گردشگری سلامت ناجی بدون ناجی اقتصاد ارومیه
امروزه صنعت گردشگری سومین فعالیت اقتصادی پیشرو در جهان پس از نفت و خودروسازی محسوب میگردد و عاملی مهم در توسعه اقتصادی جهان به شمار میرود، علاوه بر آن دارای ویژگیهای منحصربهفردی چون کمهزینه بودن، پربازده بودن، ارزآوری و اشتغالزایی بوده و راهی برای سرمایهگذاری مستقیم خارجی محسوب میگردد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از مکریان،امروزه صنعت گردشگری سومین فعالیت اقتصادی پیشرو در جهان پس از نفت و خودروسازی محسوب میگردد و عاملی مهم در توسعه اقتصادی جهان به شمار میرود، علاوه بر آن دارای ویژگیهای منحصربهفردی چون کمهزینه بودن، پربازده بودن، ارزآوری و اشتغالزایی بوده و راهی برای سرمایهگذاری مستقیم خارجی محسوب میگردد. با توجه مطالعات سازمان جهانی گردشگری (WTO) میزان اشتغالزایی گردشگری ۱۱/۲ برابر سریعتر از سایر بخشها عنوانشده است. ازلحاظ اقتصادی امروزه گردشگری یکی از بزرگترین و پرتنوعترین صنایع جهان محسوب میشود.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, مکریان,
البته گردشگری در ایران اهمیت دوچندان دارد چون در ردیف ۱۰ کشور اول جهان ازنظر جاذبههای گردشگری و ازنظر تنوع گردشگری جزو ۵ کشور اول جهان بوده و دارای مزیت نسبی بالقوه در اکثر شاخههای گردشگری هست. ایران در دهه ۵۰ شمسی رتبه اول گردشگری در خاورمیانه را به خود اختصاص داده بود ولی پس از انقلاب و جنگ رکود شدیدی به وجود آمد و پسازآن صنعت نفت بهعنوان صنعت اول ایران موردتوجه ویژه قرار گرفت و صنعت توریسم مورد کملطفی واقع گردید درصورتیکه هر گردشگر خارجی که وارد کشور میشود درآمدی بالغبر ۱۵ بشکه نفت عاید کشور میشود که بسیار کمهزینهتر بوده و در صورت توجه میتواند دو برابر صنعت نفت ارزآوری داشته باشد.(پژوهشگاه میراث فرهنگی، صنایعدستی و گردشگری). با توجه به سند چشمانداز و برنامه چهارم توسعه ایران باید در سال ۱۴۰۴ شمسی در رتبه اول منطقه درزمینه ی گردشگری باشد و به ۵/۱ درصد کل گردشگر و ۲ درصد کل درآمد گردشگری جهان دست پیداکرده باشد که البته در عمل فاصله زیادی احساس میشود و نیازمندی یک برنامهریزی فشرده و عملی هست.
از دلایل اهمیت موضوع میتوان اشاره کرد به اینکه استان آذربایجان غربی و شهرستان ارومیه به دلیل مرزی بودن و دوری از هستهی قدرت و حکومت رونق و توسعهی کمتری در مقایسه با برخی استانهای دیگر دارد ولی درزمینه بهداشت و درمان و خدمات درمانی و پزشکان متخصص در سطح بسیار بالایی نسبت به همسایگان خارجی بهویژه کشور عراق و نخجوان هست و اینکه اوضاع رو به رشد اقتصادی و درآمد بالای سرانه در این کشورها بهویژه در منطقه خودمختار کردستان و اهمیت دادن روزافزون آنان بهسلامت و بهداشت و درمان خویش یک فرصت طلایی برای توسعه استان به وجود آورده است ازاینرو بر آن شدیم تا به گوشهای از اهمیت موضوع اشاره نماییم که امید است قدمی مثبت در این زمینه باشد. از نکات مهم دیگر میتوان به نزدیکی فرهنگ و زبان و آدابورسوم مردم استان با همسایگان و گردشگران سلامت اشاره کرد که میتواند مشوق خوبی برای گردشگران باشد.
توریسم درمانی بهعنوان جنبهای از صادرات خدمات هست که میتواند ارزآوری بالایی برای کشورها باشد. توریسم درمانی تنها شامل خدمات پزشکی نیست بلکه بر این منطق استوار است که درمان و معالجات پزشکی در کنار استراحت و فراغت ناشی از یک مسافرت خارجی میتواند به بهبود و سلامت انسانها سرعت قابلتوجهی ببخشد. با توجه به سطح بالای علم پزشکی و توانمندی کشور ایران در ارائه خدمات درمانی و پتانسیل موجود در این زمینه و خصوصاً تجربهای قوی در درمان و معالجات سخت از یکسو و برخورداری ایرانزمین از جاذبههای طبیعی، سیاحتی و توریستی فراوان از سوی دیگر یک برنامهای منظم و دارای استراتژیهای قوی و مشخص در مورد صنعت و کسبوکار توریسم درمانی را میطلبد. این مهم میسر نمیشود مگر با همدلی و همکاری میراث فرهنگی و گردشگری، وزارت بهداشت و درمان و سازمان توسعه تجارت ایران تا ایران بهعنوان قطبی برای توریسم درمانی در جهان معرفی گردد
آنچه مسلم است توسعه و رونق توریسم درمانی در ایران همکاری صمیمانه میان سازمان میراث فرهنگی با سایر ترجمانهای زیر ربط را میطلبد. حرکت ستاد گردشگری سلامت در سازمان میراث فرهنگی در دو مسیر جذب بیماران خارجی با تبلیغ وسیع و گسترده و سرمایهگذاری در بخشهای مختلف پژوهش و آموزش، ایجاد مراکز درمانی، کلینیکهای مخصوص چکآپ، ایجاد مراکز مجهز اعم از مدرن و سنتی و اطلاعرسانی مناسب ازجمله راههایی است که روند ورود گردشگران سلامت را به استان آذربایجان غربی و مرکز آن ارومیه تسریع خواهد بخشید.
با توجه به در دسترس نبودن آمار دقیق و درست دربارهی تعداد گردشگران سلامت و میزان هزینههای انجامشده توسط آنان باید بهصورت میدانی و تخمینی آن را بررسی نماییم که از چند منظر قابلبررسی است.
در ارومیه ۱۱ بیمارستان وجود دارد که ۵ بیمارستان بهصورت دولتی و ۳ بیمارستان بهصورت خصوصی و ۳ بیمارستان نیز زیر نظر ترجمانهای نظامی و سازمان تأمین اجتماعی اداره میگردند. (معاونت برنامهریزی دفتر آمار و اطلاعات ۶۹۱:۱۳۹۱) اطلاعات بهدستآمده از دو بیمارستان ارومیه که نسبت به بیمارستانهای دیگر ازلحاظ مساحت و بزرگی بسیار کوچکتر هستند نشان میدهد، دریکی از این بیمارستانها در سهماهه چهارم سال ۱۳۹۱ تعداد ۱۷۲ بیمار خارجی به آن بیمارستان مراجعه کرده که ۱۵۹ نفر جراحیشدهاند و ۲۳ نفر بستریشده و مورد مراقبت قرارگرفتهاند که درآمدی بالغبر ۲٫۴۴۲٫۷۱۱٫۳۳۲ ریال عاید بیمارستان گردیده است البته لازم به ذکر است که پزشکان علاوه بر هزینه بیمارستان، هزینه عمل که چند برابر هزینه بیمارستان است را از گردشگران سلامت در مطب خود اخذ میکنند. که آمار دقیقی از آن در دست نیست. از این تعداد یعنی ۱۷۲ نفر ۱۴۹ نفر تبعه عراق و از اقلیم کردستان عراق بوده و ۲۳ نفر از جمهوری آذربایجان و منطقه خودمختار نخجوان بودهاند.
اطاعات بهدستآمده از بیمارستان دیگری در ارومیه نشان میدهد که تعداد مراجعهکننده در سهماهه چهارم سال ۱۳۹۱ تعداد ۱۷۴ گردشگر سلامت بوده که درآمد آن برای بیمارستان مبلغ ۱٫۷۹۳٫۲۰۲٫۵۲۵ ریال هست که ۱۰ نفر از نخجوان،۱ نفر از جمهوری آذربایجان، ۱ نفر تبعه ترکیه و مابقی که ۱۶۲ نفر میباشند تبعه اقلیم خودمختار کردستان عراق بودهاند. که اگر این آمار را به سایر بیمارستانها تعمیم دهیم درآمدی بین ۵۰-۸۰ میلیارد ریال عاید بیمارستانها و پزشکان میگردد که رقم قابلتوجهی هست.
طبق آمار بهدستآمده از سالنامه آماری سال ۱۳۹۰ تعداد پزشکان شاغل در شهرستان ارومیه ۱۸۷۲ نفر هست که ۹۹۱ پزشک عمومی و ۴۴۰ پزشک متخصص وجود دارد که پزشکان متخصص بیشتر موردنظر میباشند. چون توسط گردشگران سلامت بیشتر مورد مراجعه قرار میگیرند که در جدول ۲-۵ تعداد و تخصص آنان ذکرشده است. البته در چند سال اخیر تعدادشان بیشتر شده اما آمار دقیقی از آنها در دست نیست.
جدول ۲-۵ تعداد و تخصص پزشکان ارومیه (معاونت برنامهریزی دفتر آمار و اطلاعات ۷۰۴:۱۳۹۱)
تخصص داخلی قلب عفونی اطفال زنان پلاستیک بیهوشی
تعداد ۳۸ ۱۶ ۸ ۵۴ ۶۳ ۲ ۴۳
تخصص پرتونگاری آسیب شتاسی اعصاب وتوان پوست و آمیزش جراحی عمومی اورولوژی ارتوپدی
تعداد ۲۸ ۴۴ ۱۲ ۱۰ ۳۵ ۱۶ ۱۹
تخصص مغز و اعصاب گوش و حلق چشم
تعداد ۱۱ ۲۱ ۲۰
با توجه به نمونهگیریهای انجامشده میتوان گفت که حداقل روزانه ۳ بیمار خارجی به مطب هر متخصص مشهور مراجعه میکنند که هزینه ویزیت آنان ۷۰۰۰۰۰ ریال است که اگر پزشکان مجرب دارای مطب که این میانگین بیمار خارجی به آنها مراجعه میکنند ۲۰۰ متخصص باشد و روزهای کاری آنان در سال ۳۰۰ روز باشد. سالانه ۱۸۰۰۰۰ نفر گردشگر سلامت به پزشکان متخصص شهرستان ارومیه مراجعه میکنند و درآمد سالانه آن برای پزشکان ۱۲۶٫۰۰۰٫۰۰۰٫۰۰۰ ریال هست.
شایانذکر است که داروخانهها و آزمایشگاهها و سایر اماکن ارائهکنندهی خدمات درمانی درآمدهای خوبی از گردشگران سلامت دارند که متأسفانه آمار دقیقی در دست نیست ولی رقم آن را حدود ۵۰-۱۰۰ میلیارد ریال میتوان تخمین زد. خدمات دندانپزشکی نیز یکی از هدفهای گردشگران سلامت در ارومیه هست که در شهر ارومیه ۲۶۸ دندانپزشک وجود دارد که با نمونهگیری و تخمین میتوان تعداد گردشگران متقاضی خدمات دندانپزشکی رابین ۱۵۰۰۰-۲۰۰۰۰ تخمین زد که حداقل سالانه درآمدی بالغبر ۴ میلیارد ریال برای دندانپزشکان در بردارد.
با توجه به آمار سال ۹۰ که در سالنامه آماری منتشرشده تعداد تبعههای عراق که از هتلهای ارومیه استفاده کردهاند ۹۰۷۰ نفر بوده و تعداد تبعههای آذربایجان که از هتلهای ارومیه استفاده کردهاند ۲۱۱۶ نفر میباشند که البته با توجه به رشد ۶ برابری ورود گردشگران سلامت از عراق نسبت به سال ۹۰ و رشد ۳ برابری گردشگران آذربایجانی این ارقام بهمراتب بالاتر هست. (معاونت برنامهریزی دفتر آمار و اطلاعات ۷۴۵:۱۳۹۱) بهاینترتیب میتوان تعداد افراد تبعه عراق که از هتلهای ارومیه استفاده کردهاند رابین ۳۵-۴۵ هزار نفر تخمین زد و افراد آذربایجانی که از هتلهای ارومیه استفاده کردهاند بین ۳-۵ هزار نفر تخمین زده میشود. که حداقل نرخ رسمی هتل برای هر نفر ۵۰۰۰۰۰ ریال است که درآمد سالانهی هتلهای شهر ارومیه از گردشگران سلامت حداقل ۲۰ میلیارد ریال هست.
البته این نکته را نباید فراموش کنیم که کم بودن مسافران در هتلها به نسبت ورود گردشگران به این دلیل است که اکثریت گردشگران دارای فامیل و آشنا در شهرستان ارومیه هستند و به منازل آنان مراجعه میکنند.
نکتهای که قابلتأمل است این است که گردشگران سلامت وارده به شهرستان ارومیه ۹۵ درصد از اقلیم خودمختار کردستان عراق هست که دارای سطح درآمدی بالایی هستند و کالاهای ایرانی به نسبت کشور خودشان در سطح قیمت بسیار پایینتری قرار دارند. به همین دلیل خریدهای کذائی در همه زمینهها انجام میدهند و بهویژه ارزان بودن و خوشمزه بودن غذاهای ایرانی باعث شده که رستورانها و اماکن ارائهدهنده غذا در ارومیه درآمد خوبی از این بابت به دست بیاورند.
اگر همه این جنبهها را در نظر بگیریم درآمدی که عاید شهرستان ارومیه میشود چیزی حدود ۴۰۰-۶۰۰ میلیارد ریال است که به عبارتی ۰٫۴ درصد از کل تولید ناخالص داخلی استان آذربایجان غربی را به خود اختصاص میدهد.
بنا به نظر کارشناسان ۴۰۰۰-۷۰۰۰ دلار برای ایجاد یک اشتغال کافی است که اگر این مقدار را ۶۰۰۰ دلار در نظر بگیریم و با توجه به درآمد سالانه شهرستان از ارزآوری گردشگران سلامت حدود ۱۳۹۰۰۰۰۰ دلار است. سالانه برای ۲۳۱۷ نفر شغل ایجاد میشود که این خود رقم بالایی از ایجاد اشتغال به شمار میرود که در صورت برنامهریزی و امکانات لازم این ارقام بهمراتب میتواند بیشتر باشد. تعداد شغلهای ایجادشده از طریق توریسم سلامت یعنی ۲۳۱۷ نفر ۱٫۰۵ درصد از کل شاغلین ۱۰ ساله و بیشتر شهرستان ارومیه را به خود اختصاص میدهد.
اینها همه در حالی است که توجه لازم و برنامهریزی مناسب توسط مسئولان در این زمینه انجامنشده و حتی از قرار دادن اطلاعات در دست محققان خودداری میشود و یا اصلاً دادهای به این صورت در اختیار ندارند که این خود نقص بزرگی هست. برای اینکه استان ما و شهر ارومیه بتواند مقصد اصلی گردشگران سلامت باشد باید برخی تهدیدها را بهخوبی شناسایی کرد و برنامهریزی مناسبی از طرف مسئولان برای برطرف کردن آنها وجود داشته باشد. ازجمله مهمترین آنها میتوان به همسایهی غربی ما ترکیه اشاره کرد که برنامهریزی بسیار دقیق و منظمی در این زمینه دارد و با خدمات مناسب کمکم دارد توجه مردم کشورهای همسایه را بهسوی خود جلی میکند و از ایران سبقت میگیرد. همچنین عدم وجود بیمههای بینالمللی و قراردادهای دوطرفه برای پوشش گردشگران سلامت در دورهی درمان خود جزو نقاط ضعف قابلتوجه هست و گاهی نگاه صرف اقتصادی مردم و کادر درمانی به گردشگران سلامت از کیفیت خدمات ارائهشده به آنان میکاهد و علاوه بر خاطرهای بد در ذهن گردشگر به وجههی شهر عزیزمان ارومیه نیز لطمه وارد میگردد و تنشهای ملی، قومی و مذهبی میتواند بین مردم و گردشگران فاصله ایجاد کند و نتیجهی آن کاهش گردشگران باشد.
پس مسئولان باید با نگاهی کارشناسانهتر و عزمی جزمتر سعی بر رفع مشکلات موجود داشته باشند تا این پتانسیل بزرگ که میتواند مرهمی بر دردهای اقتصادی شهرمان باشد را تقویت نماید و خدمات بیشتر به گردشگران و نظارت دقیقتر بر خدمات درمانی و عمومی و تلاش در راستای ارتقای فرهنگ مهماننوازی میتواند این امر را تسریع بخشد. امید است نتیجه آن قدمی در راستای توسعهی همهجانبه در این دیار باشد.
بشیر تیباش – کارشناس ارشد علوم اقتصادی
انتهای پیام/ گ
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
]
ارسال دیدگاه