یادداشت؛
اهمیت مهارتهای زندگی در سلامت روانی
رشد انسان در زمینههای روانی، اجتماعی، جسمانی، جنسی، شغلی، شناختی، ایگو (خود)، اخلاقی و عاطفی صورت میگیرد که هر یک از زمینهها نیازمند مهارت و توانایی است.[
به گزارش شبکه اطلاع رسانی راه دانا؛ به نقل از جهانبین نیوز؛ رشد انسان در زمینه های روانی، اجتماعی، جسمانی، جنسی، شغلی، شناختی، ایگو (خود)، اخلاقی و عاطفی صورت می گیرد. هر یک از زمینه ها نیازمند مهارت و توانایی است.
, شبکه اطلاع رسانی راه دانا, جهانبین نیوز,آموزش مهارت های زندگی نقش اساسی را در بهداشت روانی ایفا می کند و البته زمانی که در یک مقطع رشدی مناسبی ارائه شود نقش برجسته تری دارد.
به طور یقین می توان گفت که بسیاری از نوروز ها و سایکوزها ناشی از نقص در رشد مهارت های زندگی اساسی است.
در واقع آموزش مهارت های زندگی نقش درمانی دارد.
رویکرد مهارت های زندگی یک چهارچوب سازمان یافته ای را برای مراکز مشاوره و بهداشت روانی فراهم می کند و یک عنصر آموزشی کلیدی و مهم برای مدارس ابتدائی و دبیرستان می باشد.
بنابراین رویکرد مهارت های زندگی برای بسیاری از موقعیت ها و موضوعات متنوع و گوناگون کاربرد عملی دارد. به طوری که مجموعه وسیعی از تحقیقات و پیشینة تئوریکی و نظری از اثر بخشی و کاربرد پذیری رویکرد مهارت های زندگی جهت ملاحظات مشاورهای بهداشت روانی حمایت می کنند.
بسیاری از محققان رویکردی را مورد توجه قرار داده اند که مبتنی بر آموزش مهارت ها از قبیل ارتباطات بین فردی، خود کنترلی، کنترل استرس و خشم، آرامش سازی، تعییم هدف، تصمیم گیری و حفظ بهداشت و سلامتی کامل و مناسب میباشد.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
این آموزش از طریق تکنیک هایی مانند الگوبرداری و تمرین رفتاری میسر میگردد. آموزش این مهارتها برای بهبود توانایی حل مسأله، استدلال اخلاقی کنترل خشم و روابط بین فردی ، مجرمان و بزهکاران کاربرد دارد.
,آموزش مهارت های زندگی با ارتقاء بهداشت روانی و آمادگی رفتاری، فرد را به رفتاری سالم و اجتماعی مجهز می کند . مفهوم آمادگی رفتاری به سه عامل بستگی دارد:
,
,
توانایی روانی ـ اجتماعی فرد که با یادگیری و تمرین مهارت های زندگی ایجاد می شود.
,احساس کفایت و کارآمدی فرد در زمینه مهارت های زندگی
,قصد و تمایل به اجرای مهارتها
,
فرض بر این است که برای دست یافتن به رفتارهای سالم بهداشتی و پیشگیری، در درجه اول باید بر سلامت روانی و آمادگی رفتاری فرد اثر گذاشت.
به این منظور، برنامه آموزش مهارتهای زندگی باید به صورت مداخله دراز مدت انجام شود.
مداخله های کوتاه مدت مثلاً مداخله های چند هفته ای ، آثار کوتاه مدت بر بهداشت روانی دارند.
مداخله های کمی طولانی تر ، مثلاً مداخله های چند ماهه، بر سلامت روان، مهارتها و تمایلات رفتاری ، احساس خودکارامدی و کفایت اثر می گذارند.
تنها از مداخله های طولانی یعنی مداخله های که چند سال به طول می انجامد، انتظار می رود که سلامت روان را بهبود بخشند و برآمادگی رفتاری اثر گذارند و در نتیجه در رفتارهای سالم در رفتارهای اجتماعی ایجاد نمایند .
بنابراین با توجه به مطالب فوق برنامه آموزش مهارت های زندگی در یک برنامه مداخله ای کوتاه مدت منجر به بروز تغییراتی در دانش و نگرش و بهبود سطح بهداشت روان خواهد شد ، برنامه های یک ساله در عملکرد تحصیلی و آمادگی های رفتاری ، تغییراتی ایجاد می کند ، در حالی که اجرای طولانی مدت اینگونه برنامه ها مثلاً یک برنامه سه ساله منجر به بروز تغییرات معنی دار در رفتار سلامت و رفتارهای اجتماعی خواهد گردید.
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
آموزش مهارت های زندگی می تواند به دو صورت اجرا شود:
,
آموزش مهارت های اختصاصی و ویژه با هدف پیشگیری از یک آسیب مشخص مانند آموزش مهارت قاطع بودن و در مقابل فشار گروه جهت سوء مصرف مواد و غیره. شواهد علمی نشان می دهد که آموزش مهارت با این روش و در قالب یک برنامه گسترده ، نقش مهمی در پیشگیری اولیه دارد .
,
,
آموختن و به کارگیری مهارتهای زندگی، بر احساس فرد از خود و دیگران ، به اندازه ادراک دیگران از وی اثر می گذارد . مهارتهای زندگی، بر ادراک فرد از کفایت خود و اعتماد به نفس و عزت نفس اثر دارد و بنابراین نقش مهمی در سلامت روان دارد .
همراه با افزایش سطح بهداشت روان ، انگیزه فرد و مراقبت از خود و دیگران ، پیشگیری از بیماریهای روانی پیشگیری از مشکلات بهداشتی و مشکلات رفتاری افزایش می یابد
یکی از مؤلفه های اساسی آموزش مهارتهای زندگی ، بحث های گروهی است. بحث های گروهی موجب می شود که دانش آموزان استعداد ها و توانائیهای فردی خود را کشف کنند .
در ضمن از طریق مشکل گشایی گروهی ، راه حل های را برای مشکلات زندگی روزمره تجربه می کنند .
حتی در این روش، دانش آموزان احساس می کنند که مورد پذیرش همسالانش هستند و از جمله تأثیرات مثبت دیگر بحث های گروهی افزایش توانایی خود رهبری ، خود کنترلی ، توانای تصمیم گیری ، خود اثربخشی ، و غیره است.
بنابراین برنامه مهارت های زندگی یک مدل آموزشی است که در کارها و فعالیت های گروهی سازمان یافته به منظور رشد مهارت های عملی که برای زندگی روزمره ضروری هستند کاربرد دارد .
به همین جهت شرکت فعال اعضای گروه برای یادگیری مهارت های زندگی امری ضروری هستند ، چرا که روش مهارت های زندگی مبتنی بر یادگیری تجربی است و یادگیری مؤثر را با فعالیت ، مشاهده شرکت کنندگان دیگر و دریافت فیدبک در نظر می گیرد .
در نتیجه محتوای مهارت های زندگی به جای یادگیری آموزش معلم مدار ، یادگیری تجربی و عملی است که مکانیزم اساسی آن تغییر رفتار افراد است به نحوی که این یادگیری ها می تواند به موفقیت خارج از گروه انتقال یابد .
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
,
مدارس نقش مهمی در پیشگیری و بهداشت روانی دانش آموزان دارند، به همین جهت در سالهای اخیر ، برنامه های پیشگیرانه مبتنی بر مدرسه گسترش یافته اند.
شواهد نشان می دهند که اینگونه برنامه ها نتایج و پیامدهای مطلوبی را در افزایش عملکرد تحصیلی و کاهش رفتارهای خطرآفرینی بین دانش آموزان به دنبال دارند.
,
,
,
,
,
الف ـ افزایش سلامت روانی و جسمانی ؛
,
مقابله با فشارهای محیطی و روانی
,
کمک به تقویت ارتباطات بین فردی دوستانه
,
افزایش سطح رفتارهای سالم و مفید اجتماعی
,
کاهش اضطراب و افسردگی
,
کاهش آزار جسمانی دانش آموزان در محیط مدرسه و خانه
,
کاهش تمایلات و افکار خودکشی گرایانه
,
کاهش افت تحصیلی . (طارمیان ، 1378 ، ص 63)
,
بیش از یک دهه قبل ، تحقیق و بررسی روی برنامه هایی که مهارت های زندگی را ترویج می دهند ـ مانند مهارت های حل مسئله شناختی ، گفتگو و مذاکره ، جرأت ورزی و مدیریت استرس ـ نشان داده است که این گونه برنامه ها بر افزایش رفتارها مثبت مانند افزایش مقبولیت اجتماعی ، بهبود روابط ، تصمیم گیری مؤثر و حل تعارض تأثیر مثبتی داشته اند . همچنین تأثیر مثبت اینگونه برنامه ها بر پیشگیری از رفتار های منفی و خطر آفرین مانند سوء مصرف مواد مخدر ، خشنونت رفتارهای جنسی ناسالم نیز ثابت شده است . (مرکز رشد آموزش)
با توجه به مجموعه این مطالب ، تلاش های پیشگیرانه برای نوجوانان از جمله آموزش مهارت های زندگی ، در جهت افزایش توانایی آنها جهت پاسخگویی به نیازهای رشدی از طریق فراهم ساختن فرصت هایی برای کسب مهارت ، رشد فردی و پذیرش مسئولیت فردی می باشد یک روش مثبت جهت تحقق یافتن این امر آن است که تجربیات سازمان یافته دریک محیط اجتماعی سالم و حمایت کننده به نوجوانان منتقل شود تا آنان بتوانند در حین موقعیتی رفتارهای جدید را با همسالانش تمرین کنند و مهارت های زندگی را به طور عملی و کاربردی مورد استفاده قرار دهند که این امر منجر به افزایش توانایی شناختی آنان نیز می شود .
,
,
بدین ترتیب نقش و اهمیت اینگونه برنامه ها با توجه به اهداف سازنده آنها در ابعاد گوناگون زندگی نسل نوجوان و جوان انکار ناپذیر می باشد .
,یاسر بیاتی
,انتهای پیام/
]
ارسال دیدگاه