یادداشت/
مخاطرات متعدد شهر تهران و اهمیت پیشگیری در مدیریت بحران
خطرات متعددی فضای کالبدی شهرها را تهدید میکند که تأثیرات مخربی بر جان و مال مردم، ساختمانها، تأسیسات، تجهیزات و گنجینههای دانش و هنر موجود در شهرها وارد میآورد. انواع این مخاطرات را به دو دسته کلی حوادث طبیعی و حوادث انسانساخت تقسیم مینمایند. حوادث طبیعی از قبیل زلزله، سیل، طوفان و حوادث انسانساخت شامل تهدیدات نظامی و تهدیدات صنعتی مانند نشت شیمیایی کارخانجات و انفجارهای هستهی میباشد. از میان انواع این تهدیدات، زمین لرزه و حملات نظامی بیشترین خسارات مالی و تلفات انسانی را در سدههای اخیر به بار آوردهاند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا حامد خانجانی؛ دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت ساخت دانشگاه صنعتی امیرکبیر نوشت: بحران اختلالی جدی است که در کارکرد یک جامعه ایجاد میشود و خسارات فراوانی به جان و مال افراد، اقتصاد و محیط زیست وارد می آورد، به گونهای که جامعه بحران زده به تنهایی نمیتواند از عهده جبران خسارت وارد شده برآید. با توجه به تأثیرات منفی و نامطلوب بحران بر جامعه، اقتصاد و محیط زیست، همواره مدیریتِ بحران در دستور کار دولتها قرار داشته است، و مدیریت بحران، دانشی سیستماتیک و فرآیندی است که سعی میکند اولاً از وقوع حوادث پیشگیری کند و ثانیاً در صورت وقوع، به مقابله با آنها برود و از تأثیرات آنها بکاهد و ثالثاً پس از فروکش کردن بحران، برای بازسازی آن تلاش کند. در واقع، مجموعه فرآیند برنامه ریزی، پیش بینی، تجهیز، هماهنگی، اجرا، تجزیه و تحلیل، مستندسازی، اسکان موقت و سپس بازسازی را میتوان بخش مهمی از مدیریت بحران در شهرها دانست.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, حامد خانجانی؛ دانشجوی کارشناسی ارشد مدیریت ساخت دانشگاه صنعتی امیرکبیر نوشت,با به کارگیری درست و به موقع مدیریت بحران، پیش از بحران، حین و پس از آن، میتوان انواع بحرانها را مدیریت کرد و آثار سوء ناشی از آنها را به حداقل رساند. اقدامات پیش از بحران شامل شناخت، پیش بینی و آمادگی در برابر بحران است که مهمترین مرحله مدیریت بحران قلمداد میشود، چرا که بدون شناخت و آمادگی برابر بحران، این حادثه خواهد بود که در هنگامه وقوع چون توفان، ما را به هر سو خواهد کشاند. اقدامات حین بحران شامل مراحل پاسخگویی (واکنش)، امدادرسانی و خدمات اضطراری مانند اعلام خطر، تخلیه منطقه خطر و اقدامات اضطراری جهت قطع شبکه های انتقال گاز، به منظور تلاش برای کاهش تلفات جانی و خسارات مالی می باشد. اقدامات پس از بحران در مخاطرات فضاهای شهری، شامل آواربرداری و انتقال آنها، مداوای مصدومان، جمع آوری و تدفین اجساد، گشودن مسیرهای دسترسی، اطفاء حریق، ترمیم و تعمیر خطوط انتقال آب و برق و گاز و مخابرات و برنامه ریزی و اقدام جهت بازسازی ویرانه ها و بهبود شرایط است.
,خطرات متعددی فضای کالبدی شهرها را تهدید میکند که تأثیرات مخربی بر جان و مال مردم، ساختمانها، تأسیسات، تجهیزات و گنجینه های دانش و هنر موجود در شهرها وارد می آورد. انواع این مخاطرات را به دو دسته کلی حوادث طبیعی و حوادث انسان ساخت تقسیم می نمایند. حوادث طبیعی از قبیل زلزله، سیل، طوفان و حوادث انسان ساخت شامل تهدیدات نظامی و تهدیدات صنعتی مانند نشت شیمیایی کارخانجات و انفجارهای هستهی میباشد. از میان انواع این تهدیدات، زمین لرزه و حملات نظامی بیشترین خسارات مالی و تلفات انسانی را در سده های اخیر به بار آورده اند.
,ایران ششمین کشور دنیا از نظر لرزه خیزی به شمار می آید و تهران، یکی از زلزله خیزترین مناطق ایران، با 12 گسل از شمال و جنوب و شرق و غرب، که هر یک وقوع زمین لرزهای به بزرگای 7 تا 8 ریشتر را محتمل م یسازد، احاطه شده است. در تاریخچه محدوده شهری تهران و ری زلزله های متعدد و مهیبی از دیرباز به ثبت رسیده است، لیکن از زلزله شدید دماوند و شمیرانات (گسل مشاء) در 1209 شمسی، زلزله مهم و فاجعه باری در تهران رخ نداده و این در حالی است که آمار و احتمالات مهندسی دوره بازگشت زلزله های سنگین تهران را هر 158 سال ارزیابی می کنند. بر این اساس حدود 25 سال از وقوع زمین لرزهای به بزرگای 7 ریشتر در تهران تأخیر شده است، که این تأخیر، بزرگی و آثار تخریبی زلزله احتمالی را تقویت میکند.
,از دیگر مخاطرات مهم فضاهای شهری، تهدیدات نظامی است. در جنگهای نظامی، یکی از اهداف غایی طرفهای درگیر تلاش برای کشاندن وسعت و دامنه میدان جنگ به مناطق و مراکز شهری است. این اقدام از استراتژیهای تأثیرگذار در سرنوشت جنگها به حساب می آید چرا که گسترش میدان جنگ به مناطق مسکونی منجر به تخریبات وسیع و تلفات انسانی بالا میگردد و بار روانی بسیار وحشتناکی بر نظامیان و سیاستگذاران و نتیجه بخشی تحمیل شکستها دارد. در این زمینه، با پیشرفتهای صورت گرفته در سطح تسحیلات و تجهیزات نظامی، بزرگترین فجایع و تلفات انسانی مربوط به جنگهای جهانی اول و دوم با کشته شدن بیش از سی میلیون نفر غیر نظامی است.
,برای تهران بعنوان پایتخت ایران اسلامی، با موقعیت بسیار حساس منطقهای و جهانی و توجه به تهدیدات مداوم استکبار، به جهت ایدئولوژی و آرمان خواهی ملّی در دفاع از مظلومان جهان، مخاطرات نظامی بالقوهای وجود دارد که میبایست در طرحهای مدیریت شهری و بکارگیری روشهای مقابله با بحران مد نظر قرار گیرد.
,بعلاوه موارد ذکر شده در خصوص زلزله و حملات نظامی، آنچه که موجب تشدید خسارات مالی و تلفات جانی این حوادث در شهر تهران میگردد، وجود 14000 هکتار محلات فرسوده ناپایدار است که حدود نیمی از 26000 هکتار مساحت بخش مسکونی را از تپه آبک در شمال شمیران تا نفرآباد در جنوب ری در بر میگیرد و همچنین تمرکز عوامل سیاسی در این بخش از کشور، سازههای ناپایدار، بالابودن سطح آبهای زیرزمینی، عبور لولههای آب و بهویژه گاز از خیابانهای باریک و کوچه های پر پیچ و خم و وسایط نقلیه بیش از ظرفیت خیابانها از موارد دیگر تقویت کننده بحران در شهر تهران عنوان میگردد.
,با توجه به موارد ذکر شده، لزوم بکارگیری قواعد مقابله با بحرانهای طبیعی و انسانساخت، از اقدامات مهم و اولویتهای برنامه ریزی توسط مدیریت شهری تهران تعیین میگردد.
,طبق نظر متخصصان بهترین گزینه برای مقابله با سوانح، که هم اکنون نیز در جهان مورد اقبال اکثر کشورها قرار گرفته، پیشگیری از سوانح و برنامه ریزی برای مقابله با آنهاست. پیشگیری مقولهای هزینه بر و در عین حال طولانی مدت برای مقابله با بحرانهاست ولی در دراز مدت صرفه اقتصادی آن بیشتر از برنامه ریزی برای آمادگی برای مقابله با بحران ارزیابی میشود. در کشورهای لرزه خیزی که اصول پیشگیری و ایمنی در آنها رعایت میشود، ثابت گردیده که درصد تلفات، صدمات و خسارات ناشی از حوادث غیر مرتقبه به خصوص زلزله های مخرب به مراتب کمتر از جوامعی است که به این اصول عمل نمی کنند و یا به طور کلی به امر پیشگیری اعتقاد ندارند و در اذهان خود همواره می پرورانند که زلزله پدیدهای طبیعی است و بایستی انتظار کشید تا رخ دهد و آن گاه کمک رسانی انجام شود.
,از اینرو ضروری است تا برنامه ریزیها در مدیریت بحران کشور معطوف به پیشگیری از بحران باشد. تلاش جهت ایمن سازی و مقاوم سازی ساخت وسازها که محل اسکان و انجام فعالیت روزانه جمعیت کثیر مردم می باشد، مضاف بر اینکه موجب کاهش تلفات و خسارات در وقوع بحران می باشد موجب امنیت روانی و کاهش نگرانی شهروندان در برابر پدیدههای طبیعی است که با سهل انگاری تبدیل به مخاطره میشوند. هر چه قدر آسیبها در ساخت وسازهای شهری پایین آید، قدرت مدیریت در حین و پس از بحران افزایش می یابد.
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه