مرگ کولبران و اشک ریزی های کاسبکارانه
کوله فقر، بیکاری، بی توجهی مسوولان به معیشت و نبود سرمایه گذاری مناسب سالهاست بر دوش کولبران مرزنشین به خصوص در آذربایجان غربی و کُردستان سنگینی میکند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مُکریان، کولبری یک راه پرمشقت مواجهه با فقر و بدبختی است؛ وگرنه هیچ انسانی نه در این قرن و نه در تاریخ، هرگز چنین راه پرسختی و مشقتی را برای تأمین معیشت خود انتخاب نمیکرد؛ بهویژه اگر راههای دیگری پیشروی او وجود میداشت. جمعیت کشور به طور طبیعی در همه استانها رشد کرده؛ در پارهای از استانها برای این جمعیت از همان ابتدای طفولیت، چندان برنامه و اندیشهای در جهت تأمین نیازهای مادی، معنوی و فرهنگی در نظر گرفته نشده است. گروهی در مدرسه و گروهی در سطوح بالاتر آموزشی با خلأ پاسخی مناسب برای نیازهای خود مواجهاند و اگر الگویی مناسب نداشته باشند، راهی سخت را انتخاب میکنند. بعضیها در کوهستانها میمیرند، بعضیها در مدیترانه غرق میشوند و آنهایی که میمانند، به این خوشبختی میرسند که «کولبری» کنند.
بارها از ظرفیت بالقوه مرزها و ضرورت بهره گیری از این امکان خدا داد برای جوانان بی کار ساکن در شهرهای جدار مرز در میان حرف ها و وعده های مسوولان کشوری در سفر به استانمان شنیده ایم. قانونی کردن عبور و مرور و ساماندهی به وضعیت کولبران، یکی دیگر از قول های است که سالهای سال است که مسوولان دولتی وعده تحقق اش را می دهند. وعده های که به غیر از ترفندی برای رای آوری و بلف های سیاسی هیچ دستاورد دیگری ندارند. هر ساله خبرهایی در خصوص روی مین رفتن کولبران و حتی کشته شدن آنها به واسطه گلوله های گرم حرس های مرزی در رسانه ها مخابره می شود.
این روزها خبر مرگ چهار نفر از کولبران سردشتی بر اثر بهمن به یکی از اصلی ترین اخبار رسانه ها تبدیل شده است.
سیل همدردی های مجازی و پیامکی، عکس نوشتی و بیانیه ای و حتی تشکیل کمپین های کذایی، دسته ای را سرگرم می کند و با همان سرعتی که به اوج رسیده اند رو به افول می روند و تا اتفاقی دیگر، روز از نو روزی از نو!.
این روزها مسوولان دولتی، نمایندگان، تشکل های مردم نهاد، کاندیداهای انتخابات پیش رو در رقابتی وصف ناپذیر در ماراتون نفس گیر همدردی و بیانیه دهی روی هم را کم می کنند.
یکی اشک می ریزد، دیگری نامه بالابلند و ادیبانه می نویسد و آن یکی برای سلب تقصیر از خود، زمین و زمان را مقصر جلوه می دهد.
کولبر کیست؟
طبق تعاریف ارائه شده کولبران (حمل کنندگان) به کارگران مرزی گفته میشوند که برای کسب درآمد زندگی خود مجبور به حمل اجناس میشوند، کولبران بیشتر در استانهای آذربایجان غربی، کُردستان، کرمانشاه مشغول به کولبری هستند، بر اساس آمار سن کولبران و یا کاسب کاران مرزی از ۱۰ تا ۸۰ سال است.
کوله فقر، بیکاری، بی توجهی مسوولان به معیشت و نبود سرمایه گذاری مناسب سالهاست بر دوش کولبران مرزنشین به خصوص در آذربایجان غربی و کُردستان سنگینی میکند.
کولبری، پدیدهای تازه نیست. گزارشهای مستند تاریخی نشان میدهند دستکم از دوران رضاشاه، یعنی از سال ۱۳۰۳ خورشیدی تاکنون، دولتها و مقامات در پی مبارزه با کار مبادلات غیررسمی مرزی با عراق بودهاند. (در سال 1317، بیش از ۵۸ شهروند مریوانی و چندده نفر از اهالی مهاباد، بازداشت و به بهانه اشتغال در کار قاچاق مرزی کالا برای مدت سه سال به دیگر نقاط ایران و از جمله شیراز تبعید شدند). بهمعنای اقتصاد سیاسی، در دو سوی مرزهای غربی ایران، شبکه و ساختی از مناسبات اقتصادی و اجتماعی شکل گرفته و نهادینه شده است؛ بخشی در تأمین کالاها، بخشی در انبارکردن، بخشی در حمل ماشینی، گروهی در حمل انسانی یا حمل با قاطر و اسب، بخشی دیگر در دلالی، گروهی در خارج از مرزهای منطقه و در حال سفارش کالا و گروهی دیگر در حال تبادل ارزی و پولی و بخشی در حال توزیع محصولات، شبکهای در گستره جغرافیایی بسیار وسیعی مستقر است. این شبکه مفصل اقتصادی- اجتماعی؛ البته که با برخورد انتظامی و امنیتی قابل حل و حذف نیست. باید با اتکا به دادههای دقیق، از جمله حجم تجارت ناشی از این پدیده، مزیتهای معیشتی کولبری برای خانوادهها، تأثیر حذف این شغل بر درآمد مستقیم جامعه هدف، بررسی جایگزینهای درآمدی برای خانوادههای درگیر، تبیین کولبری بهمثابه یک عارضه اجتماعی یا اقتصادی و... بسته سیاستی جدیدی را برای حل موضوع ارائه و اجرا کرد.
بیش از 200 هزار کولبر در استانهای کُردستان و آذربایجان غربی فعالیت دارند!
بر اساس آمارهای رسمی در استان کُردستان پنج معبر کولبری وجود دارد و 198 هزار نفر از ساکنان مناطق مرزی کردستان کارت الکترونیکی مرزنشینی دارند. 12 هزار خانوار با جمعیتی معادل 60 هزار نفر دارای دفترچه مرزی هستند و مردم ساکن در مناطق مرزی از این معابر ارتزاق میکنند.
بر اساس همین آمارها هم اکنون نزدیک هشت الی ۱۰ هزار کولبر در مناطق مرزی آذربایجان غربی مشغول فعالیت هستند؛ فعالیتی که طبق تعاریف ارائه شده قانونی نبوده و هیچ مزایای اجتماعی در پی ندارد.
در این میان اشکان مهدوینیا، سرپرست فرمانداری سردشت از صدور مجوز دفترچه تردد مرزی برای کولبران خبر داده و گفته: «درحالحاضر هشت هزار دفترچه تردد کولبری در شهرستان سردشت صادر شده که صاحبان آنها بهصورت قانونی از مسیرهای امن، کولبری میکنند و برایشان مشکلی ایجاد نمیشود».
رهبری درباره کولبرها چه گفتند؟
بد نیست بدانید آیتالله خامنهای رهبر معظم انقلاب، هشتم اردیبهشت ماه در آستانه روز کارگر در دیدار هزاران نفر از کارگران، قاچاق را بلایی بزرگ و سم تولید داخلی برشمردند و با انتقاد شدید از عدم برخورد جدی با این مساله تأکید کردند: «باید قویترین اشخاص را مأمور این کار کرد و دولت، ضمن تقویت دستگاههای ذیربط، با قدرت با قاچاق سازمانیافته مقابله و برخورد کند. البته منظور از مبارزه با قاچاق کالا، مقابله با کولبرهای ضعیفی که در برخی مناطق اجناس کوچک را وارد میکنند، نیست؛ بلکه منظور قاچاقچیان بزرگی است که با دهها و صدها کانتینر، اجناس قاچاق، وارد کشور میکنند».
قانون و مسالهای به نام کولبر
حقوقدانان کشور پیرامون موضوع کولبران می گویند: قاچاقچی تعریف دارد و در قانون نیز مجازاتهایی برای آن تعریف شده است اما در هیچ جای قانون اسمی از کولبر نیامده است، بنابراین کولبر با قاچاقچی تفاوت دارد و تنها به این جمله بسنده میکنیم که مقام معظم رهبری تصریحا اعلام کرد کولبران، قاچاقچی نیستند و این برای ما کفایت میکند؛ حسین احمدینیاز توضیح میدهد: هر جرمی طبق قانون باید تعریف شود و اصل «167» قانون اساسی بر این امر تصریح دارد که اساسا به آن اصل قانونی بودن جرم و مجازات میگویند و خوشبختانه در هیچ جای قانون ایران کولبری، جرم تلقی نشده است تا مجازاتی برای آن تعریف کنیم درثانی کولبر فاقد عنصر معنوی یا سوءنیت در ارتکاب بزه قاچاق کالاست.
کولبری شغلی از سر ناچاری؛ بیکاری راهی به جز کولبری باقی نگذاشته است
میزان بیکاری در استان های مرزی بیداد می کند، به طور مثال دراستان هایی چون کُردستان، آذربایجان غربی و کرمانشاه نرخ بیکاری به حدود۲۰ درصد می رسد.
نبود سرمایهگذاری، کارخانهها و سیاستهای مشوق سرمایهگذاری در شهرهای این مناطق با وجود پتانسیلهای تجاری و گردشگری، شرایطی را فراهم کرده است که بیکاری و فقر در یک سیکل غیرباطل به هجوم بیکاران به کولبری، اجناس قاچاق و فرار از فقر منتهی شوند. این وضعیت، یعنی گسترش تجارت غیررسمی مرزی، پیامدهای اقتصادی و اجتماعی بیشماری در پی داشته که همواره چه برای مردم و چه برای دولت، هزینههای سنگینی داشته است. از کشتهشدن افراد کولبر حین آوردن کالا تا کشتهشدن حیوانات باربر و مصادره کالا از سوی دولت، افزایش هزینه حفظ مرزها و کاهش ورود کالاها برای رشد اقتصاد، از جمله معضلات موجود در مرزهای غرب کشور است.
هر سال ٥٠ تا ١٠٠ کولبر قربانی میشوند
عبدالکریم حسینزاده، نماینده مردم نقده و اشنویه در مجلس شورای اسلامی و عضو کمیسیون عمران در گفتوگو با «روزنامه شهروند»، درباره ساماندهی کولبران گفته است: «واقعیت این است که کولبران از سر فقر و نداری به این شغل رو آوردهاند، چه آنهایی که پوشاک میآورند و چه آنهایی که وسایل بار میزنند، آنها هیچکدام صاحب بار نیستند و از همه این رفت و آمدها و بارکشیهای سنگین پول ناچیزی میگیرند، هر چه سود است را خود قاچاقچیان اصلی که وسایل و اجناس را در بازار میفروشند، تصاحب میکنند؛ از نظر من تمام کولبران در یک شرایط قرار دارند.»
به گفته او، مشکل کولبری تنها مربوط به کُردستان نمیشود، بلکه جز این استان، آذربایجانغربی و کرمانشاه هم تعداد زیادی از کولبران را دارند که هر ساله قربانی میشوند: «تنها استان آذربایجان غربی، هزار کیلومتر مرز مشترک با چهار کشور همسایه ازجمله عراق، ارمنستان و ترکیه دارد؛ اما چقدر از این مرزها برای درآمدزایی استفاده شده و چقدر از جامعه مرزنشین در این درآمدزایی سهیم بودهاند؟ زمانی که درباره ساماندهی این کولبران حرف میزنند، باید نسبت به سرمایهگذاری اقتصادی و ایجاد زمینههای کشاورزی آنها اقدام کنند، باید صنایع تبدیلی در این مناطق ایجاد شود و افراد بکار گرفته شوند.»
این عضو هیات رئیسه فراکسیون امید که دومین دوره نمایندگی خود در مجلس شورای اسلامی را سپری می کند از اینکه چرا پیش از اتفاق تلخ مرگ جوانان سردشتی این نوع آمارها را ارائه نداده سخنی به میان نیاورده است.
نظر متفاوت استاندار آذربایجان غربی
استاندار آذربایجان غربی در خصوص فعالیت کولبران در استان و نیز حوادث اخیر در مناطق مرزی این استان با اشاره به حادثه ریزش بهمن و فوت تعدادی از هم استانیهایش در این حادثه می گوید: افرادی که در این حادثه فوت کرده و یا به دلیل گرفتار شدن در بهمن دچار مصدومیت شدند کولبر نبودند؛ چرا که این فعالیت دارای ساعت کاری مشخص است، این افرادی که فوت شدند در ساعات ۲۲ به بعد شب در مناطق مرزی و بالای کوه به دنبال چه چیزی بودند؟ در این راستا رسانهها تفاوت کولبران با سایر افراد را در جامعه تبیین کنند.
کولبران در معابر مشخص، از ساعت ۸ تا ۱۷ و با دارا بودن کارت کولبری فعالیت میکنند،تردد برخی از افراد در خارج از این معابر و در ساعتهای نامشخص کولبری محسوب نمیشود.
سعادت ضمن اشاره به قاچاق سازمان یافته در مناطق مرزی می گوید: کولبری در ساعتهای تعطیلی مراکز از سوی مرزنشینان توجیهی ندارد و این در حالی است که کولبران هر سه روز در میان کولبری میکنند و در بقیه روزها به خرید و فروش کالا میپردازند، کولبران ماهانه به طور متوسط حدود ۱۵ میلیون ریال درآمد دارند.
استاندار آذربایجان غربی گفت: دولت در کنار بازارچههای مرزی و کارتهای پیله وری که برای مبادلات اقتصادی افراد در ۲۰ کیلومتری نوار مرزی در نظر گرفته است، معابر مشخصی را ایجاد کرده که افراد دارای کارت کولبری، بتوانند نسبت به جابجایی کالا در نوبت و ساعات مشخص اقدام کنند.
وی با اشاره به تهدیدات امنیتی در مرزهای کشور و استان آذربایجان غربی اضافه کرد: امروز در مرزها قاچاق سازمان یافته ای است که مشروبات، اسلحه، پیش سازهای مواد مخدر را وارد کشور میکنند، از طرفی افرادی، عوامل داعش و ضدانقلاب را برای انجام عملیات خرابکارانه داخل ایران میکنند، اینها امنیت و آسایش مردم را به خطر میاندازند.
سعادت با تاکید بر اینکه نمیتوان همه مرز را دیوار انسانی کشید، اضافه کرد: کدام کشور اجازه میدهد امنیت ملیاش با این موضوعات به خطر بیفتد، این در حالی است که برخی سایتها و نیز در فضای مجازی افرادی با تبلیغات اینکه این افراد کولبرند، میخواهند قبح قاچاق را از بین ببرند، درحالیکه حوزه قاچاق و کولبری باید از هم تفکیک شود.
دولت به خانواده کولبران دیه بدهید
در این میان اظهارات استاندار دولت تدبیر و امید در استان آذربایجان غربی واکنش های متعددی را در پی داشت.
نماینده مردم سردشت و پیرانشهر در مجلس شورای اسلامی ضمن رد سخنان سعادت در این باره می گوید: این افراد از خانواده کولبران سردشتی بوده ودولت باید دیه و مستمری آنها را پرداخت کند.
رسول خضری با بیان اینکه مبارزه با قاچاق نباید به معنی مقابله با کولبران تلقی شود اظهارداشت: این افراد عموماً از نظر مالی ضعیف هستند و ناچارند برای کسب درآمد ناچیزی جان خود را به خطر بیندازند، ضمن اینکه رقم تبادل تجاری از این روش در مقابل ارقام قاچاق کالا در کشور بسیار ناچیز است.
وی با اشاره به اینکه در منطقه سردشت و پیرانشهر فرصتهای متعدد، تهدیدات فراوانی وجود دارد، افزود: این افراد در حال حاضر از هیچ حق اجتماعی از جمله بیمه برخوردار نبوده و به دلیل نبود فرص شغلی مناسب مجبور به تأمین معاش خود از راه کولبری هستند.
خضری با اشاره به ظرفیتهای بالای مرزی در استان به خصوص شهرستان های سردشت و پیرانشهر عنوان کرد: ایجاد مناطق ویژه اقتصادی و یا آزاد در این شهرها میتواند ضمن توسعه و رونق اقتصادی استان و منطقه زمینه اشتغال مناسب به همراه جذب سرمایه گذاران را فراهم آورد.
راه حل مشکل کولبران ؛طرح نمایندگان مجلس یا لایحه دولت ؟
نماینده مردم بوکان و عضو هیات رئیسه مجلس شورای اسلامی در یادداشتی کوتاه که در کانال تلگرامی خود منتشر کرده به راههای قانونی رفع مشکل کولبران اشاره کرده است.
عثمانی در این باره نوشته است:
مشکل معیشت و مشقت کوله برى بعنوان شغلى سخت، زیان آور و پرخطر امروزه بیش از هر زمان دیگر جلب توجه نموده و افکار عمومى به آن حساسیت نشان داده است. فرصت مغتنمى است که بتوان از این شرایط براى مرزنشینان و کوله بران کارى اساسی انجام داد و قدرى به آنها بها داد و از آلام شان بکاهیم. برخورد منطقی، غیراحساسی و غیر سیاسی و عدم سواستفاده و جلوگیرى از موج سوارى و سوژه سازى براى تبلیغات و انتخابات دور و نزدیک، راهکار حل این مشکل است.
براى حل مشکل مرزنشینان و کوله بران دو راه وجود دارد؛ یکى ارائه طرح توسط نمایندگان و تصویب آن در مجلس شوراى اسلامى و دیگرى ارائه لایحه توسط دولت و تصویب آن در مجلس.
اتفاق دلخراشی که در خصوص چهار تن از کوله بران کشورمان روى داد، دل همگان را به درد آورد و افکار عمومى بر این موضوع متمرکز شد. در این شرایط نمایندگان محترم و در رأس آنها همکاران عزیزم که نماینده شهرستان هاى مرزی کشور هستند، با فوریت طرحی را براى ساماندهى مرزها و وضعیت کوله بران تهیه و به امضاى جمع زیادی از همکاران رساندند که جاى تشکر و تقدیر دارد اما خود همین دوستان متوجه شدند که این طرح به پختگى بیشترى نیاز دارد و صرف پاسخگویی به افکار عمومى کفایت نمى کند لذا طرح به مرکز پژوهش هاى مجلس ارجاع گردیده تا کار کارشناسی بیشتر روى آن انجام گیرد. در گذشته طرح هاى زیادى داشته ایم که به قانون تبدیل شده ولى هرگز عملیاتى نشده است. به هرحال تلاش نمایندگان در جهت حل مشکل مردم جاى تقدیر است و امیدواریم بزودی این کار صورت گیرد و طرح به هیأت رئیسه تحویل گردد و انشاالله به امضاى همه ما در هیأت رئیسه نیز خواهد رسید.
اما باید توجه داشت که طرح نمایندگان با محدودیت ها و ملاحظاتى همراه است. مهمترین آن اصل ٧٥ قانون اساسی است و بموجب این اصل، طرح نمایندگان نباید براى دولت بار مالی ایجاد کند که این موضوع از دو جهت مورد نظر شوراى محترم نگهبان قرار می گیرد؛ یکى اینکه هزینه جدیدی ایجاد نکند و دیگر اینکه از منابع درآمدى دولت، کاسته نشود. این در حالیست که بهبود معیشت کوله بران و مرزنشینان یا مستلزم صرف هزینه از طرف دولت است و یا صرف تخصیص بخشی از درآمدهاى دولت به مرز و مرزنشینان است که در هر دو حالت موجب رد این طرح به موجب اصل ٧٥ قانون اساسی خواهد شد. علاوه بر این تجربه ثابت کرده است که دولت در اجراى قوانینى که ریشه آنها طرح است نه لایحه، کند عمل مى کند و یا اصولاً اجرا نمی کند و در پیچ و خم هاى اجرایی آن را معطل مى کند. نمونه بارز آن طرحی است که ما براى ثبت چاه هاى کشاورزى به قانون تبدیل کردیم ولى نه تنها این قانون اجرا نشد، بلکه امروزه چاه هاى آب کشاورزى را نیز پُر مى کنند.
اما چنانچه دولت لایحه بدهد چنین ملاحظات و محدودیت هایی وجود نخواهد داشت و دولت به راحتى مى تواند بخشی از درآمد گمرکى را به اقتصاد و عمران مرز اختصاص دهد و یا مستقیماً مبالغى براى اشتغال مرزنشینان پیش بینى کند. ارائه لایحه علاوه بر اینکه این محدودیت ها را ندارد، علاقمندى به اجراى آن نیز بیشتر است و تجربه نشان داده است دولت در اجراى قوانینى که ریشه آن لایحه است بسیار جدى تر و سریع تر عمل مى کند. خصوصا دولتى که اواخر دوره اول خود را مى گذراند انگیزه مضاعفى براى ارائه لایحه هاى همسو با افکار عمومى خواهد داشت و براى اجراى آنها نیز خیلی سریع عمل مى نماید. ناگفته نماند که طبق قانون اساسی مجلس نمى تواند دولت را مکلف به ارائه لایحه نماید ولى با مذاکره و ارتباط مى توان دولت را به ارائه لایحه متقاعد نمود ولى درافتادن با دولت نهایتاً منجر به ارائه لایحه و حل مشکل نخواهد شد.
به هرحال چه طرح ارائه شود و چه لایحه، نیاز به همراهى نمایندگان و تصویب مجلس شوراى اسلامى و تأیید شوراى محترم نگهبان و عزم دولت براى اجراى آن خواهد داشت که خوشبختانه فضاى مجلس دهم براى حل این مشکل و سایر مشکلات کشور فراهم است. امید است به بهترین شکل این مشکل از مردم مرزنشین ما که مرزبان واقعى کشور عزیزمان هستند، حل شود و از این به بعد شاهد حوادث تلخ گذشته در مرزهاى کشور نباشیم.
چرا قبل از این اتفاق هیچکس از درد کولبران ننالید و اشک نریخت؟!
یک دسته روشن فکرنمای بی درد که به «کارخانه ی بیانیه صادرکنی» و صد البته «خودمطرح کنی» تبدیل شده اند از هر پیش آمد زشت و زیبا و خوب و بدی برای خودنمایی و جلب توجه استفاده می کنند. همین به اصطلاح روشنفکران تاکنون چند بار در خصوص معضلات و مشکلات معیشتی مردم منطقه به ویژه مرزنشینان قلم به دست گرفته اند؟
حساب آنهایی که تاب و تاوان خودسازی و ایفای تعهدات اجتماعی در داخل را نداشتند و امروز در آن سوی مرزها سرخوش و مست از صدقه ی سازمان های خیریه ی بین المللی و دلار های نفتی دایه های مهربانتر از مادر شده اند یا آنهایی که می توانستند با سرمایه شان زندگی دهها جوان کولبر را سامان دهند، ریسک سرمایه گذاری در وطن را به آفتابگیری دم ساحل فرنگ بخشیدند هم با کرام الکاتبین!.
مردمم علی الخصوص در فضای مجازی به صورت گسترده با کولبران همدردی کردند، اما این دلسوزی ها هیچ دردی از مشقات سخت روزگار تلخ کولبران نمی کاهد.
زخم های کولبران؛ نه در حقوق شهروندی مرهمی داشت و نه در اشتغال 700 هزار نفری
دولت یازدهم در اوایل مار خود وعده های مساعدی برای حل مشکلات مردم داد، وعده هایی که همراهی اقوام ایرانی، خصوصاً کُردها را در پی داشت.
اما پس از پیروزی دولت تدبیر و امید، تحقق وعده های دوران انتخابات کمرنگ شد و رسیدگی به معیشت مردم در مناطق کمتر توسعه یافته یا بی تعارف بگوییم مناطق محرومی چون کُردستان با کُندی تلاشها توام گشت.
دولتیها در حالی توسعه زندگی مرزنشینی و رسیدگی به آن را در دستور کار قرار دادند که عملاً با ابهام در سود فروش سوخت و عدم اختصاص آن به خود مرزنشینان و همچنین وضعیت نامشخص صندوق توسعه مرزنشینی کارنامه کاری غیرقابل قبولی در این حوزه کسب کرده است.
علاوه بر این موارد، حمایت از مرزنشینان و به ویژه کولبران که در سرمای سخت کُردستان و نواحی غرب کشور جان خود را در کف دست نهاده تا روزی حلالی برای خانواده کسب کنند، در عمل ناموفق و شعاری بوده است.
دولت روحانی بیشترینآرای خود را در در مناطق کُردنشین از آن خود کرد و مردم این مناطق انتظاراتی از دولت داشتند که به قول این کولبران و تعداد زیادی از جوانان دیگر در فقر و بیکاری به سر می برند همچنان باید بدنبال لقمه ای نان زیر آوار برف و بهمن بمانیم که در نهایت همین دولتمردان با گفتن چند تسلیت گاه و بیگاه و نصب بلاکارد مدافع حقوقمان شوند.
سالهاست کوله فقر، بیکاری، بی توجهی مسوولان به معیشت و نبود سرمایه گذاری مناسب بر دوش مردم مرزنشین استان های مرزی به خصوص آذربایجان غربی سنگینی میکند، امید که حوادث اخیر برای مردم مناطق مرزی و فوت چهار نفر از مردم سردشت منجر به توجه به اشتغال و معیشت مرزنشینان شده و بخشی از سنگینی این کوله را از دوش مردم مناطق مرزی بکاهد.
,
,
,
,
,
, کولبر کیست؟,
,
,
,
, بیش از 200 هزار کولبر در استانهای کُردستان و آذربایجان غربی فعالیت دارند!,
,
,
,
, رهبری درباره کولبرها چه گفتند؟,
,
, قانون و مسالهای به نام کولبر,
,
, کولبری شغلی از سر ناچاری, ؛ بیکاری راهی به جز کولبری باقی نگذاشته است,
,
,
, هر سال ٥٠ تا ١٠٠ کولبر قربانی میشوند,
,
,
,
, نظر متفاوت استاندار آذربایجان غربی ,
,
,
,
,
,
,
, دولت به خانواده کولبران دیه بدهید,
,
,
,
,
,
, راه حل مشکل کولبران ؛طرح نمایندگان مجلس یا لایحه دولت ؟,
,
,
,
,
,
,
,
,
, چرا قبل از این اتفاق هیچکس از درد کولبران ننالید و اشک نریخت؟!,
,
,
,
, زخم های کولبران؛ نه در حقوق شهروندی مرهمی داشت و نه در اشتغال 700 هزار نفری,
,
,
,
,
,
,
منابع این گزارش نزد پایگاه خبری تحلیلی مُکریان محفوظ هستند.
,رسول گلباخی/ روزنامه نگار
,انتهای پیام/ گ
]
ارسال دیدگاه