نگاهی به وضعیت کم آبی در خراسان شمالی؛ بحران جدی است
ماجرا از چه قرارست؟ کام خراسان شمالی خشک است یا تر؟گفته می شود دو عامل اصلی اتلاف آب «تبخیر» و «اتلاف در شبکه انتقال و توزیع» است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از دانشجویان بیدار ، ماجرا از چه قرارست؟ کام خراسان شمالی خشک است یا تر؟ بخشی از اظهار نظر مسئولان خراسان شمالی راجع به کم آبی استان به این قرار است:
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, دانشجویان بیدار,
وحید واسطه ،معاون حفاظت و بهره برداری شرکت آب منطقه ای خراسان شمالی ، /6مهر96/ایسنا
هم اکنون %10 مخزن آب سد بارزوی شیروان پر از آب است.
16% مخزن سد چری فاروج تکمیل است.
7% سد بیدواز اسفراین و %24 سد گلیل شیروان تکمیل است.
62% حجم مخزن سد شیرین دره و %57 حجم سد سومبار غلامان از آب پر است.
,
,
,
,
غلامحسین ساقی، مدیر عامل شرکت آب و فاضلاب خراسان شمالی، /6مهر96/ایسنا
شهرهای شیروان و اسفراین با بحران آبی مواجه هستند. میزان بارندگی در شهرهای شیروان %48 و در اسفراین %41 کاهش یافته است.
,
بهروز عربی، مدیر آب و خاک سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی، /6مهر96/ایسنا
حدود %7 از رشته قنات های استان بر اثر خشکسالی خشک شده اند.
,
مجتبی جلالی، مدیرکل هواشناسی خراسان شمالی ، /25مرداد96/ایرنا
خراسان شمالی پنجمین استان دچار خشکسالی در کشور است. میزان اثرات خشکسالی در %51 گستره خراسان شمالی شدید، %36 متوسط و %9 هم خفیف است.
,
مهری هاشمی، رئیسپیش بینی اداره کل هواشناسی خراسان شمالی، /13آبان96/ایرنا
براساس آمارها، خشکسالی یکساله منتهی به پایان شهریور 96 در استان های خوزستان و جنوب ایلام بسیار شدید و در خراسان شمالی شدید بوده است.
,
, به راستی ریشه های کم آبی چیست؟
,گفته می شود دو عامل اصلی اتلاف آب «تبخیر» و «اتلاف در شبکه انتقال و توزیع» است. دیدگاه عموم کارشناسان درباره دلایل وضعیت فعلی آب ایران هم عموما یکی از دو حالت زیر است:
,۱- وضعیت بحرانی است، عامل اصلی بحران هم کشاورزی فعلی است. لذا با راهکارهایی باید به دنبال کاهش مصرف آب در کشاورزی رفت.
,۲- منابع آبی معقولی داریم و بحران، ساختگی است. اما باید به دنبال کنترل تبخیر از طریق طرح های آبخیز داری رفت.
,
لذا ۵ سوال اصلی در این فضا قابل طرح است:
۱- ریشه کم آبی، مصرف زیاد کشاورزی است یا روش های غلط مدیریت و ذخیره سازی آب؟
۲- با محدود سازی برداشت کشاورزان از آب های زیرزمینی موافقید؟ چرا؟
۳- به نظر شما اولویت اصلی در کاهش مشکل آب، افزایش سدسازی است یا اجرای آبخیزداری؟
۴- آیا آبخیزداری را راهکار مناسبی برای حل مشکل کم آبی می دانید؟ چه راهکاری برای توسعه آن دارید؟
۵- مدیریت ضعیف آب در کشور چه نقشی در کم آبی ایفا کرده اید؟ چه راهکاری برای برطرف شدن آن دارید؟
,
,
,
,
,
چندی پیش مهندس بهنام فر، معاون سازمان جهاد کشاورزی خراسان شمالی در جلسه گفتمان توسعه استان (گفتا) نکته ی مهمی را بیان فرمودند:
,«در سال 96، 144 میلیارد تومان از اعتبارات ملی و تملکی استان در اختیارمان بود که 82% این اعتبار، در بخش آب و خاک در استان هزینه شد؛ یعنی در زمینه هایی چون انتقال، استخر ذخیره، پوشش انبار سنتی و اجرای شبکه های آبیاری نوین از قبیل بارانی، قطره ای و کم فشار»
,با توجه به سهم بالای آب و خاک در بودجه و اهمیت مساله، نگاهی به مدیریت این امور در کشور خواهیم انداخت و از این رهگذر، مطالبه می کنیم تا وضعیت تفضیلی استان در مدیریت آب و خاک توسط سازمان محترم جهاد کشاورزی خراسان شمالی در فضایی علمی و اندیشه ای و دانشگاهی تشریح گردد.
,بی توجهی به طرح های آبخیزداری و مرتع داری
,برای افزایش بهره وری آب در کشور، جلوگیری از هدررفت آب در تمام مراحل تولید، توزیع و مصرف کشاورزی، ضروری به نظر می رسد. تبخیر مستقیم بیش از 70% آب ورودی به کشور به خاطر اجرای ضعیف طرح های آبخوانداری و عدم ذخیره سازی زیرسطحی و اتلاف شبکه های توزیع، عامل اصلی هدررفت منابع آبی کشور است. آبخیزداری و به خصوص احیای مرتع داری می تواند نقش موثری در افزایش حجم آب های تجدید پذیر و کاهش نرخ تبخیر و اثرات تغییر اقلیم و کنترل فرسایش خاک داشته باشد. این در حالی است که متاسفانه در چهار سال اخیر، توجه چندانی از سوی وزارت جهاد کشاورزی به این اقدامات نشده است؛ که البته ریشه اصلی آن را در ناهماهنگی میان ساختارهای مدیریت منابع آب باید جستجو کرد. وزارت نیرو تمام تلاش خود را برای ذخیره سطحی آب به کار گرفته و وزارت جهاد کشاورزی نیز تمرکز خود را بر بهره وری مصارف آب درون مزرعه قرار داده است. بخش اعظمی از آب تخصیص یافته به بخش کشاورزی، پیش از رسیدن به مزرعه در مرحله انتقال و توزیع به هدر می رود. بنابراین می توان گفت پراکندگی بخش های مدیریت منابع آبی، دلیل اصلی ضعف در این حوزه است. همچنین مقاومت سازمان جنگل ها، مراتع و آبخیزداری در واگذاری بهره برداری عرصه های طبیعی از ترس سوءاستفاده بخش خصوصی و تغییر کاربری، منجر به عدم مشارکت سرمایه ها و توان مردمی در عرصه بزرگ احیای منابع طبیعی شده و بودجه فعلی این سازمان به هیچ عنوان پاسخگوی نیاز کشور نبوده و نخواهد بود.
,
, ضعف در مدیریت منابع آب
,به رغم سیلاب های متعدد در کشور، مسئولین بر آمار و اطلاعات خشکسالی تمرکز داشتند. مقالات منتشر شده در رسانه های دولتی بر اتمام ذخایر آب های زیرزمینی تا 10 سال آینده در صورت ادامه روند فعلی و ضرورت کاهش جمعیت کشور متناسب با میزان آب موجود تاکید داشته است. کلانتری مشاور معاون اول رئیس جمهور در امور آب، کشاورزی و محیط زیست، در اظهاراتی از لزوم مهاجرت 50 میلیون ایرانی از کشور بابت فقدان منابع آبی موجود در آینده ای نزدیک خبر داد. این در حالی است که غالبا در اظهارات مقامات، اشاره ای به بارش های گسترده نزولات آسمانی، وقوع سیلاب های متعدد در فصول مختلف سال و ناتوانی دولت در مدیریت آب اشاره نشده است.
,کارشناسان معتقدند برای حفاظت هم زمان از منابع آب و خاک و بهره برداری صیانتی از منابع طبیعی، بهتر است نگاه سازه ای در مدیریت منابع آب را به نگاه مبتنی بر «آبخیزداری» تغییر داد. نگاهی که با اقلیم کشور همخوانی بیشتری دارد و با عملیاتی نمودن آن می توان از تبخیر منابع آب و فرسایش خاک جلوگیری نمود. این در حالی است که از سال 93 تا کنون سهم اعتبارات آبخیزداری در بودجه سالانه کشور فقط 3% اعتبارات تملک دارایی های سرمایه ای مدیریت منابع آب است و 97% باقیمانده صرف عملیات سازه ای می شود. با وجود عدم موفقیت سیاست سد سازی، مدیران آبی کشور همواره بر «کنترل شدید تقاضا» و تامین آب از طریق نگاه سازه ای به طرح های انتقال آب تاکید داشتند. نگاهی که بر رغم احداث بیش از 650 سد در طول سال های پس از پیروزی انقلاب اسلامی و در دست مطالعه داشتن بیش از 400 سد دیگر، هنوز در کنترل سیلاب ها و رفع کم آبی ضعفی آشکار دارد.
,درنهایت به نظر می رسد مسئله کمبود آب در استان بسیار جدی است و باید تیم های کارشناسی ویژه برای جلوگیری از این بحران اقدام کنند.
,,
انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه