مگر هنوز محرومیتی هم وجود دارد؟/ مهاجرآباد یا ناکجاآباد؟!

به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از بلاغ، روستای «مهاجرآباد» یا آن‌گونه که گذشتگان خطابش می‎کنند، «گِردپُشته» در زُمره روستاهای بخش مرکزی شهرستان تنکابن است که با دیدنش تنها این جمله به ذهن می‎رسد: مگر هنوز چنین محرومیتی هم وجود دارد؟ این در شرایطی است که مهاجرآباد تنها 12 کیلومتر از شهر تنکابن فاصله داشته و 26 خانوار ساکن، جمعیت دارد. کشف مهاجرآباد، به معنی واقعی کلمه، کشفی است که به‌عنوان یک توفیق برای اهالی این رسانه اتفاق افتاد تا در قبال تمام سال‌هایی که مهاجرآباد دیده و شنیده نشده، از آن بنویسد و اَدای دیِنی به مردمانی کند که با پوست و گوشت و استخوان محرومیت را تجربه و لمس کردند و پس از گذشت سال‎ها و نسل‌ها کسی دادخواه آنان نبوده است.

کشف مهاجرآباد!

وقتی برای نخستین بار با «ایران گلین‎عباسیان»، عضو شورای اسلامی مهاجرآباد تماس می‌گیرم و خودم را معرفی می‎کنم، از شدت اشتیاقش برای گفت‎وگو و بیان مشکلات روستا غافلگیر می‏‌شوم. می‎خواهم همان روز را برای دیدار و بررسی مشکلات روستا هماهنگ کنم که می‎گوید برای پیگیریِ اداری مشکلات روستا در شهر تنکابن حضور دارد، اما درنهایت قرار مشخصی را در زمان مناسب هماهنگ می‎کنیم. باید اعتراف کنم، آن زمان که به مهاجرآباد فکر می‎کردم، این روستا تنها یک سوژۀ قابل‌بررسی از بین سایر روستاهای احتمالی بود که در نظر داشتم و نه بیشتر؛ اما دیدار مهاجرآباد حکم تأییدی بر انتخاب آن برای این شماره شد.

قرارمان در میدان «شهید عزیزپور» (میدان دوهزار) در مسیر جادۀ سلیمان‎آباد است. رأس ساعت مشخص هر دو آنجا حاضر هستیم. به همراه خانم عباسیان و همسرش «بهروز مرادی» سوار خودرو شخصی‎شان به سمت مهاجرآبادی رهسپار شدیم که ابتدا نمی‎دانستم چه کشف مهمی خواهد بود.



آن‌ها از خودشان می‎گویند و چگونگی رسیدنشان به مهاجرآباد؛ اینکه هردو بازنشسته‎اند و بومی و پس از بازنشستگی، ماحصل 30 سال کار را با وام‎های مختلف روی‌هم جمع کرده و در مهاجرآباد مشغول به کار شدند. پس از ورودشان به روستا و مشاهدۀ وضعیت بُغرنج روستاییان، عباسیان تصمیم می‌گیرد تا کاندید عضویت در شورای اسلامی روستا شده و وکیل مردم برای پیگیری حقوقشان شود. نهایتاً او به همراه «علی اسماعیل‏زاده» و «بهروز بابائی» اعضای اولین دوره شورای اسلامی روستای مهاجرآباد را تشکیل می‏‌دهند. همسرش نیز که وکیل پایه‌یک دادگستری است، در حقیقت رأس چهارم هِرم شورا را تکمیل کرده و امور حقوقی مهاجرآباد و روستاهای اطراف را پیگیری می‎کند.

در حال گپ و گفت هستیم و غافل از بیرون؛ که عباسیان با اشاره به ساختمانی نیمه‌تمام و سفیدرنگ می‏‌گوید: «اینجا مرز روستای پُلطان و مهاجرآباد است و این ساختمان هم مجموعۀ آب‌معدنی جدیدِ در حال احداث است که در انتهای محدوده پلطان قرار دارد.» انتهای جاده‌ی آسفالت شده‌ی پلطان را ندیدم اما از روی تکان‎های شدید خودرو که چرخ‎هایش مسیر خاکی را به‌زحمت طی می‌کرد، فهمیدم که مهاجرآباد آغاز شده است.

به مهاجرآباد خوش آمدید!

جاده‎ای که در آن قرار داریم به گفتۀ عباسیان، قدمتی حدود یک قرن دارد و مسیرِ عبور و مرور به روستاهای بالا دستِ منطقۀ دوهزار بوده است، اما به‌تدریج با بازگشایی مسیرهای دسترسی جدید و جایگزینی آن‌ها، این راه و شاید این روستا به فراموشی سپرده شدند. چشمم به تابلوی ورودی روستا می‎اُفتد، «به مهاجرآباد خوش آمدید!»؛ زیر تابلو، بَنِری نیز با این عنوان جا خوش کرده: پروژۀ بهسازی جاده مهاجرآباد! شرایط جاده نیز گویای اقدامات تازۀ بهسازی و عریض کردن آن است. عباسیان می‎گوید: «اینجا سابقاً کوره‌راهی بود در لابه‎لای درختان جنگلی که تنها یک خودرو امکان تردد داشت.»

مجبوریم از خودرو پیاده شویم، چون مسیر به دلیل فعالیت خودروهای سنگین راه‌سازی مسدود است. باقی راه را مهمان پاهای عزیز هستیم. گل‌ولای سِمج جاده سرسختانه به کفش‎هایم می‌چسبند و رهایم نمی‎کنند، اما زیبایی این جاده فکر و حواسم را از کفش‎هایم دور می‎کنند. مهاجرآباد در کنار رشته‌کوه‌هایی قرار دارد که با درختانی رنگ گرفته از نوازش‎های پاییز، مناظری چشم‌نواز را رقم زده‌‏اند، حال‌آنکه در سمت دیگرش «تیرم رود» به‌آرامی می‎خرامد. اینجا همیشه صدای پای آب به گوش می‎رسد و غوغای پرندگان لانه کرده در درختانِ رنگارنگ تودرتو و انبوه، روح و جسم را در آرامشی ژرف فرومی‌برد.

پا به پای گِردپُشته، درست در آن سمت تیرم رود، روستای «کراتچال» به ما می‎نگرد. لحظه‎ای هوش و حواسم فارغ از روستا و هدف آمدنم، محو مناظر می‏‌شود که با صدای عباسیان که به باغ‎های کیوی اشاره می‎کند به خود می‎آیم. اینجا در پای دامنه تا بخواهی باغات کیوی، سلسله‎وار ادامه دارند. شغل اکثر مهاجرآبادی‌‏ها کشاورزی است. باغات کیوی، مرکبات، خرمالو، چای و سبزی‌کاری و پرورش گل و گیاه در جای‌جای روستا پهن شده است و البته شغلی دیگر که مهاجرآباد را متمایز می‎کند! وجود پنج استخر پرورش ماهیان سردآبی با ظرفیت تولید 40 تن در سال است، همین شرایط مساعد روستا وهمجواری با تیرم باعث شده است که عباسیان و همسرش نیز یک استخر پرورش ماهی در این روستا براه انداخته و مشغول کار شوند.

کوره‌راهی که جاده شد!

با توجه به حجم بالای تولیدات روستا، وجود راه دسترسی که امکان تردد خودروهای حامل را داشته باشد، مهم‎ترین دغدغۀ روستاییان است. با این اوصاف تنها راه ارتباطیِ اهالی و مسیر خروج تولیدات آن‌ها تا امروز، کوره‌راهی است بدون هیچ‌گونه امکانات روشنایی که حتی در مواقع خروش و طغیان تیرم رود بخش‌هایی از آن نیز رانش کرده و به‌طور کامل مسدود می‎شود.

 امّا امسال با پیگیری اعضای شورا و بازید مسئولین شهرستانی که از وجود چنین روستایی بهت‎زده و حیران بودند، سرانجام 50 میلیون تومان بابت بهسازی مسیر دریافت می‎کنند. این اعتبار تنها برای بهسازی مسیر پرداخت شد و دریافت بودجه جهت آسفالت جاده، کما فی‌السابق اعضای شورا را در یک چرخۀ اداریِ بی‏‌انتها انداخته است و معلوم نیست چه زمانی به نتیجه خواهد رسید. جادۀ قدیمی گردپشته که امروز آن را خیابان «شهید محمودنژاد» نام نهاده‌اند، هر چه پیش می‎رود و به مرکز روستا نزدیک‎تر می‏شود، اوضاع وخیم‏تری پیدا می‎کند.

در مرکز روستا، هنوز آزادسازی و تعریض جاده انجام نشده است. گِل‎های سمج روستا دیگر تمام کفشم را فتح کردند و در حال صعود به ارتفاع بالاترند. هرچند که تا تبدیل‌شدن این مسیر به یک راه ارتباطی شوسه و ایمن فاصله بسیار است، اما همین اقدام کوچک روزنۀ امیدی را به دلِ مهاجرآبادی‏‌ها تابانده و اوضاع را بهتر کرده و این را می‎توان از همکاری گستردۀ اهالی روستا در عقب‏نشینی باغات و منازلشان در حاشیه جاده به‌خوبی دریافت.

تشنه بر ساحل!

اینجا در مهاجرآباد همیشه صدای آب به گوش می‎رسد. تیرم رود و وجود چشمه‌‏های فراوان در بالادست این رود که منابع غنی آبی را فراهم آورده، لحظه‎ای ما را با این گمان روبرو می‎کند که مشکل آب آشامیدنی و آب کشاورزی حداقل در این روستا وجود نداشته باشد، امّا باید گفت مهاجرآباد جای شگفتی‎ها است. اهالی روستا هیچ‎گونه آب آشامیدنی لوله‎کشی و تصفیه‌شده‌ای در اختیار ندارند. موضوع دردناک‎تر، آن است که چشمه‎های بسیاری که در بالادست این روستا قرار دارد به جهت تأمین منابع آبی روستاهای بعد از مهاجرآباد توسط امور آب روستایی مورد استفاده قرار گرفته و حتی روستای آن دست رود، نظیر کراتچال نیز دارای آب آشامیدنی و تصفیه شده است. همچنین کراتچال از جادۀ آسفالت نیز برخوردار است، اما اهالی روستای مهاجرآباد که خود منبع تأمین آب روستاهای اطراف هستند از داشتن نعمتی که به دیگران می‌بخشند، محروم هستند. جالب اینکه یک لولۀ آب از روستای کراتچال به مسجد روستا کشیده شده و اهالی با ظرف‎هایی در دست برای برداشتن آب مصرفی خود تا مسجد می‎آیند و پس از پُر کردن آن‌ها به خانه باز می‎گردند!

 باغات گسترده بر دامنۀ حاصلخیز روستا و پنج استخر پرورش ماهی در تمام این سال‎ها بر خوان پُر نعمت تیرم رود نشسته‎اند. ماهیان و درختان و گیاهان این زمین همواره از تیرم رود علاج تشنگی را جسته‎اند و به مدد آن زیسته‎اند و جان گرفته و به صاحبان خویش برکت بخشیده‎اند؛ اما اینک که سرچشمه‎‌های این رود به‌سوی روستاهای دیگر روانه می‎شود، برنامه‏‌ریزی و مدیریت صحیح این منابع آبی امری حیاتی به نظر می‎رسد، چراکه اگر این روند بی‎رویه انتقال منابع آبی ادامه یابد، شاید در آینده‎ای نه‌چندان دور این تولیدات گسترده با حجم عظیم سرمایه‎های مادی و انسانی به سراشیبی نیستی فروافتد.

مهاجرآبادی مهجور!

نبود راه دسترسی، آب شرب و سایر امکانات رفاهی، چون مدرسه، خانۀ بهداشت، نانوایی و حتی نبود یک دُکّان و سوپرمارکت در روستا باعث شده تا بیشتر مهاجرآبادی‎ها هجرت کنند و در روستاهای مجاور سکونت داشته و منزل کنند، حال‌آنکه باغات و محل کار روزانه‎شان مهاجرآباد است. این افراد تمام روز را در روستا به کار و تلاش مشغول هستند، امّا شب را در خانه‏‌هایی صبح می‎کنند که کیلومترها از باغ و زمینشان دورتر است. تنها به این خاطر که بچه‎هایشان تحصیل کنند و اگر بیمار شدند، امکان دسترسی به درمانگاه وجود داشته باشد. جوانان نیز مدت‎هاست از مهاجرآباد روی گرفته و راهی مناطقی شدند که حداقلی از رفاه را در آن بیابند.

بسیاری از اهالی مهاجرآباد به کراتچال هجرت کرده‎اند. نزدیک‎ترین مکان به روستا، البته اگر از میان رود حائل میان دو روستا بتوان گذشت. جالب‎تر اینکه در تمام این سال‎ها و پیوند دیرینۀ کراتچال و مهاجرآباد، هیچ پُلی این دو روستا را به هم مرتبط نکرده است. آغوش تیرم‎رود در این میان بر مردمانی گشوده است که از چوب و فلز پل‌هایی نمادین و معلق ساخته‏اند و گاه آنان را در خروش و طغیان خویش در برگرفته، با خود برده است.

 احداث یک پل مناسب بر تیرم رود در مهاجرآباد علاوه بر ایجاد مسیر ارتباطی مناسب، این امکان را ایجاد خواهد کرد تا تولیدات گستردۀ باغات چای روستاهای جلیل‏‌آباد و کراتچال نیز سریع‎تر و ارزان‎تر و در مسیری کوتاه‎تر به کارخانه چای واقع در پلطان برسد. بهروز مرادی با اشاره به ستون بتنی در کنار رود که آثار گذر سال‎ها بر تنش پیداست، می‎گوید: «سال‎ها پیش، طرح احداث پلی بر روی رود در این منطقه به تصویب می‏‌رسد که پس از ساخت تنها یک ستون از آن، به دلایل نامعلومی کار خاتمه می‎یابد و امروز مردم روستا همچنان برای کوتاه کردن مسیر عبور و مرور و رسیدن به باغاتشان، خدا را یاد می‎کنند و با خواندن حرز و دعا از میانۀ رود می‎گذرند.»

کشاورزی و شیلاتی پر رونق

همان‎گونه که ذکر شد، مهاجرآباد دارای باغات بسیار وسیع و پنج استخر پرورش ماهیان سردآبی است که نبض تپندۀ مهاجرآباد را شامل می‎شوند. تولید سالانۀ بیش از هزار تن محصول کیوی آن‏را به شاخص‎ترین محصول گردپشته تبدیل کرده است. با این وجود، محروم بودن کشاورزان از برق، آنان را در آبیاری این باغات وسیع با مشکل بسیار روبرو کرده است. از عباسیان در مورد فعالیت‏‌های جهاد کشاورزی در روستا می‏‌پرسم. می‏‌خندد و می‏‌گوید: «یک ماه پیش برای پیگیری مشکل کشاورزان، به مرکز جهاد کشاورزی سلیمان‌‏آباد مراجعه کردم که گفتند تاکنون نام مهاجرآباد را نشنیده‏‌اند و در طرح‌‏های آنان جایی برای این روستای گمشده نیست!»

همراه با عباسیان به سراغ یکی از استخرهای پرورش ماهی می‎رویم. «کمیل منصوری»، فارغ‎التحصیل کارشناسی ارشد رشتۀ مکانیک از دانشگاه امیرکبیر، هشت سال است که اقدام به تأسیس این استخر کرده است. منصوری از حضور ما استقبال می‎کند و ما را به دیدن قزل‎آلاهای سرزنده‎اش می‎برد. کنار استخرهای ماهی می‎ایستیم و سرمای آب را در فاصلۀ نزدیک حس می‏‌کنیم. خروش آب در استخرها باعث شده تا صدا به صدا نرسد. مجبوریم بلندتر صحبت کنیم. مهم‎ترین دغدغۀ این تولیدکننده انتقال آب چشمه‎های بالادست روستاست که اگر به همین منوال و بدون مدیریت و برنامه‎ریزی ادامه پیدا کند، با کاهش دِبی تیرم رود، ادامۀ حیات استخرهایی که مجوز دارند نیز، با خطر روبرو می‎کند.

وی از سخت‎گیری‎های بسیار و به‌حق، جهت دریافت مجوز و رعایت حریم رود سخن می‎گوید و ادامه می‎دهد: «باوجود تمام سختگیری‌ها درحالی‌که مشغول انجام مقدمات استانداردسازی استخرها بوده، یک استخر دیگر درست در حریم رود، بدون مجوز شروع به فعالیت کرده و همچنان نیز فعال است» و این خود یکی دیگر از عجایب مهاجرآباد است.

 امامزاده یا رهگذر؟!

اهالی نجیب، صبور و محروم گردپشته گرچه در سختیِ بسیار روزگار می‎گذرانند، اما آنجا که سخن از اعتقاداتشان باشد سنگ تمام می‎گذارند. در میانۀ جادۀ تازه عریض شدۀ مهاجرآباد و در ابتدای کوچه‎ای فرعی، تابلویی نصب‌شده که بر آن نوشته: «آستان مقدس امامزاده سید یوسفعلی» و زیر آن نام ادارۀ اوقاف و امور خیریه شهرستان تنکابن نقش بسته است. عباسیان می‎گوید در جوار امامزاده، مسجد روستا نیز ساخته شده و من راهم را برای دیدن مسجد و امامزاده تغییر می‎دهم. حیف است که مسجد و زیارت امامزاده را از دست بدهیم. مسجدِ سفید و تازه‌ساخت روستا، خبر از همّت اهالی در برپایی شعائر دینی دارد. درست در جوار حیاطِ مسجد، اتاقی سبز رنگ خودنمایی می‎کند. به سویش می‎روم و در را که باز می‎کنم، غافلگیر می‎شوم. هیچ قبر و مزاری برای زیارت نیست! عباسیان می‎گوید: «اینجا مدفن امامزاده نیست، بلکه به گفتۀ قدیمی‏‌های روستا محلِ گذر امامزاده بوده است بااین‌حال مردم شور و علاقه بسیاری به این مکان دارند و در ایام و مناسبت‏‌های مختلف سال، به‌ویژه در ماه محرم جمعیت بسیاری برای زیارت در اینجا تجمع می‎کنند.» من اما همچنان مات و مبهوت در حال حل تناقض بین تابلوی اوقاف و این مکان بدون قبر هستم!

 دیدارم از روستا تقریباً پایان یافته است، به همراه عباسیان به انتهای جاده گل‌آلود و باصفای و بن‌بست مهاجرآباد رسیده‌ام اما شگفتی‎ها، عجایب، محرومیت‏‌ها و مهم‌تر از همه ناشناخته بودن گرد پشته، جملگی یک علامت تعجب بزرگ در ذهنم ایجاد کرده است. مهاجرآباد یا گردپشته تنها 12 کیلومتر از مرکز شهرستان فاصله دارد و این در حالیست که مسئول جهاد کشاورزی و معاون فرماندار محترم از شنیدن نامش و میزان محرومیتش اظهار شگفتی می‎کنند.

اما درحالی‌که مهاجرآباد و مردمانش در بین اوراق و کاغذبازی‎های اداری و غفلت و قصور مسئولین سال‎هاست به فراموشی سپرده شده‏‌اند، اعضای اولین دورۀ شورای اسلامی روستا عزم خویش را جزم کرده‎اند تا مهاجرآباد را احیاء کرده و بار دیگر نام این روستای قدیمی را که نقش بسزایی در تولیدات کشاورزی و شیلات منطقه برعهده دارد، در شهرستان مطرح کنند. آن‌ها امید را دوباره در دل‎ها زنده کرده‎اند، اهالی رفته‌رفته آهنگ بازگشت کرده‌اند و قصد دارند مهاجرآباد را که زیبایی مسحور کننده‎اش در جوار رود و جنگل مثال‌زدنی است به منطقه‎ای آباد بدل نمایند. این مهم البته درگرو همکاری مسئولانی است که باید تغافل و سستی خود را در تمام این سال‌ها، برای مهاجرآباد جبران کنند. مهاجرآباد در انتظار آبادی ایستاده است.

با گذشت 6 ماه از انتشار گزارش فوق، پیگیری‌های مجدد ما گویای آن است که با استمرار تلاش‌های اعضای شورای اسلامی مهاجرآباد و پس از رفت‌وآمدهای بسیار به مرکز استان قول تخصیص بودجه‌ای به مبلغ 300 میلیون تومان برای راه روستایی به آنان داده شده است، گرچه شنیدن آن باعث سرور است اما مشکلات عدیده که دامان اهالی را گرفته است می‌گوید مسئولان شهرستانی باید بازدیدهای از سر واکن را رها کرده و به شکلی کاربردی از حدود اختیاراتشان نهایت بهره را ببرند و با حل معضلات مهاجرآباد و خیل کثیر مهاجرآبادهای شهرستان تنکابن، به این سؤال پاسخ دهند که تا چه زمانی مردمان این دیار برای پیگیری جدی مشکلاتشان باید مصیبت‌زده‌ی طی طریق تنکابن- ساری باشند؟

انتهای پیام/