به بهانه 14 مهر روز ملی دامپزشکی:
14 مهر، روز فرشته نگهدار چهارپایان و جانوران سودمند
14 مهر در تقویم جمهوری اسلامی ایران با عنوان "روز دامپزشکی" معرفی شده است؛ روزی که پیشینه آن به ایران باستان باز میگردد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از نافع، 14 مهر از معدود روزهای رسمی در ایران است که از مناسبتهای ملی باستانی گرفته شده است. پیشنهاد اصلی روز دامپزشکی را اقای دکتر حسن تاجبخش (استاد ممتاز دانشگاه تهران، عضو پیوستهی فرهنگستان علوم جمهوری اسلامی ایران، برنده کتاب سال 1374، نویسندهی کتاب دو جلدی سترگ و قطور تاریخ پزشکی و دامپزشکی در ایران) داد که خوشبختانه مورد پذیرش قرار گرفت.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نافع,,
حسن تاجبخش درباره دلیل انتخاب روز 14 مهر به جای دی ماه چنین میگوید:
,چون در ایران پس از اسلام این روز و این جشن تا چندین قرن مورد توجه بوده است، این روز یعنی چهاردهم را انتخاب کردیم تا سنتهای نیک گذشتگان به یادگار بماند. دلیل گزینش ماه مهر به جای دی ماه هم بخاطر این بودکه که مهرماه آغاز سال تحصیلی نو در ایران است. همچنین جشن مهرگان نیز در ماه مهر قرار دارد. بنابراین 14 مهر به عنوان روز جشن دامپزشکان و روز ملی آنان برگزدیده شد.
,,
روزشناسی:
,در ایران باستان هر روز از ماه، یک نام ویژهی خود را داشته است:مانند ششم روز خورداد، هفدهم روز سروش، بیست و هشتم روز زامیاد.
,,
آنها به روز 14 هر ماه گوش روز میگفتند که این نام برگرفته از نام فرشتهای به نام گائوش (فرشته نگهدار چهارپایان و جانوران سودمند) است.
,ایرانیان باستان گوش روز از دیماه را (14 دی) جشن میگرفتند. جشن در ایران باستان به معنی ستایش خداوند، دوری از گناه نیایش به درگاه پروردگار بوده است. آنان راه رسیدن به خدا را در شادی و جشن و سرور (همانند برخی از عارفان مسلمان) میدانستند.
,,
در برخی از منابع اسلامی در مورد گوش روز چنین آمده است:
,گوش نام روز چهاردهم از هر ماه خورشیدی، پارسیان درین روز از ماه دی جشن کنند و عید سازند و آن را سیرسور گویند. درین روز سیر برادر پیاز خورند، گوشت را با گیاه و علف پزند نه با چوب و هیزم. گویند این باعث امان یافتن از مَس و لامسه اهریمن است بدان دواری امراضی کنند که منسوب به اعصاب و روان است. درین روز نیک است فرزند به مکتب دادن و پیشه آموختن.
,,
ابوریحان بیرونی نیز چنین میگوید که در گوش روز از دیماه جشنی بوده موسوم به سیرسور که در آن روز نوشیدنی و سیر میخورند و برای دفع اهریمنان سبزی ویژه با گوشت میخورند.
,جالب است بدانیم که ابوریحان بیرونی (که ماندگاری بسیاری از جشنها و مراسم باستانی ایران پس از اسلام را مدیون او هستیم) تنها دو روز از سال را تعطیل میکرده و به جای پژوهش، آموزش و نوشتن کتاب به استراحت میپرداخته است: عید نوروز و جشن مهرگان (16 مهر).
,,
نکتهی بهداشتی و مهم در این روز نوع خوراک و تذیه بوده است:
,در این روز سنت بر آن بوده که از خوردن چربی احتزار کنند.
,زرتشتیان همانند دیگر ایرانیان به آن گوش، اعراب جوش، در ناحیهی تاجیکستان و سغد غوش و در خوارزم غوشت گویند.
,,
گوش روز ای نگار مسکین خال گوش بربط گیر و نیک بمال (مسعود سعد سلمان)
,بر روز گوش اسفندارمزماه (14 اسفند) بگاه یزدجرد آخر شهنشاه (زرتشت بهرام)
,,
ریشهیابی:
,نام گوش از واژهی پارسی باستان گئوش اورون (geush urvan) گرفته شده است. گئوش اورون نام فرشتهی پاسدار تندرستی جانداران و پرستار جانوان سودمند و در بخی منابع فرشتهی موکل بر مهمات خلق عالم معرفی شده است.در زبان پارسی پهلوی به گوشورون و پس از اسلام در فارسی دری به گوش دگرگونی یافته است.
,,
برخی از واژههایی که ازاین لغت گرفته شده است:روز
,1- گئوش: در ایران باستان (geush) به معنی چهارپایان و روان آنها بوده است که در زبان پهلوی به گوش دگرگونی یافته است.
,2- گاو: در اوستا (gao) به معنی گاو بوده که با گذشت زمان به گو و گاو دگرگونی یافته است.
,3- گوسفند: گاو اسپند یا گاو مقدس نیز ریشه در واژه گئوش دارد.
,4- کوشیار: نام کوشیار دیلمی استاد بزرگ ابوعلیسینا نیز از همین واژه گرفته شده است: (گوش+یار).
,نام اصلی وی کیا ابوالحسن کوشیار بن لبان باشهری گیلانی است وی ستارهشناس بزرگ قرن پنجم هجری و مؤلف 5 کتاب معروف نجوم و اخترشناسی است.
,,
5- واژه cow انگلیسی بهمعنی گاو نیز با این کلمه همریشه است (از گروه زبانهای هندواروپایی).
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه