تحلیلی از عمق فاجعه خشکسالی در خراسان شمالی
این روزها خبرهایی از این قبیل که خشکسالی در خراسان شمالی جدی است، باید فکری به حال خشکسالی کرد، احتمال قطع آب و برق در خراسان شمالی، گرمای بی سابقه و خشک شدن سدهای بزرگ این استان و امثال آن زیاد به گوش می رسد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا به نقل از دانشجویان بیدار این روزها خبرهایی از این قبیل که خشکسالی در خراسان شمالی جدی است، باید فکری به حال خشکسالی کرد، احتمال قطع آب و برق در خراسان شمالی، گرمای بی سابقه و خشک شدن سدهای بزرگ استان و امثال آن زیاد به گوش می رسد.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, این روزها خبرهایی از این قبیل که خشکسالی در خراسان شمالی جدی است، باید فکری به حال خشکسالی کرد، احتمال قطع آب و برق در خراسان شمالی، گرمای بی سابقه و خشک شدن سدهای بزرگ استان و امثال آن زیاد به گوش می رسد.,همه اینها هشدار هایی است که مسئولین مربوطه برای جلوگیری از آسیب دیدگی زندگی مردم می دهند، در این مجال بنا داریم طی گفتگویی ویژه مسئله آخرین وضعیت خشکسالی و عمق این فاجعه در خراسان شمالی و همچنین بهترین راهکارهای مدیریت بحران آب متناسب با شرایط بومی استان را از زبان آقای مجردی یکی از اساتید منابع طبیعی دانشگاه پیام نور بجنورد جویا شویم.
,این گفتگوی خواندنی طی دو بخش «تحلیل خشکسالی جدی در خراسان شمالی و اثرات آن در عرصه های مختلف» و نیز «پیشنهادات و راهکارهای بومی و اساسی جان سالم بدر بردن از این معضل» خدمت شما مخاطبان عزیز ارائه می شود.
,«سوال»: طبق رصد هایتان بفرمایید اوضاع خشکسالی و عمق فاجعه آن در استان ما چقدر است؟
, «سوال»: طبق رصد هایتان بفرمایید اوضاع خشکسالی و عمق فاجعه آن در استان ما چقدر است؟,بحث خشکسالی ارتباط مستقیم با متوسط بارندگی در استان دارد، هم اکنون متوسط بارندگی در دنیا 860 میلی متر، متوسط بارندگی در کشور ما 250 میلی متر و متوسط بارندگی در خراسان شمالی امسال 190 میلی متر است.
,سال گذشته با میانگین کشوری برابر بودیم، یعنی 60 میلی متر کاهش بارندگی داشته ایم که قطعا تاثیر خودش را در شرایط اقلیمی استان نشان داده است و ما می بینیم که خشکسالی باعث قطع آب برخی روستاها شده و دور ازانتظار نیست که به شهرستان ها نیز برسد.
,,
, ,
خشکسالی مسئله عادی است و هر زمان ممکن است اتفاق بیفتد اما یک سری عواملی وجود دارد که می تواند آنرا تشدید کند الان نیز حدود هشت سال است که در کشور ما رخ داده است و طبق پیش بینی های کارشناسان بین 30 تا 40 سال آینده ما با خشکسالی دست به گریبان هستیم و پس از آن دوره خشکسالی ایران تمام می شود.
,«سوال»: آیا خشکسالی قابل مدیریت است؟
, «سوال»:, آیا خشکسالی قابل مدیریت است؟,بله، اگر ما همین منابع آبی که داریم به خوبی مدیریت کنیم نیازی نداریم به اینکه بارش بیشتری اتفاق بیفتد، امروز آبهای زیر زمینی که یکی از مهمترین منابع تامین آب شرب و کشاورزی و ... است در استان ما نسبت به سال گذشته 40 سانتی متر پایینتر رفته است.
,در یک سال آبی یعنی از اول مهر تا آخر شهریور آبدهی رودخانه های ما از 39 تا 86 درصد کاهش یافته است و یکی از عوامل این کاهش تبخیر آبهای سطحی است که ما با یک هزینه ای اقدام به ساخت سد می کنیم اما با تابش خورشید از بین می رود.
,شما دیدید دمای هوای استان طی چند روز گذشته به 45 درجه سانتی گراد رسید که تا کنون بی سابقه بوده است، با این حال این اینها عوارض خشکسالی است و اجتناب ناپذیر است.
,«سوال»: آخرین وضعیت سدهای خراسان شمالی چگونه است؟
, «سوال»:, آخرین وضعیت سدهای خراسان شمالی چگونه است؟,امسال سد شیرین دره 50 درصد کاهش آب داشته است، سد شیروان 70 درصد است، اسفراین بین 80 تا 90 درصد است و سد چری فاروج هم که 100 درصد است.
,شما می دانید که سد های مخزنی هستند ها برای انبار آب استفاده می شود، تا در مواقع لازم باز و از ذخیره آن بهره برداری شود اما سد هایی که ما اکثرا در استان داریم، خاکی هستند و برای نفوذ آب به عمق زمین و افزایش آبهای زیر زمینی استفاده می شود.
,اگر منطقه ای از آبهای زیرزمینی بهره مند باشد به سادگی می تواند چاه حفر کند و بهره برداری کند، در استانهای گلستان و شمال کشور بخاطر سطح بالای آبهای زیرزمینی به هر قطعه زمین مجوز چاه می دهند و زمین را در سال چهار بار برداشت می کند.
,هم اکنون دوسد خاکی یکی در غلامان و یکی در جرگان در حال احداث است که ما در این مناطق یعنی شمال استان به شدت مشکل آب داریم.
,حجم کل آب ذخیره شده در استان 88 میلیون متر مکعب است که نسبت به سال گذشته 39 میلیون لیتر کاهش داشته، یعنی پارسال ما 120 میلیون متر مکعب آب داشتیم.
,«سوال»: آیا از پیامد های خشکسالی می توان به عنوان یک فرصت استفاده کرد؟
, «سوال»:, آیا از پیامد های خشکسالی می توان به عنوان یک فرصت استفاده کرد؟,سد های خاکی ما به دلیل عدم مدیریت سیل آبها که روشهای خاصی دارد و به آن اشاره می کنیم زود به زود پر از گل و لای می شود و نیاز به لایروبی دارد ضمن اینکه آن خاک رسوبی که پشت سد جمع می شود نیز قابل مدیریت است.
,این خاکها که از دل رودخانه ها به سد می ریزند چیزی کم از کود ندارد چرا که همه املاح را در خود دارد و غنی از املاح معدنی است.
,,
, ,
در استان ما اصلا از این ظرفیت استفاده نمی شود لذا پیشنهاد می شود الان که با امتحان الهی سدها خشک شده است با چند لودر و کامیون به سادگی ضمن لایروبی کم هزینه، خاکها را برای استفاده کشاورزی به مناطق مربوطه منتقل کنند.
,در استان ما یک پروژه ای را می خواهند انجام بدهند به یک دستگاهی می سپارند و بودجه های کلان هم برایش می آید اما دست آخر به پایان هم نمی رسد، مانند همین روگذر چهار راه شهدای بجنورد.
,در حالیکه پروژه های مناطق روستایی را باید به شورای روستا و دهیاری بسپارند تا بدون بروکراسی اداری و در مدت کوتاهتر شاهد اتمام آن باشیم اما متاسفانه این بروکراسی در استان ما خیلی وجود دارد.
,«سوال»: وظیفه اصلی مدیریت آب روی دوش چه نهادهایی است ؟
, «سوال»:, وظیفه اصلی مدیریت آب روی دوش چه نهادهایی است ؟,ما یک سازمانی داریم که متولی اصلی این مسئله است، اداره منابع طبیعی استان که زیر نظر سازمان مراتع و جنگلداری و آبخیزداری کشور است، تمام وظایف پژوهشی و اجرایی روی دوش این اداره است.
,ضمن اینکه نهادهای دیگری هم هستند که می توانند با منابع طبیعی همکاری کنند مثل جهاد کشاورزی، وزارت نیرو و سازمان محیط زیست و همین طور ستاد بحران استانداری که می تواند نقش آفرین باشد.
,«سوال»: حالا که متولیان اصلی مشخص شد به نظر شما آیا به وظایفشان در استان عمل کرده اند ؟
, «سوال»:, حالا که متولیان اصلی مشخص شد به نظر شما آیا به وظایفشان در استان عمل کرده اند ؟,اداره منابع طبیعی استان طبق بررسی های بنده بیش از 70 درصد توانش را روی موارد نظارتی گذاشته است که مثلا فلان متخلف چه کرده است و پیگیر موارد دادگاهی وی شده اند در حالیکه بحث نظارتی که لازم هم هست یک طرف قضیه است، اما شناسایی فرصت ها و ظرفیت ها برای مدیریت بحران آب هم یک طرف مهم دیگر است که توجه کافی به آن نشده است.
,«سوال»: نقش جنگل های استان در حفظ آب تاثیر چیست و آیا توجه جدی به آنها شده است؟
, «سوال»: , نقش جنگل های استان در حفظ آب تاثیر چیست و آیا توجه جدی به آنها شده است؟,اول باید پرسید که در اداره منابع طبیعی، معاونت جنگلداری تا کنون چه کار کرده است، ما قوی ترین جنگلهای بلوط را در درکش و قدیمی ترین جنگلهای ارس را در راز و جرگلان داریم، چه کارهایی برای اینها که در حال نابودی است انجام شده است.
,,
, ,
یکی از بحث های مدیریت آبها بحث حفظ، احیا و ایجاد جنگل هاست، چرا که درخت باعث می شود آب به راحتی به زیر زمین نفوذ کند، جلوی شدت جریان و فرسایش خاک را می گیرد در حالیکه این بخش در استان ما تعطیل است.
,چرا باید جنگل گلستان که غنی ترین نوع جنگل ایلکانی کشور است یک هفته بسوزد بعد به فکر مهار آتش بیفتیم، جنگلی که یک گنج است.
,«سوال»: چه کارهایی می توان برای حفظ آن انجام داد؟
, «سوال»:, چه کارهایی می توان برای حفظ آن انجام داد؟,باید کمپ های نظارتی فعالی از سوی نهادهای متولی در آنجا ایجاد شود و با بررسی های مداوم جنگلبانان از حوادث احتمالی پیشگیری شود، در حالیکه ما هنوز یک هلی کوپتر نداریم و برای اطفای حریق باید از گیلان یا تهران تقاضای هلی کوپتر کنیم که معمولا کار از کار می گذرد.
,با وجود پیشرفت های زیادی که در این عرصه صورت گرفته است بازهم با قدیمی ترین روش ها و کمترین تجهیزات به مقابله با آتش می رویم و اکثرا مردم هستند که خودجوش اقدام می کنند.
,این درحالی است که اگر جنگل بسوزد احیای آن خیلی سخت و زمانبر است، شما آن آبراهی که سیل گلستان ازبین برد را ببینید که با گذشت بیش از 10 سال تازه دارد پا می گیرد.
,«سوال»: خشکسالی چه اثری بر پوشش گیاهی خراسان شمالی گذاشته است؟
, «سوال»:, خشکسالی چه اثری بر پوشش گیاهی خراسان شمالی گذاشته است؟,ما در استان خود پوشش های گیاهی متنوعی داریم که اگر خشکسالی مدیریت نشود با کم شدن علوفه احشام و دامها به پوشش طبیعی هجوم می برند که باعث نابودی آن می شود.
,در این زمینه نیز جهاد کشاورزی با استفاده از علوفه های تقویت شده و حمایت های مالی از کشاورزان و دامداران می تواند مانع از نابودی مراتع شود.
,امیدواریم از بخش اول این گفتگوی خواندنی استفاده لازم را برده باشید، انشاالله با همکاری این استاد بزرگوار و سایر اساتید کارشناس دانشگاه های استان در این رشته به صورت سلسله ای مباحثی مطرح شده و نتایج آن در قالب یک مقاله کاربردی و پژوهشی به نهاد های مربوطه در استان ارسال و اجرای آن به صورت جدی مطالبه می شود.
,,
انتهای پیام
]
ارسال دیدگاه