آینده بیش از این مشاهده می‌کنیم.

این استاد دانشگاه توجه به اصل نیاز پژوهی را عاملی برای گسترش پژوهش در دانشگاه‌ها دانست و افزود: دانشگاه‌ها به جای ایجاد حصار بسته دور خود و جذب بی‌قاعده‌ دانشجو و توسعه‌ کمی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی به "نیازپژوهی" روی بیاورند. یعنی تعامل خود را با جامعه، صنعت و نهادهای اجرائی بیشتر و با مطالعه‌ و متناسب با خلاءهای پژوهشی این نهادها، به توسعه‌ رشته‌ها و پذیرش هیات علمی و دانشجو دست بزنند.

این پژوهشگر آملی ادامه داد: در واقع دانشگاه‌ها می‌توانند با توجه به اصل "نیازپژوهی" نه تنها در تامین بودجه‌های اداری و عمرانی خودکفا شوند، بلکه می‌توانند به توسعه انسانی و کمی و کیفی دانشگاه نیز دست پیدا کنند. 

غفار محمدی با اشاره به نحوه آموزش تدوین مقالات پژوهشی به دانشجویان خود، اظهار کرد: برای شروع پژوهش در ابتدا باید نقشه راه را بلد باشیم، مشکلات و موانع را از پیش ارزیابی و راهکارها را پیش‌بینی کنیم و در نهایت خروجی و جامعه هدف و مصرف کننده پژوهش را مورد مطالعه قرار دهیم و پژوهش خود را به گونه‌ای طرح‌ریزی کنیم که حرف جدید، یافته نو و پاسخی کارآمد را برای جامعه هدف ارائه کند.

جوان موفق آملی تحصیلات عالی را در آشنایی با روش‌های پژوهش و همچنین ایجاد انگیزه در جهت موفقت برای ارتقای سطح تحصیلات مفید دانست و تصریح کرد: باتوجه به وضعیت کنونی جامعه پژوهشی، بنده نقش تحصیلات عالی را در گسترش و ارتقای سطح علمی و پژوهشی کشور پررنگ و سازنده نمی‌بینم.

وی در موفقیت پژوهشگران وجود پشتکار همراه با استعداد را مهم عنوان کرد و گفت: بهترین و موفق‌ترین پژوهشگر بدون امکانات هیچ حرفی برای گفتن ندارد و پشتکاری که مبتنی بر استعداد باشد مطمئنا به نتایج خوبی دست پیدا می‌کند.

مسئولان هنوز به تاثیر پژوهش در ارتقای عملکرد نهادها و سازمان‌ها باور ندارند
 

وی به سهم بودجه در مسائل پژوهشی اشاره کرد و افزود: با نگاهی بر تقسیم‌بندی بودجه کشور و میزان و شیوه اختصاص آن به امر پژوهش مشاهده می‌کنیم که باور به توان پژوهش در ارتقای عملکرد نهادها و سازمان‌ها میان مسئولان هنوز نهادینه نشده است.

این حقوقدان با اشاره به اینکه پژوهشگر در جامعه کنونی مظلوم واقع شده و به آنها توجه نمی‌شود، ادامه داد: پژوهشگران توانایی را می‌شناسم که از نظر معیشتی در اوضاع نامناسبی به سر می‌برند. در همین آمل کسانی بودند و هستند که از عهده خرید منابع برای ادامه پژوهش‌های خود برنمی‌آیند و هیچ مسئول و نهادی به درد و دل و مشکلات آنها نمی‌پردازد.

وی با بیان اینکه برخی از نهادها از پژوهشگران انتظار دارند بدون حق‌الزحمه به آنها خدمات پژوهشی ارائه دهند، تصریح کرد: اکثر این پژوهشگران به دلیل عزت نفسی که دارند هرگز از مشکلات معیشتی و اقتصادی خود سخن نمی‌گویند اما چه خوشمان بیاید و چه نیاید باید این واقعیت را بپذیریم که پژوهشگران از محروم‌ترین اقشار جامعه هستند و هیچ‌گونه حمایتی از آنها انجام نمی‌شود.

جوان موفق آملی ادامه داد: بسیاری از این پژوهشگران در عزلت و بی‌خبری جامعه جان دادند و آثار گران‌بهایشان نیز با آنان دفن شد و من حتم دارم آیندگان ما را بخاطر این غفلت نمی‌بخشند.

ابتکار در عرصه پژوهش
 

غفار محمدی روح  و عصاره فرهنگی و اجتماعی زندگی یک ملت را ادبیات آن جامعه عنوان کرد و افزود: آنقدر فرصت‌های پژوهشی در زمینه ادبیات وجود دارد که اگر بخواهیم لیست کنیم حتی از صنعت و بهداشت نیز فراتر می‌رود اما مشکلی که در عرصه پژوهش‌های ادبی وجود دارد، شیوه سنتی پژوهش در عرصه ادبیات است. یعنی ما هنوز به دنبال مثلا پیدا کردن تعداد و نوع استعاره در دیوان فلان شاعر هستیم و هنوز گرایش تاریخ ادبیاتی بر فضای پژوهش‌های ادبی ما حاکم است.

وی از ابتکار و نوآوری در عرصه پژوهش‌های ادبی گفت و یادآور شد: اگر ما بتوانیم ادبیات را که مظهر اندیشه، تفکر، وسعت تخیل و ابتکار جوامع انسانی در طول قرون متمادی است با انسان شناسی، روان شناسی، حقوق و جرم شناسی، حتی صنعت و بهداشت و علوم دیگر پیوند دهیم و از نتایج بررسی‌های بین رشته‌ای به دنبال پاسخگویی به نیازهای روز جامعه باشیم، قطعا با عرصه‌ای مواجه می‌شویم که ابتکار و نوآوری در آن فضایی گسترده دارد.

شاعر و پژوهشگر آملی در پایان خاطرنشان کرد: اگر روزی کودکی از پدر خود پرسید علم بهتر است یا ثروت، پدر سرش را بالا بگیرد و درحالی که از پاسخ خود مطمئن است بی‌تردید بگوید علم. آرزوی بزرگی است ولی می‌توانست محال نباشد.

پژوهش یک بحث قابل توجه وحائز اهمیت است، زیرا پژوهش هم در رشد علمی وهم در رشد اقتصادی و جایگاه بین اللمللی کشور تاثیر به سزایی دارد.

در ادامه محمد احمدی در گفت‌وگو با خبرنگار ما با بیان اینکه بیشتر سازمان‌ها توجهی به بحث پژوهش ندارند، گفت: به‌ نظر می‎رسد سازمان‌ها و نهادها کارکرد پژوهش را نمی‌دانند و یا برای آنها تعریف شده نیست و یا لزومی نمی‌بینند که به یافته‌های جدید اعتنا کنند.

وی به وظایف یک پژوهشگر اشاره کرد و افزود: بررسی و مطالعه آخرین اخبار، مقالات علمی و تحلیل در حوزه تخصصی خود جهت آگاهی از جدیدترین تغییرات و تحولات علمی و آموزشی در زمینه پژوهش خود و انجام مطالعات گسترده کتابخانه‌ای و جستجوی اینترنتی برای گردآوری منابع مختلف اطلاعاتی مرتبط با موضوع مورد تحقیق از وظایف یک پژوهشگراست.

این پژوهشگر جوان در ادامه خاطرنشان کرد: انجام تحقیقات میدانی و آزمایشگاهی، استفاده از نرم‌افزارهای آماری برای ثبت و پردازش اطلاعات به‌دست آمده و در پایان جمع‌بندی نتایج حاصل از تحقیقات و مستند کردن آنها در چارچوب یک گزارش علمی و یا مقاله از دیگر وظایف یک پژوهشگر است.

احمدی همچنین عوامل تحصیلات، مهارت و دانش مرتبط با موضوع مورد تحقیق پژوهشگر را مهم عنوان کرد و گفت: علاوه بر مدرک تحصیلی، یک پژوهشگر باید حس کنجکاوی همراه با ذهنی پرسشگر و حساس داشته باشد و برای دستیابی به پاسخ پرسش‌های خود از تمامی ابزارها و منابع اطلاعاتی استفاده کند.

جایگاه والای پژوهش و پژوهش‌گر در کشورهای صنعتی و توسعه یافته
 

وی در ادامه یادآور شد: پژوهش زیربنای توسعه است و جامعه‌ موفق و پیشرفته بر مدار نخبگان علمی و پژوهشی می‌چرخد.

این پژوهشگر جوان با بیان اینکه در کشورهای صنعتی و توسعه یافته پژوهشگران به طور مستقل، شاغل محسوب می‌شوند، اظهار کرد: در ایران مانند بسیاری از کشورهای جهان، تحقیق و پژوهش به‌عنوان یک شغل مجزا شناخته نمی‌شود در حالی‌که در کشورهای صنعتی و توسعه یافته این شغل از اهمیت و ارزش بالایی در جامعه برخوردار است و پژوهشگران از درآمد مناسبی نسبت به میانگین مشاغل دیگر بهره‌مند هستند.

احمدی توجه ویژه به پژوهش را از عوامل اساسی پیشرفت در کشورهای توسعه یافته عنوان کرد و افزود: متاسفانه در کشور ما هنوز تحقیق جایگاه حقیقی خود را پیدا نکرده و این ناکامی از جهت کمی و کیفی قابل تامل است.

وی در پایان به عوامل ایجاد ناکامی پژوهش در ایران اشاره کرد و گفت: بی‌توجهی، ناآگاهی و توجیه نبودن به ضرورت پژوهش، فراهم نبودن امکانات و ابزار پژوهشی مناسب و در مواردی جانبدارانه بودن کارکرد سازمان‌های تحقیقاتی موجب ناکامی پژوهش در ایران است.

انتهای پیام/