بررسی فعالیتهای رشته مطالعات اسلامی زنان/ مسائل زنان زیر ذرهبین حوزه علمیه
5 سال از تأسیس رشته مطالعات اسلامی زنان در حوزه علمیه میگذرد؛ رشتهای که قرار است با رویکردی اسلامی به مباحث حوزه زنان و خانواده بپردازد و به تربیت نیروی انسانی مورد نیاز در این زمینه بپردازد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زنان خبر؛ در دهههای اخیر مسأله زنان بهطور جدی مورد توجه حوزههای مختلف از جمله حوزه علمی و دانشگاه قرار گرفته و به تبع آن رشتهای با عنوان مطالعات زنان در دنیا شکل گرفت و دانشگاههای مختلف به ارائه این رشته پرداختند. در کشور ما زمان زیادی از تأسیس رشته مطالعات زنان در دانشگاهها نمیگذرد. نخستین بار در سال 80 بود که این رشته در سه دانشگاه تربیت مدرس، علامه طباطبایی و الزهرا و با پیشگامی دانشگاه تربیت مدرس در دو گرایش حقوق زن در اسلام و زن و خانواده آغاز به کار کرد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنان خبر, ؛ در دهههای اخیر مسأله زنان بهطور جدی مورد توجه حوزههای مختلف از جمله حوزه علمی و دانشگاه قرار گرفته و به تبع آن رشتهای با عنوان مطالعات زنان در دنیا شکل گرفت و دانشگاههای مختلف به ارائه این رشته پرداختند. در کشور ما زمان زیادی از تأسیس رشته مطالعات زنان در دانشگاهها نمیگذرد. نخستین بار در سال 80 بود که این رشته در سه دانشگاه تربیت مدرس، علامه طباطبایی و الزهرا و با پیشگامی دانشگاه تربیت مدرس در دو گرایش حقوق زن در اسلام و زن و خانواده آغاز به کار کرد.,
رشته مطالعات اسلامی زنان از سال 90 آغاز به کار کرد
طی سالهای ارائه رشته مطالعات زنان همیشه بحثهای مختلفی پیرامون محتوای ارائه شده در این رشته وجود داشت و حتی مخالفتهایی نیز در این زمینه شکل گرفته بود بهطوری که برخی محتوای این رشته را به دور از تعالیم اسلام در زمینه زن و خانواده میدانستند. از این رو، در حوزه علمیه این تفکر شکل گرفت که ضروری است رشته مطالعات زنان در حوزه راهاندازی شود تا بتواند از نگاه دینی به مسأله زنان بپردازد. به همین واسطه در سال 89 پیشنویس تأسیس رشته مطالعات اسلامی زنان ویژه خواهران در سطح سه حوزه که از سوی مرکز تحقیقات زن و خانواده آماده شده بود به تصویب رسید و در سال 90 این رشته بهطور رسمی آغاز به کار کرد.
,
واحدها و دروس ارائه شده
رشته مطالعات اسلامی زنان در حوزه 102 واحد دارد و تعداد واحدهای آن از همین رشته در دانشگاه در مقطع تحصیلات تکمیلی بیشتر است و طلاب در 6 ترم آموزش میبینند. در این دوره دروسی مانند اصول فقه، تفسیر قرآن، عقاید خاص شیعه، زن در اسلام، زن در ادیان و مکاتب فلسفی، جریانشناسی فمینیسم، جریانشناسی مطالعات زن در جهان اسلام، حقوق زن در اسلام و غرب، جامعهشناسی جنسیت، اخلاق جنسیتی، جنسیت و تعلیم و تربیت، روانشناسی اختلافی زن و مرد و ... ارائه میشود.
در رابطه با چرایی و چیستی رشته مطالعات اسلامی زنان و کم و کیف فعالیتهایی که در این رشته انجام میگیرد با دکتر زهرا امین مجد؛ مدیرگروه مطالعات اسلامی زنان جامعهالزهرا و عضو هیأت علمی مرکز تحقیقات زن و خانواده گفتوگو کردیم.
امین مجد در رابطه با تاریخچه تأسیس رشته مطالعات اسلامی زنان در حوزههای علمیه و مراکز ارائه دهنده این رشته گفت: رشته مطالعات اسلامی زنان بهطور رسمی از سال 90 با تصویب مراجع ذیربط در حوزههای علمیه خواهران شهر قم آغاز به کار کرد و در حال حاضر نیز تنها در این شهر ارائه میشود. البته، حوزههای علمیه سراسر کشور تقاضای بسیار زیادی برای ارائه این رشته دارند اما هنوز به جز یک مرکز در تهران، در خارج از قم این رشته ارائه نمیشود چراکه معتقدیم رشته مطالعات اسلامی زنان رشتهای بسیار خطیر است و فردی که قرار است تدریس در این رشته را برعهده بگیرد باید هم به مبانی دینی و هم به مطالعات جنسیتی مسلط باشد اما کمتر افرادی پیدا میشوند که به شکل عمیق وارد این دو عرصه در کنار هم شده باشند. لذا فعلاً تنها نظام آموزشی موجود در قم را کاملاً در این زمینه مجهز میدانیم.
,
,
,
خروجی رشته مطالعات اسلامی زنان تأمینکننده نظر دین است
او در ادامه اظهار داشت: البته، میتوان با نگاه تسامحی، به راحتی این رشته را در سایر مراکز نیز راهاندازی کرد اما معتقدیم در این زمینه باید سختگیری حداکثری داشته باشیم تا خروجی رشته مطالعات اسلامی زنان مطلوب باشد.
,
رشته مطالعات اسلامی زنان به زودی به سطح چهار ارتقا پیدا میکند
امین مجد با اشاره به مراکزی که رشته مطالعات اسلامی زنان را ارائه میکنند، گفت: در حال حاضر، جامعهالزهرا و
تربیت مدرس این دوره را برگزار میکنند. تربیت مدرس یکی از مراکز علمی وابسته به مرکز مدیریت حوزه علمیه خواهران قم است که مسوولیت پرورش مدرس برای سایر حوزههای علمیه را دارد. مدرسه علمیه معصومیه هم زیر نظر دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم است و رشته مطالعات اسلامی زنان را برگزار میکند. به زودی این رشته از سطح سه به سطح چهار ارتقا پیدا خواهد کرد و شاهد ارائه آن در چند گرایش خواهیم بود.
,
,
بحث جنسیت با ملاحظه تفاوتهای تکوینی همراه است
مدیرگروه مطالعات اسلامی زنان جامعهالزهرا در خصوص رویکرد رشته مطالعات اسلامی زنان بیان داشت: تعبیر مطالعات اسلامی اشاره به این دارد که حتماً باید براساس اندیشههای دینی و در پارادایم اسلامی نگاه به جنسیت استخراج و مباحث مربوط به آن ارائه شود. هر جا گذارههای دینی جنسیتی میشوند برای ما محل مطالعه هستند و به وسیله پارادایم اجتهاد دینی، از آموزههای دینی در این باره هم استفاده و هم دفاع میکنیم. ما براساس تفکر اسلامی معتقدیم هر جا بحث جنسیت مطرح میشود این بحث با ملاحظه تفاوتهای تکوینی همراه بوده و بهمنظور تشکیل نظام برتری است که بناست انسانها را به زندگی متکاملانه در هر دو جهان نزدیک کند وگرنه زن و مرد در مبانی و انسانبودگی کاملاً با هم برابر هستند. ما یک نظام جنسیتی در تفکر دینی داریم و آن را قابل دفاع میدانیم. این نظام براساس اعتقاد به رابطه بین تکوین و تشریع و اقتضائاتی است که هرگز نمیشود آنها را انکار کرد اما در مجموع، جایگاه ارزشی زن و مرد از دیدگاه اسلام برابر است.
,
تعامل حوزه و دانشگاه در رشته مطالعات زنان
این پژوهشگر حوزه زنان در رابطه با تفاوت رشته مطالعات اسلامی زنان در حوزه و رشته مطالعات زنان در دانشگاه اظهار داشت: برخی از مراکزی که در حال ارائه رشته مطالعات زنان در دانشگاه هستند تعاملات قابل ملاحظهای با حوزه دارند و بسیاری از محتواهایی که در دانشگاه ارائه میشود همسو با مطالعات دینی است. البته در ابتدای شکلگیری رشته مطالعات زنان بین محتوای دینی و ارایهای که در سطح دانشگاه صورت میگرفت واگرایی وجود داشت اما در حال حاضر، این واگرایی کمتر و دقتها بیشتر شده و زیر نظر شورای تحول علوم انسانی در شورای عالی انقلاب فرهنگی اتفاقات خوبی افتاده است. امین مجد افزود: قطعاً فضای دانشگاهی به اندازه حوزه خودش را متعهد نمیداند که دروس را کاملاً مبتنی بر آموزههای دینی ارائه کند چون به هر حال، رسالت این دو فضا متفاوت است. اما در مفاد درسی مصوب و محتوا چیزی که با دین در تعارض باشد ندیدهایم البته ممکن است در ارائه دروس این اتفاقات بیفتد و سلیقههایی وارد شود. اما در حوزههای علمیه قطعاً هم روی کاغذ و برنامهریزی هم در سطح ارائه این محافظت به شکل جدی صورت میگیرد.
او در خصوص همکاریهای پژوهشی با مراکز علمی و پژوهشی زنان تصریح کرد: پایهریزی رشته مطالعات اسلامی زنان توسط مرکز تحقیقات زن و خانواده صورت گرفت. این مرکز یک نهاد پژوهشی حوزوی وابسته به مرکز مدیریت حوزههای علمیه خواهران است و از همان ابتدای تأسیس رشته، جهتگیریها بر مبنای پژوهش بود. هماکنون نیز پیگیری راهاندازی سطوح عالی رشته و شکلگیری فضای پژوهشی در این رابطه با محوریت مرکز تحقیقات زن و خانواده صورت گرفته است. خروجی این سیستم هم قطعاً بیشترین تمایل و تحرک را در زمینه پژوهش دارند.
,
]
ارسال دیدگاه