آشنایی با آداب و رسوم کهن اردکان؛
از سرمه کشیدن به چشم ها تا درست کردن آتش بر روی پشت بام
در اردکان قدیم رسوماتی وجود داشته است که مردم با احترام و عقیده داشتن به آنها تک به تک آن را اجرا کرده و سال نو را جشن می گرفتند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از اردکان گویا، با نزدیک شدن به سال نو و تکاپویی که در مردم برای خرید سبزه و ماهی و وسایل سفره هفت سین است، تصمیم گرفتیم تا گفتگویی با محقق اردکان شناس داشته باشیم تا رسومات اصیل اردکانی را از وی جویا شویم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, اردکان گویا،,علی سپهری در گفتگو با خبرنگار اردکان گویا در خصوص رسومات قدیم و تاکید بر حفظ آنها گفت: در اردکان قدیم دو تقویم وجود داشت که یکی از این تقویم ها همین تقویم رایج فعلی و دیگری تقویم ملتی است که هر 12 ماه را 30 روز حساب می کند. این تقویم 5 روز باقی مانده آخر سال را جدا می کند که در اردکان قدیم به این پنج روز پنجه می گفتند.
,محقق اردکانی افزود: این پنج روز تشریفات خاص خود را داشت که مردم معتقد به انجام آن بودند و برای این رسوم احترام خاصی قائل بودند.
,وی ادامه داد: در پنج روز اخر سال مراسماتی چون سورمه کشیدن به چشم، پختن آش، گذاشتن زردک در کلون خانه و خوردن آن برای دوری از گزیده شدن، ریختن خاکشیر در آتش برای دوری مورچه از خانه، نگه داری یک ظرف ماست سر بسته از شب پنجه تا صبح نوروز، آتش روشن کردن در ورودی خانه و ریختن خاکشیر و اسفند بر روی آن برای دوری از چشم زخم، تمام کردن کرباس های نیمه تمام در کارگاه ها، بردن پنجگی برای عروس و گرم نگه داشتن اجاق خانه، اجرا می شد که هر کدام پایه اعتقادی خاص خود را داشت.
,,
چهار شنبه سرخی
, چهار شنبه سرخی, چهار شنبه سرخی,سپهری با بیان این که چهارشنبه آخر سال را چهارشنبه سرخی می نامیدند گفت: در اردکان رسم بر این بود که هر خانوادهای مقداری هیزم به پشت بام برده آتش میزد و بچهها از روی آتش میپریدند و این شعر را میخواندند:
,سرخی تو به روی من
,زردی من به روی تو
,پس از پایان مراسم آتش را خاموش میکردند و بعضی نیز آتش را در کوچه میریختند تا کم کم خاموش شود.
,محقق اردکانی در ادامه با بیان این که در گذشته هیچ مغازه ای برای عرضه ی لباس نو در اردکان وجود نداشته است افزود: یکی دیگر از رسوم اردکانی ها تهیه لباس و کفش نو بود اما چون هیچ مغازه ای برای تهیه لباس وجو نداشت عمدتا مردم به خیاط مراجعه می کردند و چند روز پایان سال را به دوخت و دوز مشغول بودند.
,وی ادامه داد: کفش غالب مردم گیوه بود و کسانی که وضع مالی خوبی نداشتند برای عید نوروز گیوههای پارچه خود را به پینه دوز میدادند تا با تیماج آن را دوره کند یعنی یک نوار تیماج سفید دور آن بگیرد. برای این کار گیوه شسته میشد و پس از دوره کردن تقریباً به حالت نو در میآمد.
,,
حمام سالی
, حمام سالی, حمام سالی,محقق اردکانی با اشاره به رسم حمام رفتن در شب عید اظهار داشت: در اردکان معمولاً دستمزد حمامیها را در شب عید نوروز پرداخت میکردند. به همین دلیل میگفتند حمامها سالی است. از طرفی دیگر چون هیچ حمام خصوصی در منازل اردکان وجود نداشت به همین دلیل در روزهای آخر سال تقریباً تمامی مردم اردکان به حمام میرفتند و پس از بیرون آمدن دستمزد یک ساله حمامی و عیدی دلاک و پادو نیز پرداخت میکردند.
,,
تهیه آجیل و شیرینی
, تهیه آجیل و شیرینی, تهیه آجیل و شیرینی,سپهری اردکانی تهیه شیرینی را یکی دیگه از رسوم اردکانی ها قبل از نوروز نام برد و افزود: تهیه آجیل برای عید یکی دیگر از اموری بود که قبل از عید میبایست انجام شود و معمولاً هر کسی به اندازه بضاعتش سعی میکرد آجیل تهیه کند. آجیل معمولاً عبارت بود از تخمه آفتابگردان، تخمه هندوانه، تخمه خربزه، هسته زردآلوی طف داده شده و در بعضی مواقع پسته جزئی از اجیل عید بود. تخم مرغ رنگی هم جزو جدا نشدنی عید ها بود که با رنگ های گوناگون رنگ آمیزی می شدند
,
, وی رسومات صبح عید را برشمرد و افزود:صبح روز عید تقریباً اکثرمردم مخصوصاً بچهها لباس نو پوشیده به خانه اقوام میرفتند و طبق یک سنت قدیمی، از بزرگان خانواده شروع کرده به ترتیب سن و موقعیت اجتماعی به مبارک باد آنها میرفتند و عیدی دریافت میکردند.عیدی معمول در قدیم تخم مرغ رنگآمیزی شده، دستمال جیبی، گاهی هم پول نقد که بین 5 ریال تا20 ریال بود.
,محقق اردکانی با ارزش ترین رسم اردکانی ها را در عید نوروز دیدار با علمای شهر برشمرد وادامه داد: یکی دیگر از رسمهای بسیارخوب مردم در روز عید نوروز و عید فطر دیدار با علمای شهراست. برای همین امر عالم بزرگ شهر معمولاًدر حوزه علمیه حضور می یابد و مردم از اقشار مختلف به دیدن یا به اصطلاح مبارک باد عالم شهر می روند که این مراسم تا ظهر ادامه داشت
,وی از هفتمین روز سال نو به عنوان نوروز سلطانی نام برد و تصریح کرد: مردم اردکان معتقدند که در شب نوروز سلطانی باید همان غذایی بخورند که در شب نوروز خورده اند.به همین دلیل بزرگانی که در شب عید نوروز نتوانسته بودند اقوام را برای مهمانی دعوت کنند در شب نوروز سلطانی این کار را انجام می دادند و با برنج و خورشت سبزی از آنها پذیرائی می کردند، البته افراد مستمند و کسانی که دستشان هم خالی بود ناگزیر نوروز را می بایست به همان نان جو قناعت کنند لذا این ضرب المثل معروف را به کار میبردند. نوروزُگ، نوروزُگ، نون جو هر روزُگ
,سپهری اردکانی در پایان رسم روز سیزدهم نوروز را یاداور شد و ادامه داد: عصر روز سیزده نوروز اغلب مردم بیرون از خانه و گندمزارها می رفتند و به اصطلاح سیزده را به در می کردند. افرادی که حاجت و یا دختر دم بخت داشتند در گندم زارها شاخههای گندم را گره می زدند و اشعار ذیل را میخواندند و معتقد بودند که جاجتشان روا می شود یا به اصطلاح بختشان باز می شود.
,سیزده به در چهارده به تو
,به حق مرغ کت کتو
,سناری انداختم تو کدو
,درش گرفتن با جُدو(شیره درخت زردآلو)
,سال دیگر، خونه شوهر،بچهام بکول
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه