در سایه غفلت نهادهای آموزشی
"رمانهای عاشقانه" مرجع آموزش مهارتهای زندگی جوانان میشوند/داستانهای پرفروش اما کم محتوا!
رمانهای عاشقانه،سهم آموزشهایی که جوانان باید در برخورد با جنس مخالف و مهارتهای زندگی،میدیدند و نهادهای آموزشی از آن غفلت ورزیدهاند بر عهده گرفتهاند.بنابراین به جای طرد این رمانها و با توجه به علاقه شدید خوانندگان به این کتابها و کارکردهایی که این رمانها درجامعه ایفا میکنند، بهتر است سعی در پذیرش واقعیت و افزایش کیفیت این نوع رمانها داشت.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از سایت طنین یاس، رمانهای عاشقانه عامه پسند، امروزه پُرفروشترین بخش ادبیات داستانی در ایران است و نویسندگان، مخاطبان و موضوعات آنان اکثراً زنانه است اما گستردگی این نوع از رمانها و تأثیرات عمدهای که بر مخاطبان زن میگذارد، ایجاب میکند که به آن توجه شود از سویی تعداد طرفداران رمانهای عاشقانه به طور مداوم در حال افزایش است. همچنین نویسندگان بیشماری به رمانهای عاشقانه روی آوردهاند که اکثر آنان را زنان تشکیل میدهند. این رمانها در مقایسه با سایر ژانرها با استقبال بسیار زیادی رو به رو هستند و کمتر دچار افت و خیز موجود در بازار کتاب میگردند بر طبق آمارخوانی کتاب (بامدادخمار، فتانه حاج سیدجوادی) با 42 چاپ، ( شب سراب، ناهید پژواک) با 20 چاپ، (پنجره و اتوبوس) فهیمه رحیمی به ترتیب با 18 و 13 چاپ، (گلی در شورهزار) نسرین ثامنی با 14 چاپ و (پریچهر، مؤدبپور) با 20 چاپ تا سال 1385 جزء پرفروشها بودهاند.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, طنین یاس,مضمون اغلب این رمانها همانطور که از اسم آن برمیآید مضامینی عاشقانه و خانوادگی است بنابراین طبیعی به نظر میرسد که طرفداران پر و پا قرص این رمانها را زنان تشکیل دهند.
,همانطور که گفته شد، رمانهای عاشقانه خوانندگان خاص خود را دارند اما در مورد اینکه این خوانندگان از چه اقشار اجتماعی هستند، تحصیلات آنها در چه سطحی است، شاغل هستند یا خیر، نظرات طرح شده بیشتر در قالب تجربیات شخصی یا پیشداوری است نه نظریات بر آمده از پژوهشهای تجربی و در نتیجه این ژانر کمتر مورد استقبال پژوهشگران ادبیات و فرهنگ عمومی قرار گرفته است.
,در مورد این گونه از رمانها و خوانندگان آن، در تمامی جوامع تفکرات غالبی وجود دارد بر این اساس خوانندگان این طیف از رمانها در جامعه عموما نوجوان و زنان خانهدار تلقی میشود کسانی که از تحصیلات چندانی برخوردار نیستند و زندگی را همچون متن این گونه از رمانها ساده میبینند. اما آیا واقعا چنین است؟ برای پاسخ به این تفکرات قالبی در ابتدا باید دانست این خوانندگان از چه گروه اجتماعی هستند؟ چگونه با این کتابها آشنا میشوند؟ و کیفیت خوانش در نزد آنها چگونه است؟ با شناخت این عناصر بهتر میتوان در مورد خوانندگان این ژانر قضاوت کرد.
,طبق پژوهشهای به عمل آمده معلوم شده که مخاطبین رمانهای عاشقانه به لحاظ سنی و تحصیلی و شغلی در گروههای مختلفی قرار دارند چنانچه به گروه محصل محدود نمیمانند بلکه افراد دانشجو، لیسانس و فوق لیسانس نیز در بین نمونهها حضور داشتند به لحاظ رشته تحصیلی نیز در بین دانشجوها تنوع زیادی دیده می شد و به لحاظ شغلی نیز مشاغل متنوعی در میان افراد یافت میشد فقط 26 درصد افراد مورد مصاحبه خانهدار بودند و 21 درصد آنها شاغل، 26 درصد دانشجو و 26 درصد هم محصل بودند و به لحاظ وضعیت تأهل نیز 57 درصد مجرد و 16 درصد متأهل بودن فرزند و 26 درصد متأهل و دارای فرزند بودند. مسلما متأهلین در مقایسه با مجردها اوقات فراغت کمتری در اختیار دارند که این میزان برای متأهلین دارای فرزند به مراتب کمتر است.
,به نظر میرسد خوانندگان ایرانی از اینکه پایان همه این داستان ها شاد است مطمئن هستند در نتیجه می توانند با اطمینان خاطر داستان را بخوانند، امری که در داستان های خارجی کمتر اتفاق می ا فتد و لذا آن خوانندگان ( برخلاف خوانندگان ایرانی) در مورد نحوه اتمام داستان دلهره دارند. از بین صد رمان مورد بررسی دکتر علی احمدی در پژوهش ( مصرف ادبیات داستانی ایرانیان) که ترکیبی از رمانهای جدی و عامه پسند است، 50 رمان با ازدواج و رسیدن زن و مرد به یکدیگر پایان می رسد در 28 درصد مورد مرگ پایان دهنده داستان است و در 22 مورد سرانجام داستان، تحول فکری و بهبود و پیدا کردن سلامت، فداکاری و پیروز در انقلاب و پیدا کردن هویت است.
,در پژوهش(تژا میرفخرایی) نیز 66 درصد آثار مورد بررسی؛ پایان رویایی دارند، در میان رمان های عامه پسند در ایران تنها رمانهای"م. مودب پور" است که پایان خوشی ندارد، نکتهای که در اینجا حائز اهمیت است این است که پایان این داستانها با مرگ و اندوه همراه است و خواننده را در غم فرو میبرد اما این داستانها تفاوت زیادی با تراژدی یا رمان خاصهپسند که شامل نخبه گرایانه و جدی دارند. تعدادی از رمانهای خاصهپسند، پایان اندوهباری دارند اما در داستانهای عامهپسند از نوع رمانهای "مؤدب پور" فقط در چند صفحه انتهایی کتاب خواننده با غم رو به رو میشود و نوعا روند داستان مانند سایر داستانهای عامه پسند است در ضمن هدف اصلی از خواندن رمان لذت است و با خواندن پایان رمان این جذابیت و لذت از بین خواهد رفت اگر چه اکثریت خوانندگان هرگز پایان کتاب را قبل از پایان آن نمیخوانند، ولی بسیاری از افراد در ابتدا کتاب را سریع و تند میخوانند تا تمام شود و از انتهای آن آگاهی یابند و بار دوم کتاب را آرام آرام پیش میبرند و با شخصیتهای آن همزاد پنداری میکنند، البته یک چهارم خوانندگان پایان داستان را از ابتدا میخوانند، نکته جالب در این جاست که هیچ کدام از خوانندگان در مورد رمان با همسر، پدر، برادر و ... صحبت نمیکنند و این خود تأکیدی بر زنانه بودن این ژانر رمانی است، زنان در صورتی که طرف مقابل خود را علاقمند به بحث و گفت وگو پیرامون رمان ببینند در آن مورد صحبت میکنند و عدم گفت وگوی آنها با مردان نشان میدهد عمده مردان علاقهای به این نوع رمان ندارند شایان ذکر این که بسیاری از خانوادههای ایرانی نگاه مثبتی به رمانها عامه پسند ندارند و آنها را اموری وقت تلف کن میدانند در چنین شرایطی نمیتوان توقع داشت خوانندگان با اعضای خانواده خود در این زمینه صحبت کنند بنابر این بیشتر خوانندگان این نوع رمانها دوستان را برای گفت وگوی در مورد پیرامون رمان ترجیح میدهند.
,میتوان گفت: رمانهای عامه پسند در تمامی اقشار اجتماعی حضور دارند، تنوع سنی، تنوع تحصیلی و شغلی موجود نشان میدهند که هر یک از گروههای موجود، بنابر دلایلی به خواندن رمان عاشقانه روی میآورند؛ بنابر این نمیتوان این طیف از رمان را "رمان زنان خانهدار" و یا "رمان دختر دبیرستانیها" نامید. سن روی آوردن افراد به این طیف از رمانها، عموما از سنین پایین تحصیلی به خصوص دوران راهنمایی است، سنینی که بچهها کم کم با مفاهیمی چون عشق و دوست داشتن آشنا میشوند و به دنبال ابزاری برای ارضای حس کنجکاوی خود و یا یافتن الگو برای چگونگی ابراز چگونگی عشق خود میگردند. این طیف از رمان به مرور تبدیل به یک فعالیت مورد علاقه و مطلوب میشود به نحوی که اکثریت افراد به دوباره خوانی رمان میپردازند.
,صرف کردن هزینه مادی برای رمان حاکی از علاقه خوانندگان به رمان عاشقانه است، اکثریت افراد بر اساس نام نویسنده دست به انتخاب رمان جدید میزنند زیرا جهانبینی نویسنده، نثر و شخصیتپردازی او چیزی نیست که فقط محدود به یک رمان شود بلکه در تمامی آثار یک نویسنده میتوان رد پای نگاه او به زندگی را یافت. اگر ما تجربه لذت بخشی از یک نویسنده و نثر او داشته باشیم، این عامل بر انتخابهای بعدی ما تأثیر گذار خواهدبود عامل دیگری که در گزینش رمان جدید توسط خوانندگان تأثیر میگذارد، توصیههای اطرافیان آنها است، دوستان و نزدیکان ما با حوزههای علایق ما نثر مورد پسند ما آشنا هستند بنابر این میتوانند راهنمای مناسبی برای انتخاب رمان باشند.
,به لحاظ دایره مطالعاتی عموم خوانندگان، کمتر دامنه مطالعات خود را گسترش میدهند و به مطالعه ژانرهای مختلف و ... دست میزنند به عبارت دیگر خوانندگان تجربیات خود را در خواندن رمانهای عاشقانه و عامه پسند محدود میکنند، عموم افراد علاوه بر رمانهای عاشقانه به مطالعه کتب روانشناسی عامیانه و خودشناسی میپردازند یعنی روانشناسی کاربردی برای حل مشکلات زندگی روزمره.
,اکثریت افراد با وجود اینکه نثر این رمانها بسیار راحت است و تقریبا نکتهای حل نشده و غیرقابل فهم باقی نمیماند به دوباره خوانی رمانهای عاشقانه دست میزنند آنها در اولین بار خوانش، متوجه موضوع رمان و حوادث آن شدهاند در نتیجه علت این دوباره خوانی میتواند در بازآفرینی لذتی که از همذات پنداری با شخصیتها و حوادث داستان میبرند، دانست و به نوعی مزه مزه کردن این لذت تعبیر میشود، نکتهای که نباید در باره رمانهای عامه پسند مورد غفلت قرار گیرد این است که عموم آثار عامه پسند به دنبال تغییرات کلی حیطه جهان بینی افراد و رو به رو کردن آنها با مسئله غامض هستی و چیستی جهان نیستند بلکه این آثار برای زندگی روزمره طراحی شدهاند و به افراد اجازه میدهند تا در مورد زندگی شخصی و خانوادگی خود فکر کنند و بعضی از نکات موجود در آن در زندگی روزمره به کار ببندند، آنها به خوانندگان خود این امکان را میدهند تا در حیطه مسائل خُرد، مثل روابط عاطفی، احساسی و خانوادگی، تجربیاتی به دست بیاورند که در کتب دیگر کمتر به آنها پرداخته میشود، البته کتب روانشناسی عامیانه از این نوع قاعده مستثنی است که همان طور که گفته شد عمده طرفداران آثار عاشقانه از طرفداران کتابهای روانشناسی عامیانه نیز هستند.
,به عبارت دیگر به نظر میرسد سهم آموزشهایی که افراد باید در رابطه با نحوه برخورد با جنس مخالف یا مهارتهای زندگی، که در دوران نوجوانی باید آن آموزشها را می دیدند و آموزش و پرورش و خانوادهها از آن غفلت ورزیدهاند، این رمانهای عاشقانه به عهده گرفتهاند بنابراین به جای طرد این رمانها و خوانندگان آنها با توجه به علاقه شدید این خوانندگان به این کتابها و کارکردهایی که این رمانها در جامعه ایفا میکنند بهتر است سعی در پذیریش واقعیت و در افزایش کیفیت این نوع رمانها نمود.
,,منابع:
علیاحمدی، امید، مصرف ادبیات داستانی ایرانیان
محمودیان، محمدرفیع، نظریه رمان و ویژگی های رمان فارسی
میرفخرایی، تژا، رمان های عامه پسند ایرانی، سازگاری زن، مطالعات فرهنگی و ارتباط
به قلم: ناهید زندی پژوه
انتهای پیام/خ
منابع:
,علیاحمدی، امید، مصرف ادبیات داستانی ایرانیان
,محمودیان، محمدرفیع، نظریه رمان و ویژگی های رمان فارسی
,میرفخرایی، تژا، رمان های عامه پسند ایرانی، سازگاری زن، مطالعات فرهنگی و ارتباط
,به قلم: ناهید زندی پژوه
,انتهای پیام/خ
]
ارسال دیدگاه