یک شاعر پیشکسوت خراسانی:
وقتی شعر خراسان، محور شعر ایران دانسته میشود/ از دستگیری قدسی تا هدیه رهبری به «پنجتن آل ادب»
شاعر پیشکسوت خراسانی با اشاره به این نکته که مقام معظم رهبری به گردن ادبیات ایران حق دارند، گفت: ایشان خراسان را محور شعر ایران دانستند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از صبح توس؛ یکی از هنرهایی که در زمان انقلاب در روشنگری مردم تاثیر فروانی داشت شعر بود و استان خراسان چه بعد و چه سالهای اولیه انقلاب در بحث شعر زبانزد خاص و عام بود، بخصوص اینکه در این انجمن های شعر می توان رد پای مقام معظم رهبری را هم دید به همین بهانه به سراغ محمد نیک، یکی از شاعران پیشکسوت خراسان رفتیم؛ کسی که در این انجمن ها حضور داشته و دورا دور حضور مقام معظم رهبری را در این انجمن های شعر لمس کرده است. مشروح این گفتگو را در زیر می توانید بخوانید.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, صبح توس,,
صبح توس: از وضعیت انجمنهای شعر قبل از انقلاب بگوید؟
, صبح توس: از وضعیت انجمنهای شعر قبل از انقلاب بگوید؟,نیک: قبل از انقلاب تعدادی انجمن متفرقه و چند انجمن اداری در مشهد زیر نظر وزارت فرهنگ و هنر که الان به نام وزارت فرهنگ ارشاد شناخته می شود فعالیت می کردند.
, نیک:,,
چند انجمن شخصی هم بود علاقمندان به شعر و ادبیات دراین جلسات حضور می یافتند، البته این جلسات بیشتر حالت دوستانه داشت و به صورت انجمن های رسمی که همگانی باشد، نبود.
,,
معروفترین و منسجم ترین این انجمن ها انجمن ادبی «استاد فرخ» و انجمن مرحوم «سرگرد عبدل علی نگارنده» بود که مقام معظم رهبری گاهی به همراه برادرانشان به انجمن مرحوم سرگرد عبدل علی نگارنده می آمدند.
,,
در انجمن سید محمود فرخ خراسانی معروف به انجمن «استاد فرخ» که در سه راه جم مشهد برگزار می شد به جز یکی دو نفر از افراد شناخته شده مثل حمید سبزواری که ساکن مشهد نبود؛ اما هر زمان به مشهد می آمد در انجمنها معروف شعر مشهد شرکت میکرد و غلام رضا قدسی مشهدی، کمتر کسی شعر مخالف رژیم آن زمان به صورت مستقیم می سرود.
,,
شعرهایی که حمید سبزواری می سرود شعرهایی بود که به اصطلاح ما «شعرهای بو دار» بود؛ وقتی او شعر می خواند همه باتعجب به هم نگاه می کردند.
,,
آن زمان من حدود 25 سال داشتم و خیلی به جزئیات انقلاب وارد نبودم؛ اما وقتی حمید سبزواری شعر می خواند احساس می کردم همه می ترسند و به هم نگاه می کردند که این چه شعری است حمید سبزواری می خواند.
,,
شعرهایی که بوی خون میداد
, شعرهایی که بوی خون میداد,یکی دیگر از شاعرانی که ضد رژیم شعر می گفت غلام رضا قدسی مشهدی بود او رسما عَلَم مخالفت با شاه را برداشته بود شعرش، حرف و کلامش بوی انقلاب میداد؛ به نظر من بوی خون میداد.
,,
به همین خاطر رژیم شاه سالهای سال وی را به زندان اندخته بود و تا نزدیکی های انقلاب هم در زندان به سر می برد تا زمانی که مردم شعار میداند «زندانی سیاسی آزاد باید گردد» که رژیم مجبور شد زندانی ها سیاسی را آزاد کند، یکی از این زندانی ها غلام رضا قدسی مشهدی بود که از زندان آزاد شد.
,,
قدسی یکی از شاعرانی بود که زمانی که سه دانشجو به دلیل اعتراض به حضور معاون نیکسون در ایران شهید شدند، شعر سرود.
,,
به محض اینکه «شعر بوی گلهای چیده می آید» که برای این اتفاق سروده بود را خواند، دستگیر شد.
,,
انجمن سرگرد نگارنده محفل شاعران ملی- مذهبی
, انجمن سرگرد نگارنده محفل شاعران ملی- مذهبی,,
انجمن سرگرد علی نگارنده یکی دیگر از انجمن هایی فعال بود که بیشتر شاعران ملی- مذهبی در این انجمن رفت و آمد داشتند و خود مقام معظم رهبری هم به این انجمن می آمدند.
,,
شاعرانی که به این انجمن رفت و آمد داشتند سعی می کردند به صورت غیر مستقیم مخالفت خود را به نظام شاهنشاهی نشان دهند.
,,
ساواک کم و بیش برایشان مشکلاتی پیش می آورد؛ اما هیچ کدامشان زندانی سیاسی نبودند، البته قدسی یک استثنا بود.
,,
صبح توس: شاعران چگونه با شاه مبارزه می کردند؟
, صبح توس: شاعران چگونه با شاه مبارزه می کردند؟,نیک: یکی از نکاتی جالب این بود که تعدادی از شاعران با خود عهد بسته بودند شاه را از اشعار خود حذف کنند.
, نیک:,,
مثلا شعری مثل« شاه مردان علی را می خواند علی شیر مردان»؛ این افراد مبارزانی بود که به صورت غیر مستقیم انقلابی بودند و سوژه دست کسی نمی داند.
,,
صبح توس: در زمانی که راهپیمایی ها و اعتصابها شروع شد وضعیت انجمن ها و شاعران چگونه بود؟
, صبح توس: در زمانی که راهپیمایی ها و اعتصابها شروع شد وضعیت انجمن ها و شاعران چگونه بود؟,,
نیک: در زمان راهپیمایی ها و اعتصابها، بیشتر انجمن ها تعطیل شد کسی حال و حوصله شعر و انجمن را نداشت و بیشتر آن شاعران ملی- مذهبی و انقلابی مراه با مردم در خیابان ها بودند.
, نیک: , ,,
گاهی من در این راهپیمایی ها می دیدم شاعران دو به دو درحال شعر گفتن یا به اصطلاح ما « َدم »سرودند(َدم؛ شعرهای که در سینه زنی خوانده می شود)؛ یکی از شعرهایی که در این راهپیمایی ها خوانده شد این بود.
,,
انقلابی ترین مرد جهان است /آیت الله خمینی
,یا مثلا زمانی که چند تا گلوله زده بود به ّدر حرم این شعار داده شد:
,بار دیگر به دست شاه رسوا/ گشت جنایت به حریم رضا
,جنایت تا به کی / خیانت تا به کی/ مرگ بر این شاه
,این شعارهایی بود که آن زمان داده می شد و شاعران در لحظه این شعرها را می سرودند.
,,
صبح توس: وضعیت انجمن ها بعد از انقلاب چه شد؟
, صبح توس: وضعیت انجمن ها بعد از انقلاب چه شد؟,نیک: بعد از انقلاب مقام معظم رهبری به دلیل علاقه خاصی که به شعر داشته و با انجمن ادبی در ارتباط بودند خودشان به شادوران کمال پور نامه دادند که انجمن را راه اندازی کند.
, نیک:,,
استاد احمدکمال پور هم دوست و هم همسایه مقام معظم رهبری بودند به همین دلیل ارتباط نزدیکی با مقام معظم رهبری داشتند.
,,
انجمن فرخ که به دلیل فوت استاد فرخ تعطیل شده بود با حضور پسرش و احمد کمال پور مجدد بعد از انقلاب راه اندازی شد و مسئول شعر خوانی آن را کمال پور برعهد گرفت؛ وزارت فرهنگ و هنر به وزرات فرهنگ و ارشاد تبدیل شده و انجمن های شعری دولتی هم راه افتاد.
,,
تعداد شاعران در انجمن ادبی و شعر خراسان قبل از انقلاب کم بود؛ اما کیفیت بسیار بالا و اسم شعر و ادبیات استان خراسان زبانزد خاص و عام بود و مقام معظم رهبری بارها عنوان کرده اند که شعر خراسان محور شعر ایران است.
,,
مقام معظم رهبری خیلی حق به گردن ادبیات ایران دارند؛ چراکه شاعران را دوست دارند و خودشان شعر می گویند و سالی چند بار با شاعران دیدار دارند که این موضوع باعث رشد شعر و ادبیات در کشور شده است.
,,
صبح توس: در رابطه با دیدارهای خصوصی شاعران خراسانی با مقام معظم رهبری بگوید؟
, صبح توس: در رابطه با دیدارهای خصوصی شاعران خراسانی با مقام معظم رهبری بگوید؟,نیک: زمانی که مقام معظم رهبری، رئیس جمهور بودند هر زمان که ایشان به مشهد می آمدند ما(شاعران خراسانی) دیدار خصوصی با ایشان داشتیم و در حضور ایشان به شعر خوانی می پرداختیم.
, نیک: ,,
در حال حاضر هم که ایشان در ایام عید به مشهد می آیند باز هم ما دیدار خصوصی با ایشان داریم؛ حمایت بی دریغ ایشان از شعر و شاعر زیاد است به طوری که باعث شده در حال حاضر حدود صدهزار شاعر شناخته شده در ایران داشته باشیم.
,,
صبح توس: کمی بیشتر از آن زمان که رهبر به انجمن های شعر می آمد برایمان بگویید؟
, صبح توس: کمی بیشتر از آن زمان که رهبر به انجمن های شعر می آمد برایمان بگویید؟,نیک: آن زمان، یعنی قبل انقلاب ارتباط نزدیکی با ایشان نداشتم از دور ایشان را که همراه پدرشان آیت الله جواد خامنه ای که می آمدند می دیدم؛ ایشان بیشتر به عنوان یک مُطلِع از شعر در این جلسات به نقد شعر می پرداختند و به عنوان یک شاعر شناخته شده معروف نبودند.
, نیک:,,
گاهی که ایشان به انجمن های ما سر می زند یک غزل می خواندند و بیشترهای شعرهایشان به صورت غزل بود در حال حاضر هم غزلهای خوبی می گویند؛ اما خیلی پر کار نیستد.
,,
صبح توس: در رابطه با یارانی خراسانی هم توضیح دهید.
, صبح توس: در رابطه با یارانی خراسانی هم توضیح دهید.,نیک: مقام معظم رهبری خیلی استاد کمال را دوست داشتند و به خودشان منتسب می کرد به طوری که در پیامشان برای فوت کمال فرمودند «کمال ما».
, نیک:,,
پنج نفر از شاعران بودند که به پنج تن آل ادب معروفند با مقام معظم رهبری نزدیک بودند که این پنج نفرغلام رضا قدسی مشهدی، احمد کمال پور، ذبیح الله صاحب کار(سُهی)، قهرمان و علی باقرزاده(بقا) بودند که مراودات ادبی با مقام معظم رهبری داشتند.
,,
علی باقرزاده(بقا) برایم تعریف می کرد «بعد از فوت استاد کمال، مقام معظم رهبری غزلی برای استاد کمال سرودند که با این ابیات شروع می شد:
,,
گذشت عمر و به دل یاد دوستان باقی ست/ شکست ساغر و آن نشئه همچنان باقی ست
,,
...به جز کمال ز یاران انجمن ما را/ همین بقا و سهی ماند و قهرمان باقی ست
,,
چندی پیش که به مشهد تشریف آورده بودند و خدمت ایشان مشرف شدم، به آقا گفتم؛ اجازه می دهید شعر شما را به تناسب روز تغییر دهم؟ و این بیت را خدمتشان خواندم:
,,
کمال رفت، سهی رفت و قهرمان هم رفت/ همین «بقا» ز رفیقان آن زمان باقی ست
,,
تمام رفقای آن زمان همه رفته اند و تنها من مانده ام و در این شرایط احساس غربت می کنم و این شعر مرحوم فرخ را هیچ وقت فراموش نمی کنم که می گفت:
,,
کم کم اندر شهر خود احساس غربت می کنم/ بس که یارانم سفر کردند و تنها مانده ام»
,,
صبح توس: اگر خاطره ای از مقام معظم رهبری دارید برایمان بازگو کنید.
, صبح توس: اگر خاطره ای از مقام معظم رهبری دارید برایمان بازگو کنید.,نیک: سال 1363 بود که به دیدار مقام معظم رهبری رسیدیم همه شعر خوانی داشتیم خود مقام معظم رهبری که گردانندگی جلسه را برعهد داشتند خودشان این غزل را خواند.
, نیک:,,
دلبسته ی یاران خراسانی خویشم/ سرخوش زسبوی غم پنهانی خویشم
,چون زلف تو سرگرم پریشانی خویشم / در بزم وصال تو نگویم زکم و بیش
,چون آینه خو کرده به حیرانی خویشم/ لب باز نکردم به خروشی و فغانی
,من محرم راز دل طوفانی خویشم/ یک چند پشیمان شدم از رندی و مستی
,عمریست پشیمان زپشیمانی خویشم/ از شوق شکرخند لبش جان نسپردم
,شرمنده جانان زگران جانی خویشم/ بشکستهتر ازخویش ندیدم به همه عمر
,افسرده دل از خویشم و زندانی خویشم/ هر چند امین، بسته دنیا نیم اما
,دلبسته یاران خراسانی خویشم
,و در انتهای جلسه هفت و هشت نفر بودیم که یک تابلو به ما هدیه داده بوند که بیت رهبری در آن به صورت خوشنویسی نوشته شده بود که من هنوز این تابلو را دارم.
,
, انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه