ممیزی کتاب قبل یا بعد از چاپ!؟
ساختار ارزیابی و نظارت بر نشر در کشور ما با اشکالات اساسی روبروست و چرخهی نظارت بر انتشار کتاب نیاز به بازنگری و تغییرات جدی دارد، اما پاک کردن صورت مسئله و حذف نظارت پیش از چاپ، میتواند آسیبهای جبران ناپذیری بر بدنهی فرهنگ وارد کند چرا که ارزشهای ایرانی – اسلامی، هویت ملی ما هستند و صیانت از آنها جدیترین وظیفهی وزارت فرهنگ و ارشاد است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی دانا، محمد غفاری ـ وقتی از یک ملیّت سخن به میان میآید، بیش از هر چیزی فرهنگ آن ملت مورد توجه و واکاوی قرار میگیرد و پوشیده نیست که فرهنگ نمایانگر هویّت هر ملت است. در این بین شاخصهی اصلی هر فرهنگی مبانی و ارزشهای آن هستند که به ترتیب هنجارها و نمادهای جامعه را شکل میدهند و به معرض ظهور میرساند.
, شبکه اطلاع رسانی دانا, محمد غفاری,,
, فرهنگ ایرانی – اسلامی نیز مملو از ارزشهایی است که انسانی بودن وجه اشتراک آنهاست و با هر نوع نگاهی مورد قبول و ستایش است. از این رو همواره پاسداری از ارزشها به عنوان یک وظیفهی شرعی و میثاقی ملی مطرح است و نباید به سادگی از آن عبور کرد و به واقع هیچ انسان آزاد اندیشی بر خلاف این نمیکند. اگر بپذیریم که کتاب و آثار متنی والاترین جایگاه در پاسداشت ارزشها و انتقال مفاهیم و اندیشهها را برعهده دارند، باید به ضرورت توجه ویژه و جدی به آن نیز بپردازیم و از منحرف شدن مسیر حرکت آن جلوگیری کنیم، که اگر کتاب -به عنوان مهمترین ابزار فرهنگساز- از چهارچوبهای ارزشها عدول کند، به طبع دیگر شئون فرهنگ و هنر نیز تحت تاثیر آن قرار خواهند گرفت. طبیعی است که هر انسان آزاد اندیشی با ایجاد ممیزی در انتشار کتاب احساس ناراحتی کند اما این نکته را نیز باید مورد توجه قرار داد که همان انسانهای آزاد اندیش از انتشار کتابهایی مغایر با ارزشهایشان بیشتر ناراحت خواهند شد ودرک آن برایشان ممکن نیست. شاید با ورود به بحث ممیزی، حد و مرزهای سخت و تنگنظرانه تصور شود اما با نگاه واقعبینانه اینچنین نیست و ممیزی تا آنجا مورد بحث و رضایت است که به حقِ آزادی بیان و قلم خدشهای وارد نکند و مراتب دموکراسی را زیر سوال نبرد. در حقوق فرهنگی، حق آزادی بیان تا آنجا که مورد سواستفاده قرار نگیرد پذیرفتنی است و بر هم زدن نظم عمومی اجتماع با آزادی بیان مغایرت جدی دارد.
,این روزها دوباره ممیزی کتاب مورد توجه فعالان فرهنگی قرار گرفته و هر کسی میکوشد با توجه به خواستهی خود تعریفی از آن ارائه کند. بسیار ی از رسانهها که پس از انتخابات امید تازهای یافتهاند، بحثهای جدیدی را دربارهی ممیزی کتاب پیش کشیده و وزیر مربوطه را به حذف نظارت پیش از انتشار کتاب ترغب میکنند. وزیر فرهنگ و ارشاد نیز در نخستین صحبتهایش -که البته خیلی زود آن را پس گرفت- به حذف نظارت پیش از چاپ کتاب اشاره کرد. صحبتی که بازتاب آن همچنان ادامه دارد و موافقان و مخالفان بسیاری را به عکسالعمل واداشت. وی معقتد بود که میبایست اعتماد بیشتری به ناشران داشت و دست آنها را برای چاپ کتاب باز گذاشت و پس از انتشار، در صورت تخلف به آن رسیدگی کرد. صحبتهایی که در نگاه نخست بسیار زیبا و جذاب است اما بیگمان خود ایشان هم به برخی از اشکالات این نظر پی بردهاند و فارغ از همهی جریانهای رسانهای به ادامهی نظارت بر کتاب به صورت سابق سخن گفتند. بر همه روشن است روشن است کتابی که در آن ارزشهای مذهبی و اخلاقی مورد هجمه قرار گرفته است با ورود به بازار کتاب، هر چند به صورت محدود، میتواند آسیبهای مخربی از خود به جای بگذارد و با سرعت بالای انتقال اطلاعات در جامعهی امروزی، نمیتوان مانع از اثرگذاری آن شد. امام خمینی (ره) نیز با صراحت به این موضوع را پرداختهاند و به نظارت پیش از انتشار کتاب معتقدند:
,«این طور نباشد که یک وقت بنویسند و منتشر بشود، بعد بفهمند که این نوشته بر خلاف بوده است؛ این یک چیزى است که لازم است. این مثل مطلبى است که کتاب وقتى نوشته مىشود، قبل از اینکه انتشار پیدا بکند باید اشخاص کارشناس به شیطنتهایى که شیاطین مىخواهند بکنند باید توجه بکنند که یک وقت در کتاب- فرض کنید که- اولش خیلى خوب، وسطهایش هم خوب و یک وقت مىبینید که یک جایى جورى از کار در مىآید که مسئله این طور نبوده است که ما تصور مىکردیم. باید کتابهایى که نوشته مىشود و همین طور چیزهایى که منتشر مىشود، اینها باید درست توجه بشود و افراد مطّلع، مدبِّر و کسانى که از مکتبها اطلاع دارند و مسیر آنها را مىدانند، اینها توجه بکنند و کتابها را مطالعه کنند قبل از انتشار و خود مجله را قبل از انتشار، درست مطالعه بکنند که مبادا یک وقتى یک جایش خلاف در آید، آن وقت براى شما دست بگیرند که خیر، این مجله هم مثلاً انحرافى است. این، هم صلاح خود شماست و هم صلاح ملت است.» صحیفه امام، ج۱۳، ص: ۴۷۴ و ۴۷۵٫»
,به طور قطع ساختار ارزیابی و نظارت بر نشر در کشور ما با اشکالات اساسی روبروست و چرخهی نظارت بر انتشار کتاب نیاز به بازنگری و تغییرات جدی دارد، اما پاک کردن صورت مسئله و حذف نظارت پیش از چاپ امری ناپسند است که میتواند آسیبهای جبران ناپذیری بر بدنهی فرهنگ وارد کند. ارزشهای ایرانی – اسلامی، هویت ملی ما هستند و صیانت از آنها جدیترین وظیفهی وزارت فرهنگ و ارشاد است و امید میرود که با تصمیمات نابجا و احساسی زمینه برای سواستفادهی عدهای معاند فراهم نشود. از طرف دیگر مطالبهی اصلی اهالی فرهنگ و هنر، اصلاح شیوههایی است که برخوردهای سلیقهای و فردی و فراتر از چهارچوبهای تعریف شده را به همراه دارد و موجب دلسردی و بازخورد منفی قشر فرهنگی جامعه میشود. همچنین پروسهی نظارت اغلب سنتی، پیچیده و زمانبَر است که به اصطلاح منجر به بیات شدن مطالب کتاب میشود و گاه نویسنده و یا ناشر را از انتشار آن منصرف میکند.
,در پایان نکتهای که باید به آن توجه داشت، وجود ممیزی در دیگر کشورهاست. در فرانسه که مهد قانون و دموکراسی نامیده میشود، قانون سانسور کتاب وجود دارد و شاید بتوان ممنوعیت بیان شکنجهی ارتشیان فرانسه در الجزایر را مهمترین این سانسورها دانست. در ایالات متحده نیز سانسورها به گونهای است که هفتهای را با عنوان «هفتهی کتابهای سانسور شده » نامگذاری کردهاند. بیشتر کتابهای سانسور شده در آمریکا کتابهای مربوط به خانواده، کودکان و جنگ میباشد. در سایر کشورهای جهان هم به فراخور سیاستهای ملیشان، قوانینی برای ممیزی کتاب وجود دارد که با آن امنیت و سلامت جامعه و کشورشان را تامین میکنند و بر خلاف آنچه تصرف می شود، این ممیزیها صرفا مختص جمهوری اسلامی نیست.
,انتهای پیام/خ
]
ارسال دیدگاه