ناگفته های جنگ/ قسمت دوم
نگاهی کوتاه به علل تجاوز رژیم بعث به ایران اسلامی
صدام حسین بر اساس محاسبات دقیق و کارشناسانه، به اجرای طرح خود اطمینان یافت. امّا پس از ۸ سال دفاع مقدس و مردانه ملت غیور ایران نه تنها صدام جنگافروز به هیچ یک از اهداف خود نرسیده، بلکه به جای تشکیل ملت واحد عربی، کشور عراق را نیز قربانی جاهطلبیهای خود کرده است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صاحب نیوز، در قسمت اول مقاله بررسی علل تجاوز رژیم بعث به ایران به بررسی پیشینه تاریخی روابط ایران و دولت عثمانی و شرایط حاکم بر ایران قبل از تجاوز و آغاز جنگ پرداخته شد. در ادامه این مقاله و بحث قبل به بیان شرایط حاکم بر کشور عراق قبل از حمله به ایران و همچنین اهداف مختلف رژیم بعث از این حمله خواهیم پرداخت.
شرایط حاکم بر کشور عراق قبل از تجاوز به ایران
,
, شرایط حاکم بر کشور عراق قبل از تجاوز به ایران, شرایط حاکم بر کشور عراق قبل از تجاوز به ایران,
- شرایط سیاسی، اقتصادی و نظامی رژیم عراق
حزب بعث عراق که بر معیارهای غیرمذهبی و با تکیه بر ناسیونالیزم عربی بنیانگذاری شده بود، همواره موفقیت خود را در اتخاذ سیاستی توسعهطلبانه و سیادت بر جهان عرب دنبال میکرد. پیروزی انقلاب اسلامی در ایران میتوانست شیعیان عراق را که با وجود اکثریت، از حکومت و قدرت به دور بودهاند، به حرکت وا دارند و موج اسلامخواهی از طریق شیعیان عراق به دیگر کشورهای منطقه سرایت کند. از این رو رژیم عراق خود را بیش از دیگران در معرض خطر احساس میکرد، اقدام شتابزده او در به شهادت رساندن آیتالله صدر و خواهرش و نیز قلع و قمع نیروهای فعال شیعه در همین راستا بوده است.
,صدام آسیبپذیری عراق را از انقلاب اسلامی چنین بیان میکند:
,«ما از تروریسم وحشتی نداریم، دولت سوسیالیست عراق بیش از هر کشور دیگر در خاور میانه مورد تهدید فرمان آیت الله خمینی برای صدور انقلاب ایران قرار دارد، ایران یک کشور شیعه بوده و نیمی از جمعیت ۱۳ میلیونی عراق را نیز شیعیان تشکیل میدهند.»[۵]
, [۵],صدام حسین با ترساندن دیگر کشورهای منطقه از صدور انقلاب اسلامی، شرایط منطقه را برای ایجاد ضربه نظامی به ایران آماده کرد و از طرفی تمایل شرق و غرب را که از نظر ماهوی با انقلاب اسلامی مخالف بودند، به خود جلب کرد، و در سایه این اعتماد توانست بنیه دفاعی خود را بیش از پیش تقویت نماید و امکان اتخاذ مواضع مستقلتری را به دست آورد.
,رژیم عراق با استفاده از سیاست بهرهگیری از دو ابرقدرت شرق و غرب، بدون آنکه مناسبات خود را با شرق کاهش دهد، به بلوک غرب نزدیک شد و به بهانه مقابله با صدور انقلاب اسلامی خرید تجهیزات از امریکا را آغاز کرد
,همچنین کشور فرانسه از سال ۱۹۶۷ با امضاء قرارداد نظامی با عراق، در سال ۱۹۸۰ به صورت یکی از بزرگترین منابع تسلیحاتی ارتش عراق درآمد. نیروهای هوایی این کشور توسط متخصصان فرانسوی تجدید سازمان شد و از اوایل ۱۹۸۰ تحویل حدود ۶۰ فروند هواپیمای میراژ ۲۰۰۰، هلیکوپتر، موشک و تجهیزات دریایی نیز صورت گرفت. همزمان با این اقدامات، اخبار بسیاری در مورد دسترسی عراق به سلاحهای شیمیایی از سوی محافل سیاسی و نظامی جهان انتشار یافت.
,به هر حال رژیم عراق توانست در فاصلهای کوتاه با برقراری توازن در روابط خارج از رقابت شرق و غرب، در جهت افزایش توان نظامی خود سود ببرد و با شعار دفاع از منافع جهانی عرب در مقابل انقلاب اسلامی روابط تجاری و اقتصادی خود را با کشورهای عربی منطقه گسترش دهد.
,اینک با مقایسه اوضاع سیاسی و اقتصادی و نظامی دو کشور به راحتی میتوان قضاوت کرد که آغازگر جنگ در ۲۲ سپتامبر ۱۹۸۰ (۳۱ شهریور ۱۳۵۹) کدامیک از طرفین درگیر بودهاند؟ اگر کسی بگوید ایران، قضاوتی نابجا و به دور از واقعیت کرده است و اگر کسی بگوید عراق، قضاوتی عادلانه و در خور عقل و انصاف نموده است. البته تشریح اوضاع آنچنان بر بداهت امر میافزاید که حتی راه طفره را بر دشمنان مغرض انقلاب اسلامی بسته و چارهای جز اعتراف به متجاوز بودن رژیم عراق برای آنان باقی نمیگذارد.
,- توسعهطلبی صدام و جلب رضایت امریکا
اگر پتانسیل بالای اقتصادی و نظامی در اختیار فردی توسعهطلب قرار گیرد، قطعاً آن پتانسیل را در جهت اهداف توسعهطلبانه خود به کار میگیرد. این قاعده مسلمی است که مورد قبول همه اندیشمندان سیاسی و نظامی میباشد. با توجه به بررسی اوضاع اقتصادی و نظامی ایران این پتانسیل در اختیار صدام حسین که فردی توسعهطلب است، قرار گرفت.
,شخصیت صدام حسین به لحاظ روحی و روانی برای همگان شناخته شده نیست، لیکن آرزوی رهبری جهان عرب، توسعهطلبی را برای او به آهنگی سوزان مبدل کرده بود. بویژه شرایط اقتصادی، نظامی و سیاسی عراق اهداف تجاوز را که بارها و بارها در سخنرانیها و مصاحبهها تکرار نمود، سهلالوصول کرده بود.
,سرانجام صدام حسین با جلب رضایت امریکا و اذناب منطقهای او و با اطمینان از حمایت همهجانبه آنان، جنگ تمام عیاری را علیه انقلاب اسلامی نوپای ایران به طور ناجوانمردانهای آغاز کرد. امام راحل(ره) که روند حوادث از مقابل نگاه دوراندیش او عبور میکرد، دریافت که عامل اصلی در این تهاجم سراسری، امریکا است. لذا فرمودند: «هرچه فریاد دارید، بر سر امریکا بکشید، هرچه تظاهرات دارید، بر ضد امریکا کنید، قوای خودتان را مجهز کنید و تعلیمات نظامی پیدا کنید و به دوستان تعلیم دهید.»[۶]
, [۶],و در جای دیگر فرمودند: «این دست امریکاست که از آستین صدام بدر آمده است.»[۷]
, [۷],مهمترین اهداف تجاوز رژیم عراق به جمهوری اسلامی ایران
, مهمترین اهداف تجاوز رژیم عراق به جمهوری اسلامی ایران, مهمترین اهداف تجاوز رژیم عراق به جمهوری اسلامی ایران,۱-حاکمیت مطلق بر اروند رود
, ۱-حاکمیت مطلق بر اروند رود,
یکی از اختلافات عمده ایران و عراق، به مرز مشترک دو کشور در اروندرود مربوط میشود. دولت عراق همواره ادعا میکرد که اروندرود، به آن کشور متعلق است و در مقابل، دولت ایران نیز معتقد بوده که اروندرود یک رودخانه مرزی و قابل کشتیرانی است، به همین جهت بر اساس اصول و مقررات حقوق بینالملل مرز دو کشور باید خط «تالوگ»[۸] باشد.
به موجب عهدنامه ۱۹۷۵، مرز دو کشور در اروندرود خط تالوگ تعیین شده است.
,
دولت عراق در تاریخ ۱۷ سپتامبر ۱۹۸۰ عهدنامه مرزی ۱۹۷۵ و اعلامیه الجزایر را به طور یکجانبه لغو کرد و سپس در ۲۱ سپتامبر از طریق زمین، هوا و دریا به حمله گسترده و همهجانبهای علیه ایران دست زد.
,۲-استرداد جزایر سهگانه
, ۲-استرداد جزایر سهگانه,هدف دیگر رژیم عراق از تجاوز به خاک ایران، استرداد جزایر سهگانه ابوموسی، تنب بزرگ و تنب کوچک بود، در حالی که این ادعا هیچگونه مبنای تاریخی و حقوقی نداشت. جزایر سهگانه جزو مجمعالجزایر ایران بوده است و قسمتی از آن به حساب میآید.
,بر فرض آنکه جزایر سه گانه به ایران تعلق نداشته باشد، این ادعا را باید دولت امارات متحده مطرح کند، نه دولت عراق. امّا به خوبی پیداست که رژیم عراق همراهی ملل عرب با خود در این تجاوز را از عوامل مهم پیروزی خود میدانست.
,۳-تجزیه خوزستان
, ۳-تجزیه خوزستان,اهداف تجاوزکارانه رژیم عراق تنها به حاکمیت مطلق بر اروندرود و استرداد جزایر سهگانه خلاصه نمیشد، بلکه دولت عراق نسبت به استان خوزستان ایران نیز چشم طمع داشت. در طول تاریخ ثابت شده است که هرگاه دولت عراق اختلافاتش با دولت ایران شدید میشد، در کنار سایر مسائل ادعایی، موضوع عربی بودن استان خوزستان را مطرح میکرد و آن را جزو لایتجزای کشور عراق میدانست.
,۴-سرنگون کردن نظام جمهوری اسلامی
, ۴-سرنگون کردن نظام جمهوری اسلامی,یکی از اهداف تجاوز عراق، سرنگونی نظام نوپای جمهوری اسلامی بوده است. بلاشک آنچه که ابرقدرتها خصوصاً دولت امریکا از صدام حسین انتظار داشتند، منحصراً به سقوط کشاندن نظام اسلامی در ایران بوده است، زیرا وقوع انقلاب اسلامی برای امریکا و نوکرانش در منطقه غیر قابل تحمل بوده است.
,در این بین صدام حسین که قصد داشت به جای شاه ایران، ژاندارمی منطقه را به عهده بگیرد، با اطلاع از اهداف و نیات امریکا و دیگر قدرتهای بزرگ جهان نسبت به انقلاب اسلامی، خود را برای نبردی که نتیجه آن سرنگونی نظام جمهوری اسلامی باشد، آماده کرد و یقین داشت که در این معرکه از حمایت کامل قدرتهای بزرگ خصوصاً امریکا و اذنابش در منطقه، برخوردار خواهد بود. فلذا بهانه رژیم عراق برای تجاوز، تنها آبراه شطالعرب یا استرداد جزایر سهگانه نبوده است، بلکه هدف اصلی از تجاوز سرنگونی نظام جمهوری اسلامی بوده است. اظهارات مقامات عراق خود گویای این واقعیت است.
,طه یاسین رمضان، معاون نخست وزیر عراق، گفته است:
,«این جنگ برای عهدنامه ۱۹۷۵ و یا چند صد کیلومتر خاک و یا نصف شطالعرب نیست، این جنگ برای سرنگونی رژیم جمهوری اسلامی است.»[۹]
, [۹],همچنین طه یاسین رمضان، معاون اول نخستوزیر و فرمانده ارتش خلقی عراق، در مصاحبه اختصاصی با روزنامه «الثوره» ارگان رسمی حزب بعث در ژانویه ۱۹۸۰ اظهار داشت:
,«ما بر این نکته تأکید میکنیم که جنگ به پایان نخواهد رسید مگر اینکه رژیم حاکم بر ایران به کلی از بین برود.»[۱۰]
, [۱۰],جف مک کانل، مفسر معروف امریکایی در مجله «کانتراسپای» مینویسد:
,«شاید بتوان گفت که جنگ علیه ایران، هدفش سرنگونی دولت ایران است، بنابراین بازستانی شطالعرب که صدام مطرح میکند و یا حق حاکمیت عربی بر ۳ جزیره تنب بزرگ و کوچک و ابوموسی، تنها عامل جنگافروزی نمیباشد. بسیاری از تحلیلگران سیاسی در غرب، امیدوار بودند که ادامه جنگ موجب بیاعتباری حکومت ایران میشود و کشور را به بیثباتی و تشنج میکشاند. با این ادله میتوان پی برد که چرا عراق جنگ را بدون تصرف مناطق مورد اختلاف ادامه میدهد. مقصد اصلی عراق از نبردهای سنگین که در سراسر خوزستان و کردستان اعمال کرده، مستأصل کردن رژیم ایران و در نهایت سقوط جمهوری اسلامی ایران بود.»[۱۱]
, [۱۱],۵-رهبری جهان عرب
, ۵-رهبری جهان عرب,صدام حسین قصد داشت که با آغاز جنگ علیه ایران، آن را به جنگ بین ایران و اعراب مبدل کند. از این رو پس از تجاوز، در سخنان خود اظهار میکرد که از جانب اعراب با ایران میجنگد و از طرفی تصمیم گرفت تا با تجزیه خوزستان، خود را منجی عربهای دربند و مدافع وطن عربی جلوه دهد.
,این مطلب کاملاً در سخنان صدام حسین مشهود است، وی طی مصاحبهای در ۲۳ اسفند ۱۳۶۲ خطاب به اعراب گفت: «ما که برادرانتان هستیم، به نمایندگی از سوی شما، دفاع از سرزمین اعراب را آن گونه که در خور است، به عهده خواهیم گرفت.»[۱۲]
, [۱۲],بالاخره صدام حسین با این زمینهسازیها، شناسایی به اصطلاح موقعیت ژئوپولتیک جدید رژیم عراق را با حمله نظامی به ایران امر ضروری تشخیص داد. بر اساس بخشنامهای که پس از جلسات متعدد و کاملاً محرمانه بین سران حزب بعث در بغداد، صادر شد و نسخهای از آن به دست محافل خبری بیروت افتاد و در روزنامه «کریستین ساینس مانیتور» چاپ شد، آمده است: «به عقیده حزب بعث برای ایجاد یک موقعیت ژئوپولتیک جدید به وسیله عراق، زمینه از هر جهت فراهم است، لذا به منظور شناسایی این موقعیت جدید از سوی دنیای عرب، حمله نظامی به ایران با وارد آوردن یک ضربه مؤثر که بنا به ارزیابی آنها به شکست ایران منتهی میشود، لازم است.»
,صدام حسین بر اساس محاسبات دقیق و کارشناسانه، به اجرای طرح خود اطمینان یافت و تأیید غالب کشورهای منطقه و حتی دولت امریکا را در این رابطه به همراه داشت. امّا پس از ۸ سال دفاع مقدس و مردانه ملت غیور و خداجوی ایران نه تنها صدام جنگافروز به هیچ یک از اهداف خود نرسیده، بلکه به جای تشکیل ملت واحد عربی، کشور عراق را نیز قربانی جاهطلبیهای خود کرده است. خرابی، ویرانی، ورشکستگی اقتصادی و میلیاردها دلار بدهی خارج، و اتلاف نیروی انسانی، ارمغان این تجاوز بوده است.
,صدام متجاوز با ویران کردن دهها شهر و روستای ایران و کشتار هزاران زن و مرد و کودک بیدفاع و با به کار بردن بمبهای شیمیایی علیه رزمندگان و بمباران هوایی مناطق مسکونی، روی جلادان تاریخ را سفید کرده است. به یقین، تاریخ از او به عنوان فردی درنده و خونآشام در ردیف جلادانی چون چنگیز و هیتلر یاد خواهد کرد.
,[۵] روزنامه کیهان، ۱۴ فروردین ۱۳۵۹
, [۵] روزنامه کیهان، ۱۴ فروردین ۱۳۵۹, [۵],[۶] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۲۳۹
, [۶] صحیفه نور، ج ۱۰، ص ۲۳۹, [۶],[۷] صحیفه نور، ص ۳۳۹
, [۷] صحیفه نور، ص ۳۳۹, [۷],[۸] خط تالوگ دلالت بر این دارد که عمیق ترین و یا مسیر قابل کشتی رانی در رودخانه های مرزی، مرز دو کشور محسوب می شود.
, [۸] خط تالوگ دلالت بر این دارد که عمیق ترین و یا مسیر قابل کشتی رانی در رودخانه های مرزی، مرز دو کشور محسوب می شود., [۸],[۹] تحلیلی بر جنگ تحمیلی ایران و عراق، دفتر حقوقی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، بهمن ۱۳۶۱، ص۲۵
, [۹] تحلیلی بر جنگ تحمیلی ایران و عراق، دفتر حقوقی وزارت خارجه جمهوری اسلامی ایران، بهمن ۱۳۶۱، ص۲۵, [۹],[۱۰] همان، ص ۸
, [۱۰] همان، ص ۸, [۱۰],[۱۱] ستیز با صلح، ستاد تبلیغات جنگ، شورای عالی دفاع، ص ۵۳
, [۱۱] ستیز با صلح، ستاد تبلیغات جنگ، شورای عالی دفاع، ص ۵۳, [۱۱],[۱۲] ستیز با صلح، ستاد تبلیغات جنگ، شورای عالی دفاع، ص ۷۱
, [۱۲] ستیز با صلح، ستاد تبلیغات جنگ، شورای عالی دفاع، ص ۷۱, [۱۲],انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه