سرمقاله روزنامه های امروز کشور؛
برتری عقلانیت دینی در آزمون کرونا برای اداره جامعه/ عاشورا و احیاء دولت اسلامی
نگاهی به سرمقاله روزنامه های کثیرالانتشار و چاشنی که هر کدام از رسانه های مکتوب به محتوای امروز نشریات اضافه کردند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ روزنامهها و جراید در بخش سرمقاله و یادداشت روز به بیان دیدگاهها و نظریات اصلی و اساسی خود میپردازند؛ نظراتی که بیشتر با خط خبری و سیاسی این جراید همخوانی دارد و میتوان آن را سخن اول و آخر ارباب جراید عنوان کرد که اهمیت ویژهای نیز دارد. در ادامه یادداشت و سرمقالههای روزنامههای صبح کشور با گرایشهای مختلف سیاسی را میخوانید:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,,
, عاشورا و احیاء دولت اسلامی
, عاشورا و احیاء دولت اسلامی, عاشورا و احیاء دولت اسلامی,سعدالله زارعی در کیهان نوشت:
, سعدالله زارعی در کیهان نوشت:, سعدالله زارعی در کیهان نوشت:,دیروز عاشورا بود، یک بار دیگر خاطره نهضت حضرت ابیعبداللهالحسین(علیهالسلام) و یاران فداکارش تجدید گردید. بدون تردید هدف کوتاه مدت قیام خونین امام حسین(علیهالسلام) «تشکیل حکومت» نبود، نه اینکه از نظر دینی و رسالتی که امام دارد، تشکیل حکومت شایسته قیام نبود، نه از این رو که در زمان قیام امام حسین(علیهالسلام)- دهه 60 هجری - و قبل از آن یعنی در دوره امام مجتبی(ع) تشکیل حکومت ممکن نبود و از این رو بود که خط سیر حرکت امام از مکه به کوفه بعد از رسیدن خبر شهادت حضرت مسلمبنعقیل علیهالسلام- در یکی از منازل و روز نهم ذیالحجه- تفاوت نکرد و امام به مسیر ادامه داد و تا آخر هم تغییر عقیده نداد. بنا به روایتی پیش از شهادت حضرت مسلم(ع) و در زمانی که امام هنوز در مکه حضور داشت در پاسخ به پسر عمویش ابنعباس که خواست از رفتن به کوفه منصرف شده و در مکه بماند، فرمود چه میگویی اینها که با من میآیند قبرهایشان در کربلا آماده است و ابنعباس پرسید چهطور با این قطعیت از آن حرف میزنی، گفت: خداوند به من خبر داده است. بنابراین چه با علم عادی - آنگونه که ابنعباس هم دریافته بود- و چه با علم غیب - که امام به آن اشارت فرمود- «سیدالشهدا(ع) قبل از حرکت از نتیجه کار آگاه بود و رفتن به کوفه در واقع انجام یک «رسالت الهی» بود و تفاوتی نمیکرد که در پی آن چه حکایتی پیش آید.
,مسئله این بود که انحراف بزرگی در جامعه اسلامی پدید آمده بود و میرفت تا دین از جامعه رخت بر بندد و این با شرایط زمانی دوره حکومت مطلقه معاویه بن ابیسفیان- 41 تا 60 هجری- به کلی متفاوت بود. بله انحراف در مسیر اسلام از روز سقیفه بنیساعده پیش آمده بود و هر روز بر آن اضافه میشد و در دوره 20 ساله حکومت آلابیسفیان تشدید شده بود اما معاویه و دستگاه اموی آن روز جرأت پیدا نکرده بود تا آشکارا حرام خدا را حلال و حلال خدا را حرام و عهد الهی را بشکند. معاویه در زمانهای میزیست که کسی او را با داعیه دینی نمیشناخت و خود او نیز برای خود چنین وجهی قائل نبود و لذا زمانی که بعد از امضای صلح با امام حسن مجتبی علیهالسلام به مدینه آمد گفت: همه تلاش من برای به دست آوردن حکومت بر شما بود و من برای نماز و روزه و حج و زکات وارد جنگ نشدم چرا که خود آنها را انجام میدهید. معاویه هیچگاه چهره دینی شناخته نشد کما اینکه «بیهقی» صاحب کتاب تاریخ وقتی شنید بعضی میگویند معاویه در اثر جنگ با علی(ع) از ایمان خارج شد گفت: خیر مطلب چنین نیست چون معاویه مومن نبود و داخل در ایمان نشده بود تا از آن خارج شود بلکه در زمام پیامبر(ص) از کفر به نفاق آمد و پس از رحلت پیامبر(ص) به کفر اصلی بازگشت (طبری، الکامل، ج2، ص206، باب 27). معاویه جایگاه خود را در میان مردم میدانست و از این رو چندان در مقولات دینی وارد نمیشد کما اینکه با کسانی که با او به عنوان «امیرالمومنین» بیعت نکردند، کاری نداشت و در قراردادی که با امام حسن(ع) امضا کرد پذیرفت که به او خطاب امیرالمومنین نشود.
,با روی کار آمدن یزید ابن معاویه در سال 60 هجری، حکومت اموی تلاش کرد تا یک گام بزرگ برای دفن اسلام به جلو بردارد و از این رو انهدام همه اسلام در دستور کار امویان قرار گرفت. بر این اساس یزید در فاصله بسیار کوتاهی پس از به دست گرفتن خلافت به حاکم مدینه ولید بن عقبه نامه نوشت، تا ابیعبدالله الحسین علیهالسلام را وادار به بیعت نماید و کسی امام را به بیعت فرا میخواند که عبدالله بن حنظله وقتی به همراه جمعی از بزرگان مدینه به شام رفت و وضع را دید به مردم مدینه گفت: کسی را دیدیم که آنچنان آشکارا به گناه آلوده بود که ترسیدیم در شام از آسمان سنگباران شویم! و از این رو بود که امت به یک انحراف بزرگ مبتلا شده بود و اساس اسلام هم در معرض تهدید بود تا جایی که امام به مروان تشر زد و فرمود؛ «علی الا سلام السلام إذ قد بلیت الامه براع مثل یزید» و حالا کار به جایی رسیده بود که تنها جنگی خونین چاره کار بود و امام فرمود؛ «ان کان دین محمد لم یستقم الا بقتلی فیاسیوف خذینی» در هر دو بیان امام صحبت از «اسلام» است. امام برای اساس اسلام راهی کوفه شد اما کوفه در این مسئله خود موضوعیت نداشت الا اینکه در آن زمان از میان بلاد اسلامی تنها از این شهر درخواستها به سمت مکه گسیل شده بود.
,امام حسین علیهالسلام راهی کوفه شد و روز دوم محرم به «کربلا» رسید تا اساس یک نهضت دائمی حفظ اسلام بگذارد. در اینجا امام تلاش کرد تا منطق دین را در برابر حکومتی که هیچ نسبتی با دین ندارد با رساترین سخن بیان کند و از این رو طراحی امام در روز عاشورا بهگونهای بود که هریک از شهدا بتوانند روشنگری کرده و صدایشان را به گوش تاریخ برسانند و سپس شهید آن چیزی باشند که آن را فریاد کردهاند. جنگ تن به تن به جای هجوم جمعی بر این اساس طراحی گردید و جنگ 72 تن که میتوانست در کمتر از یک ساعت به پایان برسد، تا عصر روز عاشورا به درازا کشید و این کمک کرد تا جزءجزء حادثه کربلا در اذهان و تاریخ ثبت شود و از این رو کمتر حادثه تاریخی را میشناسیم که به اندازه حادثه عاشورا، جزئیات آن به ثبت رسیده شده باشد که البته یک عامل آن پراکنده شدن اخبار آن توسط «شاهدان عینی» و به عبارتی «پیامبران کربلا» و یک عامل انتشار اخبار آن «دست غیب» بود که جزئیات فراوانی که حتی شاهدی هم نداشت به ثبت رساند که یک نمونه آن نجوای قمر بنیهاشم(ع) با خود هنگامی که آب را به روی آب ریخت و ننوشیده از شریعه فرات خارج شد توسط حضرت امام جعفر صادق علیهالسلام است. حادثه کربلا با تمام جزئیات آن - هر آنچه در اردوی امام حسین و هر آنچه در اردوی ابنسعد رد و بدل شده - به ثبت رسیده است.
,
امام حسین علیهالسلام به موازات تلاش بنیامیه برای محو اسلام، برای حفظ و گسترش اسلام به میدان آمد. یزید بن معاویه لعنهًْاللهعلیه وقتی با سر مبارک ابیعبدالله(ع) مواجه گردید با چوب بر لبهای مقدس امام زد و مغرورانه خواند «لعبت هاشم بالملک فلا خبر جاء ولا وحی نزل» این جمله او در دل تاریخ ثبت شد و همه مقصود او را از جنگ با امام دریافتند و این در حالی بود که پدر او اگرچه به تعبیر «مغیره» در جلسهای خصوصی گفته بود «به خدا سوگند تا هستم سعی میکنم نام محمد(ص) را دفن کنم»(شرح ابن ابیالحدید، ج5، ص129) اما سعی میکرد خود را «خلیفه مسلمین» معرفی کند و هیچگاه جانب احتیاط را رها نکرد. بنابراین آنچه یزید کرد در واقع چوب حراج زدن به سرمایهای بود که معاویه با سیاست و در طول 20 سال خلافت و حدود 42 سال امارت گرد آورده بود و از این رو
امام سجاد علیهالسلام در همین مجلس به یزید گفت: «تو رگهای خود را بریدی.» چیزی نگذشت که بعضی بزرگان مذاهب اسلامی، «دیانت» و بعضی «عدالت» معاویه را زیر سوال بردند. در یک جمله میتوانیم بگوئیم ماجرای کربلا از یک سو جمع کردن بساط اسلام و از سوی دیگر حفظ و گسترش بساط اسلام بود که این دومی به سرانجام رسید.
,
قیام امام حسین علیهالسلام به عنوان یک «نهضت» باقی ماند و این در زمانی بود که به هیچوجه امکان اقامه «حکومت» نبود. به تعبیر مرحوم شیخ راضی آلیاسین در کتاب شریف «صلحالحسن» که حضرت امامخامنهای به شیوایی تمام آن را در اختیار فارسیزبانان قرار داده - در حالی که جریان انحراف تاریخی که بلافاصله پس از رحلت پیامبر(ص) شروع شده بود در نهایت «حکومت» را از اسلام گرفت و این در حالی بود که «نهضت پیامبر(ص)» در مکه، به «دولت پیامبر» در مدینه تبدیل شده بود و بنیامیه ابتدا با گرفتن دولت از اسلام تلاش کرد تا اسلام را از جامعه به حاشیه ببرد و سپس در گام دوم - دوره یزیدبن معاویه - کاملا محو نماید، امام حسین علیهالسلام با قیام خونین خود، اسلام را به دوره «نهضت» یعنی دوران مکه بازگرداند و در واقع بار دیگر اسلام آغاز شد و از این رو جنگ کربلا از نظر مفهومی و مصداقی با جنگهایی نظیر بدر و حنین و احد شباهت دارد که کفار قریش به سرکردگی ابوسفیان برای محو اسلام به راه انداختند و پیامبر و مسلمانان برای حفظ اسلام به میدان آمدند. امامحسین در این مرحله کاملا موفق شد و اگرچه تا قرنها «حکومت اسلام» احیا نشد اما خود اسلام به عنوان یک نهضت فراگیر تهاجمی باقی ماند.
,امروز به لطف واقعه کربلا، «دولت اسلام» هم بازگشته است. انقلاب اسلامی ایران در تأسی به قیام الهامبخش کربلا و در دنبالگیری «نهضت عاشورا»، دولتی که بنیامیه و سپس بنیعباس و ابناء بعدیشان به یغما برده بودند را بازگرداند و اینک ما در مرحله مدینه قرار داریم؛ دورانی که پیامبر از گرفتاریهای مکه خلاص شده بود و جهان را صلای توحید میداد و شرایط بهرغم سختیهای فراوان آن، به سمت گسترش اسلام در حال آماده شدن بود.
,,
, آیا آمریکا می تواند تحریم ها را بازگرداند ؟
, آیا آمریکا می تواند تحریم ها را بازگرداند ؟, آیا آمریکا می تواند تحریم ها را بازگرداند ؟,هادی محمدی در خرسان نوشت:
, هادی محمدی در خرسان نوشت: , هادی محمدی در خرسان نوشت: ,
, ۱- شوخی گرفتن کرونا، برای اولین بار در تعطیلات گذشته رخ نداد. عید فطر هم جادههای منتهی به شمال کشور یکطرفه شد. تازه آن موقع اوضاع کرونا در سه استان شمالی وخیمتر بود، اما باز هم مسافران بدون کوچکترین توجهی به الزامات بهداشتی، راهی جادههای شمالی شدند. آنها از قبل میدانستند که برای برگشت به تهران هم مشکلی نخواهند داشت، چون طبق یک رویه عجیب، اما عرفیشده، مسیرهای منتهی به پایتخت در روزهای پایانی تعطیلات یک طرفه میشود. این یعنی همه امتیازات برای یک سفر پرخطر آماده است، شما فقط بفرمایید سفر!
درست بعد از یکی دو هفته از تعطیلات عید فطر، آمار کرونا جهشی شد، اما این جهش نه برای برخی مسئولان عبرت شد و نه برای بعضی از مردم. تصاویر و فیلمهای سواحل شمالی در پنج روز گذشته نشان میدهد که باز هم سواحل دریای خزر پذیرای مردم بسیاری بوده است که بدون توجه به کرونا و بدون رعایت بدیهیات بهداشتی، در حال گذراندن تعطیلات بودهاند. تأسفبار اینکه مسئولان جادهای هم در خدمت این نقض پروتکلهای بهداشتیاند: در شروع تعطیلات جادهها به سمت شمال یکطرفه است، در پایان تعطیلات به سمت پایتخت!
۲- پای درد دل مردم بومی شمال که بنشینیم، همهشان متفقاً از این وضعیت ناراضیاند. آنها نمیخواهند اژدهای آرامتر شده کرونا در شمال، دوباره قد علم کند. مسئولان بهداشتی هم این اواخر دیگر با خواهش و تمنا از مردم میخواهند در تعطیلات به مسافرت نروند، اما گوش عدهای به این حرفها بدهکار نیست. هرچند مسدود کردن کامل جادههای مناطق تفریحی در چنین شرایطی خواسته گزافی نیست، اما زحمات چندین ماهه کادر درمان و خون چند ده شهید سلامت، اقلاً میطلبد که امتیازات ویژه نظیر یکطرفه کردن جادهها و باز بودن سواحل و تفرجگاهها برای ناقضان سلامت جامعه در نظر داشته نشود.
اکثریت قریب به اتفاق مسافرتها هم تفریحی است، از سواحل شلوغ مازندران و گیلان و جادههای مملو از ماشین نمیتوان این نتیجه را گرفت که این مسافرتها غیرتفریحی بوده است یا مثلاً اینگونه بوده که مسافران فقط به شمال رفتهاند تا در ویلاهایشان ساکن شوند و اصلاً رفت و آمد نداشته باشند و... هم تعطیلات عید فطر زحمات و نتایج کاری کادر درمان را به هدر داد و هم از دو سه هفته دیگر معلوم میشود که مسافرتها در تعطیلات تاسوعا و عاشورا چه بار سنگینی بر دوش نظام سلامت و جان مردم کشورمان گذاشته است.
۳- مدتهاست عدهای معدود، اما پر سر و صدا با هدف قرار دادن محرم، بر طبل تعطیلی مراسمها و عزاداریها با هر شکل ممکن میکوبیدند. دهه اول محرم گذشت و هیئتهای مذهبی و مداحان ثابت کردند فرزند زمانه خویشاند. رعایت پروتکلهای بهداشتی هنگام عزاداریها به حدی بود که تقدیر وزیر بهداشت و رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی را در پی داشت. به تعبیر درست رئیسجمهور «محرّم امسال با خلاقیت و مجاهدتی نوآورانه، جلوهای پرشکوه از نهایت دلدادگی عزاداران حسین (ع) بود. دقیقترین تصاویر از رعایت فاصلهگذاری در حافظه جمعی ما از عزاداریهای امسال، غرور و افتخاری گرانسنگ است.»
این نکته درخور نوشتن است که مسئولان بهداشتی با عجز و لابه از عدهای میخواهند در تعطیلات به مسافرت نروند و این عده کوچکترین توجهی به این خواهشها نمیکنند، اما همین مسئولان بهداشتی از مذهبیها به خاطر رعایت دقیق پروتکلهای بهداشتی ضمن عزاداری تقدیر میکنند. تا پیش از محرم شاید باور این موضوع سخت بود که هیئتهای چند ده هزار نفری بنا بر سیاق چند صد ساله برپا نشوند و به یکباره در عزاداری تغییر شیوه دهند، اما تعطیلی جلسات مشهور در کنار مداحیهای مداحان بزرگ در کوچهها و مقابل منازل با جمعیت چند ده نفری، با رعایت همه نکات بهداشتی نشان داد، «عقلانیت دینی» بهرغم همه فضاسازیها در اداره جامعه کاراتر است.
۴- منطق «عقلانیت دینی» ۱۴۰۰ سال است که خط بطلانی بر تز «دین منهای عقلانیت» زده است؛ چه آن زمانی که اباعبدالله برخلاف نظر مادهباوران عصر خود، با جهاد «معنویت عقلانی» را برگزید که نتایج بیشمار مادی و معنوی آن هر سال بیشتر نمایان میشود و چه حالا که عقلانیترین کنشها و واکنشهای اجتماعی از سوی متدینترین افراد رخ میدهد. البته از طرف دیگر، جمعیت پر سر و صدای مخالف دخالت دین در شئون زندگی اجتماعی، همواره تلاش داشته است چهرهای ضد علمی و غیرمنطقی به دینباوران بدهد. این تلاش یک روی دیگر هم دارد؛ بزک کردارهای پلشت و زرق و برق غیرمنطقیترین کارها با هوچیگری و برای التذاذ و منفعت شخصی، بدون در نظر داشتن منفعت جمعی و حتی علیه منفعت جمعی. آزمون کرونا یک نمونه خوب از این دو منطق است؛ منطق دینی که مبتنی بر عقلانیت است و منطق مادی که بر مادیات صرف و لذات شخصی مبتنی است.
۵- تصاویر سواحل و جادههای شمال مضبوط است، آمار نزدیک به دورقمی شدن فوتیهای کرونا هم الان موجود است؛ دو هفته دیگر که آمار بیشتر شد، بازنشر عکسهای شمالِ مملو از مردم بدون ماسک یا چفت در چفت هم، در کنار عکسهایی از عزاداران ماسک زده با فاصلههای یکی دو متری در هیئتهایی با نظمی نظامیگونه خالی از لطف نیست. بارها ثابت شده است، اما دو هفته دیگر هم تکرار این قبیل عبارات که «کرونا بهخاطر عزاداریهای محرم شدت گرفته، مساجد را ببندید، به اربعین نروید» خریداری ندارد.
۱- شوخی گرفتن کرونا، برای اولین بار در تعطیلات گذشته رخ نداد. عید فطر هم جادههای منتهی به شمال کشور یکطرفه شد. تازه آن موقع اوضاع کرونا در سه استان شمالی وخیمتر بود، اما باز هم مسافران بدون کوچکترین توجهی به الزامات بهداشتی، راهی جادههای شمالی شدند. آنها از قبل میدانستند که برای برگشت به تهران هم مشکلی نخواهند داشت، چون طبق یک رویه عجیب، اما عرفیشده، مسیرهای منتهی به پایتخت در روزهای پایانی تعطیلات یک طرفه میشود. این یعنی همه امتیازات برای یک سفر پرخطر آماده است، شما فقط بفرمایید سفر!
,
درست بعد از یکی دو هفته از تعطیلات عید فطر، آمار کرونا جهشی شد، اما این جهش نه برای برخی مسئولان عبرت شد و نه برای بعضی از مردم. تصاویر و فیلمهای سواحل شمالی در پنج روز گذشته نشان میدهد که باز هم سواحل دریای خزر پذیرای مردم بسیاری بوده است که بدون توجه به کرونا و بدون رعایت بدیهیات بهداشتی، در حال گذراندن تعطیلات بودهاند. تأسفبار اینکه مسئولان جادهای هم در خدمت این نقض پروتکلهای بهداشتیاند: در شروع تعطیلات جادهها به سمت شمال یکطرفه است، در پایان تعطیلات به سمت پایتخت!
,
۲- پای درد دل مردم بومی شمال که بنشینیم، همهشان متفقاً از این وضعیت ناراضیاند. آنها نمیخواهند اژدهای آرامتر شده کرونا در شمال، دوباره قد علم کند. مسئولان بهداشتی هم این اواخر دیگر با خواهش و تمنا از مردم میخواهند در تعطیلات به مسافرت نروند، اما گوش عدهای به این حرفها بدهکار نیست. هرچند مسدود کردن کامل جادههای مناطق تفریحی در چنین شرایطی خواسته گزافی نیست، اما زحمات چندین ماهه کادر درمان و خون چند ده شهید سلامت، اقلاً میطلبد که امتیازات ویژه نظیر یکطرفه کردن جادهها و باز بودن سواحل و تفرجگاهها برای ناقضان سلامت جامعه در نظر داشته نشود.
,
اکثریت قریب به اتفاق مسافرتها هم تفریحی است، از سواحل شلوغ مازندران و گیلان و جادههای مملو از ماشین نمیتوان این نتیجه را گرفت که این مسافرتها غیرتفریحی بوده است یا مثلاً اینگونه بوده که مسافران فقط به شمال رفتهاند تا در ویلاهایشان ساکن شوند و اصلاً رفت و آمد نداشته باشند و... هم تعطیلات عید فطر زحمات و نتایج کاری کادر درمان را به هدر داد و هم از دو سه هفته دیگر معلوم میشود که مسافرتها در تعطیلات تاسوعا و عاشورا چه بار سنگینی بر دوش نظام سلامت و جان مردم کشورمان گذاشته است.
,
۳- مدتهاست عدهای معدود، اما پر سر و صدا با هدف قرار دادن محرم، بر طبل تعطیلی مراسمها و عزاداریها با هر شکل ممکن میکوبیدند. دهه اول محرم گذشت و هیئتهای مذهبی و مداحان ثابت کردند فرزند زمانه خویشاند. رعایت پروتکلهای بهداشتی هنگام عزاداریها به حدی بود که تقدیر وزیر بهداشت و رؤسای دانشگاههای علوم پزشکی را در پی داشت. به تعبیر درست رئیسجمهور «محرّم امسال با خلاقیت و مجاهدتی نوآورانه، جلوهای پرشکوه از نهایت دلدادگی عزاداران حسین (ع) بود. دقیقترین تصاویر از رعایت فاصلهگذاری در حافظه جمعی ما از عزاداریهای امسال، غرور و افتخاری گرانسنگ است.»
,
این نکته درخور نوشتن است که مسئولان بهداشتی با عجز و لابه از عدهای میخواهند در تعطیلات به مسافرت نروند و این عده کوچکترین توجهی به این خواهشها نمیکنند، اما همین مسئولان بهداشتی از مذهبیها به خاطر رعایت دقیق پروتکلهای بهداشتی ضمن عزاداری تقدیر میکنند. تا پیش از محرم شاید باور این موضوع سخت بود که هیئتهای چند ده هزار نفری بنا بر سیاق چند صد ساله برپا نشوند و به یکباره در عزاداری تغییر شیوه دهند، اما تعطیلی جلسات مشهور در کنار مداحیهای مداحان بزرگ در کوچهها و مقابل منازل با جمعیت چند ده نفری، با رعایت همه نکات بهداشتی نشان داد، «عقلانیت دینی» بهرغم همه فضاسازیها در اداره جامعه کاراتر است.
,
۴- منطق «عقلانیت دینی» ۱۴۰۰ سال است که خط بطلانی بر تز «دین منهای عقلانیت» زده است؛ چه آن زمانی که اباعبدالله برخلاف نظر مادهباوران عصر خود، با جهاد «معنویت عقلانی» را برگزید که نتایج بیشمار مادی و معنوی آن هر سال بیشتر نمایان میشود و چه حالا که عقلانیترین کنشها و واکنشهای اجتماعی از سوی متدینترین افراد رخ میدهد. البته از طرف دیگر، جمعیت پر سر و صدای مخالف دخالت دین در شئون زندگی اجتماعی، همواره تلاش داشته است چهرهای ضد علمی و غیرمنطقی به دینباوران بدهد. این تلاش یک روی دیگر هم دارد؛ بزک کردارهای پلشت و زرق و برق غیرمنطقیترین کارها با هوچیگری و برای التذاذ و منفعت شخصی، بدون در نظر داشتن منفعت جمعی و حتی علیه منفعت جمعی. آزمون کرونا یک نمونه خوب از این دو منطق است؛ منطق دینی که مبتنی بر عقلانیت است و منطق مادی که بر مادیات صرف و لذات شخصی مبتنی است.
,
۵- تصاویر سواحل و جادههای شمال مضبوط است، آمار نزدیک به دورقمی شدن فوتیهای کرونا هم الان موجود است؛ دو هفته دیگر که آمار بیشتر شد، بازنشر عکسهای شمالِ مملو از مردم بدون ماسک یا چفت در چفت هم، در کنار عکسهایی از عزاداران ماسک زده با فاصلههای یکی دو متری در هیئتهایی با نظمی نظامیگونه خالی از لطف نیست. بارها ثابت شده است، اما دو هفته دیگر هم تکرار این قبیل عبارات که «کرونا بهخاطر عزاداریهای محرم شدت گرفته، مساجد را ببندید، به اربعین نروید» خریداری ندارد.
,
, ,
تو برو خود را باش
, تو برو خود را باش, تو برو خود را باش,رضا دهکی در ابتکار نوشت:
, رضا دهکی در ابتکار نوشت:, رضا دهکی در ابتکار نوشت:,میگویند «هرکسی را توی قبر خودش میگذارند». خواجه حافظ شیرازی هم در غزلی یادآور میشود که «عیب رندان مکن ای زاهد پاکیزه سرشت، که گناه دگران بر تو نخواهند نوشت، من اگر نیکم و گر بد تو برو خود را باش، هر کسی آن درود عاقبت کار که کشت». این تعابیر، درسهای فراوانی در رویکردهای سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و حتی روابط بینالملل دارد که میتواند راهنمای تعیین مسیر گفتار و رفتار ما باشد.
,در روزهای گذشته، جدلی شکل گرفت که در آن دو دسته به هم میتاختند؛ دستهای عزاداریهای محرم را به عنوان محملی برای بالا رفتن احتمالی آمار ابتلا به کووید19 در هفتههای آینده میدانستند و دسته دیگر، مسافرتهای تعطیلیهای اخیر را پیشاپیش مقصر رشد اعداد کرونایی مطرح کردند. این جدل احتمالا در هفتههای آینده با هر گونه رشد در آمار کرونا تازه خواهد شد. بسیاری از تضادها و تعارضها هستند که به ورطه «له و علیه» دچار میشوند. دوگانههایی که در نقطهای کاملا روبروی هم ایستادهاند، در میانه جدل، دنیای پیرامون خود و حتی سایر نقاط مختلف را در قالب همین دوگانه تاویل و تفسیر میکنند.
,چالش دیگر این جاست که به عنوان نشانهای برای بر حق بودن هم از مصادیق و موارد و نه کلیت استفاده میکنند؛ چه مثالهایشان به نفع خود باشد و چه به ضرر طرف مقابل، پاسخشان به هر انتقادی هم این است که «آن یکیها خودشان فلان طور هستند». در این میان کسانی که جزو هیچ کدام از این دو دسته نیستند یا سمپاتی خاصی به هیچ کدام ندارند و البته با نگاه منطقی به رویدادها نگاه میکنند، اغلب باطل بودن این شیوه تعارض و یافت له و علیه و استدلال به نفع خود و علیه دیگری را در مییابند. در مثال دو گانه «عزاداری/مسافرت» این واقعیت وجود دارد که در هرکدام از پروتکلهای بهداشتی رعایت نشود، میتواند باعث گسترش شیوع کرونا شود و درصورت بالا رفتن آمار کرونا در ایران، نه همه هر یک از این دو دسته، که کسانی از هر دو دسته هستند که اصول بهداشتی و پروتکلهای ضد کرونایی را رعایت نکردهاند.
,نگاه بیرون از دوگانهسازی، حتی اگر در یک جدل خاص یکی از طرفین کاملا بر حق و دیگری کاملا باطل باشد هم تحلیل بهتری از حق و باطل بودن آنها میدهد و کمک میکند که علاوه بر سمپاتی احساسی، با دلایل عقلی و منطقی هم برای نگاه به یک جدل تفسیر ارائه کرد. با این حال حتی این نکته هم اشتباه بودن قرار دادن اجباری هر نگاهی نسبت به یک دو گانه را – حتی اگر کثرت قابل توجهی داشته باشد – از بین نمیبرد. در میان جدل قرمز و آبی هم کسی وجود دارد که طرفدار نفت آبادان، تراکتورسازی تبریز، ملوان انزلی یا سپاهان اصفهان باشد و البته کسانی هم هستند که اصلا فوتبال دوست ندارند! رویکرد روز دموکراسی و پلورالیستی این فضا را ایجاد میکند که برای تفکراتی خارج از دو گانهها و در جای جای طیفهای گوناگون فکری جا باز کنیم.
,دوگانهسازی همچنین سازنده خطایی عمدی هم هست که در آن تلاش میشود ضعفهای یکی در پس ضعفهای دیگری پنهان شود. بارها به شوخی و جدی از صداوسیما انتقاد شده است که چرا بحرانها و چالشهای در اروپا و آمریکا بسیار بزرگتر از مسائل داخلی به نمایش کشیده میشوند و البته در مقابل قیاس مستقیمی میان دستاوردها وجود ندارد. یا در مثالی دیگر دولت فعلی همواره تلاش دارد عملکرد بد دولت قبل یا جریان سیاسی مخالف را سپری برای انتقادها به عملکرد از خود کند. این روش تبلیغی و اقناعی، هر چند سالهاست که استفاده میشود و موثر هم بوده است، اما در صورتی که جامعه با سواد رسانهای و آگاهی نسبت به منطق کلام با آن برخورد کرده، بی اثر خواهد شد. هر چند در این میان هم اغلب دو قطب مخالف سعی میکنند با برچسب تعارض زدن راه چنین آگاهیهایی را هم ببندند.
,درنهایت اما باید یک نکته دیگر را هم اشاره کرد؛ هر چند هر جریانی مسئول نیک و بد رفتار خود است، اما در قضاوت درباره آن رفتار باید هم چگونگی آن و هم تاثیر بر خارج از فضای خودی و غیرخودی را هم بررسی کرد. به طور خاص، در مورد این اثرگذاری فراتر از دو نگاه، باید دانست که بسیاری از رفتارها، بر محیط اطراف فارغ از هر نگاهی اثرگذارند. چنان که اگر مثلا در همین مورد کرونا بررسی کنیم، ماسک نزدن یک فرد، هر چند عملی فردی است، اما اثر جمعی دارد و میتواند با اثرگذاری بر ابتلای دیگر و توسعه زنجیره و درخت کرونا باعث افزایش چالشی عمومی شود. در نتیجه، هر چند باید هر کسی «خود را باشد» اما باید حواسش باشد که اگر رفتار و گفتاری دارد که خارج از دوگانهها را هم درگیر میکند، طبیعتا مسئول است و اگر نیست، خود یک پوئن منفی برایش خواهد بود.
,,
, انتهای پیام/ک
]
ارسال دیدگاه