دانا گزارش میدهد؛
حذف محتوای نامناسب از سکوهای دارای مجوز برنامه جدید ساترا برای حوزه کودک و نوجوان/ صیانت از سلامت روان و فرهنگ نسل آینده
به گفته معاونت پایش و نظارت ساترا، بیش از یک میلیون دقیقه برنامه بازبینی شده و همزمان با شناسایی آثار نامناسب و آسیبزا، روند حذف آنها با هدف صیانت از سلامت روانی، فرهنگی و تربیتی نسل آینده ادامه دارد.
به گزارش خبرنگار فرهنگی شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ در سالهای اخیر، با گسترش روزافزون سکوهای صوت و تصویر فراگیر و افزایش دسترسی کودکان و نوجوانان به انواع برنامههای رسانهای، موضوع نظارت بر محتوای این حوزه به یکی از مهمترین دغدغههای فرهنگی، تربیتی و اجتماعی تبدیل شده است. در همین راستا، سازمان تنظیم مقررات رسانههای صوت و تصویر فراگیر در فضای مجازی «ساترا» اعلام کرده است که نظارت بر محتوای کودک و نوجوان را با جدیت بیشتری دنبال میکند. این اقدام در شرایطی صورت میگیرد که کیفیت و ماهیت محتوای رسانهای، نقشی تعیینکننده در شکلگیری شخصیت، الگوهای رفتاری، نظام ارزشی و سلامت روانی نسل آینده دارد.
بر اساس اعلام معاونت پایش و نظارت ساترا، بیش از یک میلیون دقیقه از برنامههای مرتبط با حوزه کودکان و نوجوانان در سکوهای دارای مجوز مورد بازبینی و بررسی قرار گرفته است. این حجم گسترده از ارزیابی نشان میدهد که نهاد ناظر، با نگاهی فراگیر و نظاممند، تلاش دارد تمامی ابعاد محتوای منتشرشده برای این گروه سنی حساس را تحت کنترل و ارزیابی دقیق قرار دهد. هدف اصلی از این فرایند، صیانت از سلامت فرهنگی و تربیتی کودکان و نوجوانان عنوان شده است؛ هدفی که با توجه به شرایط پیچیده رسانهای امروز، اهمیت دوچندانی یافته است.
بازبینیها حاکی از آن است که برخی از برنامههای منتشرشده در سکوهای دارای مجوز، از منظر تربیتی و روانشناختی، ظرفیت آسیبرسانی به کودکان و نوجوانان را داشتهاند. طبق این ارزیابیها، بخشی از این محتواها میتواند به تضعیف جایگاه خانواده منجر شود. خانواده به عنوان نخستین و مهمترین نهاد تربیتی، نقش بنیادینی در پرورش شخصیت کودک و نوجوان دارد و هرگونه بازنمایی رسانهای که به کاهش اعتبار، اقتدار یا کارکرد این نهاد بینجامد، میتواند آثار عمیقی بر نگرش نسل جوان نسبت به مناسبات خانوادگی برجای بگذارد.
از دیگر مواردی که در این بازبینیها مورد توجه قرار گرفته، عادیسازی خشونت و پرخاشگری در برخی برنامههاست. ارائه مکرر رفتارهای خشونتآمیز، نمایش واکنشهای پرخاشگرانه به عنوان شیوهای عادی برای حل مسئله، یا جذابسازی شخصیتهای خشن، میتواند بر الگوپذیری کودکان و نوجوانان تأثیر منفی بگذارد. این مسئله به ویژه در سنین پایین که مخاطب هنوز در حال شکلدهی به درک خود از روابط انسانی، هیجانات و هنجارهای اجتماعی است، پیامدهای مهمتری به همراه دارد.
ساترا همچنین نسبت به محتوایی که موجب اختلال در فرایند هویتیابی کودکان و نوجوانان میشود، حساسیت ویژهای نشان داده است. هویتیابی یکی از مهمترین مراحل رشد روانی و اجتماعی در دوران کودکی و نوجوانی است و رسانهها به شکل مستقیم و غیرمستقیم در این روند اثرگذارند. چنانچه محتواهای رسانهای، الگوهای متناقض، غیرواقعی یا ناسازگار با بستر فرهنگی جامعه ارائه دهند، ممکن است کودکان و نوجوانان را در مسیر شکلدهی به هویت فردی و اجتماعی خود دچار سردرگمی کنند. این موضوع میتواند در بلندمدت بر اعتمادبهنفس، احساس تعلق اجتماعی و حتی سبک زندگی نسل آینده اثر بگذارد.
در کنار این موارد، اختلال در رشد هیجانی نیز از جمله آسیبهایی است که در ارزیابیهای اخیر مورد اشاره قرار گرفته است. محتوایی که هیجانهای شدید، اضطرابآور، اغراقآمیز یا کنترلنشده را به شکل مستمر به مخاطب کمسن منتقل کند، ممکن است تعادل روانی و رشد طبیعی عاطفی او را مختل سازد. کودکان و نوجوانان در مرحلهای از رشد قرار دارند که توانایی تحلیل و مدیریت کامل محرکهای پیچیده را ندارند؛ از این رو، مواجهه نامناسب با چنین محتواهایی میتواند بر آرامش روانی و کیفیت تعاملات اجتماعی آنان اثر منفی بگذارد.
یکی دیگر از نکات مهم مورد تأکید در این گزارش، رواج راهحلهای جادویی و غیرواقعی در برخی برنامههاست. ترویج چنین الگوهایی ممکن است در ذهن کودک این تصور را تقویت کند که مسائل و دشواریهای زندگی، نه از طریق تلاش، منطق، آموزش و مهارت، بلکه از مسیرهای غیرواقعی و غیرمنطقی قابل حل هستند. استمرار چنین بازنماییهایی میتواند بر شیوه اندیشیدن، توان حل مسئله و انتظار کودک از جهان پیرامون اثر نامطلوب بگذارد و او را از پذیرش واقعیتها و سازوکارهای منطقی زندگی دور کند.
تحریک بیش از حد حواس نیز از دیگر محورهای نگرانی در بررسیهای ساترا عنوان شده است. استفاده افراطی از جلوههای بصری، صداهای تند، ریتمهای بسیار سریع و محرکهای حسی شدید، میتواند تمرکز، آرامش ذهنی و الگوهای رفتاری کودکان را تحت تأثیر قرار دهد. این قبیل محتواها گاه به گونهای طراحی میشوند که بیش از آنکه به رشد فکری و آموزشی مخاطب کمک کنند، صرفاً بر جلب توجه لحظهای و ایجاد وابستگی به محرکهای سریع و پیدرپی متمرکز هستند؛ مسئلهای که در بلندمدت میتواند بر کیفیت یادگیری و ثبات هیجانی تأثیر بگذارد.
از منظر فرهنگی و اعتقادی نیز ساترا اعلام کرده است که برخی محتواها با زیر سؤال بردن باورهای دینی و تخریب ارزشهای اخلاقی، در زمره موارد حساس و نیازمند رسیدگی قرار گرفتهاند. از آنجا که رسانه نقش مهمی در انتقال و بازتولید ارزشها ایفا میکند، هرگونه محتوایی که به تضعیف هنجارهای اخلاقی یا باورهای بنیادین جامعه بینجامد، میتواند آثار فراتر از سرگرمی داشته باشد و در شکلگیری نگرشهای آیندهساز کودکان و نوجوانان نقشآفرینی کند. به همین دلیل، این حوزه یکی از محورهای مهم تشدید نظارتها به شمار میرود.
در ادامه این روند، تبلیغ روابط ناسالم، تأکید بیش از حد بر جذابیتهای ظاهری بدن و ترویج سبک زندگی غربی نیز از جمله اولویتهای نظارتی اعلام شدهاند. این موارد از نگاه سیاستگذاران فرهنگی، میتوانند الگوهای رفتاری و ذهنی کودکان و نوجوانان را از مسیر مطلوب تربیتی دور کنند. بهویژه هنگامی که مخاطب در سنین شکلگیری شخصیت قرار دارد، نمایش و عادیسازی چنین الگوهایی میتواند بر نوع نگاه او به روابط اجتماعی، تصویر بدنی، ارزشهای فردی و اهداف زندگی اثرگذار باشد.
بر اساس اعلام ساترا، شناسایی برنامههای نامناسب تنها بخشی از این فرایند بوده و روند حذف اینگونه محتواها همچنان ادامه دارد. این نکته نشان میدهد که سیاست نهاد ناظر صرفاً به ثبت و گزارش آسیبها محدود نیست، بلکه رویکردی اجرایی و مداخلهگر برای اصلاح فضای محتوایی سکوهای دارای مجوز در پیش گرفته شده است. استمرار این روند میتواند به پالایش تدریجی محتوای منتشرشده در حوزه کودک و نوجوان و ارتقای استانداردهای تولید و انتشار برنامهها منجر شود.
تشدید نظارت ساترا بر محتوای کودک و نوجوان را میتوان پاسخی به تحولات شتابان فضای رسانهای و نگرانیهای فزاینده درباره آثار تربیتی و فرهنگی محتواهای دیجیتال دانست. کودکان و نوجوانان از آسیبپذیرترین گروههای مخاطب در برابر پیامهای رسانهای هستند و هرگونه غفلت در هدایت و مدیریت محتوای ویژه این گروه سنی، میتواند پیامدهای بلندمدت و گاه جبرانناپذیری به همراه داشته باشد. از این منظر، اقدام اخیر ساترا را باید تلاشی در جهت تقویت نظام مراقبت فرهنگی، حفظ سلامت روانی نسل آینده و صیانت از ارزشهای تربیتی و اجتماعی جامعه ارزیابی کرد. بر همین اساس، به نظر میرسد این فرایند نظارتی در آینده نیز با جدیت ادامه یابد و سکوهای دارای مجوز ناگزیر باشند در تولید، انتخاب و انتشار برنامههای کودک و نوجوان، استانداردهای دقیقتری را رعایت کنند.
ارسال دیدگاه