دروازههای واردات بیشتر و بیشتر میشوند؛
گسترش چراغ خاموش مناطق آزاد با چراغ سبز مجلس
مناطق آزاد با وجود برخورداری از مزیتهای نابی همچون نیروی کار ارزان، کاهش قابل توجه ارزش پول ملی و پتانسیل جغرافیایی بینظیر هم نتوانستهاند در ریل حرکتی خودشان قرار بگیرند و به جای صادرات کالا، به فروشگاه محصولات سایر کشورها تبدیل شدهاند.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛مناطق آزاد تجاری در ایران با هدف گسترش و تسهیل تولید و صادرات کالا و خدمات ایجاد شده است. به طور کلی، رویکرد تولیدی مناطق آزاد، صادرات محور است و برای تسهیل این امر، میان این مناطق با سایر نقاط سرزمین اصلی از جهات مختلفی مانند نظام مالیاتی تفاوتهایی وجود دارد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا,در ایران نیز برای حمایت از تولید در مناطق آزاد برخی معافیتهای مالیاتی درنظر گرفته شده تا سودآوری تولید افزایش یافته و بخش خصوصی تشویق به سرمایهگذاری در این مناطق شود.
,تعداد مناطق آزاد ایران تا سال 95 تنها 7 منطقه بود اما با روی کار آمدن دولت یازدهم افزایش یک باره تعداد مناطق آزاد را شاهد بودیم به طوری که حتی در استان های غیر مرزی و مرکزی ایران نیز مناطق آزادی به وجود آمد؛ بر اساس آخرین آمار تعداد این مناطق به بیش از 65 منطقه در سراسر کشور می رسد.
,مرور تاریخچه تأسیس مناطق آزاد در ایران نشان میدهد، ابتدا در شهریور 1368 و به موجب تبصره19 قانون برنامه اول توسعه، به دولت اجازه تأسیس منطقه آزاد، حداکثر در 3نقطه مرزی کشور داده شد؛ از اینرو کیش، قشم و چابهار به عنوان نخستین مناطق آزاد تجاری_صنعتی ایران آغاز به کار کردند. سپس در دهه 80شمسی، به ترتیب مناطق آزاد ارس، اروند، انزلی، ماکو و فرودگاه امام خمینی (ره) و در نهایت منطقه آزاد مکران در سال1395، به فهرست مناطق آزاد کشور افزوده شدند.
, قانون برنامه اول توسعه,,
ریشهیابی اهداف تأسیس مناطق آزاد
, ریشهیابی اهداف تأسیس مناطق آزاد, ریشهیابی اهداف تأسیس مناطق آزاد,بازخوانی مصوبات قانونگذار در مجلس چهارم حاکی از آن است که اهداف تأسیس مناطق آزاد در ماده1 قانون چگونگی اداره مناطق آزاد (مصوب 1372)، گنجانده شده است. بر این اساس «عمران و آبادانی»، «رشد و توسعه اقتصادی»، «سرمایهگذاری و افزایش درآمد عمومی»، «ایجاد اشتغالسالم و مولد»، «حضور فعال در بازارهای جهانی و منطقهای»، و «تولید و صادرات کالاهای صنعتی و تبدیلی» از مهمترین اهداف تأسیس مناطق آزاد تجاری_صنعتی به شمار میروند.
, قانون چگونگی اداره مناطق آزاد,بررسی اهداف تأسیس مناطق آزاد نشان میدهد، ایجاد ارزش افزوده به موجب تولید و فرآوری کالا با رویکرد صادراتمحور در فلسفه وجودی این مناطق نقش پررنگی دارد که در پی آن، دستیابی به اهدافی همچون اشتغال مولد، حضور در بازارهای جهانی و عمران و آبادانی دور از دسترس نیست؛ بنابراین بررسی کارنامه عملکرد مناطق آزاد در حوزه صادرات و واردات، میتواند معیار تعیین کنندهای در جهت ارزیابی میزان موفقیت این مناطق باشد.
, رویکرد صادراتمحور , کارنامه عملکرد ,,
آمارها چه میگوید؟/ کارنامه مأیوسکننده، بیخِ ریش مناطق آزاد
, آمارها چه میگوید؟/ کارنامه مأیوسکننده، بیخِ ریش مناطق آزاد, آمارها چه میگوید؟/ کارنامه مأیوسکننده، بیخِ ریش مناطق آزاد,برآیند مبادلات مناطق آزاد که در نمودار زیر نمایش داده شده، نشان میدهد، مجموع صادرات این مناطق ناشی از "صادرات تولیدات منطقهای" و "صادرات مجدد" در مقایسه با کل کشور ناچیز و قابل چشمپوشی است. با وجود گذشت 3دهه از آغاز به کار نخستین منطقه آزاد ایران، به گزارش دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری_صنعتی و ویژه اقتصادی، متوسط صادرات مناطق آزاد نسبت به صادرات کل کشور (از سال 1392 تاکنون)، تنها %1.6 بوده که نشان از ناکامی مناطق آزاد در تقویت صادرات کشور دارد. ناگفته نماند که جانمایی مناطق آزاد در نقاط مستعد ترانزیت و دسترسی به آبهای آزاد در شکلگیری همین صادرات ناچیز سهیم بوده است!
,
, نمودار1و 2:مقایسه صادرات مناطق آزاد با صادرات کل کشور-واردات به صادرات/ منبع: دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و گمرک ایران
, نمودار1و 2:مقایسه صادرات مناطق آزاد با صادرات کل کشور-واردات به صادرات/ منبع: دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و گمرک ایران, نمودار1و 2:مقایسه صادرات مناطق آزاد با صادرات کل کشور-واردات به صادرات/ منبع: دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و گمرک ایران,عایدی مبهم در ازای حمایتهای بیدریغ
, عایدی مبهم در ازای حمایتهای بیدریغ,گزارشها حاکی است، کارنامه تجاری مناطق آزاد به ناتوانی در حوزه صادرات ختم نمیشود و بررسی میزان واردات (با هدف تولید، مصرف و عرضه) به این مناطق، نشان از تراز تجاری منفی برای متولدان ناباروری است که قرار بود با وجود تحمیل هزینه به دولتها و اخذ معافیت و امتیازات متعدد مقرراتی، سرانجام در حوزه تجاری_صنعتی کشور سرآمد باشند.
, تراز تجاری منفی , تراز تجاری منفی ,نمودار بالا که از آمار دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد و ویژه استخراج شده، نشان میدهد، از سال 1392 تا 1397 همواره میزان واردات کالا به مناطق آزاد نسبت به صادرات، برتری قابل توجهی داشته است؛ تا جاییکه در مجموع سالهای مذکور، مناطق آزاد در مقابل 4میلیارد و 83میلیون دلار صادرات، 9میلیارد و 434میلیون دلار واردات کالا داشتهاند! این مهم از ارزبری مناطق آزاد در شرایط تنگنای اقتصادی و محدودیت منابع ارزی کشور خبر میدهد و به تبع، تمرکز این مناطق بر جریان ورود کالا، شائبه تبدیل مناطق آزاد ایران به بازار هدف مناطق آزاد سایر کشورها را تقویت میکند.
, شائبه تبدیل مناطق آزاد ایران به بازار هدف مناطق آزاد سایر کشورها را تقویت میکند.,سایر پیامدهای عقب افتادگی مناطق آزاد در حوزه تجارت
, سایر پیامدهای عقب افتادگی مناطق آزاد در حوزه تجارت,بررسیها نشان میدهد، ارزش مبادلات بازرگانی مناطق آزاد در مقام مقایسه با مبادلات سرزمین اصلی حرفی برای گفتن ندارد؛ بنابراین مناطق آزاد در کنار تراز تجاری ناخوش احوال، از مقیاس و به تبع آن اثربخشی ناچیزشان در اقتصاد ملی رنج میبرند.
,نکته حائز اهمیت درباره میزان ارزش واردات کالا، محل توزیع این کالاهای وارداتی است. با توجه به ارزش واردات نسبت به صادرات کالا از مناطق آزاد، میتوان به این جمعبندی رسید، بخش عمده واردات کالای مناطق آزاد صرف تأمین «کالای مسافری»، «قاچاق کالا» و «ارسال تولیدات به سرزمین اصلی» میشود که در هر سه حالت به تولید کالای ایرانی مشابه، بهویژه در حوزه پوشاک آسیب میرساند.
, پوشاک ,مدافعان عملکرد مناطق آزاد و ویژه چه میگویند؟
, مدافعان عملکرد مناطق آزاد و ویژه چه میگویند؟,تأکید برخی کارشناسان بر این مسئله که ارسال تولیدات منطقهای به سرزمین اصلی را نیز جزء سبد صادراتی مناطق آزاد لحاظ میکنند، خطایی راهبردی است؛ چرا که مأموریت مناطق آزاد جذب سرمایه و رونق تولید با اهداف صادراتی است و نتیجه ارسال کالای تولید منطقهای به سرزمین اصلی چیزی جز رقابت نابرابر در کسب و کار، با تولید داخلی بهویژه به جهت معافیت فعالان منطاطق آزاد از مالیات عملکرد نیست.
, ارسال, رقابت نابرابر ,برخی دیگر از مدافعان عملکرد مناطق آزاد و ویژه، آمار تجمیعی صادرات کالا از مناطق آزاد تجاری_صنعتی و ویژه اقتصادی را قابل توجه و حائز اهمیت ارزیابی میکنند. این در حالی استکه عمده صادرات مناطق ویژه اقتصادی ناشی از صادرات مشتقات و میعانات گازی و نفتی است! حالآنکه اگر این مناطق برچسب منطقه ویژه هم نداشته باشند، پتانسیل شناسایی، استحصال، فرآوری و صادرات فرآوردههای نفتی را دارند.
, عمده صادرات مناطق ویژه اقتصادی ناشی از صادرات مشتقات و میعانات گازی و نفتی است! ,به عنوان نمونه، صادرات 1/12میلیارد دلاری منطقه ویژه اقتصادی انرژی پارس (عسلویه) در سال97 در مقایسه با 2/16میلیارد دلار صادرات مناطق ویژه اقتصادی کشور، نشان از سهم غیرقابلانکار منابع نفتی در کارنامه عملکرد این مناطق دارد؛ فارغ از اینکه نقدهایی درباره امکان ایجاد ارزشافزوده بیشتر بر روی همین میزان مشتقات نفت و گازی هم وجود دارد.
,پشت پرده اصرار بر افزایش وسعت مناطق آزاد چیست؟
, پشت پرده اصرار بر افزایش وسعت مناطق آزاد چیست؟,مرور وقایع سالهای اخیر حاکی از پیگیری و اصرار مسئولان دبیرخانه شورای عالی مناطق آزاد تجاری_صنعتی و ذینفعان توسعه این مناطق، بر افزایش تأمل برانگیز تعداد و وسعت این مناطق است؛ در حالیکه تحلیل کارنامه عملکردشان، گواه شکاف عمیق میان وضعیت کنونی و اهداف تأسیس مناطق آزاد است.
, شکاف عمیق میان وضعیت کنونی و اهداف تأسیس مناطق آزاد است,گزارشها حاکی است، 27آبان سال جاری در شرایطی که نظرها معطوف به موضوع تغییر نرخ بنزین بود، نمایندگان مجلس به صورت چراغ خاموش لایحه ایجاد 8 منطقه آزاد تجاری-صنعتی دیگر را جهت تأمین نظر شورای نگهبان اصلاح و تصویب کردند تا نگرانی بابت افزایش زمینه تمرد از قوانین سرزمینی افزایش یابد. تجربه گذشته نشان میدهد، با افزایش مناطق آزاد، پوششی برای ویترین ناکامیهای مناطق آزاد قبلی و فشار مضاعفی بر مشمولان قوانین در سرزمین اصلی برای تحقق درآمدهای دولتی ایجاد میشود.
,آنچه در شرایط کنونی و با وجود تحمیل فشارهای اقتصادی پیشنیاز هرگونه تصمیمگیری درباره توسعه مناطق آزاد است، ارائه و دفاع از گزارش دستاوردهای این مناطق در 30سال گذشته است. مناطقی که حتی برخورداری از مزیتهای نابی همچون نیروی کار ارزان، کاهش قابل توجه ارزش پول ملی و پتانسیل جغرافیایی بینظیر هم نتوانسته آنها را در ریل حرکتی خودشان قرار دهد و به جای صادرات کالا، به فروشگاه محصولات مناطق آزاد سایر کشورها تبدیل شدهاند؛ البته این خوشبینی صرفاً برای شرایطی است که سوءاستفاده از رانتهای منطقهای جذاب ناشی از معافیتها، امتیازات و مشوقهای مناطق آزاد فاکتور گرفته شود!
,بررسی ها نشان می دهد که طی سال های قبل و بعد از برجام مناطق آزاد نه تنها دروازه صادرات نبودند بلکه بیشترین واردات از این مناطق انجام می شده است.
, بررسی ها نشان می دهد که طی سال های قبل و بعد از برجام مناطق آزاد نه تنها دروازه صادرات نبودند بلکه بیشترین واردات از این مناطق انجام می شده است., مناطق آزاد نه تنها دروازه صادرات نبودند بلکه بیشترین واردات از این مناطق انجام می شده است.,واردات خوش بینانه ترین حالت برای مناطق آزاد در کشور است اما به اعتقاد بسیاری از تاجران و کارشناسان، این مناطق که در ابتدا با هدف تولید و صادرات تشکیل شده بودند ، نه تنها به رسالت خود عمل نکرده اند، بلکه بر خلاف ماهیت خود به محلی برای قاچاق و واردات بی رویه تبدیل شدند.
, واردات خوش بینانه ترین حالت برای مناطق آزاد در کشور است اما به اعتقاد بسیاری از تاجران و کارشناسان، این مناطق که در ابتدا با هدف تولید و صادرات تشکیل شده بودند ، نه تنها به رسالت خود عمل نکرده اند، بلکه بر خلاف ماهیت خود به محلی برای قاچاق و واردات بی رویه تبدیل شدند., واردات خوش بینانه ترین حالت برای مناطق آزاد در کشور است اما به اعتقاد بسیاری از تاجران و کارشناسان، این مناطق که در ابتدا با هدف تولید و صادرات تشکیل شده بودند ، نه تنها به رسالت خود عمل نکرده اند، بلکه بر خلاف ماهیت خود به محلی برای قاچاق و واردات بی رویه تبدیل شدند., تولید, صادرات, قاچاق, واردات,بررسی های خوشبینانه آماری نشان می دهد که رقمی حدود ده درصد از قاچاق در کشور ما از مسیر مناطق آزاد صورت می گیرد که قاچاق خودروهای لوکس در سال های اخیر یکی از این موارد بود؛ هرچند برخی از کارشناسان معتقد بودند که این آمار به نسبت کارکرد مناطق آزاد تقریباً چشمگیر نیست اما در کشور ما این آمار بسیاری از پارامترهای دیگر را جا به جا کرده است.
, بررسی های خوشبینانه آماری نشان می دهد که رقمی حدود ده درصد از قاچاق در کشور ما از مسیر مناطق آزاد صورت می گیرد که قاچاق خودروهای لوکس در سال های اخیر یکی از این موارد بود؛ هرچند برخی از کارشناسان معتقد بودند که این آمار به نسبت کارکرد مناطق آزاد تقریباً چشمگیر نیست اما در کشور ما این آمار بسیاری از پارامترهای دیگر را جا به جا کرده است., بررسی های خوشبینانه آماری نشان می دهد که رقمی حدود ده درصد از قاچاق در کشور ما از مسیر مناطق آزاد صورت می گیرد که قاچاق خودروهای لوکس در سال های اخیر یکی از این موارد بود؛ هرچند برخی از کارشناسان معتقد بودند که این آمار به نسبت کارکرد مناطق آزاد تقریباً چشمگیر نیست اما در کشور ما این آمار بسیاری از پارامترهای دیگر را جا به جا کرده است.,در شرایطی که کشور دچار تورم و از طرف دیگر ارزش پول کشور کاهش پیدا کرده است، قاچاق جذاب تر از قبل می شود و این مساله کشور را با کمبودهای دوره ای مواجه می کند که در مساله گوشت و کمبود آن در کشور شاهد قاچاق گسترده گوشت وارداتی بودیم.
, در شرایطی که کشور دچار تورم و از طرف دیگر ارزش پول کشور کاهش پیدا کرده است، قاچاق جذاب تر از قبل می شود و این مساله کشور را با کمبودهای دوره ای مواجه می کند که در مساله گوشت و کمبود آن در کشور شاهد قاچاق گسترده گوشت وارداتی بودیم., در شرایطی که کشور دچار تورم و از طرف دیگر ارزش پول کشور کاهش پیدا کرده است، قاچاق جذاب تر از قبل می شود و این مساله کشور را با کمبودهای دوره ای مواجه می کند که در مساله گوشت و کمبود آن در کشور شاهد قاچاق گسترده گوشت وارداتی بودیم.,,
,
انتهای پیام/ط
, انتهای پیام/ط, انتهای پیام/ط]
ارسال دیدگاه