سیاستهای شهری با مادری در تضاد است
سیاستگذاری شهری بهگونهای بینظم و شلخته است که فضاهای شهری، فضای خانههای مجردی مردان را به یاد میآورد. تلقی برنامهریزان شهری این است که جای مادران در خانه است؛ درحالیکه حتی اگر هم کار زن فقط مادری باشد، باز هم فقط در خانه نمیماند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از زنان خبر، پنجمین نشست از سلسله نشستهای «بررسی ابعاد مادری و مسایل آن» توسط انجمن جامعهشناسی ایران برگزار شد. در این نشست، نیره توکلی؛ جامعهشناس و مدیرگروه جامعهشناسی هنر به بیان سخنانی با عنوان «بهشت زیر پای مادران، شهر برای دیگران» پرداخت.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, زنان خبر,
نگاه غریزی به مادری مبتنی بر ذاتگرایی ارسطویی است
توکلی در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه دیدگاه غریزی به مادری نوعی ذاتگرایی است بیان داشت: ذاتگرایی ارسطویی ذات را ثابت میداند اما ذاتگرایی هایدگری معتقد است که در هر دورهای ذاتی برای پدیدهها وجود دارد. نگاه غریزی به مادری بیشتر مبتنی بر ذاتگرایی ارسطویی است و براین اساس صفات زنان و پدیده مادری، ثابت است. ذاتگرایی به این معنا یعنی رفتارهای اجتماعی را به سطح غریزه تقلیل دهیم.
او در ادامه گفت: البته، من وجود غرایز در انسان را انکار نمیکنم اما در رابطه با تأثیر غرایز در انسانها باید با احتیاط حرف بزنیم. حتی غرایزی مانند گرسنگی و نیاز جنسی که در انسان و حیوان مشترک است قرنهاست که در حیوانات بهصورت ثابت باقی مانده اما در انسانها اینگونه نیست. غرایز انسان بنابر فرهنگ جوامع، جغرافیا و دورههای تاریخی متفاوت است اما برخی فکر میکنند اگر لفظ غریزی را از مادری بگیرند، تقدس را از آن گرفتهاند.
این جامعهشناس با اشاره به پیامدهای تقلیل رفتارها به سطح غرایز اظهار داشت: غریزی دیدن رفتارها و ذاتگرایی ریشه برخی از نابرابریهای اجتماعی است. بر این اساس بچهداری ذاتی زن و وظیفه اصلی اوست و اگر فرصتهای شغلی و اجتماعی از او سلب شود، در برابر غریزه مادری اهمیتی ندارد. غریزی دانستن مادری مانند حکم دادن درباره زنان است مثل اینکه بگوییم زن ذاتاً عاطفی و احساسی، زیبا، صلحطلب و… است.
توکلی خاطرنشان کرد: تبعیض مثبت درباره زنان به این معنا نیست که قشری که الان فرودست است بهتر از قشر فرادست است. باید ببینیم صفاتی که بیان میکنیم چه نوع مناسبات اجتماعی بهوجود میآورند. این دیدگاه که اگر زنان سیاستمدار دنیا را به دست گیرند صلح در دنیا بهوجود میآید نیز غلط است. نمونههای این سیاستمداران زن افرادی مانند مارگارت تاچر، مارین لوپن و… هستند.
خصوصیات جنسیتی از طریق فرهنگها جذب میشود
او افزود: پسامدرنیزم با ذاتگرایی مبارزه میکند و نشان میدهد که زن از ساختارهای فرهنگی متولد میشود؛ بدون آنکه اعتقادی به ویژگیهای ذاتی زنان باشد. لازم نیست برای بهبود وضعیت زنان ویژگیهای مثبت را به آنها نسبت دهیم. الان بسیاری از مردان هستند که در نگهداری فرزند صفات بسیار مثبتی دارند. ما زن و دختر به دنیا نمیآییم بلکه خصوصیات جنسیتی را از طریق فرهنگها جذب میکنیم.
مادری نزد همه فرهنگها یکسان نیست
مدیرگروه جامعهشناسی هنر اظهار داشت: مادری نباید امتیازی تلقی شود که براساس آن بگوییم چون زن غریزه خود را تأمین میکند در نتیجه برخی از فرصتها از او دریغ شود. تغییر الگوهای مادری در طول زمان و مکان و جوامع مختلف نشان میدهد که مادری چقدر از امر غریزی و ذاتی دور است. تا ۵۰ سال پیش یک پای قتلهای ناموسی، مادر بود و بسیاری از اوقات در کشتن دختر خود شریک میشد. همین الان در پاکستان این وضعیت وجود دارد. پس مواردی مانند سقط جنین و شرکت مادر در قتل دختر خود نشان میدهد که مادری نزد همه فرهنگها یکسان نیست.
الگوی مادری تغییر کرده است
توکلی در ادامه عنوان داشت: یکی از نشانههای تغییر الگوی مادری این است که تا ۵۰ سال پیش مادر نمونهای انتخاب میکردند که اولین شرط آن داشتن فرزندان زیاد یعنی بالای ۱۰ بچه بود. یکی دیگر از شرطها این بود که این زن نباید شخصیت اجتماعی خاصی میداشت و باید فقط مادر میبود. او باید دارای عروس، داماد، نوه و نتیجه میبود و اگر بین بچههای او یک یا دو دکتر و مهندس هم وجود داشتند که بهتر بود. اصلاً هم اهمیتی نداشت که این مادر توانسته نیازهای تربیتی این بچهها را تأمین کند یا خیر.
با پدیده استقبال نکردن زنان از مادری مواجه هستیم
او با اشاره به فرزندآوری در زمانه حاضر تصریح کرد: امروزه در ایران ۱۴ درصد از زوجها بیفرزندی را انتخاب میکنند و ۱۹ درصد تکفرزند هستند. سالهاست در کشور ما ۲ فرزندی رواج دارد. از سوی دیگر، با وجود تشویقهایی که برای فرزندآوری میشود با پدیده رشد منفی جمعیت و استقبال نکردن زنان از مادری مواجه هستیم. کمیت مادری پایین آمده اما کیفیت آن بالاتر رفته است. در ۲۰۰ سال اخیر مادران با تلاش زیاد توانستهاند بین مادری و مسئولیتهای اجتماعی تعادل برقرار کنند. مادران هنوز مسئول هر اتفاقی در خصوص بچه هستند و ساعتها وقت خود را برای نگهداری از بچهها صرف میکنند. یکی از تحولات اجتماعی، کوچک شدن خانوادهها بوده و تا چند سال دیگر مفاهیمی مانند خاله، دایی، عمو و عمه بیمعناست.
سیاستهای شهری با مادری در تضاد است
مدیرگروه جامعهشناسی هنر با طرح این سؤال که چرا با وجود تشویقهای زیاد زنان بچهدار نمیشوند، خاطرنشان کرد: کسی که از عواقب بچهدار شدن نترسد، حتماً بچهدار میشود. به جای شروع از مادران باید از معماران شهری شروع کنیم و ببینیم چقدر یک زن در فضای شهری احساس امنیت دارد. متأسفانه سیاستهای شهری با مادری در تضاد است. در اروپا تصویر مادری را در خیابان با زنانی که بچه در آغوش دارند یا آنها را سوار کالسکه کردهاند و یا به زمین بازی میبرند، میبینیم اما در سطح شهر ما کالسکه و مادر بچه در بغل خیلی کم است.
توکلی اظهار داشت: سیاستگذاری شهری بهگونهای بینظم و شلخته است که فضاهای شهری، فضای خانههای مجردی مردان را به یاد میآورد. تلقی برنامهریزان شهری این است که جای مادران در خانه است؛ درحالیکه حتی اگر هم کار زن فقط مادری باشد، باز هم فقط در خانه نمیماند. شهروندان و از جمله مادران و کودکان در شهر حقی دارند که این حق در شهر تهران رعایت نمیشود. مادری که با دو یا سه بچه میخواهد سوار اتوبوس یا تاکسی شود اولین حرفی که به او میزنند این است که چرا آژانس نمیگیری؟
اهمیت پیادهروها برای مادران
او با اشاره به اهمیت پیادهروها برای مادران و کودکان گفت: معمولاً زنان کمتر از مردان از وسایل موتوری استفاده میکنند؛ به همین دلیل پیادهروها اهمیت دارند. از سوی دیگر، کودکان همیشه همراه زنان هستند. در گذشته، پیادهروها و کوچههای باریک برای رفتوآمد دانشآموزان مناسب بود اما الان چنین وضعیتی وجود ندارد. در شهر ما یا پیادهرویی وجود ندارد یا برج میسازند و پیادهرو تبدیل به ایوان برج میشود یا اینکه پیادهروها محل موتورسواری شده است. در بسیاری از کشورها وقتی برف میبارد برای تضمین امنیت زنان و کودکان، ابتدا پیادهروها را تمیز میکنند اما در کشور ما اینگونه نیست.
نگاه غریزی به مادری مبتنی بر ذاتگرایی ارسطویی است
توکلی در ابتدای سخنان خود با اشاره به اینکه دیدگاه غریزی به مادری نوعی ذاتگرایی است بیان داشت: ذاتگرایی ارسطویی ذات را ثابت میداند اما ذاتگرایی هایدگری معتقد است که در هر دورهای ذاتی برای پدیدهها وجود دارد. نگاه غریزی به مادری بیشتر مبتنی بر ذاتگرایی ارسطویی است و براین اساس صفات زنان و پدیده مادری، ثابت است. ذاتگرایی به این معنا یعنی رفتارهای اجتماعی را به سطح غریزه تقلیل دهیم.
,
او در ادامه گفت: البته، من وجود غرایز در انسان را انکار نمیکنم اما در رابطه با تأثیر غرایز در انسانها باید با احتیاط حرف بزنیم. حتی غرایزی مانند گرسنگی و نیاز جنسی که در انسان و حیوان مشترک است قرنهاست که در حیوانات بهصورت ثابت باقی مانده اما در انسانها اینگونه نیست. غرایز انسان بنابر فرهنگ جوامع، جغرافیا و دورههای تاریخی متفاوت است اما برخی فکر میکنند اگر لفظ غریزی را از مادری بگیرند، تقدس را از آن گرفتهاند.
,این جامعهشناس با اشاره به پیامدهای تقلیل رفتارها به سطح غرایز اظهار داشت: غریزی دیدن رفتارها و ذاتگرایی ریشه برخی از نابرابریهای اجتماعی است. بر این اساس بچهداری ذاتی زن و وظیفه اصلی اوست و اگر فرصتهای شغلی و اجتماعی از او سلب شود، در برابر غریزه مادری اهمیتی ندارد. غریزی دانستن مادری مانند حکم دادن درباره زنان است مثل اینکه بگوییم زن ذاتاً عاطفی و احساسی، زیبا، صلحطلب و… است.
,توکلی خاطرنشان کرد: تبعیض مثبت درباره زنان به این معنا نیست که قشری که الان فرودست است بهتر از قشر فرادست است. باید ببینیم صفاتی که بیان میکنیم چه نوع مناسبات اجتماعی بهوجود میآورند. این دیدگاه که اگر زنان سیاستمدار دنیا را به دست گیرند صلح در دنیا بهوجود میآید نیز غلط است. نمونههای این سیاستمداران زن افرادی مانند مارگارت تاچر، مارین لوپن و… هستند.
,
خصوصیات جنسیتی از طریق فرهنگها جذب میشود
او افزود: پسامدرنیزم با ذاتگرایی مبارزه میکند و نشان میدهد که زن از ساختارهای فرهنگی متولد میشود؛ بدون آنکه اعتقادی به ویژگیهای ذاتی زنان باشد. لازم نیست برای بهبود وضعیت زنان ویژگیهای مثبت را به آنها نسبت دهیم. الان بسیاری از مردان هستند که در نگهداری فرزند صفات بسیار مثبتی دارند. ما زن و دختر به دنیا نمیآییم بلکه خصوصیات جنسیتی را از طریق فرهنگها جذب میکنیم.
,
مادری نزد همه فرهنگها یکسان نیست
مدیرگروه جامعهشناسی هنر اظهار داشت: مادری نباید امتیازی تلقی شود که براساس آن بگوییم چون زن غریزه خود را تأمین میکند در نتیجه برخی از فرصتها از او دریغ شود. تغییر الگوهای مادری در طول زمان و مکان و جوامع مختلف نشان میدهد که مادری چقدر از امر غریزی و ذاتی دور است. تا ۵۰ سال پیش یک پای قتلهای ناموسی، مادر بود و بسیاری از اوقات در کشتن دختر خود شریک میشد. همین الان در پاکستان این وضعیت وجود دارد. پس مواردی مانند سقط جنین و شرکت مادر در قتل دختر خود نشان میدهد که مادری نزد همه فرهنگها یکسان نیست.
,
الگوی مادری تغییر کرده است
توکلی در ادامه عنوان داشت: یکی از نشانههای تغییر الگوی مادری این است که تا ۵۰ سال پیش مادر نمونهای انتخاب میکردند که اولین شرط آن داشتن فرزندان زیاد یعنی بالای ۱۰ بچه بود. یکی دیگر از شرطها این بود که این زن نباید شخصیت اجتماعی خاصی میداشت و باید فقط مادر میبود. او باید دارای عروس، داماد، نوه و نتیجه میبود و اگر بین بچههای او یک یا دو دکتر و مهندس هم وجود داشتند که بهتر بود. اصلاً هم اهمیتی نداشت که این مادر توانسته نیازهای تربیتی این بچهها را تأمین کند یا خیر.
,
با پدیده استقبال نکردن زنان از مادری مواجه هستیم
او با اشاره به فرزندآوری در زمانه حاضر تصریح کرد: امروزه در ایران ۱۴ درصد از زوجها بیفرزندی را انتخاب میکنند و ۱۹ درصد تکفرزند هستند. سالهاست در کشور ما ۲ فرزندی رواج دارد. از سوی دیگر، با وجود تشویقهایی که برای فرزندآوری میشود با پدیده رشد منفی جمعیت و استقبال نکردن زنان از مادری مواجه هستیم. کمیت مادری پایین آمده اما کیفیت آن بالاتر رفته است. در ۲۰۰ سال اخیر مادران با تلاش زیاد توانستهاند بین مادری و مسئولیتهای اجتماعی تعادل برقرار کنند. مادران هنوز مسئول هر اتفاقی در خصوص بچه هستند و ساعتها وقت خود را برای نگهداری از بچهها صرف میکنند. یکی از تحولات اجتماعی، کوچک شدن خانوادهها بوده و تا چند سال دیگر مفاهیمی مانند خاله، دایی، عمو و عمه بیمعناست.
,
سیاستهای شهری با مادری در تضاد است
مدیرگروه جامعهشناسی هنر با طرح این سؤال که چرا با وجود تشویقهای زیاد زنان بچهدار نمیشوند، خاطرنشان کرد: کسی که از عواقب بچهدار شدن نترسد، حتماً بچهدار میشود. به جای شروع از مادران باید از معماران شهری شروع کنیم و ببینیم چقدر یک زن در فضای شهری احساس امنیت دارد. متأسفانه سیاستهای شهری با مادری در تضاد است. در اروپا تصویر مادری را در خیابان با زنانی که بچه در آغوش دارند یا آنها را سوار کالسکه کردهاند و یا به زمین بازی میبرند، میبینیم اما در سطح شهر ما کالسکه و مادر بچه در بغل خیلی کم است.
,
توکلی اظهار داشت: سیاستگذاری شهری بهگونهای بینظم و شلخته است که فضاهای شهری، فضای خانههای مجردی مردان را به یاد میآورد. تلقی برنامهریزان شهری این است که جای مادران در خانه است؛ درحالیکه حتی اگر هم کار زن فقط مادری باشد، باز هم فقط در خانه نمیماند. شهروندان و از جمله مادران و کودکان در شهر حقی دارند که این حق در شهر تهران رعایت نمیشود. مادری که با دو یا سه بچه میخواهد سوار اتوبوس یا تاکسی شود اولین حرفی که به او میزنند این است که چرا آژانس نمیگیری؟
,
اهمیت پیادهروها برای مادران
او با اشاره به اهمیت پیادهروها برای مادران و کودکان گفت: معمولاً زنان کمتر از مردان از وسایل موتوری استفاده میکنند؛ به همین دلیل پیادهروها اهمیت دارند. از سوی دیگر، کودکان همیشه همراه زنان هستند. در گذشته، پیادهروها و کوچههای باریک برای رفتوآمد دانشآموزان مناسب بود اما الان چنین وضعیتی وجود ندارد. در شهر ما یا پیادهرویی وجود ندارد یا برج میسازند و پیادهرو تبدیل به ایوان برج میشود یا اینکه پیادهروها محل موتورسواری شده است. در بسیاری از کشورها وقتی برف میبارد برای تضمین امنیت زنان و کودکان، ابتدا پیادهروها را تمیز میکنند اما در کشور ما اینگونه نیست.
,
ارسال دیدگاه