به مناسبت گرامیداشت روز حافظ:
آنچه که باید دانشجویان درباره حافظ شیرازی بدانند +دانلود اپلیکیشن
فرزند زمان خود بودن،درک و دریافت حالات و آنات حقیقی زندگی، طلب موعود و انتظار رسیدن به فضایی آرمانی، از مفاهیم عمیقی است که در سراسر دیوان حافظ به صورت آشکار و پنهان وجود دارد.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛به نقل از پیک دانشجو به مناسبت گرامی داشت روز حافظ این شاعر غزل سرای ایرانی که حقیقتا گوته، نیچه و شعرای نامدار جهان غرب و عرب، همگی تحت تاثیر کلام شیوای او قرار گرفتند،چند خطی را به مرور روایات زندگی این بزرگ مرد ایرانی می پردازیم.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, پیک دانشجو,حافظ شیرازی، شمس الدین محمد ۷۲۶ـ۷۹۱هـ.ق)شمس الدین محمد حافظ ملقب به خواجه حافظ شیرازی و مشهور به لسان الغیب از مشهورترین شعرای تاریخ ایران زمین است.با وجود شهرت بسیار، از دوران زندگی حافظ ،بویژه زمان به دنیا آمدن او اطلاع دقیقی در دست نیست. متواتر است که در سال ۷۲۶ه.ق در شهر شیراز به دنیا آمده است.شهرت اصلی حافظ و رمز جاودانگی آوازه او به سبب غزلسرایی و سرایش غزلهای بسیار زیباست.
,نظام هستی در اندیشه حافظ همچون دیگر متفکران عارف، نظام احسن است، در این نظام گل و خار در کنار هم معنای وجودی می یابند. عشق جان و حقیقت هستی است و در دریای پرموج و خونفشان عشق جز جان سپردن چاره ای نیست. تسلیم و رضا و توکل ابعاد دیگری از اندیشه و جهانبینی حافظ را تشکیل می دهد.
,فرزند زمان خود بودن، نوشیدن جان حیات در لحظه، درک و دریافت حالات و آنات حقیقی زندگی، طلب موعود و انتظار رسیدن به فضایی آرمانی، از مفاهیم عمیقی است که در سراسر دیوان حافظ به صورت آشکار و پنهان وجود دارد، حافظ گاه به زبان رمز و سمبل و گاه به استعاره و کنایه در طلب موعود آرمانی است. اصلاح و اعتراض، شعر حافظ را سرشار از خواستهها و نیازهای متعالی بشر کرده است.
,در این جا به برخی از مهم ترین ابعاد هنری در اشعار حافظ اشاره میکنیم:
,۱- رمز پردازی و حضور سمبولیسم غنی
,رمز پردازی و حضور سمبولیسم شعر حافظ را خانه راز کرده است و بدان وجوه گوناگون بخشیده است. شعر وی بیش از هر چیز به آینه ای می ماند که صورت مخاطبانش را در خود می نمایاند، و این موضوع به دلیل حضور سرشار نمادها و سمبول هایی است که حافظ در اشعارش آفریده است و یا به سمبولهای موجود در سنت شعر فارسی روحی حافظانه دمیده است.
,شب تاریک و بیم موج و گردابی چنین هایل
,کجا دانند حال ما سبکباران ساحلها
,۲-رعایت دقیق و ظریف تناسبات هنری در فضای کلی ادبیات
,این تناسبات که در لفظ قدما (البته در معنایی محدودتر) “مراعات النظیر” نامیده می شد، در شعر حافظ از اهمیت فوق العاده ای برخوردار است.
,ز شوق نرگس مست بلند بالایی
,چو لاله با قدح افتاده بر لب جویم
,شدم فسانه به سرگشتگی که ابروی دوست
,کشیده در خم چوگان خویش، چون گویم
,۳-لحن مناسب و شور افکن شاعر در آغاز شعرها
,ادبیات شروع هر غزل قابل تأمل و درنگ است. به اقتضای موضوع و مضمون، شاعر بزرگ لحنی خاص را برای شروع غزلهای خود در نظر می گیرد، این لحنها گاه حماسی و شورآفرین است و گاه رندانه و طنزآمیز و زمانی نیز حسرتبار و اندوهگین.
,بیا تا گل برافشانیم و می در ساغر اندازیم
,فلک را سقف بشکافیم و طرحی نو در اندازیم
,***
,من و انکار شراب این چه حکابت باشد
,غالباً این قدرم عقل و کفایت باشد
,***
,ما آزموده ایم در این شهر بخت خویش
,باید برون کشید از این ورطه رخت خویش
,۴- طنز
,زبان رندانه شعر حافظ به طنز تکیه کرده است. طنز ظرفیت بیانی شعر او را تا سر حد امکان گسترش داده و بدان شور و حیاتی عمیق بخشیده است. حافظ به مدد طنز، به بیان ناگفته ها در عین ظرافت و گزندگی پرداخته و نوش و نیش را در کنار هم گرد آورده است.
,پادشاه و محتسب و زاهد ریاکار، و حتی خود شاعر در آماج طعن و طنز شعرهای او هستند:
,فقیه مدرسه دی مست بود و فتوا داد
,که می حرام، ولی به ز مال او قافست
,باده با محتسب شهر ننوشی زنهار
,بخورد باده ات و سنگ به جام اندازد
,۵- ایهام و ابهام
,شعر حافظ، شعر ایهام و ابهام است، ابهام شعر حافظ لذت بخش و رازناک است.
,نقش موثر ایهام در شعر حافظ را می توان از چند نظر تفسیر کرد:
,اول، آن که حافظ به اقتضای هنرمندی و شاعریش می کوشیده است تا شعر خود را به ناب ترین حالت ممکن صورت بخشد و از آنجا که ابهام جزء لاینفک شعر ناب محسوب می شود، حافظ از بیشترین سود و بهره را از آن برده است.
,دوم آن که زمان پرفتنه حافظ، از ظاهر معترض زبانی خاص طلب می کرد؛ زبانی که قابل تفسیر به مواضع مختلف باشد و شاعر با رویکردی که به ایهام و سمبول و طنز داشت، توانست چنین زبان شگفت انگیزی را ابداع کند؛ زبانی که هم قابلیت بیان ناگفته ها را داشت و هم سراینده اش را از فتنه های زمان در امان می داشت.
,سوم آن که در سنن عرفانی آشکار کردن اسرار ناپسند شمرده می شود و شاعر و عارف متفکر، مجبور به آموختن زبان رمز است و راز آموزی عارفانه زبانی خاص دارد. از آن جا که حافظ شاعری با تعلقات عمیق عرفانی است، بی ربط نیست که از ایهام به عالیترین شکلش بهره بگیرد:
,دی می شد و گفتم صنما عهد به جای آر
,گفتا غلطی خواجه، در این عهد وفا نیست
,ایهام در کلمه “عهد” به معنای “زمانه” و “پیمان”
,دل دادمش به مژده و خجلت همی برم
,زبن نقد قلب خویش که کردم نثار دوست
,ایهام در ترکیب “نقد قلب” به معنای “نقد دل” و “سکه قلابی”
,عمرتان باد و مرادهای ساقیان بزم جم
,گر چه جام ما نشد پر می به دوران شما
,ایهام در کلمه “دوران” به معنای “عهد و دوره” و “دورگردانی ساغر”
,تفکر حافظ عمیق و زنده پویا و ریشه دار و در خروشی حماسی است. شعر حافظ بیت الغزل معرفت است.
,جهان بینی حافظ
,از مهمترین وجوه تفکر حافظ را می توان به موارد زیر اشاره کرد:
,۱- نظام هستی در اندیشه حافظ همچون دیگر متفکران عارف، نظام احسن است، در این نظام گل و خار در کنار هم معنای وجودی می یابند.
,حافظ از باد خزان در چمن دهر مرنج
,فکر معقول بفرما، گل بی خار کجاست؟
,من اگر خارم اگر گل، چمن آرایی هست
,که از آن دست که او می کشدم می رویم
,۲- عشق جان و حقیقت هستی است و در دریای پرموج و خونفشان عشق جز جان سپردن چاره ای نیست.
,در ازل پرتو حسنت ز تجلی دم زد
,عشق پیدا شد و آتش به همه عالم زد
,عقل می خواست کز آن شعله چراغ افروزد
,دست غیب آمد و بر سینه نامحرم زد
,۳- تسلیم و رضا و توکل ابعاد دیگری از اندیشه و جهان بینی حافظ را تشکیل می دهد.
,آنچه او ریخت به پیمانه ما نوشیدیم
,اگر از خمر بهشت است و اگر باده مست
,تکیه بر تقوی و دانش در طریقت کافریست
,راهرو گر صد هنر داد توکل بایدش
,۴- فرزند زمان خود بودن، نوشیدن جان حیات در لحظه، درک و دریافت حالات و آنات حقیقی زندگی
,به مأمنی رو و فرصت شمر طریقه عمر
,که در کمینگه عمرند قاطعان طریق
,فرصت شما و صحبت کز این دو راهه منزل
,چون بگذریم دیگر نتوان بهم رسیدن
,۵- انتظار و طلب موعود،
,انتظار رسیدن به فضایی آرمانی از مفاهیم عمیقی است که در سراسر دیوان حافظ به صورت آشکار و پنهان وجود دارد، حافظ گاه به زبان رمز و سمبول و گاه به استعاره و کنایه در طلب موعود آرمانی است. اصلاح و اعتراض، شعر حافظ را سرشار از خواسته ها و نیازهای متعالی بشر کرده است:
,
, مژده ای دل که مسیحا نفسی می آید
,که از انفاس خوشش بوی کسی می آید
,***
,ای پادشه خوبان، داد از غم تنهایی
,دل بی تو به جان آمد وقت است که بازآیی
,***
,یوسف گم گشته باز آید به کنعان غم مخور
,کلبه احزان شود روزی گلستان غم مخور
,***
,رسید مژده که ایام غم نخواهد ماند
,چنان نماند و چنین نیز هم نخواهد ماند
,,
در انتها باید خاطر نشان کرد که رمز پردازی،حضور سمبولیسم،ایهام و ابهام و جهان بینی شعر حافظ را خانهی راز کرده است و بدان وجوه گوناگون بخشیده است. شعر وی بیش از هر چیز به آینهای می ماند که صورت مخاطبانش را در خود می نمایاند، و این موضوع به دلیل حضور سرشار نمادها و سمبلهایی است که حافظ در اشعارش آفریده است و یا به سمبلهای موجود در سنت شعر فارسی روحی حافظانه دمیده است.
,دغدغهها و ریتم تند زندگی در زمانه کنونی، سبب شده تا خواندن غزلیات حافظ سختتر به نظر برسد. کتابهای کاغذی با شرح طولانی، تصحیح، اعلام و ترجمههای چند زبانه هم بر ترس خوانندگان اضافه کرده است. باز کردن و خواندن نسخه کاغذی کتاب حتی کار را برای علاقهمندترین خوانندگان هم سخت میکند.
,خوشبختانه فراگیری موبایلها و اپلیکیشن، کار را سادهتر کرده است. به ویژه مریدان حضرت حافظ که ترجیح میدهند وقت و بیوقت تفألی به دیوان ایشان زده و با حضرتش مشورت کنند. اپلیکیشن اندرویدی «حافظنامه» هم به همین منظور طراحی شده است که با استفاده از این نرم افزار می توانیم گاه و بی گاه از این غزلیات غنی استفاده کرده و در بسیاری از موارد درس زندگی بیاموزیم.
, اپلیکیشن اندرویدی,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه