نگاهی به پرونده هسته ای کشورها؛
جای پای قدرتهای خارجی در پرونده هسته ای ایران(قسمت دوم/ روسیه)
دولت روسیه با عنایت به اینکه فشار بر ایران در مسئله هسته ای، شرایط را برای مسکو دشوار خواهد کرد، تلاش می نماید تا در مدیریت بحران هسته ای ایران مشارکت نماید. در این چارچوب، حمایت از مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا، ارائه برخی طرح ها و پیشنهادات و اصرار بر تضمین امنیت همکاری ها از طریق انعقاد قرار دادهای تکمیلی از راهکارهای روسیه است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا به نقل از صاحب نیوز، در میان کشورهای مختلف جهان نقش و اهمیت سیاست روسیه در پرونده هستهای ایران از برجستگی خاصی برخوردار است. تنها دلیل این امر دخالت این کشور در اجرای اولین و مهمترین طرح هستهای ایران در نیروگاه بوشهر نیست؛ بلکه عضویت آن در هیئت حکام آژانس بینالمللی انرژی اتمی به عنوان یکی از پنج قدرت شناخته شده هستهای و نیز عضویت دائم آن در شورای امنیت از جمله دیگر عوامل اهمیت آن میباشد. سیاست خارجی روسیه در دوره های مختلف درارتباط با مسئله هسته ای ایران، متفاوت بوده است. در دوره سیاست خارجی مدودف، روسیه در شورای امنیت به قطعنامهها علیه ایران رأی داد درحالی که در دوره پوتین با کاهش روابط روسیه با غرب و بازسازی روابط با ایران زمینه مناسبی برای ارتقا روابط فراهم شد در نتیجه ما شاهد قطعنامه جدیدی در شورای امنیت در این مقطع نیستیم. در فضایی که پوتین بر سر کار است، روسیه در بحث هستهای جمهوری اسلامی ایران تلاش میکند که قطعنامه جدیدی علیه ایران تصویب نشود. از سوی دیگر، زمینهای فراهم شود که روسیه روابط خود را با ایران ادامه داده و گسترش دهد.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا , صاحب نیوز,
, , در رابطه نقش و جایگاه روسیه در مسئله هسته یا ایران ، دو سوال مهم نزد روسها مطرح است؛ نخست اینکه آیا هدف برنامه هسته ای ایران، دستیابی به سلاح هسته ای است؟ و دوم اینکه آیا دستیابی ایران به سلاح هسته ای ایران می تواند برای روسیه تهدید به شمار آید؟ در روسیه برداشت مشترکی نسبت به اهداف هسته ای ایران وجود ندارد. در حالی که برخی از آگاهان روسیه معتقدند هیچگونه سندی برای اثبات دستیابی ایران به سلاح هسته ای در دست نیست، برخی در گفتگوهای خصوصی اظهار می دارند که مسکو دقیقا می داند که ایران به دنبال سلاح هسته ای است.
,به علاوه، دولت روسیه به طور روزافزون نگران آثاری است که از ناحیه ایران هسته ای متوجه روسیه خواهد بود. به گفته یکی از تحلیلگران روسی ، روسیه در قبال ایران با یک معما مواجه است. از یک سو مایل نیست ایران صاحب سلاح هسته ای شود زیرا این امر می تواند به تهدیدی علیه روسیه و گسترش سلاح هسته ای در منطقه خاورمیانه به ویژه نزد دولتهایی که دارای تخاصم بیشتری با مسکو هستند، منجر شود. از سوی دیگر روسیه در حالی که می داند احداث نیروگاه بوشهر می تواند در دستیابی به سلاح هسته ای به ایران کمک کند اما مایل به توقف آن نیست زیرا انجام چنین کاری به منزله تسلیم مسکو در مقابل فشار آمریکا است.
,
, , همچنین، دست اندر کاران صنایع هسته ای روسیه و آنانی که مایل به ادامه کار با ایران هستند معتقدند که اگر روسیه کار در نیروگاه بوشهر را متوقف کند، آمریکا یا دیگر شرکتهای غربی نسبت به تکمیل نیروگاه اقدام خواهند کرد. البته در مورد نیروگاه بوشهر باید همه ابعاد قضیه را دید؛ به این معنا که اساساً ساخت نیروگاه بوشهر با مسائلی مواجه بود. این پروژه در زمان یلتسین بسته و بعد خود دولت یلتسین این قرارداد را محدود کرد. در خود طرف ایرانی نیز مشکلاتی وجود داشت . اینکه یک کار نیمه کاره که بخشی آن را غربیها ساختهاند، به دست روسها داده شود و از آنها خواسته شود آن را تکمیل کنند، کار اشتباهی بود. نمی توان گفت که طرف روسی در قضیه بوشهر بیتقصیر بوده است. باید پذیرفت در نیروگاه بوشهر تأخیرها و کوتاهی شده و بخشی از مشکلات به روسیه برمیگردد؛ اما همه مشکلات ناشی از این کشور نیست.
,زمانی که با نگاه تحلیلی به نقش روسیه در مسئله هسته ای ایران نگاه می کنیم به چند نکته اساسی برمی خوریم . نکته اول این است که روسیه بارها بر حل و فصل موضوع هستهای ایران از راه مسالمتآمیز تأکید کرده است. روابط روسیه و ایران در موضوع هستهای در قالب سه مفهوم که از مفاهیم اصلی حاکم بر سیاست خارجی روسیه نسبت به پرونده هستهای است، پیروی میکند:
,۱ــ جلوگیری از تشدید اوضاع
,۲ ــ حل و فصل موضوع در چهارچوب گفتوگو
,۳ ــ میانجیگری در چهارچوب طرح گام به گام.
,که این سیاستها دقیقا نقطه مقابل سیاست آمریکا در ارتباط با پرونده هسته ای ایران است. منافع مشترک روسیه و غرب در موضوع هستهای نه تنها ایران بلکه در مورد همه کشورها این است که جلوی گسترش سلاحهای هستهای را بگیرند و از تسلیح کشورها به این سلاحها جلوگیری کنند. این فصل مشترک غرب و روسیه است اما دراینکه این هدف مشترک چگونه اجرا شود، دو طرف به اختلاف میرسند. روسها با تصویب قطعنامههای محدودکننده موافقت دارند که اینجا هم نقطه اشتراک است؛ اما تفاوت اصلی این است که روسیه باور دارد جلوگیری از دسترسی به سلاحهای هستهای، نباید عاملی برای گسترش قلمرو استراتژیک غرب برای مداخله در امور داخلی کشورها و نقض حاکمیت ملی در سطح جهانی باشد؛ اما غرب بر این باوراست که برای جلوگیری از گسترش سلاحهای هستهای، حاکمیت ملی و اصل عدم مداخله اهمیت ندارد و نهایتا غربیها از قطعنامه به عنوان ابزاری برای گسترش نفوذ در سطح بینالمللی و محدودسازی رقبای خود استفاده میکنند.
,
, , نکته دوم این است که از دیدگاه روسیه، بازار هسته ای ایران صحنه یک رقابت استراتژیک است و روسیه نمی تواند به راحتی آن را واگذار نماید. مسکو به این نکته استناد می کند که برنامه هسته ای ایران، ناقض بندهای معاهده منع گسترش سلاحهای اتمی نیست. به علاوه، ایران به منظور شفاف سازی و برای جلب اعتماد به برنامه های هسته ای خود، تمامی شروط پروتکل الحاقی معاهده ان پی تی را رعایت کرده است. بنابراین، دلیلی برای ترک همکاریهای هسته ای با ایران وجود ندارد. از سوی دیگر، روسیه خود را درگیر رقابتی تنگاتنگ با کشورهای اروپایی برای تصاحب بازارهای هسته ای جهان می بیند که خالی کردن صحنه موجب پرکردن آن توسط رقیب می شود.
,نهایتا این که اهمیت حضور در بازار هسته ای ایران به اندازه ای برای روسیه اهمیت دارد که رییس جمهور این کشور نیز طی اظهاراتی اعلام داشت نباید مسائل مربوط به برنامه های هسته ای ایران مورد سوء استفاده قرار گرفته و به رقابت و مبارزه غیرمنصفانه در بازار فن آوریهای صلح آمیز هسته ای منجر شود. اظهارات فوق موید آن است که تداوم حضور در بازار هسته ای ایران که نقش مهمی در کسب درآمدهای ارزی روسیه دارد، برای این کشور بسیار حائز اهمیت بوده و مقامات روسی با جدا کردن این مقوله از برنامه های
,هسته ای ایران، به سختی حاضر به رها کردن آن در مقابل فشارهای سیاسی و مشوق های اقتصادی آمریکا و اروپا خواهد بود. در این جهت، مسائلی مانند ارجاع پرونده هسته ای ایران به شورای امنیت سازمان ملل متحد وتحریم های اقتصادی این کشور ، در جهت منافع روسیه نخواهد بود.
,نکته سوم، تلاش روسیه برای مشارکت در مدیریت بحران هسته ای ایران است. این اصل ناشی از دیدگاه کلان روسیه مبنی بر حفظ ثبات استراتژیک و بر پایه رویکرد عدم درگیری با غرب بر سر ایران استوار است. در این رویکرد، ثبات استراتژیک بر رقابت استراتژیک برتری می یابد. دولت روسیه با عنایت به اینکه فشار بر ایران در مسئله هسته ای ، شرایط را برای مسکو دشوار خواهد کرد، تلاش می نماید تا در مدیریت بحران هسته ای ایران مشارکت نماید. در این چارچوب، حمایت از مذاکرات ایران و اتحادیه اروپا، ارائه برخی طرح ها و پیشنهادات و اصرار بر تضمین امنیت همکاری ها از طریق انعقاد قرار دادهای تکمیلی از راهکارهای روسیه است.
,به طور طبیعی، ابزارهایی نظیر عضویت در شورای امنیت سازمان ملل متحد، گروه هشت و برخورداری از رابطه سیاسی مناسب با تهران، به روسیه برای اعمال مدیریت روسیه در بحران هسته ای مساعدت خواهند کرد.
,در نهایت باید گفت که سیاست روسیه در قبال برنامه هسته ای ایران در واقع تلاش برای حفظ منافع این کشور در میانه ثبات استراتژیک و رقابت استراتژیک است. مسکو ناچار است از یک سو به تعهدات خود به عنوان یک قدرت جهانی و الزامات در روابط با غرب پای بند باشد و از سوی دیگر به واسطه منافع مشارکت در برنامه هسته ای ایران، به حمایت نسبی از ایران ادامه دهد. روسیه بر سر دوراهی، سیاست حداقلی را در روابط با ایران اتخاذ نموده که معنی آن، تلاش برای حفظ ایران در عین عدم آسیب رساندن به روابط خود با غرب است. روسیه با اتخاذ رویکردی عملگرایانه، به توسعه روابط اقتصادی و تجاری سودمند دوجانبه و تقویت مواضع خود در بازار هسته ای ایران اهتمام ورزیده است.
,بدون شک، یکی از مهمترین موضوعات در دستور کار سیاست خارجی روسیه، تلاش برای پرهیـــز از انتخاب بین غرب و ایران است لکن در میانه دو اصل ثبات استراتژیک و رقابت استراتژیک، روسیه گزینه نخست را ترجیح خواهد داد. روابط روسیه و ایران دیگر نه در چارچوب یک مشارکت استراتژیک (که هیچگاه چنین نبوده) بلکه در قالب همکاری احتیاط آمیز در حوزه هایی است که منافع روسیه را در بر دارد. نتیجه چنین تحلیلی از مواضع روسیه در قبال بحران هسته ای ایران آن است که برای روسیه بهترین گزینه تداوم وضعیت خاکستری به معنی به طول انجامیدن بحران و حفظ موقعیت میانه به منظور کسب بیشترین منافع از طرف های درگیر است.
,انتهای پیام/پ
]
ارسال دیدگاه