در گفت و گو با استاد دانشگاه مطرح شد:
آمریکا و انگلیس عوامل تفرقه در جریان ملی شدن نفت بودند/فدا کردن منافع ملی توسط حزب توده به دلیل رقابت های حزبی
رئیس دانشگاه فرهنگیان و عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور استان همدان اظهار داشت: در فاصله سه روز از 25 مرداد تا 28 مرداد 1332 اتفاقات زیادی در ایران رقم میخورد که موج نهایی کودتا در 28 مرداد با محاصره مقر نخست وزیری با نیروهای نظامی به رهبری زاهدی به شکست نهضت ملی منتهی شده و آمریکایی ها تا 25 سال یعنی تا انقلاب 57 بر مقدرات کشورمان حاکم می شوند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ علی صوفی در گفت و گو با خبرنگار نافع با بیان اینکه برای درک درست از سقوط نهضت ملی ابتدا باید مطالبات اصلی نهضت ملی را در نظر قرار داد، گفت: ابتدا باید دید این نهضت به دنبال تحقق چه اهدافی بوده است و این که خواست نهضت ملی چه بود و چه عواملی موجب گسست و یا واگرایی جریان هایی که آن نهضت را تشکیل داده بودند، شد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, نافع,,
,
,
, ,
وی عنوان کرد: همانطور که مبرهن است پس از پایان جنگ جهانی دوم و در خلال این جنگ نفت ایران یکی از متامعی بود که بسیاری از دولت ها به آن چشم دوخته بودند به ویژه انگلستان که با قرداد دارسی به دنبال شروع یک استثمار جدید بود.
,,
,
,
*بررسی اهداف جریانهای تشکیل دهنده نهضت ملی
, *بررسی اهداف جریانهای تشکیل دهنده نهضت ملی,,
,
,
صوفی افزود: بر همین اساس لایحه دو فوریتی در مجلس امضا شد که هیچ کس حق ندارد تا پایان جنگ هیچ گونه مذاکره ای خصوصا در حوزه مسائل نفتی بکند و جرائمی را هم برای دولتمردان در نظر گرفتند و این لایحه با پافشاری مرحوم مصدق به تصویب رسید.
,,
,
وی ادامه داد: بحثی در این موقع پیش آمد و مطرح کردند که چگونه مجلس و دولتمردان در نهضت ملی حاضر نشدند نفت شمال را به دولت های خارجی بدهند اما حاضرند نفت جنوب را که چندین سال انگلستان بر آن استیلا دارد تداوم پیدا بکند.
,,
,
,
رئیس دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه جرقه خلعیت از انگلستان از همین جا زده می شود، تصریح کرد: البته در آن زمان دکتر مصدق مخالفت کرد و خیلی ها او و یارانش را متهم کردند که سیاست یک بام و دو هوا را بازی میکند.
,,
,
,
وی با اشاره به اینکه این کار دکتر مصدق از هوشمندی بود یادآورد شد: دکتر مصدق مطرح کرد که اگر من خلعیت از دولت انگلستان را به مجلس میبردم با توجه به شناختی که از مجلس و فضای کشور بود قطعا به آن رای نمیدادند در نتیجه قرارداد غیر قانونی که مدت 60 سال و حتی در دوره رضا شاه از طریق دارسی و تمدیدش در ایران بود پایش محکم شده و قانونی میشد که من نمیخواستم این کار را بکنم.
,,
,
,
*بررسی عوامل واگرایی نهضت ملی / رکن رکین این نهضت مبارزه با استعمار انگلیس بود
, *بررسی عوامل واگرایی نهضت ملی / رکن رکین این نهضت مبارزه با استعمار انگلیس بود,,
,
وی با بیان اینکه یکی از مطالبات نهضت ملی این بود که دست انگلستان را از منابع نفتی ایران کوتاه بکند، تصریح کرد: ما کودتای 28 مرداد را که میخواهیم تجزیه تحلیل بکنیم باید با رکن رکین نهضت که مبارزه با استعمار انگلیس است در نظر بگیریم.
,,
,
,
وی عامل دیگری که در ذیل این موضوع قرار میگرفت را بحث استقلال نفتی برشمرد و افزود: دیگری مبارزه با عوامل استعمار در داخل بود به طوری که بخشی از دربار و حتی خود محمد رضا پهلوی را هم هر چند با اکراه اما متقاعد کردند که همراه شود.
,,
,
,
صوفی تاکید کرد: دو مطالبه نهضت ملی داشت که یکی ملی شدن نفت و مبارزه با استعمار بود و دوم به تبع آن مبارزه با استبداد یا عوامل دربار است که منافع آنها تحت تاثیر قرار میگرفت .
,,
,
این استاد تاریخ افزود: این شعار محوری موجب اعتلاف گسترده ای شد.
,,
,
وی با اشاره به اینکه دولت آمریکا هم دوست داشت به عنوان قدرت نوپا در منابع انرژی خاورمیانه جای پایی برای خود به دست بیاورد، یادآور شد: آمریکا ظاهرا خود را همراه با نهضت نشان میداد، البته ما امروزه میدانیم به این دلیل بوده است که میخواست سهمی به دست بیاورد و طبیعتا انگلستان هم حاضر نبود آمریکا را شریک بکند.
,,
,
,
عضو هیأت علمی دانشگاه پیام نور همدان ادامه داد: چون آمریکا خودش را هوادار نهضت نشان میداد اعضای نهضت ملی امیدوار بودند از این اختلاف نظرها برای بیرون راندن انگلستان استفاده بکنند در حالی که نمیدانستند انگیزه آمریکایی ها دست یابی به منابع نفتی و چنگ انداختن به این منطقه بود .
,,
,
,
وی اضافه کرد: نهضت با این شرایط پیش می رود تا اینکه بعد از 30 تیر 1331 از نظر داخلی و خارجی شرایط علیه نهضت شد.
,,
,
,
صوفی با بیان اینکه چند نظریه در رابطه با این کودتا وجود دارد؛ بیان کرد: نظریه ای است که میگوید عوامل خارجی نقش اصلی را در سرنگونی نهضت ملی ایران ایفا کردند، دیدگاه دیگری است که عوامل داخلی و اختلافاتی که بین جبهه و نهضت ملی _که بعد از سال 1331 و در دوره دوم نخست وزیری مصدق آغاز میشود _را عامل سرنگونی نهضت میداند.
,,
,
,
وی نظریه دیگری که برخی معتقد بودند نهضت را دچار چالش کرده بود و به سمت سقوط پیش برد را اینگونه برشمرد: نظریه سوم که به نظرم عقلانی تر است هر دوی اینها است .
,,
,
صوفی ادامه داد: اگر نسبتی بین اینها برقرار بکنیم متغیر مستقل عوامل داخلی است و به عبارتی متغییر وابسته عوامل خارجی است.
,,
,
,
,
وی تصریح کرد: چطور در مرحله اول اتحاد نیروهای ملی و مذهبی و گروه های مختلف سیاسی بر سر مبارزه با استعمار انگلیس مانع از سقوط نهضت شدند عوامل خارجی همواره در تاریخ معاصر ایران به اعتبار زمینه های داخلی توانستند نفوذ بکنند یعنی تا در داخل زمینه فراهم نشود عوامل خارجی به تنهایی نمیتواند.
,,
,
,
صوفی افزود: نهضت ملی نشان داد که قدرتی مثل انگلستان را می تواند عقب براند با وجود این که تهدید به حمله نظامی و تحریم نفتی کرد ولی کاری از پیش نبردند در نتیجه ما این عوامل داخلی و خارجی را در پیوند با هم در نظر میگیریم.
,,
,
,
رئیس دانشگاه فرهنگیان عنوان کرد: عوامل داخلی خودشان به چند دسته تقسیم میشوند همانهایی که ارکان اصلی تشکیل دهنده نهضت بودند حالا که نهضت به پیروزی رسیده است به اختلاف می افتند.
,,
,
,
*آمریکا و انگلیس عوامل تفرقه در جریان ملی شدن نفت بودند
, *آمریکا و انگلیس عوامل تفرقه در جریان ملی شدن نفت بودند,,
,
وی خاطرنشان کرد: با توجه به اسناد و مدارکی که امروزه به دست آمده است خود انگلستان و آمریکا نیز در جریان ملی شدن نفت در این اختلاف افکنی و ایجاد تفرقه و نفاق بین اعضا نقش داشتند.
,,
,
,
,
*فدا کردن منافع ملی توسط حزب توده به دلیل رقابت های حزبی
, *فدا کردن منافع ملی توسط حزب توده به دلیل رقابت های حزبی,,
,
,
این استاد دانشگاه با ابراز تاسف اذعان داشت: احزاب سیاسی که ادعای مبارزه با استعمار و امپریالیسم را داشتند مثل حزب توده به دلیل رقابت های حزبی با جبهه ملی منافع ملی را فدا کردند.
,,
,
,
وی ادامه داد: چون آنها مدعی بودند خودشان فقط صلاحیت دارند با ارتجاع داخلی و امپریالیسم خارجی مبارزه بکنند و به همین دلیل مصدق را دلال نفت معرفی کردند.
,,
,
,
وی افزود: آنها گفتند که مصدق مامور است نفت را از انگلیس بگیرد به آمریکایی ها بدهد.
,,
,
وی یادآور شد: به همین دلیل دوست داشتند این نهضت شکست بخورد گرچه بعدا دودش به چشم اینها هم رفت.
,,
,
رئیس دانشگاه فرهنگیان با اشاره به اینکه حزب توده در جراید خودشان اعلام میکردند که گول مصدق را نخورید، افزود: این حزب امیدش این بود که نهضت با چالش مواجه شود به همین دلیل کارشکنی های مختلفی کردند و حتی تظاهراتی نیز علیه دکتر مصدق به راه انداختند.
,,
,
وی عنوان کرد: از آن طرف هم خیلی ها معتقد بودند که مصدق باید با مشت آهنین با آنها برخورد میکرد در حالی که خود مصدق اعتقادش بر دموکراسی و آزادی مطبوعات بود و مانع از برخورد جدی باآنها می شد.
,,
,
صوفی با بیان اینکه گروه های دیگر هم به خاطر رقابت های درونی و برونی از نهضت بریدند، یادآور شد: از طرفی خیلی از گروه های مذهبی هم اینگونه به آنها القا شده بود که میدان برای فعالیت کمونیست ها باز شده است که عوامل خارجی به آن بیشتر دامن میزدند.
,,
,
,
وی با تاکید بر اینکه مصدق هم با بحران اقتصادی مواجه بود، گفت: این موضوع با فشارهای خارجی و اختلافات داخلی و عدم همراهی یاران به هر حال نهضت ملی را با چالش مواجه کرده بود که مورخین انتقادهایی را نیز از دکتر مصدق وارد کردند.
,,
,
*ماجرای انحلال مجلس هفدهم توسط دکتر مصدق!
, *ماجرای انحلال مجلس هفدهم توسط دکتر مصدق!,,
,
وی به دو مورد از انتقادات اشاره کرد و گفت: مصدق اقدامات خلاف قانون اساسی انجام داده است ازجمله انحلال مجلس هفدهم است که بهانه به دست قانون ستیزان داد که البته همین نیز موضوع پیچیده ای داشت.
,,
,
صوفی افزود: بحث اینجا بر این است که انحلال مجلس بر عهده شاه بوده است چرا دکتر مصدق این کار را انجام داده است مخالفان نهضت از این اتفاق بهره برداری کرده و تبلیغات علیه نهضت کردند.
,,
,
,
وی ادامه داد: هرچند رفراندومی که دکتر مصدق انجام داد غالبش به انحلال رأی دادند و البته بعد میگویند نخست وزیر میتواند انحلال مجلس را به شاه اعلام بکند اگر ما سیر انحلال مجلس را در نظر بگیریم دکتر مصدق کار غیر قانونی انجام نداده است.
,,
,
,
این استاد دانشگاه خاطرنشان کرد: ولی هرچند نهضت ملی در مجلس در اقلیت هم بودند ولی به نظر من همین مجلس هم میتوانست بلند گویی باشد کما اینکه بود و از همین مجلس دکتر مصدق توانست اختیارات شش ماهه بگیرد که بتواند قوانین مختلفی را در حوزه های متفاوت تصویب بکند و همه را یک جا بیاورد از مجلس رای بگیرد همین مجلس بود که به دکتر مصدق اختیارات داده بود.
,,
,
,
*جابه جایی قدرت در آمریکا و انگلیس موجب همگرایی آنها در سقوط دولت مصدق شد
, *جابه جایی قدرت در آمریکا و انگلیس موجب همگرایی آنها در سقوط دولت مصدق شد,,
,
,
وی در رابطه با عوامل خارجی تشریح کرد: اتفاقاتی در آمریکا و انگلستان صورت گرفت در انگلستان حزب کارگر جای خود را داد به حزب محافظه کار و در آمریکا ترومن جای خود را به آیزنهاور داد این جابه جایی قدرتی که رخ داد بیش از گذشته آمریکا و انگلستان را در سقوط دولت مصدق همگرا کرد.
,,
,
,
رئیس دانشگاه فرهنگیان با بیان اینکه تمام پیشنهادهایی که به دکتر مصدق داده شدبه دلایل متعدد با شکست مواجه شد، افزود: به نظرم یک دلیل آن این است که هر نهضتی را که میخواهیم بررسی کنیم باید ببینیم شرایط روانی، اجتماعی و سیاسی آن دوران چه بوده است.
,,
,
,
وی ادامه داد: در رابطه با دکتر مصدق و نهضت این به نظر می رسد که در تنگنا قرار داشتند به نظرم جوی که حزب توده و سایر مخالفان مصدق ایجاد کرده بودند این ترس را ایجاد میکرد که انگ سازشکاری به او وارد گردد.
,,
,
,
وی با اشاره به نپذیرفتن پیشنهاد بانک جهانی توسط دکتر مصدق اذعان داشت: آنچه باعث شد شرایط حاکم بود که احتمال داشت به سازشکاری متهم شود.
,,
,
,
رئیس دانشگاه فرهنگیان بیان کرد: به نظرم وقتی دولت انگلستان و آمریکا در عملیات آژاکس بر براندازی دکتر مصدق کاملا متحد شدند شاه گرچه تا آن موقع تردید داشت وقتی متوجه شد کاملا قصد سرنگونی دکتر مصدق را دارند به آشکارا مقابل نهضت و همراه مخالفان داخلی نهضت قرار گرفت.
,,
,
,
وی با توضیح اینکه ما در اصل دو کودتا داریم که یکی در 25 مرداد و دومی در 28 مرداد 1332 بوده است، یادآور شد: در 25 مرداد کودتا عقیم می ماند و گارد نخست وزیری مطلع میشود که چنین برنامه ای است، فرمان عزل دکتر مصدق و فرمان نخست وزیری سپهبد زاهدی را آقای نصیری می آورد ولی در آن روز کودتا لو میرود و شاه که در سفری در شمال بود به همراه همسرش ثریا به ابتدا به عراق و سپس به روم ایتالیا فرار میکند.
,,
,
وی ادامه میدهد: در فاصله سه روز اتفاقات زیادی در ایران رقم میخورد که به آنها اشاره کردیم، همچنین پخش شدن دلار آمریکا و پایین آمدن ارزش پول آمریکا در ایران.
,,
,
صوفی بابیان اینکه بعضی در ایران به جای ریال دلار میگرفتند مردم را جا به جا میکردند ، ادامه داد: عواملی همچون شعبان بی مخ هم به کمک کودتا آمده واز طرفی عوامل نهضت هم به نفع دکتر مصدق تظاهر میکنند و حتی مجسمه های رضا شاه را هم پایین می آورند که یکی از آنها غلامرضا تختی بود.
,,
,
وی گفت: موج نهایی کودتا در 28 مرداد با محاصره مقر نخست وزیری با نیروهای نظامی به رهبری زاهدی بود که نهضت ملی شکست میخورد.
,,
,
صوفی در پایان بیان داشت: دکتر مصدق برکنار میشود زاهدی نخست وزیر می شود و امریکایی ها درنفت سهیم میشوند،کنسرسیوم نفتی منعقد میشود و آنها تا 25 سال یعنی تا انقلاب 57 بر مقدرات کشورمان حاکم می شوند.
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه